

D4095

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨབྷི་དྷརྨ་མརྨ་པྲ་དཱི་པ་ནཱ་མ་བྲྀཏྟི། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་མངོན་པའི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་ཞིང་། །འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ། །དོན་བཞིན་སྟོན་པ་དེ་ལ ཕྱག་འཚལ་ནས།།ཆོས་མངོན་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རབ་བཤད་བྱ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པར་འདོད་པས་རང་གི་སྟོན་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་སྟེ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་སྨྲས་པའོ།།འདིའི་འམ་འདིས་མུན་པ་བཅོམ་པས་མུན་པ་བཅོམ་པའོ། །ཐམས་ཅད་ལ་མུན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཅོམ་པས་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་པའོ། །མི་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ལ་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གཉེན་པོ་བརྙེས་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཏན་ནས་ཡེ་བཅོམ་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་པའོ། །རང་སངས་རྒྱས་དང་ཉོན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྨོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ལ་མུན་པ་བཅོམ་པར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི་གཏན་ ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པས་བསྟོད་པའོ། །འཁོར་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒལ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་འདམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བ་དེར་བྱིང་བ་དྲངས་སོ། །དོན་བཞིན་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་འདིའི་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སྟོན་ཏེ། དེ་ནི་སྟོན་པ་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པས་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་ཀྱི། རྫུ་འཕྲུལ་དང་དམ་པ་སྦྱིན་པའི་མཐུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དང་པོར་བྱ་བ་བརྗོད་ནས་བསྟན་བཅོས་རབ་བཤད་བྱ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཅེས་བྱ་བའོ། །ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་ཤེས་རབ་དྲི་མེད་རྗེས་འབྲང་བཅས། །ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར འབྱེད་པའོ།།དྲི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །རྗེས་འབྲང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །རེ་ཞིག་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པའོ། །བརྡར་བཏགས་པ་ཡང་། དེ་ཐོབ་བྱ་ཕྱིར་གང་དང་བསྟན་བཅོས་གང་། །གང་དང་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པའོ། །བསྟན་བཅོས་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དེའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པས ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པའོ། །བསྟན་བཅོས་འདི་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་དེ་དོན་དུ་ཡང་དག་ཆུང་ཕྱིར་རམ། །འདི་ཡི་གནས་དེ་ཡིན་པས་ཆོས་མངོན་མཛོད། །ཅེས་བྱ་བ་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་དེའི་མཛོད་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དེ་ལས་འདི་ཕྱུང་བས་ཆོས་མངོན་པ་དེ་བསྟན་བཅོས་འདིའི་གནས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ཉིད་འདིའི མཛོད་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་པའམ་འདི་དང་པོ་ཉིད་དུ་སུས་བསྟན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་མེད་པར་ཉོན་མོངས་རྣམས། །གང་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་མེད་ལ། ། ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་སྲིད་མཚོ་འདིར་འཁྱམས་ཏེ། །དེ་བས་དེ་ཕྱིར་འདི་ནི་སྟོན་པས་གསུངས་སོ་ལོ།

梵文：Abhidharma Marma Pradīpa Nāma Vṛtti
藏文：法称论注解明灯论
顶礼佛陀！
顶礼彻底断除一切黑暗、
从轮回泥潭中救度众生、
如实教导的导师！
我将详细解说阿毗达磨论。
为造论者欲知自己导师的殊胜本质，故以赞颂功德为先而作礼敬。'彼者'是指佛世尊而言。
由于断除黑暗故称为断除黑暗者。由于于一切处完全断除一切种类的黑暗，故称为彻底断除一切黑暗者。无明因为障碍见到真实义理，故称为黑暗。佛世尊已获得对治，使一切所知永不再生，故称为彻底永断。因此称为彻底断除一切黑暗。
虽然辟支佛和声闻也因离烦恼性的愚痴而被认为断除一切黑暗，但并非彻底断除，因为他们仍有非烦恼性的无明。
'从轮回泥潭中救度众生'是赞叹利他行为。轮回因为是众生执著之处且难以超越，故如泥潭，从中救度沉溺其中的众生。
'如实教导'是指以此教导利他之方便。其教导时是依真实见而教导，从而救度众生出离轮回泥潭，而非依神通和布施等力量。
'顶礼彼已'表明首先要做的事，然后说'将详细解说论典'。何论典？即阿毗达磨藏。
何谓阿毗达磨？'阿毗达磨即无垢智慧及其眷属'。智慧即善能抉择诸法。'无垢'即无漏。'及其眷属'即具有眷属。如是，无漏五蕴即称为阿毗达磨。这是胜义阿毗达磨。
就假名而言：'为获得彼故，任何及论典'。'任何'即闻思修所生有漏智慧及生得智慧并其眷属。'论典'即为获得彼智慧，因其成为其资粮故亦称阿毗达磨。
就词源学而言，由于持自相故为法。因此，这是指胜义法即涅槃，或因趣向法相故称阿毗达磨。
若问此论如何是阿毗达磨藏？答：'此中彼义圆满小故，或此处是彼住处故，名阿毗达磨藏。'即此阿毗达磨论如藏。或因从彼出生此，故彼阿毗达磨如此论之处所。因此，彼阿毗达磨即是此之藏，故此论是阿毗达磨藏。
复次，若问为何宣说阿毗达磨或最初由谁宣说？答：'因为若无善能抉择诸法，则无寂灭烦恼之方便，而由烦恼使众生漂泊于此生死海中，故导师为此而说此论。'

།གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་མེད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་འཁོར་བར་འཁྱམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དེའི་དོན་དུ་སྟོན་པས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པ་གསུངས་སོ་ལོ།།ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་པ་མེད་པར་ནི་སློབ་མས་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཟག་བཅས་ཞེས་སྨོས་སོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ། ཟས་རྣམས་ཀུན་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་རྣམས་ལ་ཟག་པ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྒྱས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ། འདུས་མ་བྱས་རྣམ་གསུམ་ཡང་སྟེ། །རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཐག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ལ་ཟག་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་པ་བསྟན་པ། རྣམ་པ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའ་མི་སྒྲིབ་པ། །ནམ་མཁའ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། །གང་ན་གཟུགས་ཀྱི་གོ་ཡོད་པའོ། ། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་གང་། །བྲལ་བའོ་སོ་སོ་སོ་སོ་ཡིན། །གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་བློ་ཡི་བྱེ་བྲག གོ།།དེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འགོག་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའོ། །དེ་ཡང་འདི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་སོར་ཏེ། ལྡན་པའི་རྫས་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ། །བྲལ་བའི་རྫས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ། །འགོག་པ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤོངས་ན་དེ་མངོན་ སུམ་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་བས་ལྷག་མའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།སྐྱེ་ལ་གཏན་དུ་གེགས་བྱེད་པ། །འགོག་གཞན་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་པས། །ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་དུ་གེགས་སུ་གྱུར་པ་བྲལ་བ་ལས། ། གཞན་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་སྟེ། འདི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ལས་ཐོབ་བའོ། །ཡང་། ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཟག་བཅས་ཞེས་གང སྨྲས་པའི་ཡུལ་འདུས་བྱས་དེ་དག་གང་ཞེ་ན།འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ཀྱང་། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ།།རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཕྲད་ནས་བྱས་པ་དག་གི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ཉིད་དུས་གཏམ་གཞི་དང་། །ངེས་པར་འབྱུང་བཅས་གཞི་དང་བཅས། །དེ་ལ་སོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རམ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟ་བའི་ཕྱིར་དུས་རྣམས་ སོ།།གཏམ་ནི་དག་གོ། །དེའི་གཞི་ནི་མིང་སྟེ། དོན་དང་བཅས་པའི་གཞི་བཟུང་བས་ན་འདུས་བྱས་ནི་གཏམ་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བཅས་ དག་གོ།།རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཞི་དང་བཅས་པ་དག་གོ།

由于没有善加分别诸法就没有寂灭烦恼的方法，而诸烦恼又使世间在轮回中流转，因此为了善加分别诸法的缘故，佛陀宣说了阿毗达磨。若无阿毗达磨的教授，弟子就无法善加分别诸法。
这些法是什么呢？'有漏无漏诸法'，这是对一切法的简略宣说。其中，什么是有漏法呢？'除道以外的有为法，是有漏'。除了道谛以外的其他有为法都是有漏法。为什么呢？因为'诸漏于此等增长'，即漏于这些法中增长。即使缘灭谛和道谛，也不会增长。有漏法已经说完。
'无漏是道谛和三种无为法'。什么是三种呢？'虚空和两种灭'。两种是什么呢？择灭和非择灭。如是虚空等三种无为法和道谛是无漏法，因为漏不会在其中增长。
所说的三种无为法中，'其中虚空是无障碍'，虚空的自性是无障碍的，是色法所占据的空间。'择灭是什么？是各别的离系'。与有漏法分离即是择灭。对苦等圣谛的观察称为择，是善慧的差别。由此所获得的灭称为择灭。这也是有漏法各别的，'有多少系缚事，就有多少离系事'。若灭是一体，则断除烦恼的一分而证得它时，就不需要修习其余对治了，这样解释了择灭。
'永远遮止生起的其他灭是非择灭'。永远遮止未来诸法生起的障碍，异于离系的灭，即是非择灭。这不是由择而得。那是由什么得呢？是由缘不具足而得。
又前说'除道以外的有为法是有漏'中的有为法是什么呢？'彼等有为法，即是五蕴等'。色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴，这些是有为法。因为是诸缘和合造作而成，所以是有为。
'彼等即是时、言基、具出离及具因'。其中，因为已去、正去、将去，或为无常所吞噬，故为时。言说的所依是名，因为摄持有义的所依，所以有为是言基。出离即是出离性，是一切有为法的涅槃。因为它们有此，故具出离。因为有因，故具因。

།ཡང་འདུས་བྱས་དེ་དག་ཉིད། གང་དག་ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་པའི། །ཕུང་པོའང་དེ་དག་།དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། དཔེར་ན་རྩཝ་དང་སྦུན་པའི་མེ་བཞིན་ནམ། དེ་དག་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་ རྒྱལ་པོའི་མི་བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་དེ་དག་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་འབྱུང་བས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཏེ། མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད། འཐབ་བཅས་ཀྱང་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འཐད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཐབ་བཅས་དག་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ལྷ་གནས་སྲིད་པའང་དེ་དག་ཡིན། །འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འདི ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བས་ན་ཀུན་འབྱུང་ངོ་།།སྐད་ཅིག་རེ་རེར་འཇིག་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ནོ། །འདི་ལ་ལྟ་བརྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་གནས་པས་ན་ལྟ་བའི་གནས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དོན་དང་མཐུན་པ་དག་གོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ། གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན། །ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །དབང་པོ་ལྔ་ནི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་དང་། དོན་ལྔ་ ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་གང་དག་ཡིན་པ་གཟུགས་དང་།སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་སྙེད་ཅིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་གང་འདི་དག་སྨོས་པ། དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ རྟེན།།མིག་ལ་སོགས་གཟུགས་དང་རྣམས། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་དང་བའི་བདག་ཉིད་ལྔ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ངག་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།དབང་པོ་ལྔ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དོན་ལྔ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་རྣམ་གཉིས་དང་། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སོ། །ཡང་དེ་ཉིད། རྣམ་ཉི་ཤུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། ལྷམ་པ་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། མཐོན་པོ་དང་། དམའ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྲིན་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱ་ལེ་བ་ནི་དབྱིབས་མཉམ་བའོ། །ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་དབྱིབས་མི་མཉམ་པའོ། ། ཁུག་རྣ་ནི་ལྷོ་བུར་རོ། །ཉི་མ་ནི་ཉི་མའི་འོད་དོ། །སྣང་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་སྐར་མ་དང་། མེ་དང་སྨན་དང་ནོར་བུ་རྣམས་ཀྱི་འོད་དག་གོ། །གྲིབ་མ་ནི་གང་ན་གཟུགས་རྣམས་སྣང་པའོ། །བཟློག་པ་ནི་མུན་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་སླ་བས་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། །སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད ཡོད་དེ།ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཏེ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ཡང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལག་ པ་དང་ངག་གི་སྒྲའོ།།མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རླུང་དང་ནགས་ཚལ་དང་ཆུ་བོའི་སྒྲའོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའོ། །གཞན་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །གཞན་དུ་ཡང་སྒྲ་ཐམས་ཅད་གཉིས་གཉིས་སུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ ནི་རྣམ་པ་བཞི་རུ་བརྗོད་དོ།།སྒྲ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རོ་ནི་རྣམ་དྲུག་།མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། བསྐ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དྲི་རྣམ་བཞི། དྲི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་ང་བ་གཉིས་ལ། མཉམ་པ་དང་། མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་བྱ་བཅུ་གཅིག་ བདག་ཉིད་དོ།

又彼等有为法，凡是有漏取蕴者亦即彼等。彼等近取即是诸烦恼，譬如草与糠之火，或因依赖彼等故，如王之臣民。或者从彼等生起诸近取故为近取蕴，如花果树木。彼等有漏法，亦称为有诤。诤即是诸烦恼，因为损害自他故。由彼等增长之故为有诤，如同有漏。苦、集、世间及天处、有亦即是彼等。因与诸圣者不相顺故为苦。从此生起诸苦故为集。刹那刹那坏灭故为世间。由增长见解而住故为见处。苦从集生故为有。如是，此等即是有漏法之相应义的异名。
所说'色等五蕴'，其中，色是五根、五境及无表色。五根即眼、耳、鼻、舌、身根，五境即是彼等根之境，为色、声、香、味、触，以及无表色，如是即是色蕴。其中所说色等境，彼等为识之所依。眼等色等，即色、声、香、味、触识之所依性的五种，依次应知即是眼、耳、鼻、舌、身。
已说五根。当说五境：色有二种，即颜色与形状。又彼有二十种，即：青、黄、赤、白、长、短、方、圆、高、低、平正、不平正、云、烟、尘、雾、影、日光、明、暗。其中平正即形状均匀，不平正即形状不均匀。雾即氤氲。日光即日之光。明即月亮、星辰、火、药、宝等之光。影即能显现诸色处。相反即是暗。余者因易于了知故未详分。
声有八种：执受、非执受大种为因所生之有情与非有情声为四种。此复由可意、不可意差别成八种。其中执受大种为因所生者，即手与语声。非执受大种为因所生者，即风、林、河之声。显示有情者，即语表业声。其他即非显示有情者。另外，由摄一切声为二二故，说声有四种。
已说声。味有六种：由甜、酸、咸、辛、苦、涩之差别。香有四种：由香、臭二者之均匀、不均匀故。触有十一自性。

།འབྱུང་བ་བཞི་དག་དང་། འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་དང་། ལྕི་བ་ཉིད་དང་། ཡང་བ་ཉིད་དང་། གྲང་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པའོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །འཇམ་པ་ཉིད་ནི་མཉན་པའོ། །རྩུབ་པ་ཉིད་ནི་ཧྲུད་ཧྲུད་པོའོ། །ལྕི་བ་ཉིད་ནི་ གང་གིས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་འཇལ་བར་བྱེད་པའོ།།བཟློག་པ་ནི་ཡང་བ་ཉིད་དོ། །གྲང་བ་ནི་དྲོ་བ་འདོད་པར་བྱེད་པའོ། །བཀྲེས་པ་ནི་ཟས་འདོད་པར་བྱེད་པའོ། །སྐོམ་པའི་བཏུད་པ་འདོད་པར་བྱེད་པའོ། །རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། གཡེངས་དང་སེམས་མེད་པ་ཡི་ཡང་། །དགེ་དང་མི་དགེ་རྗེས་འབྲེལ་གང་། །འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། །དེ་ནི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་བརྗོད། །སེམས་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་པའི་ཡང་ཡིན པའོ།།སེམས་མེད་པའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡང་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མ་ཡེངས་པ་དང་སེམས་དང་བཅས་པའི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མངོན་ནོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་ལེགས་དང་དགེ་ལེགས་མ་ ཡིན་པའོ།།རྗེས་འབྲེལ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཏོ། །ཐོབ་པའི་རྒྱུན་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་དོན་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏེ། སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་རྣམ་རིག་ བྱེད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེའི་མིང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གཟུགས་དང་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་ཡིན་པར་སྟོན་པའོ། །མདོར་ན་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ།།འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་དག་ནི་ས་ཁམས་དང་། །ཆུ་ཁམས་མེ་ཁམས་རླུང་ཁམས་རྣམས། །དེ་དག་ནི་རང་གི་མཚན་ ཉིད་འཛིན་པ་དང་།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་དག་གོ། །འདི་དག་གཟུགས་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་རགས་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་རླུང་གི་ཕུང་པོ་དེ་དག་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་དག་ལ་དེ་རྣམས་ཆེན་ པོར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཁམས་དེ་དག་གི་ལས་གང་ཡང་དག་པར་འགྲུབ། རང་བཞིན་དག་ནི་ཅི་ཞེ་ན། འཛིན་པ་ལ་སོགས་ལས་སུ་འགྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་དང་། སྡུད་པ་དང་། སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཡང་ དག་པར་སྒྲུབ་པོ།།རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡང་འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ། །རང་བཞིན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། སྲ་གཤེར་དྲོ་ཉིད་གཡོ་རྣམས་ཏེ། །སྲ་བ་ནི་སའི་ཁམས་སོ། །གཤེར་བ་ནི་ཆུའི་ཁམས་སོ། །དྲོ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་སོ། །གཡོ་བ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་སོ། །འདིས་འབྱུང་ བའི་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བར་བྱེད་དེ།སྒྲོན་མ་གཡོ་བ་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ས་ལ་སོགས་པ་དང་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ནི་ཐ་སྙད་དུ། །ཁ་དོག་དབྱིབས་ལས་ཞེས་བརྗོད། །འདི་ལྟར་ས་སྟོན་པ་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཆུ་མེ་ཡང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཉིད་ལ་བརྗོད་དོ། །རླུང་ཚོགས་ཁམས་ཉིད་ཡིན། །རླུང་གི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་ན་རླུང་ཞེས་འདོགས་སོ། །དེ་དང་འདྲ་བའང་ ཡིན།ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་རླུང་ཚོགས་སྔོན་པོ་རླུང་ཚོགས་ཟླུམ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཡང་གཟུགས་སུ་རུང་བས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །གཟུགས་སུ་རུང་བ་ནི་གནོད་པའོ། །ཐོགས་པའོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གིའོ།

四大种以及柔软性、粗糙性、沉重性、轻盈性、寒冷、饥饿、口渴。其中四大种将在下文解释。柔软性即是柔滑。粗糙性即是粗涩。沉重性即是能衡量诸事物的。与此相反即是轻盈性。寒冷是令人想要温暖。饥饿是令人想要食物。口渴是令人想要饮品。因为是从因安立果，如同'诸佛出世安乐'等。
什么是无表色？散乱及无心时，善与不善相续者，以大种为因者，说为无表色。所谓心散乱是指心在他处。所谓及无心时是指无想定和灭尽定。'及'字也表明不散乱和有心时也有。善与不善是指善妙与不善妙。相续是指相续流。由于也有得的相续，为了区别故说'以大种为因'。'为因'的意思是因的意思，因为是生起等因的本性。
'说为无表'中的'为'字是为了使知其名，虽然是色法和作用的自性，但不像表色那样向他人表示。'说'字表明是论师的言教。总之，表色和定所生的善与不善色法是无表色。
所说'以大种为因'中的大种是什么？大种即是地界、水界、火界、风界。它们因为能持自相和所造色，所以称为界。由于它们是一切其他色法的所依且粗大，故称为大。或者，由于从它们所生的地、水、火、风的自性聚集在作用上显著，故称为大。
那么这些界的作用和自性是什么？成就持等作用。它们依次成就持、摄、熟、长的作用。长即是增长和扩展。自性依次是坚、湿、暖、动。坚是地界。湿是水界。暖是火界。动是风界。因为能使诸大种生于他处故称为动，如灯动般动。
那么地等和地界等有何差别？世间言说中，从色与形状说。即是说地时是从色和形状来说。如地一样，水火也是如此。在世间言说中是从色和形状来说。风聚即是界。凡是风界，在世间即称为风。与此相似，也有色和形状。如说青色风聚、圆形风聚等。这也因为是色法故称为色蕴。有人说色法即是能损害、能障碍。

།གཟུགས་ཀྱི་ ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ།དབང་དོན་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་ནི་ཁམས་བཅུར་འདོད། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་སྟེ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནས། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ བར་ཡིན་ནོ།།ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་བཅུ་སྟེ། མིག་གི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནས་ལུས་ཀྱི་དང་རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱི་བར་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚོར་བ་མྱོང་བ། མྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་དབྱེ་ན་ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་བར་རོ། །འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །གང་སྔོན་པོ་དང་སེར པོ་དང་།རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། ཕོ་དང་། མོ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། མཛའ་བཤེས་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །དེ་ཡང་དབྱེ་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ་ཚོར་བ་ བཞིན་ནོ།།འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན། །གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །དེ་གསུམ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་བཅས་པ་ནི། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟར་རྫས་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ལས་སོ་སོར་ རྣམ་པར་རིག་ཅིང་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། ཁམས་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ནི།ཁམས་བདུན་དག་ཏུ་འོད་འདོད་པ་སྟེ། །བདུན་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ཡིད། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ གཉིས་དང་།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་ཁམས་བཅུ་དག་གོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་དག་ནི་ ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཡང་དེ་དག་ ལས་གཞན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དེ་དག་གང་ཞེ་ན།གཞན་ནི་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཉིད། དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་འགགས་མ་ཐག་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་བུ་ཉིད་ཕར་འགྱུར་ བ་དང་།འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་ས་བོན་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་གི་ནང་དུ་གཅིག་འདུས་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ན་ཁམས་བཅུ་བདུན་ནམ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་འང་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་། དྲུག་པའི་ རྟེན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར།།ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདོད། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་པོ་དག་གི་རྟེན་ལྔ་ནི་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ན་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་གཞན་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟེན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་དྲུག་ཚན་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།

所说色蕴的自性，即是那些根境，被认为是十处和十界。处的建立是十处，即眼处和色处乃至身处和触处。界的建立即是那十界，即眼界和色界乃至身界和触界。色蕴已说完毕。
其中受是感受，感受有三种即是受蕴：乐、苦、不苦不乐。此又分为六受聚，即从眼触所生受乃至意触所生受。
想是执取相的自性。凡是执取青、黄、长、短、男、女、亲友、非亲友、乐、苦等自性差别之相，即是想蕴。此又分为六想聚，如受一样。
行蕴是除四蕴以外，除色、受、想、识之外的诸行即是行蕴。此三者，受、想、行蕴等的处界建立是：无表色及诸无为法，称为法处法界。如是七种实法即称为法处和法界。
识是各别了别，对境和境界各别了别缘虑即称为识蕴。此又有六识聚，即从眼识乃至意识。在处的建立中，意处也是彼。界的建立是：认为有七界。七是什么呢？六识和意。从眼识界乃至意识界和意界。
如是则宣说五蕴、十二处、十八界，除无表色外的色蕴是十处和十界。受等三蕴、无表色和无为法是法处和法界。识蕴是意处、六识界和意界。
六识聚不是已说为识蕴吗？那么除彼等之外的意界是什么呢？并非是其他，即是彼等。六识刚灭的识即是意。任何刚灭的识即称为意界，譬如儿子即成为父，及果即是他者之种子一样。
如是则六识界和意识一者摄入一者中，故实法上成为十七界或十二界。虽然如是，然而为成立第六识之所依，承许有十八界。五识界的五所依是眼界等，第六意识界则无其他所依。因此为成立所依而说意界。
如是由所依、能依和所缘六组的建立而成为十八界。

།དེ་ལ་ཕུང་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་གིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་ ཁམས་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ།།མདོར་བསྡུ་ན། ཕུང་པོ་དང་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །ཁམས་གཅིག་གིས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། བསྡུ་བ་དེ་དག་ནི་གང་དང་གང་ནས་འབྱུང་ཡང་རུང་། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། གཞན་གྱི་དངོས་པོས་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དངོས་དང་མི་ལྡན་ཕྱིར། །ཆོས་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས བསྡུས་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།མིག་དང་། རྣ་བ་དང་སྣ་དག་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁམས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པ་གཉིས་མོད་ཀྱི། །རིགས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་ཤེས། །འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་གཅིག་ ཉིད།།དེ་ལ་རིགས་འདྲ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་མིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ཡུལ་འདྲ་བ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཡུལ་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདྲ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་གི་ཁམས་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ དོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་། སྣ་དག་ལ་ཡང་སྦྱོར་བར་བྱའོ། །མཛེས་བྱའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་བྱུང་ངོ་། །མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྟེན་མཛེས་པར་བྱ་པའི་ཕྱིར་གཉིས་བྱུང་ངོ་། །ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།སྤུངས་དང་སྐྱེ་སྒོ་རིགས་ཀྱི་དོན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ཡིན། །སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཏོ། ། རིགས་ཀྱང་འབྱུང་གནས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྩོམ་པར་མཛད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི། རྨོངས་དབང་འདོད་རྣམས་གསུམ་གྱི་ཕྱིར། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །སེམས ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྨོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཁ་ཅིག་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་རིལ་པོའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་རྨོངས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་ཁོ་ན་ལའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་དག་ལའོ། །དབང་པོ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། རྟུལ་པོའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྡུས་པ་དང་། བར་མ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་གསུམ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་གྲག་གོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ལ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བྱས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། རྩོད་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་དང་། །འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཕྱིར་རིམ་རྒྱུའི་ཕྱིར། སེམས་བྱུང་རྣམས་ལས་ཚོར་བ་དང་། །འདུ་ཤེས་ལོགས་ཤིག་ཕུང་པོར་གཞག་།རྩོད་པའི་རྩ་ བདག་ནི་གཉིས་ཏེ་འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་།ལྟ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དག་སྟེ། ཚོར་བའི་རོ་མྱངས་པའི་དབང་གིས་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ལ། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་ ནི་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་སྟེ།དེ་གཉིས་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་ཞེན་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་འཁོར་རོ། །གང་ཡང་ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་འདི་གཉིས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

其中，诸蕴摄一切有为法。诸取蕴摄一切有漏法。处和界摄一切诸法。简而言之，应当了知蕴、处、界任一即能摄一切，应当了知色蕴、意处、法界能摄一切诸法。应当了知这些摄集，无论从何处生起，都是以自性而非他法体性。为什么呢？因为诸法不具有他法体性。因此，不具有者也不应以彼摄集。
眼、耳、鼻各有两个，岂不应成二十一界？不应成。为什么呢？虽然眼等各有两个，但由于种类、境界、识相同的缘故，故为一界。其中种类相同是因为二者都是眼的自性；境界相同是因为二者的对境都是色；识相同是因为二者都是一个眼识的所依，因此眼界即是一个。耳和鼻也应当如是配合。二者的产生是为了庄严。虽然眼等界是一个，但为了庄严所依而有二个。
蕴、界、处已经解说完毕。此处当说蕴、界、处的含义：蕴集、生门、种类之义，即是蕴、处、界。蕴集之义是蕴的含义。心与心所生起之门的含义是处的含义。种类之义是界的含义。种类也是生处。
又为什么世尊要从蕴等门中建立三种教说呢？答：为了所化众生的迷惑、根器、欲求三种，故说蕴等三种。众生的迷惑有三种：有些对心所执著为整体的我而迷惑，有些仅对色而迷惑，有些对色与心而迷惑。根器也有三种：利根、中根、钝根。欲求也有三种：希求简略、中等、广大，传说对应这些次第而说蕴、处、界三种。
又为什么其他心所归纳为一个行蕴，而想和受却单独立为蕴呢？答：因为是诤论根本，轮回因缘，次第因缘，故从诸心所中，受和想别立为蕴。诤论根本有二：过分执著欲望和过分执著见解。这二者的主要因缘依次是受和想：由领受味著的缘故而执著诸欲，由颠倒想的缘故而执著诸见。这二者是轮回的主要因缘：执著感受且想颠倒者即轮回。也应当了知，为了显示蕴的次第因缘，故将这二者别立为蕴。

། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དག་ཏུ་ནི་འདུས་མ་བྱས་བཤད་ལ། ཕུང་བོ་དག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས། །དོན་དུ་མི་རུང་ཕྱིར་མ་བཤད། །དེ་ནི་ཕུང་པོ་དག་གི་ནང་དུ་བརྗོད་པ་ན་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་མ ཡིན་པས་དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་ནི་མི་ནུས་སོ།།ཕུང་པོ་དྲུག་པར་བརྗོད་པར་ཡང་མི་ནུས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བཤད་ན་འདུས་མ་བྱས་ནི་གཟུགས་བཞིན་དུ་འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ ཏུ་བསྡུས་ནས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རིམ་ནི་རགས་དང་ཀུན་ཉོན་མོངས། །གནོད་སོགས་དོན་ཁམས་ཇི་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་ཕྱིར་རགས་སོ། །གཟུགས་ཅན་ མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནད་ན་ཡང་ཚོར་བའི་རྒྱུ་བ་རགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་ངའི་ལག་པ་ལ་ཚོར་རོ། །དེའི་རྐང་པ་ལ་ཚོར་རོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ། །འདུ་ཤེས་ནི་གཉིས་པས་ཆེས་རགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བས་ནི་འདུ་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཆེས་རགས་པ་དེ་སྔར་བཤད་དོ། ། ཡང་ན་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་འཁོར་བ་ན་ཕོ་དང་མོ་དག་ཕན་ཚུན་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཚོར་བའི་རོ་མྱང་བ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་སོ། །སེམས ཀྱང་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་སྣོད་དང་། ཟས་དང་། ཚོད་མ་དང་། བྱན་པོ་དང་། ཟ་བ་པོ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ ན་ཁམས་ཀྱིས་ཏེ།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གཟུགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །ཚོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་སོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་མོ། །འདུ་བྱེད་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་སྟེ། འདི་དག་ནི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་གནས་པ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་སོ་ཞེས་ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ཞིང་དང་ས་བོན་གྱི་གོ་རིམས་ལྟ་བུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ལྔ་སྟེ་མི་ཉུང་མི་མང་ངོ་། །རིམ་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བྱས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་ཆེས་རགས་པའོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གོ་རིམས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེའི་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པའོ། །དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་། ད་ལྟའི་དོན་ཕྱིར་དང་པེ་ ལྔ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་ཡུལ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་སྨོས་སོ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་དོན་ཕྱིར་བཞི། །དང་པོར་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ། །ལྔ་པོ་རྣམས་ལས་ཀྱང་བཞི་སྔར་སྨོས་པ་ནི་ཡུལ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་མ་ངེས་ཏེ། རེས་འགའ་ནི་འབྱུང་བ་ དག་ཡིན་ལ།རེས་འགའ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བདག་ཡིན་ནོ། །རེས་འགའ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་ཆེས་རིང་མྱུར་འཇུག་ཕྱིར། །ལྷག་མ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཆེས་རྒྱང་རིང་བ་དང་། མྱུར་བར་འཇུག་པས་གཞན་པས་སྔར་སྨོས་ཏེ། མིག་དང་རྣ་བ་ནི་ཡུལ་རྒྱང་རིང་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ པས་དེ་དག་སྔར་སྨོས་སོ།།དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་མིག་ནི་ཆེས་རྒྱང་རིང་པོ་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྔར་སྨོས་སོ། །སྣ་དང་ལྕེ་ནི་རྒྱང་རིང་པོ་ལ་འཇུག་པ་མེད་མོད་ཀྱི་དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་སྣ་ནི་ཆེས་མྱུར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྔར་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་གནས་རིམ་བཞིན། །ཡང་ན་ལུས་འདི་ལ་ མིག་གི་རྟེན་ནི་སྟེང་ན་གནས་སོ།།དེའི་འོག་ན་ནི་རྣ་བའིའོ། །དེའི་འོག་ན་ནི་སྣའིའོ། །དེ་ནས་ནི་ལྕེའིའོ། །ལུས་ཀྱི་ནི་ཕལ་ཆེར་དེའི་འོག་ནའོ།

那么为什么在处所和界中说明无为法，而在蕴中却没有呢？在蕴中无为法，因为不合道理故未说。当在诸蕴中说明时，它既不是色也不是乃至识，因为不合道理的缘故，首先不能归摄在这些之中。也不能说是第六蕴。为什么呢？因为不合道理。如果说蕴的含义是积聚的意思，那么无为法不像色法那样，这样把它们全部归为一类称为无为蕴的数目，不会因过去等差别而有区别。
次第是粗重和烦恼，损害等义如界一样。色因为有对碍故是粗重的。非色法中虽然也有感受的活动是粗重的，因为这样说'我的手感受到了，他的脚感受到了'这样安立名言。想比第二更粗重。比识蕴粗重的是行蕴。因此越粗重的越先说。
或者说，在无始轮回中男女互相贪爱色相，他们也因贪著受的味著。对此贪著也是因为想颠倒的缘故。这颠倒也是因为诸烦恼。心也因为被它们染污，所以是随烦恼的次第。
或者是因为器等义，色等蕴就像器皿、食物、调味品、仆人和食者一样。或者是因为界，以欲的功德色来区分的是欲界。以受来区分的是诸禅定。以想来区分的是三无色界。仅以行来区分的是有顶，这些是识的住处，识住于其中，因此蕴的次第如田地和种子的次第一样显示。
正因为如此，诸蕴是五个，不多不少。正因为次第的原因，受和想从诸行中分出作为蕴。因为这些是最粗重的。
应当说明眼等界和六处的次第，由其根的缘故，是其境和识的次第。在这六种中，因为是现在义故，前五最先。眼等五根的境是现在的缘故先说。因为是所造色义故四个最先。'最先'是承接上文。在五种中四个先说是因为境是所造色的缘故。身的境是不定的，有时是大种，有时是所造色，有时是两者都是。
其余是因为极远和迅入故。其余是随情况远离和迅速进入而先说，眼和耳因为境远离的缘故，这两个先说。这两个中眼能取更远的境界，因此先说。鼻和舌虽然不能取远境，但在这两个中鼻更迅速进入，所以先说。
或者是依照安住次第。或者在此身体中，眼根的所依在上方。在其下是耳的。在其下是鼻的。然后是舌的。身的大部分在其下。

།ཡིད་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྡུས་པའི་སྐྱེ་མ་ཆེད་བཅུ་པོ་དག་ལས་གཅིག་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བརྗོད་ལ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། གཅིག་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བྱེ་བྲག་དོན་དང་གཙོ་བོའི་ཕྱིར། །ཆོས་མང་བ་དང་མཆོག་བསྡུས་ཕྱིར། ། གཅིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །གཅིག་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད། །བྱེ་བྲག་གི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཅི་ནས་ཀྱང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་སོ་སོར་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་གྱི་སྤྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་མིག ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་དག་གིས་ནི་གང་མིག་ལ་སོགས་པར་ནི་མིང་མ་བཏགས་ལ།གཟུགས་ནི་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཤེས་པར་རུང་བས་འདིའི་མིང་གཞན་མ་བརྗོད་དོ། །ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལག་ པ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་རེག་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་།བསྟན་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་འདི་ནའོ། །ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས་བརྟག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་གི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཤད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདིར་ཚོར་ བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་མང་པོ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་སྤྱིར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འདིར་བསྡུས་ཏེ་གཞན་དག་ཏུ་མ་ཡིན་ནོ། །མདོ་དག་ལས། ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ཤེས་པར་བྱ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་དམིགས་ན། ཅི་དེ་རྣམས་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་སམ། འོན་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་ནི་མེད་དེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་།ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་དག་།གང་རྣམས་ཐུབ་པས་གསུངས་དེ་དག་།ཚིག་གམ་མིང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད དག་ཏུ་འདུས།།གང་དག་གི་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཚིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ། །གང་དག་གི་ལྟར་ན་མིང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ། །ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚད་ནི་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། ཁ་ ཅིག་བསྟན་བཅོས་ཚད་ཅེས་ཟེར།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་མངོན་པའི་ཚད་ཙམ་མོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ནི་ཤློ་ཀ་དྲུག་སྟོང་ངོ་། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཏམ་རེ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་རེ་རེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མཐུན་པར་གསུངས། །འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པ་ བརྒྱད་ཁྲི་ཡོད་དེ།དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་གསུངས་སོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཕུང་པོ་འདི་དག་ཉིད་དུ་བསྡུས་པ། དེ་བཞིན་གཞན་ཡང་ཅི་རིགས་པར། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ནི། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ལེགས་དཔྱད་དེ། །ཇི་སྐད་ བཤད་པར་བསྡུ་བར་བྱ།།མདོ་གཞན་དག་ལས། ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་གཞན་གང་དག་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དེ་དག་གི་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལེགས་པར་དཔྱད་ནས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་སྐད་བཤད་པ་འདི་དག་ཉིད་དུ་བསྡུ་བར་ བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་དག་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ།

由于意识依于彼等且不住于境，故其次第如是安立。又为何色蕴所摄十处中，唯一称为色处，而一切皆是法性时，唯一称为法处耶？答曰：由差别义及胜义故，由摄多法及胜法故，一称为色处，一称为法处。云何为差别义？为令了知此十处唯由境与有境安立为处，而非总体，故以眼等差别而立。凡未标名为眼等而是色者，应知为色处，故不另立名。又色处为胜义，因其有对碍故，以手等合触则可触，且可示现，故可观察此在此处，某处等。由差别义故唯一说为法处，非一切。
复次此中摄诸受等多法，故总说为法声。此中亦摄最胜法涅槃，余处则无。诸经中若见说有其他应知蕴处界，彼等为此等所摄耶？抑或别有？为此等所摄，无别体。其中且说：'八万法蕴者，是佛所宣说，或为语或名，摄于色行中。'
若依某些观点认为佛语是语言自性者，则彼等为色蕴所摄。若依某些观点认为是名自性者，则为行蕴所摄。又法蕴量为几何？有谓是论典量。有说是名为法蕴之阿毗达磨量，即六千颂。又有说蕴等各为一说，谓蕴处界缘起等每一论说即是法蕴。
为对治诸行，随顺说法蕴。谓有情诸行贪嗔痴慢等八万差别行，为对治彼等而说八万法蕴。如是八万法蕴摄于此等蕴中。如是其余亦当，随其所应，善察蕴处界，自相而摄之。其他经中所说诸蕴处界，亦当善察彼等各自自相，如此所说摄于此等中。
其中且戒定慧解脱及解脱知见蕴中，戒蕴为色蕴所摄，余者为行蕴所摄。

།ཟད་ པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་དག་ལས་བརྒྱད་ནི་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ།།འཁོར་རྣམས་དང་བཅས་ན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་བསྡུས་ཏེ། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཀྱང་ དེ་དང་འདྲའོ།།ཟད་པར་ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དག་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་བསྡུས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་ པོ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ།།འཁོར་རྣམས་དང་བཅས་ན་ནི་སྒྲ་དང་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ལས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་ རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་བསྡུས་སོ། །ཁམས་མང་པོ་པ་ལས་གང་དག་སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ནམ་ མཁའི་ཁམས་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་བསྟན་པ་ལ། དེ་དག་ལས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་བཤད་ན་དེ་ཅི་ནམ་མཁའི་ཉིད་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡིན་པའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྒོ་དང་། སྐར་ཁུང་དང་། ཁ་དང་སྣ་ལ་སོགས་པའི་བུ་ག་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་བྱ། བུ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྣང་དག་མུན་པ་དག་ཡིན་ལོ། །བུ་ག་ནི་སྣང་བ་དང་། མུན་པ་དག་ལས་གཞན་གཟུང་དུ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ བས་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་སྣང་བ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ།མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གྲག་གོ། །ཟག་དང་བཅས་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །རྣམ་ཤེས་ཁམས་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་མི་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི། སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དེ་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནས་འཆི་བའི་སེམས་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ལས་ཁམས་བཞི་ནི་རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །ལྔ་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་སོ།།དྲུག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་པོ་དག་ཏུ་འདུས་སོ། །གང་དག་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་དུ། བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། བསྟན་ཡོད་འདིར་ནི་གཟུགས་གཅིག་པུ། །དེ་ནི་འདི་ནི་འདི་ནའོ། །ཆེ་གེ་མོ་ ཞིག་གོ་ཞེས་བསྟན་པར་ནུས་སོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། ཐོགས་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཅན་བཅུ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཁམས་བཅུ་གང་དག་བཤད་ པ་དེ་དག་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ།།ལུང་མ་བསྟན་བརྒྱད་དེ་དག་ཉིད། །གཟུགས་སྒྲ་མ་གཏོགས་དབང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་རྣམས་ཏེ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ངོ་བོར་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུང་ མ་བསྟན་དག་གོ།།གཞན་རྣམ་གསུམ། སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།ཀུན་ནས་བསླང་བ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་དགེ་བའོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་ནས་བསླང་བ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །གཞན་ནི་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

在十种遍处中的八种，因为是无贪的自性，所以为法处所摄。若连同眷属，则因为是五蕴的自性，为意处和法处所摄。胜处也与此相同。
虚空遍处、识无边处、空无边处等四种，因为是四蕴的自性，为意处和法处所摄。
五种解脱处，因为是智慧的自性，为法处所摄。若连同眷属，则为声处、意处和法处所摄。
在二处中，无想有情因为无有香处和味处，故为十处所摄。
非想非非想处的众生为意处和法处所摄。
在多界经中所说的地界、水界、火界、风界、空界、识界等六界中，若其中二界的相未说明，那么是否应当了知虚空性即是空界，或一切识即是识界呢？
答曰：不是。那么是什么呢？门、窗户、口鼻等孔洞称为空界。
若问孔洞是什么？答：是明暗。孔洞除了明暗之外无可执取。因此，应当了知空界是明暗的自性，即是夜晚和白天的自性。
有漏识是识界。为何不说无漏呢？因为这六界是被认为是生的所依，从结生心到死心是作为生的基础，无漏法则不是如此。
因此，其中四界摄入触界中。第五界摄入色界中。第六界摄入七识界中。
在所说的十八界中，可示现的有几种，不可示现的有几种？可示现者唯有色，即可以说'这是这个'、'是某某'。其余诸界则是不可示现的。
有对碍的有几种，无对碍的有几种？有对碍者为十种色法，即所说的为色蕴所摄的十界是因为有障碍的对碍而有对碍。
八种无记，即除去色声外的五根以及香、味、触界等八种，因为不可记别为善或不善的体性，所以是无记。
其他三种差别：七识界与无贪等相应者是善，与贪等相应者是不善，其他则是无记。
法界中，无贪等体性及与之相应者、等起及择灭是善；贪等体性及与之相应者、等起是不善；其他则是无记。

།གཟུགས་དང་སྒྲའི་ཁམས་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དག་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་ པ་དག་ནི་དུ་ཞེ་ན།འདོད་ཁམས་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །གཏོགས་པ་ནི་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བཅུ་བཞི་སྟེ། །དྲི་དང་རོ་དང་སྣ་དང་ནི། །ལྕེ་ཡི་རྣམ་ཤེས་ཁམས་མ་གཏོགས། །དེ་ན་དྲི་དང་རོ་དག་མེད་དེ། གཉིས་ནི་ཁམས་ཀྱི་ཟས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྣ་དང་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་མེད་དོ། །གཟུགས་མེད་རྟོགས་པ་ཡིད་དང་ནི། །ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁམས། །གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་རྣམས་དེར་སྐྱེས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཁམས་བཅུ་དང་། དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམིགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡང་མེད་དོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། །ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཆོས་གང་དག་བཤད་པ།དེ་གསུམ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །གང་དག་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་དག་ནི་ཟག་བཅས་སོ། །རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་དུ། རྟོག་ པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དག་ནི་དུ།རྟོག་པ་ཡང་མེད་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡིན། །འདི་དག་ནི་ཁམས་རྟག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཡིད་ ཀྱི་ཁམས་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལས་གཞན་པ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་ནི་རྟོག་པ་ མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་དག་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དཔྱོད་པ་ནི་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་ གཉིས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་ཏུ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀ་སྤངས། །ལྷག་མ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་པོ་དག་སྟེ། དེ་དག་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་ དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་རྣམས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། ངེས་པར་རྟོག་དང་རྗེས་དྲན་པའི། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་མི་རྟོག་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ མོ་ཞེས་གྲག་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་དང་རེས་པར་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོག་པ་ནི་ཡོད་ཀྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྟ་རྐང་པ་གཅིག་པ་ལ་རྐང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྟོག་པ་དག་།དེ་དག་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་གཡེང་། །ཡིད་ཀྱི་དྲན་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཞེས་བྱའོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་བའོ། །ཡིད་ཀྱི་དྲན་པ་ཉིད་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་དྲན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་དུ། དམིགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། དམིགས བཅས་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནོ།།སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ།

色和声界是由身语表业所摄的善、不善和无记的心所引发的善、不善和无记法。
属于欲界的有哪些？属于欲界的一切。所属即是未离之义。
色界有十四，即除香、味、鼻识、舌识界。彼处无香味，因为二者是段食，而且离欲者也生彼处。因此，由于无所缘，也无鼻识和舌识。
无色界摄属意界、法界和意识界。离色贪者生彼处，因此无十种色性界以及依彼等和缘彼等的五识界。
有漏法有几种？无漏法有几种？所说的意界、法界和意识界，此三者有漏无漏。凡是道谛和无为所摄的是无漏，其余是有漏。
有寻有伺的有几种？无寻唯伺的有几种？无寻无伺的有几种？五识界是有寻有伺。这些界恒时与寻伺相应。最后三界有三种。
其中意界、意识界和除寻伺外的相应法界，在欲界和初禅中是有寻有伺。在殊胜禅中是无寻唯伺。
从第二禅乃至有顶之间的，以及一切不相应法界，和殊胜禅的伺，都是无寻无伺。
寻因为无第二寻，且与伺相应，故无寻唯伺。其余舍二。其余是指十种色界，由于不相应故恒时无寻无伺。
若五识身是有寻有伺，为何说无分别？由决定分别及随念分别的分别而说无分别。
分别有三种：自性分别、计度分别和随念分别。因此它们虽有自性分别而无其他分别，故说无分别，如说独足马为无足。
复次，心的自性分别和随念分别，是意的慧及散乱，以及一切意念。与意识相应的慧称为意慧。不等持称为散乱，即是计度分别。一切等持和不等持的意念即是随念分别。
有所缘的有几种？无所缘的有几种？七心界是有所缘。七心界由于取境故是有所缘。

།ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཀྱང་། གང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་པོ་དག་དང་ ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།ཟིན་པ་རྣམས་ནི་དུ། མ་ཟིན་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། མ་ཟིན་དགུ། བརྒྱད་པོ་དེ་དག་རྣམས་དང་སྒྲ། །སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་རྣམས་ནི་མ་ཟིན་པའོ། །དགུ་ པོ་གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས།།ཟིན་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་མ་ཟིན་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་ད་ལྟར་ བྱུང་བ་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པ་རྣམས་ནི་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།། གཞན་དག་ནི་མ་ཟིན་པ་རྣམས་སོ། །ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་གིས་ཕན་ཚུན་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་བཟུང་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་སེམས་ པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་དུ། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། རེག་བྱ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་དག་ནི་བཞིའོ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དག་ ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་དགུ་པོ་ནི་འབྱུང་གྱུར་ཏེ། དབང་པོ་ལྔའི་ཁམས་དག་དང་ཡུལ་བཞིའོ། །ཆོས་ཁམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀ་ མ་ཡིན་པའོ།།བསགས་པ་རྣམས་ནི་དུ། བསགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་བསགས་པའོ། །དབང་པོའི་ཁམས་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་དག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསགས་པ་དག་གོ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ལས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ ནི་གང་གཅད་པར་བྱ་བ་ནི་གང་།སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་། བསྲེག་པར་བྱ་བ་ནི་གང་། འཇལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གང་། གཞལ་བར་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། གཅོད་བྱེད་གཅད་པར་བྱ་བ་ཉིད། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་ཁམས་བཞི་ཡིན། །གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དགྲ་སྟ་དང་། ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་བའོ། །གཅོད་པ་ཡང་འདུས་པའི་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཅན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྐྱེད་པའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་གཅད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ནོར་བུའི་འོད་བཞིན་དུ་དང་བ་ཉིད ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་གཅོད་བྱེད་གཅད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་བཞི་ཡིན་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་བསྲེག་བྱ་འཇལ་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཉིད་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྲེག་དང་གཞལ་ལ་མི་མཐུན་སྨྲ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཁམས་བཞི་པོ་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་གཞལ་བར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཁམས་ནི་དུ། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དུ། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་ནི་དུ།རྫས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དུ། སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། །རྒྱས་ལས་བྱུང་བ་ནང་གི་ལྔ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་ པར་བྱུང་བ་ལས་ནི་མེད་དེ།དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཟས་དང་ལེགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱས་པ་ ལས་བྱུང་བ་དག་གོ།

法的一半也是，凡是从心所生的自性法界，是有所缘的。其余十种色法界和法界的一部分无所缘，是无所缘的。
有执受的有几种？无执受的有几种？无执受有九种，即八种和声。七种心界和法界，以及声界是无执受的。其余九种是两类。既是有执受也是无执受，其中现在的眼、耳、鼻、舌、身是有执受的。过去和未来的是无执受的。现在的色、香、味、触界与根不相离的是有执受的。其他的是无执受的。
何谓执受？由于利害相互随顺，为心和心所的所依事而执取，即世间所说的有情识。
多少是大种性？多少是所造色？触有两种，即大种和所造色。其中大种有四。所造色是柔软等从大种所生的缘故。其余九种色法是所造色，即五根界和四境。法界的一部分也是所造色，即无表色。其余的既非大种也非所造色。
积聚的有几种？非积聚的有几种？十种色法是积聚的。五根界和五境界是极微聚集的缘故是积聚的。
在这十八界中，能割的是什么？所割的是什么？能烧的是什么？所烧的是什么？能称量的是什么？所称量的是什么？能割和所割即是外四界。色、香、味、触，如斧头和木头等。割即是使相续聚集的生起分离。诸根非所割，因为不可分为二。也非能割，因为如宝石光明清净的缘故。
如同能割所割即是外四界一样，能烧所烧和能称量也是如此。它们即是所烧，它们即是能称量。诸根则不是，因为清净的缘故。声也不是，因为间断的缘故。
对于烧和称量有不同说法。有人说四界既是能烧也是所称量。
异熟生的界有几种？等流所生的有几种？同类因所生的有几种？实有的有几种？刹那的有几种？答：异熟生和等流生是内五界。眼等五种既是异熟生也是等流生。没有从同类因所生，因为除此之外没有同类因。其中从异熟因所生的是异熟生。由饮食、善加修习和三摩地差别而增长的是等流生。

།སྒྲ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་ཀྱི། སྒྲ་ནི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་མིན། །རང་གི་འདོད་དགུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །ཐོགས་པ་མེད་པ་བརྒྱད། སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་པོ་དག་དང་ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་ཏེ་སྐལ་པ་མཉམ་པ་དང་།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གོ། །གཞན་རྣམ་གསུམ། ལྷག་མ་གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་ དག་སྟེ།དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །རྫས་དང་ལྷན་ཅིག་འདུས་མ་བྱས་ནི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཡོད་པས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་གཅིག་པུ་རྫས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་ མ་གསུམ།སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། ཐ་མ་དེ་དག་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཚོགས་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་གང་མིག་གི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་དེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་ཡིན་ནམ། གང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡིན་པ་དེ་མིག་གི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མིག་དང་ནི། རྣམ་ཤེས་ཁམས་དག་སོ་སོ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཐོབ་པ་ཡོད། །རེ་ཞིག་སོ་སོ་ནི་མིག་གི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད དེ།འདོད་པའི་ཁམས་ན་རིམ་གྱིས་མིག་གི་དབང་པོ་ཐོབ་པའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ། མིག་གི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པས་གཟུགས་ལྟ་ཞིང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་ དུ་བྱེད་པ་ནའོ།།ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ནི་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པ་ནའོ། །གཉིས་ཀ་དང་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །ནང་གི་ཁམས་དག་ ནི་དུ།ཕྱིའི་དག་ནི་དུ་ཞེ་ན། ནང་གི་བཅུ་གཉིས་གཟུགས་ལ་སོགས་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་རྟེན་དྲུག་གོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་ཉེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནང་གིའོ། །སེམས་ནི་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ནི་ཕྱིའི་ཡིན་ནོ། །རྟེན་པ་དང་བཅས་པའི་ཁམས་རྣམས་ནི་དུ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་མཐའ་གཅིག་ཏུ། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས། རྟེན་དང་བརྟེན་པར་དམིགས་པ་གང་རང་གི་ལས བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པའོ།།གང་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་མ་སྐྱེས་པའམ། སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་རྟག་ཏུ་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་དེ་དག་ མཚུངས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན།།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། གང་ཞིག་རང་གི་ལས་མི་བྱེད། །གང་རང་གི་ལས་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མིག་ལ་ སོགས་པ་དག་ནི་གང་གཅིག་གི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་གང་ཁོ་ནའི་དམིགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཁོ་ནའི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་དངོས་པོའི་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། དེ་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས་བརྟེན་པ་དང་ བཅས་པ་རྣམས་སམ།འབྲས་བུ་ལ་རེག་པའི་ཕྱིར་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ།

声是从等流和增长所生，而声不是从异熟所生，因为随自己意愿而生。从等流所生和异熟所生的八无碍，即七心界和法界，是由同分因和遍行因所生的是从等流所生。由异熟因所生的是从异熟所生。
其余三种，即色、香、味、触界等，这些既是从异熟所生，也是从增长所生，也是从等流所生。实有和俱有无为是因为坚固故为实有。这也只存在于法界中，所以唯有法界具有实有。
最后三种，是刹那，最后这些意界等苦法智忍的聚中一刹那非从等流所生，因此称为刹那。其中与苦法智忍相应的心是意界和意识界。
其余与之俱生的是法界。这应当观察，即从不具眼界到获得具足时，是否也具眼识？具眼识者是否也具眼界？答：眼和识界各别及俱时获得。首先，有具眼界而不具眼识界的情况，即欲界中次第获得眼根时。
有具眼识界而不具眼界的情况，即生于第二禅等处观色而现前眼识时。俱时即是同时获得二者，即从无色界死后转生欲界和梵世时。非二者的情况即除去上述诸种情况。
内界有几？外界有几？内有十二，除色等，即六识和六所依。眼等是心所依故为内。心是我执所依故假立为我。
色等六境界是外界。具所依的界有几？与彼相等的有几？首先决定地，法界是具所依。凡是所观察到的能依所依而作自业者即是具所依。
对于法界而言，没有任何一法是未曾生起或将不生起无量意识的，因此法界恒时具所依。其余是与彼相等。'亦'字表示既是具所依。'与彼相等'是什么意思？即不作自业者。凡是不作自业者即是具所依，如此解释。
其中眼等若对一者具所依即对一切皆具所依，而色等则唯对所缘者具所依。具所依是依止事业的作用，由于这些具有此义故为具所依，或因触及果故为具所依。

།ཡང་གང་དག་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པས་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རིགས་མཐུན་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་གོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཁམས་རྣམས་ནི་དུ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ ཁམས་རྣམས་ནི་དུ།སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། ལྔ་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་པོ་དག་གོ། །ཐ་མ་གསུམ་རྣམ་གསུམ། ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། །དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ དང་།དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལྷག་མ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་། ངན་སོང་བའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་དག་ ཀྱང་འཕགས་པའི་ལམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མདོར་བསྡུ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། །གཟུགས་མིན་དྲུག་པ་མིན་སྐྱེས་མིན། །ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ།གཟུགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ དང་ངག་གི་ལས་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་དག་ལ་ལོག་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མེད་དོ། །ལྟ་བ་ནི་དུ། ལྟ་བ་མ་ ཡིན་པ་ནི་དུ་ཞེ་ན།མིག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཕྱོགས་ནི། ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་བརྒྱད། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ལྔ་པོ་དག་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། སློབ་པའི་ལྟ་བ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་རྣམ་པ་ བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལྟ་བ་ནི་སློབ་པའིའོ། །མི་སློབ་པའི་ ནི་མི་སློབ་པའིའོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། རྣམ་ཤེས་ལྔ་དང་མཚུངས་སྐྱེས་བློ། །ངེས་རྟོགས་མེད་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཡིན། །རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་ ཞུགས་པ་དག་ཡིན་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཡང་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མིག་ཀྱང་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ མེད་ན་ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་། གལ་ཏེ་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་གྱུར་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མིག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྟེན་བཅས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་མིག་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཁོ་ནས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ ཤེས་མིན།།མཐོང་ངོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་བའི་ནུས་པ་ནི་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡི། །གཟུགས་ནི་མཐོང་བ་མིན་ཕྱིར་ལོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་གཟུགས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་གྲག་གོ།

再者，那些不是依靠所依而存在的，由于与同类相似的缘故，所以是与彼相等的。
见所断的界有几种？修所断的界有几种？非所断的界有几种？
首先，十种色法是修所断，五种也是修所断，即五种识界。最后三种有三种性质。
八十八种随眠以及与彼俱生，以及彼等的得及随行，是见所断。
其余有漏法是修所断。无漏法是非所断。
凡夫性以及恶趣的身语业，由于与圣道相违，难道不也有其他见所断吗？那些不是见所断，这是总结。
非烦恼性非见所断，非色非第六非生。非烦恼性的丝毫都不是见所断，色法也不是。
凡夫性是非烦恼性的无记法，因为断善根者和离贪者也具有此性。
身语业是色法。因此，这些不是见所断，因为不会对诸谛产生邪解。
非第六所生是从五根所生，这也没有见所断。
见有几种？非见有几种？
眼界和法界的部分是见。它们是哪些呢？答：八种。
五见（身见等）、世间正见、有学见、无学见，这八种法界是见。
其余的是非见。
其中，世间正见是与意识相应的有漏善慧。
有学无漏见是有学的。无学的是无学的。
为什么只说与意识相应的才是世间正见呢？因为：
与五识俱生的慧，因无决定解故非见。思维观察是见，当入于决定思维时，
与五识俱生的慧不是如此，所以这不是见。
因此，其他烦恼性或非烦恼性的慧也不是见。
那么眼根也没有思维作用，为何是见呢？
因为是见色的意思。因为：眼见诸色。
如果眼能见色，那么具有其他识时也应该能见？不是所有眼都能见。
那么是什么呢？是具有所依及识的意思。
当有识时才能见。那么，是否只有依眼的识才能见呢？
不是依彼识见。没有确定见的能力。
为什么呢？因为被遮蔽的色不能见故。因为众所周知，被墙壁等遮蔽的色法是看不见的。

།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བར་གྱུར་ ན་དེ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པས་གཟུགས་བསྒྲིབས་པ་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མི་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཡང་མིག་གིས་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བས་ཐོས་སོ། །སྣས་ཚོར་རོ། །ལྕེས་ མྱོང་ངོ་།།ལུས་ཀྱིས་རེག་གོ། །ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ། །ཅི་མིག་གཅིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ངམ། འོན་ཏེ་གཉིས་ཀས་ཤེ་ན། འདི་ལ་ངེས་པ་མེད་དེ། མིག་ནི་གཉིས་ཀ་དག་གིས་ཀྱང་། །མཐོང་སྟེ་གསལ་བར་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །མིག་ནི་གཉིས་ཀས་ཀྱང་མཐོང་སྟེ། གཉིས་ཀ་ ཕྱེ་ན་གསལ་བ་རབ་ཏུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།རྟེན་རྣམ་པར་ཆད་པས་རྣམ་པར་ཆད་པ་མཐོང་བ་ཡང་མེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་མ་ཕྲད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། །མིག་དང་ཡིད་དང་རྣ་ བ་ནི།།ཡུལ་དང་མ་ཕྲད། འདི་ལྟར་གཟུགས་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་མཐོང་ཞིང་མིག་དང་ཕྲད་པའི་མིག་སྨན་མི་མཐོང་ངོ་། །སྒྲ་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་ཐོས་སོ། །ཡིད་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་ཉིད་དུ་མི་ནུས་སོ། །ལྷག་མ་སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཞེས་བྱ་བ། གསུམ་གཞན་དུ། ཡུལ་དང་ ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ཅི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་དོན་ལ་འཛིན་ཏམ། འོན་ཏེ་མཉམ་པའམ་མི་མཉམ་པ་ཞིག་ལ་འཛིན་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་གང་དག་ཡུལ་དང་ཕྲད་པར་བཤད་པ། སྣ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ཡུལ་ནི་མཉམ་ པར་འཛིན་པར་འདོད།།དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དང་ཕྲད་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དོ། །མིག་དང་རྣ་བ་དག་གིས་ནི་མ་ངེས་སོ། །ཡིད་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཚད་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པས་མི་དཔྱོད་དོ། །ད་ནི་གང་འདི་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ དྲུག་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་ཡུལ་ད་ལྟར་བ་དང་དུས་གསུམ་ཡིན་པ་ལྟར་རྟེན་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་མའི་རྟེན་འདས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནི་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་དོ། །ལྔ་རྣམས་ནི། དེ་དག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའང་ཡིན། །དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ནི་མིག་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་ལུས་ཡིན་ལ།དེ་དག་གི་འདས་པའི་རྟེན་ཡིད་ཡིན་ནོ། །ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་རག་ལུས་ཏེ་སྐྱེ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ཅེས་བྱ་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ གྱུར་པས་འགྱུར་ཉིད་ཕྱིར།།བརྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན། །མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གྱུར་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དང་། གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་གྱུར་པས་དེ་དག་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་རྟེན་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་དག་གིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྟེན་ནི་མིག་ ལ་སོགས་པ་ཡིན་པ།དེ་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་དག་གིས་ནི་རྣམ་ཤེས་བསྟན། །མིག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་རྟེན་དུ་འགྱུར་བར་མི་ནུས་ལ། གཟུགས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་། ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ།

如果是由识来见的话，由于无碍的缘故，对于墙壁等也应该无碍而能见到被遮蔽的色法。但实际上并不能见到，因此不是由识来见。
如同眼见一样，耳能听闻，鼻能嗅闻，舌能尝味，身能触碰，意能了知。
是由一只眼见色还是由两只眼见色呢？对此并无定论。由两只眼都能见到，因为能清晰地见到。由两只眼都能见到，因为两眼都睁开时能更清晰地见到。
也不存在因所依间断而见到间断的情况，因为识不住于境。
眼等诸根是与境接触还是不接触呢？眼、意、耳与境不接触。如此，能见到远处的色法，而见不到涂抹在眼上的眼药。能听到远处的声音。意由于非色法故不能接触。其余鼻、舌、身三者则与境接触。
又，眼等诸根是取与自身大小相等的境，还是取与自身大小相等或不相等的境呢？首先，对于前述与境接触的鼻等三根，认为是取与自身相等的境。有多少根尘与多少境尘接触后产生识。眼耳二者则不确定。意由于非色法故无法度量大小。
现在，如同所说的六识界，它们的所缘是现在或三世，它们的所依是否也是如此呢？答：不是。最后一个（意识）的所依是过去的，意识的所依是刚刚灭去的意根。前五识则与其所依同时俱生。其中，从眼识到身识的俱生所依是身根，它们的过去所依是意根。
又，识依赖两者而生，为何说只依于眼等而不依于色等呢？因为随彼转变而变故，所依是眼等。眼等诸根转变时诸识也随之转变，因为随顺于有益、有害、明了、不明了等。色等转变时诸识并不随之转变，因此唯彼为所依。
又，它们识别色等，为何称为眼等识而不称为色等识呢？因为它们的所依是眼等，故由于不共故，以彼等来说识。眼不能作为其他识的所依，而色既可以作为意识的所缘，也可以作为眼识的所缘。乃至身识亦应如是了知。因此，由于是所依及不共的缘故，唯以彼等来说识，而不以色等来说，如同大鼓之声和麦芽一样。

།ཡང་ལུས་གང་ལ་གནས་ཏེ་མིག་གིས གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན།ཅི་ལུས་དང་མིག་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ས་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་གྱིས་པ་ཡང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ངེས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། ལུས་ལ་འོག་གི་མིག་མ་ཡིན། །ལས་དང་ མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ས་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་ས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གང་སའི་ལུས་ཡིན་པའི་ས་དེ་བའམ། ས་གོང་མའི་ཡིན་གྱི་ས་འོག་མའི་ མ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་མིག་གི་ཡུལ་ནི་དེའི་ས་པ་འམ་ས་འོག་མའི་གཟུགས་ཡིན་གྱི། མིག་གི་གོང་མའི་གཟུགས་མ་ཡིན། ས་གོང་མའི་གཟུགས་ས་འོག་མའི་མིག་གིས་མཐོང་བར་ནི་ནམ་ཡང་མི་ནུས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའང་། ས་གོང་མའི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡི་ གཟུགས།ལུས་ཀྱིའང་གཉིས་ཀ་ཐམས་ཅད་དུ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་མ་ཐག་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་གོང་མ་དང་འོག་མ་དང་རང་གིས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱིའང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མིག་འདི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ ལྟར།རྣ་བའང་དེ་བཞིན། ལུས་ལ་གོང་མའི་རྣ་བ་མིན། །རྣ་བས་གོང་མའི་སྒྲ་མ་ཡིན། །རྣམ་པར་ཤེས་པའང་སྒྲ་ནི་འདིའི། །ལུས་ཀྱིའང་གཉིས་ཀ་ཐམས་ཅད་དུ། །གསུམ་དག་ནི། ཐམས་ཅད་རང་གི་ས་པ་ཉིད། །སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལུས་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་རྣམས་རང་གིས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།སྤྱིར་བསྟན་ནས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་གསུངས་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འོག་དང་ནི། །རང་གི་ས་པ་ལུས་དང་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་རེག་བྱ་ནི་རྟག་ཏུ་རང་གི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་གི་རང་གི་ས་པ་ཡིན་ཏེ་འདི་ ལྟ་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ས་འོག་མ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །ཡིད་མ་ངེས་ཏེ། རེས་འགའ་ནི་ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ དག་དང་མཚུངས་པའི་ས་པའི་ཡིད་ཡིན་ལ།རེས་འགའ་ནི་ས་གོང་མ་དང་འོག་མ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་ལྔ་པའི་ལུས་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཡིད་ལ་སོགས་པའི་ས་ཐམས་ཅད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་ རྣམས་ལས་གང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཕྱི་ཡི་ལྔ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །ལྷག་མ་ཁམས་བཅུ་གསུམ་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་རྟག་པ་རྣམས་ནི་དུ། མི་རྟག་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཆོས་རྟག་པའོ། །དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་རྟག་ལ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་དུ། དབང་པོ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་དང་གང་དག་ནི། །བཅུ་གཉིས་ནང་གིར་བཤད་དབང་པོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱེད་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་དང་། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་ཆ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནང་གི་བཅུ་གཉིས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མིང་གིས་སྨོས་པ་ལྔ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནོ། །ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །ལྷག་མ་ཁམས་ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་དབང་པོ་ མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོའོ།། །།དབང་པོ་རྣམས་བཤད་པ་ལ། དབང་པོའི་དོན་ནི་དབང་ཕྱུག་དམ་པའོ།

又，当依止身体以眼观察诸色时，是否身体、眼、色、识这些都是同一地，还是也有其他地呢？答：一切皆有差别。其中确定如下：身体不具上地之眼。业、眼、色等从欲界乃至第四禅共五地。眼识是欲界、初禅地、二地。其中，身体是何地，则是该地或上地，而非下地。此处眼的对境是同地或下地之色，而非上地之色。上地之色绝不能被下地之眼所见。识也非上地，如同色一样。其色、身二者一切处，即前述眼识的对境是上地、下地及自地一切色，身也是一切色与识。
如同眼的广说，耳亦如是。身不具上地之耳，耳不闻上地之声，识亦如声，身与二者一切处。三者，即一切是自地。鼻、舌、身界的身、境、识皆是自地。
总说后别说：身识下地及自地。身、身界、触永远唯自地。身识有些是自地，如欲界及初禅所生者。有些是下地，如第二禅等所生者。意不定，有时与身、意识、法同地，有时是上地下地，因此即使是五地之身，入定与生时，意等是一切地。
应当观察：十八界为六识中何者所知？答：二识知外五。色等境是依眼等识及意识所知。余十三界唯是意识所知。
十八界中，常者几何，无常者几何？无为法是常。故法界一分是常，余者是无常。
根几何，非根几何？法之半与内十二说为根。其中法之半即命根等十一根，及不知当知等根分，因为是法界一分。内十二即眼等五根以自名所说，意根即七心界。男女根是身之一分。余五界及法界一分即成立为非根。
此为蕴、界、处品，即俱舍论第一品。根之义即最胜自在。

།འདི་དག་ལས་གང་ཞིག་གང་ལ་དབང་བྱེད་ཅེ་ན། ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་དོན་བཞི་ལ་དབང་བྱེད། རེ་ཞིག་མིག་དང་རྣ་བ་དག་རེ་རེ་ཞིང་དོན་བཞི་བཞི་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་ལོང་བ་དང་འོན་པ་དག་ནི་མི་མཛེས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་མཛེས་པར་བྱ་བ་དང་མཐོང་བ་དང་ཐོས་ནས་ཡང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་དང་། མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དག བསྐྱེད་པ་དང་།གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་སྒྲ་ཉན་པ་དག་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པའོ། །སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལུས་མཛེས་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་གིས་ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། རང་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་དང་། རང་གི་ལུས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་སྔར་བཞིན་དུ་དབང་བྱེད་པའོ། །བཞི་རྣམས་གཉིས་ལའོ། །རེ་ཞིག་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། ཁྱད་པར་དག་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་མོ་དང་ཕོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ནུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་དང་ང་རོ་དང་སྤྱོད་པ་གཞན་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བདག་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་རིས་མཐུན་པར་མཚམས་སྦྱོར བ་དང་།ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དག་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་དག་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་གང་ཡིན་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་གང་ཡིན་པ། ལྔ་དང་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ ནི།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་བྱང་དང་། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དབང་བྱེད་དེ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེ་ དག་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ། རང་གི་དོན་དང་ཐམས་ཅད་ལ། །དམིགས་པར་དབང་བྱེད་ཕྱིར་དབང་དྲུག་།མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་རང་རང་གི་དོན་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །སྒྲ་ཐོས་པ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ནི་ དོན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་དེ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སོ་སོར་དབང་པོའོ། །མོ་ཉིད་ཕོ་ཉིད་ལ་དབང་ཕྱིར། །ལུས་ལས་མོ་དང་ཕོ་དབང་དག་།རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། དོན་ཐ་དད་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མོའི་ངོ་བོ་ནི་མོ་ཉིད་དོ། །ཕོའི་ངོ་བོ་ནི་ཕོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཕོ་དང་མོ་དག་གི་ང་རོ་ ལ་སོགས་པ་གཞན་པའོ།།རིས་གནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་། །རྣམ་པར་བྱང་ལ་དབང་བྱེད་ཕྱིར། །སྲོག་དང་ཚོར་བ་རྣམས་དང་ནི། །དད་སོགས་ལྔ་ཡང་དབང་པོར་འདོད། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་རིས་མཐུན་པར་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཚོར་བ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ལ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་གནོན་ལ་ལམ་ཡང་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །མྱ་ངན་འདས་སོགས་གོང་ནས་གོང་། །ཐོབ་པ་ལ་ནི་དབང་བྱེད་ཕྱིར། །ཀུན་ཤེས་བྱེད་དང་ཀུན་ཤེས་དང་། །དེ་བཞིན ཀུན་ཤེས་ལྡན་དབང་པོ།།དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། ། སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གསུམ་དག་གོ། །དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན ན་གོ།

如果问这些当中哪一个对什么起作用，五者对四种对象起作用。首先眼根和耳根各自对四种对象起作用，即因为盲人和聋人是不美的状态，所以对使身体美丽起作用；为了断除见到和听到不悦之事而对保护身体起作用；对产生与眼识耳识相应的心所起作用；对见色闻声的不共因起作用。
鼻舌身如前所说对使身体美丽起作用，为了受用段食而对保护身体起作用，对产生依靠自身的识起作用，如前所说对体验自身起作用。
四者对二者起作用。首先男女根对有情的差别和特征起作用，其中有情的差别是指男女之别，有情的特征是指乳房等形状、声音和行为的不同。其他论师说对杂染和清净起作用，因为不具有男女根者没有不律仪等过失。
命根对相续结生和维持起作用。意根对结生后有和随顺自性起作用。
所谓五种乐等根和八种信等根，这五种和八种对杂染和清净依次起作用。五种乐等根对杂染起作用，因为它们会增长贪等烦恼。信等诸根对清净起作用，因为它们能令清净。
其他论师说：六根对自境和一切所缘起作用。眼等五根对各自境界所缘起作用。因为不能听闻声音，所以是共同因，意根对一切所缘起作用。因此它们是各别的根。
因为对女性和男性起作用，所以从身根建立男女根，而非别有实体。女性的本质是女性，男性的本质是男性。其中男女的声音等有所不同。
因为对种姓、杂染和清净起作用，所以命根、诸受以及信等五根被认为是根。命根对维持种姓起作用，诸受对杂染起作用，信等五根对清净起作用。如是它们能降伏烦恼并引导道路。
因为对涅槃等渐次获得起作用，所以有未知当知根、已知根以及具知根。其中未知当知根对获得已知根起作用，已知根对获得具知根起作用，具知根对证得涅槃起作用。
'等'字是为了显示其他分类，即因为对断除见断修断烦恼和现法乐住起作用，所以有三根。因为起作用故称为根。

།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁ་བསྐང་དགོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་འདི་ནི་སེམས་ཀྱི་བརྟེན་དང་དེའི་བྱེ་བྲག་།གནས་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཉིད། །ཚོགས་དང་རྣམ་བྱང་ཇི་སྙེད་པ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ། །འདོད་དེ། དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་དབང་པོ་དྲུག་དག་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་པོ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ནོ།།མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་དག་གིས་ནི་དེ་མོ་དང་ཕོར་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་དོ། །སྲོག་གི་དབང་པོས་ནི་གནས་པར་བྱེད་དོ། །ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་སོགས་པར་བྱེད་དོ། ། གསུམ་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དོ། །ཡང་ན་འཇུག་པའི་རྟེན་དང་ནི། །སྐྱེ་དང་གནས་དང་ཉེར་སྤྱོད་ལས། །བཅུ་བཞི་དེ་བཞིན་ལྡོག་པ་ལ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པའི་རྟེན་ནི་དབང་པོ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ བ་ནི་མོ་དང་པོའི་དབང་པོ་དག་ལས་ཏེ།དེ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་སྟེ། དེས་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དབང་པོ་བཅུ་བཞི་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དག་ནི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལྡོག་ པའི་རྟེན་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོས་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དག་ནི་དེ་སྙེད་ཅིག་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་དབང་པོ་གང་དག་གཞན་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་བསྟན་ཏེ། ལུས་ཚོར་སིམ་པ་མ་ཡིན་གང་། །སྡུག་བསྔལ་དབང་པོའོ། །སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པའོ། །སིམ་པ་ནི་བདེ་བའོ། །ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་སིམ་པ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །སིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན། སེམས་ཀྱི་དེ་ནི་བདེ་དབང་པོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་སིམ་པ་དེ་ཉིད་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །གཞན་ན་དེ་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་གཞན་པ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ན་ནི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་སིམ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཀྱི་ཚིམ་པ་མ་ཡིན་པ། །ཡིད་མི་བདེ་བའོ་བཏང་སྙོམས་ནི། །བར་མའོ། །སེམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་བར་མ་ཞེས་བརྗོད་དེ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །ཅི་ལུས་ཀྱིའམ་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ།གཉིས་གའི་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་བསྡུས་ནས་དབང་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཤེ་ན། མི་རྟོག་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེའི་ལུས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གྱི་དབང་གིས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ ཐ་དད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཁོ་ནར་རང་གི་ངང་གིས་སྐྱེ་བས་ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་དབང་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་སོ།།མཐོང་བསྒོམ་མི་སློབ་ལམ་ལ་དགུ། །གསུམ་ཡིན། ཡིད་དང་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་དང་། དད་ པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་།དབང་པོ་དགུ་པོ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་ལ་དབང་པོ་གསུམ་དུ་བརྗོད་དོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་སྤང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ངང་ཚུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་དེ་དག་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་དུ། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། གསུམ་ནི་དྲི་མ་མེད། ཀུན་ཤེས་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བཤད་ མ་ཐག་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དྲི་མ་རྣམས་ནི་ཟག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

无明等不需要补充，因为如此，此乃心之所依及其差别，处所与烦恼，资粮与清净有多少，诸根亦有如是多。其中心之所依是六根，六处亦是有情之实体基础。
由男女根使其分别为男女。由命根使其安住。由诸受使其烦恼。由信等五根使其积集清净等资粮。由三根使其清净，因此不承认无明等为根。
或者趣入所依及，生住受用故，如是十四还灭时，诸根是其他。趣入所依是六根。生是从男女根，因从彼生故。住是命根，因彼使安住故。由诸受而受用，因此彼等是十四根。以此相同方式其他是还灭。
因为还灭所依是信等。生是遍知根。住是已知根。具已知根使其受用。因此诸根是如是数量，正因如此彼等次第亦是如此。
其中未在他处宣说的诸根，今当宣说：身受不悦乐者，是苦根。不悦乐即是损害。悦乐是乐。身受悦乐是乐根。悦乐即是利益，在第三禅中，心之彼即乐根。第三禅中心受悦乐即是乐根。
在其他处是意乐。在第三禅以外的欲界、初禅、二禅中，心受悦乐即是意乐根。心不悦乐是意苦。舍是中性。既非悦乐亦非不悦乐称为中性，是舍根。
若问是身的还是心的？答：是二者的。为何将此合并为一根？因不分别。心的乐苦多从分别而生，身则不然。由境界力故阿罗汉亦生起，因此彼等分别为根，而身心舍唯是不分别，自然而生，故将身心合为一根。
见修无学道中九，是三。意与乐、意乐与舍，以及信等五，此九根在见道、修道、无学道中说为三根。
在见道中称为未知当知根。在修道中是已知根，为断余随眠故。在无学道中是具知根，因为是其自性故。
此等诸根中有漏几何，无漏几何？三是无垢。刚说的未知当知根等三是无漏，因为诸垢是漏的异名故。

།གཟུགས་ཅན་སྲོག་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་།ཟག་པ་དང་བཅས། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་བདུན་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དག་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དགུ་རྣམ་གཉིས། ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དག་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། དབང་པོ་དགུ་པོ་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་གོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པ་ རྣམས་ནི་དུ།མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གཅིག་ཏུ། སྲོག་ནི་རྣམ་སྨིན་བཅུ་གཉིས་གཉིས། །བཅུ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། ཐ་མ་བརྒྱད་དང་ཡིད་མི་བདེ། མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་མ་བརྒྱད་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་མ་གཏོགས་པ་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལས་གཞན་ བཅུ་གཉིས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་བདུན་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །ཡིད་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་རྣམས་ནི་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་དུ། རྣམ པར་སྨིན་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན།གང་འདི་ཡིད་མི་བདེ་བར་བཤད་མ་ཐག་པ། དེ་གཅིག་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་བཅས། དེ་གཅིག་པུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དང་། རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅུ་རྣམ་གཉིས། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་དང་ཚོར་གཞན་དད་ལ་སོགས། །ཚོར་གཞན་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་གཞན་པའི་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཡིད་དང་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་མི་དགེ་བ དང་།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་བ་ལ། དགེ་བ་བརྒྱད། དད་པ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ། རྣམ་གཉིས། དགེ་བ་ཡང་ཡིན། མི་དགེ་བ་ཡང་ངོ་། །ཡིད་དང་ཚོར་གཞན་ནི། རྣམ་གསུམ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གོ། །གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་།བརྒྱད་པོ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ ནའོ།།ཁམས་ཀྱི་དྲི་བ་ལ། དྲི་མེད་མ་གཏོགས་འདོད་པར་གཏོགས། །གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པའི་ལྷག་མ་ནི་སྲིད་པས་འདོད་པར་གཏོགས་པའོ། །ཕོ་མོའི་དབང་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་།མ་གཏོགས་གཟུགས་གཏོགས། དྲི་མ་མེད་པ་ཡང་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སྡུག་ བསྔལ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་གོ། །གཟུགས་ཅན་དང་། བདེ་བའང་མ་གཏོགས་གཟུགས་མེད་གཏོགས། །ཇི་སྐད་བཤད་པ་མ་གཏོགས་པའི་ལྷག་མ་ཅི་ཞེ་ན། ཡིད་དང་། སྲོག་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ ཡང་ངོ་།།སྤོང་བའི་དྲི་བ་ལ། ཡིད་དང་ཚོར་བ་གསུམ་རྣམ་གསུམ། །ཚོར་བ་གསུམ་ནི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་སོ། །གཉིས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་ཡིད་མི་བདེ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དགུ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ ཞེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།མིག་ལ་སོགས་པ་དང་བརྒྱད་པ་སྲོག་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

有色根、命根和苦根等是有漏。七种有色根、命根、苦根和忧根等一定是有漏。
九根有二种。意根、乐根、喜根、舍根等，以及信等五根，这九根既有有漏也有无漏。
问:异熟根有几种?非异熟根有几种?且说，命根是异熟，十二根有二种。何为十二?除最后八根和忧根。除信等最后八根和忧根外，其余十二根有二种:异熟和非异熟。其中眼等七根若从增长而来则非异熟。其余诸根是异熟。
意根、苦根、乐根、喜根、舍根若是善的、染污的、威仪的、工巧的、变化的，则相应为非异熟。其余诸根是异熟。
问:诸根中有异熟者几何?无异熟者几何?如前所说的忧根，唯一是有异熟。'唯'字表示'仅仅'之义，应当如是理解。十根有二种:既有异熟也无异熟。
何为十根?意根和除忧根外的其他受根以及信等根。其中意根、乐根、喜根、舍根若是不善和有漏善法则是有异熟。若是无漏和无记则无异熟。
苦根若是善和不善则有异熟。若是无记则无异熟。有漏的信等根有异熟。无漏的信等根无异熟。其余诸根无异熟，此为定论。
关于善等之问:八根是善，信等根唯是善。忧根有二种:善与不善。意根和其他受根有三种:善、不善与无记。其余八根唯是无记。
关于界的问题:除无漏外皆属欲界。除了唯一的无漏外，其余都属于欲有。除男女根和苦根外属色界。还要除去无漏。苦根是指苦根和忧根。
除有色根和乐根外属无色界。除了上述诸根外还有什么?即意根、命根、舍根以及信等五根。
关于断除的问题:意根和三受根有三种。三受根是指乐根、喜根和舍根。忧根由二断，即忧根是由见道和修道二者所断。九根由修断，是指眼等根和第八命根以及苦根唯由修道所断。

།ལྔ་པོ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཡང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ མ་ཡིན་པ་ཡང་ངོ་།།གསུམ་མིན་གཞན་གསུམ་ནི་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་ཟིན་ནས་རྙེད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པར་དང་པོ་རྣམ་སྨིན་གཉིས། །རྙེད་དེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོའོ། །དེ་དག་ཀྱང་། རྫུས་ཏེ་ སྐྱེ་བས་མིན།རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་བཀག་པས་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་བ་དག་གིས་རྙེད་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་དག་ཀྱང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་ བདག་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དག་གིས་དུ་ཞིག་འཐོབ་ཅེ་ན། དེ་ཡིས་དྲུག་གམ། གལ་ཏེ་མཚན་མ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་སྟེ། འདི་ལྟར་བསྐལ་པ་དང་པོ་པ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གིས་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་རྣམས་འཐོབ་བོ། །བདུན་ ནམ་ནི།གལ་ཏེ་མཚན་གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་སྟེ། འདི་ལྟར་ལྟ་ལ་སོགས་པ་དག་ནའོ། །བརྒྱད་ནི་གལ་ཏེ་མཚན་གཉིས་པ་ཞིག་ཡིན་ནའོ། །ཇི་ལྟར་ངན་སོང་དག་ནའོ། །རེ་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་དྲུག་གོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་མཚན་མ་མེད་པ་དག་ གིས་རྙེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།གོང་མར་གཅིག་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྲོག་གི་དབང་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཐོབ་བོ། །རྙེད་པ་བཤད་ཟིན་ནས་གཏོང་བ་བརྗོད་པ། གཟུགས་མེད་དག་ཏུ་འཆི་བ་ནི། །སྲོག་དང་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཉིད། །འགག་པར་འགྱུར་རོ་ གཟུགས་ན་བརྒྱད།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འཆི་བ་ན་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་དབང་པོ་བརྒྱད་འགག་གོ། །འདོད་པར་བཅུའམ་དགུའམ་བརྒྱད། །མཚན་གཉིས་པའི་ནི་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་དང་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དང་བཅུ་འགག་གོ། །མཚན་གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དགུའོ། །མཚན་མེད་ པ་ཞིག་ཡིན་ན་བརྒྱད་དོ།།རིམ་གྱིས་འཆི་བ་དག་ལ་བཞི། རིམ་གྱིས་འཆི་ན་ལུས་དང་སྲོག་དང་ཡིད་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་འགག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བ་ལ་ནི་ཚུལ་དེའོ། །དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་། དགེ་ལ་ཐམས་ཅད་དག་ཏུ་ལྔ། །ཐམས་ ཅད་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དབང་པོ་རྣམས་དང་ལྷག་པར་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བ་ལ་རིག་བར་བྱའོ།།དབང་པོའི་སྐབས་སུ་དབང་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་དབང་པོ་དུ་དག་གིས་འཐོབ་ཅེ་ན། འབྲས་བུ་ ཐ་མ་གཉིས་དགུས་འཐོབ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དག་ནི་དབང་པོ་དགུས་ཐོབ་བོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པ་དང་། ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་དང་དགུས་འཐོབ་ པོ།།ཟག་པ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་འདྲེན་པ་དང་གནས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་བྱེད་པའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པ་དག་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ དབང་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་།དགུས་འཐོབ་བོ། །གཉིས་ནི་བདུན་དང་བརྒྱད་དང་དགུས། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མཐར་གྱིས་ཐོབ་ལ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་ན་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དབང་པོ་བདུན་དག་གིས་འཐོབ་པོ། །འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཕལ་ཆེར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་གིས་འཐོབ་ན་ནི་དེ་དགུས་འཐོབ་སྟེ། དེ་གང་དག་ཁོ་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ ཁོ་ན་བཞིན་ནོ།

虽然这五者是应当断除的，但是信等五者由于有漏和无漏的缘故，不是由修行断除的。其他三者也不是所断，因为是无漏的缘故。已经说明了种类的差别之后，现在要说获得：在欲界最初获得两种异熟，即身根和命根。这些也不是化生所得。由于遮止化生，应当了知是从卵生、胎生和湿生所获得。意根和舍根在结生时由于是烦恼性的缘故，不是从异熟所生。
再者，化生者获得几种呢？彼者获得六种，若是无根者，如劫初有情。他们获得眼、耳、鼻、舌、身和命根。或七种，若是具一根者，如在地狱等处。八种是若具二根者。如在恶趣中。暂且欲界是如此。色界有六种。即是欲界中无根者所获得的那些。上界一种，在无色界最初唯获得命根一种异熟。
说完获得之后，现在说舍弃：在无色界死时，命根、意根和舍根灭。在色界八种，在色界死时，那三种加上眼等五根共八根灭。在欲界十或九或八，具二根者则前八根加上男女根共十根灭。若是具一根者则九根。若是无根者则八根。
对于渐次死者四根，若是渐次死则身、命、意、舍根灭。对于以染污心和无记心死时是这个方式。以善心时，一切处善心皆五，在一切处如前所说诸根外加信等五根，应知是以善心死时的情况。
在根品中应当考察一切根法，问：以几根获得沙门果？最后二果以九根得，预流果和阿罗汉果是以九根获得。其中预流果是除信等根和具知根外，以及意根和舍根共九根获得。无漏二根也是由离系所得，由于是引导和安住的缘故，应当如是次第了知。阿罗汉果是除信等根和具知根外，以及意根，和乐根、舍根中任一根，共九根获得。
二果以七、八、九根得，其中若是渐次得一来果，且是以世间道获得，则以信等五根和舍根、意根共七根获得。若是以出世间道则加具知根为第八根。若是已离大部分贪欲者获得，则以九根获得，即与获得预流果的根相同。

།གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མཐར་གྱིས་ཐོབ་ལ། དེ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་གིས་ཐོབ་ན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་བཞིན་དུ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་འཐོབ་བོ། །ཅི་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་གིས་ཐོབ་ན་ནི་དེ་དགུས་འཐོབ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།།ཡང་འདིར་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཆོས་མངོན་པ་ལས་དབང་པོ་དུ་ཞིག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བཅུ་གཅིག་གིས་ ཞེས་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་དགུ་དག་གིས་ཤེ་ན།དེ་ནི་དགུ་ཁོ་ནས་འཐོབ་སྟེ། བཅུ་གཅིག་དག་གིས་དགྲ་བཅོམ་ཉིད། །འགའ་ཞིག་སྲིད་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན། །གང་ཟག་འགའ་ཞིག་གིས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ དག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་སྲིད་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བཅུ་གཅིག་དག་གིས་ཞེས་གསུངས་སོ།།དབང་པོ་གང་ཞིག་དང་ལྡན་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་དུ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ། བཏང་སྙོམས་དང་ནི་སྲོག་དང་ནི། །ཡིད་དང་ལྡན་ ལ་ངེས་གསུམ་ལྡན།།དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གསུམ་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་དག་ནི་ཕན་ཚུན་མེད་ན་མི་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་ལྷག་མ་རྣམས་དང་ནི་མ་ངེས་ཏེ། ལྡན་པ་ཡང་ཡོད། མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །བདེ་ལུས་ལྡན་ལ་བཞི་དག་དང་། །གང་བདེ་བ་དང་ལུས་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་བཞི་སྟེ། དེ་གསུམ་ དང་འདི་དག་གི་གཅིག་ལྷག་པས་སོ།།མིག་སོགས་ལྡན་པ་ལྔ་དང་ལྡན། །གང་ཞིག་མིག་གི་དབང་པོ་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བཏང་སྙོམས་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་དང་དེ་དང་དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་ཏེ། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེའི་དབང་པོ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་ པར་བྱའོ།།ཡིད་བདེ་ལྡན་ཡང་། གང་ཞིག་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་བཏང་སྙོམས་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལྡན། བདུན་དང་། གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ལུས་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་དག་དང་། ཚོར་བའི་དབང་པོ་བཞི་དང་བདུན་དང་ལྡན་ནོ། །མོའི་དབང་སོགས་ལྡན། བརྒྱད་དང་། གང་ཞིག་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བདུན་པོ་དེ་དག་དང་མོའི་དང་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ། །སོགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། དད་པ ལ་སོགས་པ་གཟུང་སྟེ།དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བདུན་པོ་དེ་དག་དང་། ཕོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་དང་ལྡན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་ ལྡན་པ་ཡི།།དབང་པོ་ལྡན་ལ་བཅུ་གཅིག་ལྡན། །གང་ཞིག་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། བཅུ་གཅིག་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ།།ཀུན་ཤེས་བྱེད་པའི་དབང་ལྡན་ལ། །བཅུ་གསུམ་ངག་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །ཡིད་དང་། སྲོག་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་དང་། ཚོར་བའི་དབང་པོ་བཞི་དག་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ དང་།ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །གང་ཞིག་ནང་ན་ཉུང་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་དབང་པོ་ཇི་སྙེད་ཅིག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། དགེ་མེད་ནང་ན་ཉུང་ལྡན་པ། །ལུས་ཚོར་སྲོག་ཡིད་བརྒྱད་དང་ལྡན། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་སྟེ། དེ་ནང་ན་ཉུང་བ་དག་དང་ལྡན་ན་ཚོར་བ་ལྔ་དག་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་དང་། སྲོག་དང་། དབང་པོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ།

如果渐次获得不还果，由世间和出世间所获得，则如一来果一样由七和八获得。如果是已离贪者获得，则由九获得，如同预流果一样。
此处又由所依的差别，是乐根、喜根、舍根中任何一种。那么，如果问阿毗达磨中以几根获得阿罗汉果？答：说'以十一根'，怎么会是以九根呢？
实际上就是以九根获得。'以十一根得阿罗汉果，是因为有些补特伽罗可能的缘故而这样说。'因为有些补特伽罗退失后重新以乐根、喜根、舍根获得阿罗汉果的可能性存在，所以说'以十一根'。
具足何根时必定具足几根，这是应当观察的。关于这点：'具足舍根及命根，以及意根者，必定具三根。'必定只有这三根，因为这些是相互缺一不可的，而其余诸根则不确定，有具足的也有不具足的。
'具足乐身者具四根。'凡是具足乐根和身根者，具足四根，即前三根加上这些中的一根。
'具眼等者具五根。'凡是具足眼根者，必定具足舍根、命根、意根、身根等五根。具足耳根、鼻根、舌根者也应当如是理解。
'具喜根者亦然。'凡是具足喜根者，也必定具足舍根、命根、意根、乐根、喜根等五根。
'具苦根者具七根。'凡是具足苦根者，必定具足身根、命根、意根和四受根等七根。
'具女根等者具八根。'凡是具足女根者，必定具足前述七根及女根等八根。'等'字所表示的是男根、忧根、信等根，具足这些者，每一种都具足八根，即前述七根及男根。忧根也是如此。具足信等根者，具足前述五根及舍根、命根、意根。
'具已知根者，具足十一根。'凡是具足已知根者，必定具足乐根、喜根、舍根、命根、意根、信等根、已知根等十一根。同样，具足具知根者也具足前述十根及具知根。
'具知根者具十三根。'具足意根、命根、身根、四受根、信等根及正知根。
如果问具足最少根的补特伽罗具足几根？'无善者具最少根，具身受命意八根。'断绝一切善根者，若具足最少根，则具足五受根、身根、意根、命根等八根。

།ཇི་ལྟར་དགེ་བ་མེད་པ་ལྟར། །གཟུགས་མེད་བྱིས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །བཏང་སྙོམས་སྲོག་ཡིད་དགེ་རྣམས་དང་། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བཏང་སྙོམས་དང་། །སྲོག་དང་། ཡིད་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ། །ཡང་གང་ཞིག་ནང་ན དབང་པོ་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཇི་སྙེད་ཅིག་དང་ལྡན་ཞེ་ན།མང་པོར་ལྡན་ན་བཅུ་དགུ་སྟེ། །དྲི་མ་མེད་རྣམས་མ་གཏོགས་སོ། །མཚན་གཉིས། ཟག་པ་མེད་པ་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་མཚན་གཉིས་པ་ནི་བཅུ་དགུ་དང་ལྡན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། འཕགས་པ་ཆགས་བཅས་ཏེ། མཚན་གཅིག་དྲི་མེད་གཉིས་མ་གཏོགས། །སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་མཚན་གཅིག་པ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་གཉིས་པོ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་མ་གཏོགས་པ་བཅུ་དགུ་དང་ལྡན་པའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ནས། འདི དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།ཀྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པར་སྐྱེ་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཁ་ཅིག་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོད་དེ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་དང་། སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཐམས་ཅད་ལས་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ནི་བསགས པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྒྲ་ཡང་མེད་དབང་པོ་ཡང་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྫས་བརྒྱད་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་སོ། །ལུས་དབང་ལྡན་ལ་རྫས་དགུའོ། །གང་རྫས་བརྒྱད་དང་། ལུས་ ཀྱི་དབང་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་དང་དགུའོ།།དབང་པོ་གཞན་ལྡན་རྫས་བཅུའོ། །གང་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་བཅུ་པའོ། །དེ་དག་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་ན་ཡང་རྫས་དགུ་དང་། བཅུ་དང་། བཅུ་གཅིག་དང་ལྡན་ནོ། །རྫས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་འདིར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཀྱི་དོན་ ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་འབྱུང་བ་བཞི་ལ་བརྟེན་པར་འདོད་དོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཅན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པར་གྲུབ་བོ། །གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་བཤད་ཟིན་ནས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ དང་སེམས་བྱུང་ངེས་ལྷན་ཅིག་།ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་། །ཐོབ་པའམ། ཐོབ་པ་དང་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའི་གཞན་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་སོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། སེམས་བྱུང་རྣམ་ལྔ་སྟེ། ས་མང་ལ་སོགས་ཐ་དད་ཕྱིར། །འདི་ལྟ་སྟེ། ས་མང་པོ་དག་དང་། དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་། མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས་སོ། །ཚོར་དང་སེམས་པ་འདུ་ཤེས་དང་། ། འདུན་དང་རེག་དང་བློ་གྲོས་དྲན། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་མོས་པ་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ། །དེ་ལ་ཚོར་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །འདུན་པ་ནི་བྱེད་འདོད་པའོ། །རེག་པ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས པ་འདུན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རེག་པའོ།།བློ་གྲོས་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་མ་བརྗེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའོ། །མོས་པ་ནི་འདོད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །འདི་དག་ནི་ས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་ངོ་། །དད་དང་ བག་ཡོད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས།།བཏང་སྙོམས་ངོ་ཚ་ཤེས་ཁྲེལ་ཡོད། །རྩ་བ་གཉིས་རྣམ་མི་འཚེ་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་རྟག་ཏུ་དགེ་ལ་འབྱུང་། །དེ་ལ་དད་པ་ནི་སེམས་དང་བའོ།

如同无善业一样，无色界的凡夫也是如此，具有舍、命根、意根、诸善根以及凡夫的舍、命根、意根、信等五根。
又问：若内在具有多根者，具有几根？答：最多具有十九根，除去无漏根。具有两性者，除去两性根和三种无漏根，具有十九根。
其他还有什么？圣者具贪者，除一性根和两种无漏根。有学未离欲者具一性根，除具一切智根和任一种无漏根外，具有十九根。
诸根的广泛分类已经详细说明后，应当观察：这些有为法是否如同其特征各异那样分别生起？还是有一些必定同时生起？答：有的。这一切法可分为五类：色法、心法、心所法、心不相应行法和无为法。
其中无为法是无生的。色法的确定是这样的：欲界中无根无声的极微尘有八事。最细微的色法称为积聚的极微尘，在欲界中既无声又无根者具有八事：四大种、色、香、味、触。
具身根者九事。即具有八事加上身根即为九事。具其他根者十事。若有眼等任何一根者即为十事。若生起时具有声，则分别具有九事、十事、十一事。
此处事的含义是类的意思。同样，色等各别都依托四大种。色等事的含义是处的意思。即使如此，也成立形状等。
色法的必定俱生已说明后，当说余者：心与心所必定俱生，一切有为相，以及得或者唯与表示有情的得俱生，而非与其他俱生，为了分别说明故说'或'字。
所说的诸心所是什么？心所有五种，由遍行等差别故。即：遍行、善大地法、烦恼大地法、不善大地法、小烦恼地法。
受、思、想、欲、触、慧、念、作意、胜解、定遍一切心。其中受已说明。思是令心造作。想已说明。欲是希求作为。触是从境、根、识和合所生的触。
慧即般若，是择法。念是不忘所缘。作意是心的趣向。胜解是确信。定是心一境性。这些在一切地中生起。
信、惭、愧、无贪、无嗔、精进、轻安、不放逸、行舍、不害常生于善。其中信是心净。

།བག་ཡོད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་གཅེས་སུ་འཛིན་པས་ཀུན་དུ་སྲུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རྩ་བ་གཉིས་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དག་གོ། །གཏི་མུག་མེད་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི དེ་ཡང་ཤེས་རབ་སྟེ།ས་མང་པོ་པར་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ། །འདི་དག་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའོ། །རྨོངས་དང་བག་མེད་ལེ་ལོ་དང་། །མ་དད་པ་དང་རྨུགས་དང་རྒོད། །ཉོན་ མོངས་ཅན་ལ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་།།དེ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་དང་མི་གསལ་བའོ། །བག་མེད་པ་ནི་བག་ཡོད་བའི་མི་མཐུན་པའོ། །ལེ་ལོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་བའི་ཕྱོགས་སོ། །མ་དད་པ་ནི་དད་པའི་མི་མཐུན་པའོ། །རྨུགས་པ་ནི་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའོ། །རྒོད་པ་ནི་སེམས་རྣམ་ པར་མ་ཞི་བ་སྟེ།འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་ངོ་། །མི་དགེ་ལ་ནི་ཁྲེལ་མེད་དང་། །ངོ་ཚ་མེད་པའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། །ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་དང་གཡོ་དང་ནི། །ཕྲག་དོག་འཚིག་འཆབ་སེར་སྣ་དང་། །སྒྱུ་དང་རྒྱགས་ དང་རྣམ་འཚེ་ནི།།ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས། འདི་དག་ནི་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་པར་བརྗོད་དོ། །འདི་དག་གི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་ཕྱིས་འཆད་དོ། །སེམས་གང་ཞིག་ ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དུ་ཞིག་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།རེ་ཞིག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ། འདོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ནི། །རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་གཉིས། །ས་མང་པོ་པ་ བཅུ་དང་།དགེ་བའི་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དག་གོ། །ལ་ལ་དག་ཏུ་འགྱོད་པ་བསྣན། །དེ་ལ་གང་དགེ་བ་མ་བྱས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་བྱས་ནས་གདུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་དགེ་བ་ ལ་འགྱོད་པའོ།།དེ་ནི་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་འབྱུང་ངོ་། །མི་དགེ་ལ་ནི་མ་འདྲེས་དང་། །ལྟ་དང་ལྡན་པའང་ཉི་ཤུ་འབྱུང་། །མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གང་ལམ་རིག་པ་འབའ་ཞིག་པ་སྟེ། དེ་ལ་ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་དྲུག་དང་། མི་དགེ་ བའི་ས་མང་པོ་པ་གཉིས་དང་།རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པའོ། །མི་དགེ་བའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཉི་ཤུ་འབྱུང་སྟེ། གང་ཁོ་ན་མ་འདྲེས་པ་ལའོ། །ལྟ་བ་ཡང་མི་དགེ་བ་འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་བསྣན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་བཞི་དང་ཁྲོ་ སོགས་དང་།།འགྱོད་པ་དང་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག་།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འགྱོད་པ་ནི་མི་དགེ་བ་སྟེ་དགེ་བ་ལས་བཟློག་པས་སོ། །འདི་དག་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ཁོ་ ན་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ལྷག་པར་བྱས་ནས་སོ།།བསྒྲིབས་ལ་བཅོ་བརྒྱད། འདོད་པའི་ཁམས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་བསྒྲིབས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཅོ་བརྒྱད་འབྱུང་སྟེ། ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ ས་མང་པོ་པ་དྲུག་དང་།རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པའོ། །ལུང་མ་བསྟན། གཞག་ལ་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འདོད། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལ་ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཅུ་གཉིས་སོ། །གཉིད་ནི་ཀུན་ལ་མི་འགལ་ཕྱིར། །གང་ལ་ཡོད་པ་དེས་བསྣན་ ཏོ།།གཉིད་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་དང་མི་འགལ་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེས་བསྣན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

谨慎是修习善法，意思是由于珍视这些善法而全面守护。轻安是心堪能性。舍是心平等性和心自然成就性。知惭有愧将在下文解释。两种根本是无贪和无嗔。虽然也有无痴，但那也是智慧，如在《多地经》中所说。不害是不伤害。精进是对善法心生欢喜。这些是在一切善心中都会生起的。
愚痴、放逸、懈怠、不信、昏沉和掉举，在烦恼心中经常生起。其中愚痴是不知和不明。放逸是与谨慎相违。懈怠是精进的对立面。不信是与信相违。昏沉是心不堪能。掉举是心不寂静，这些在一切烦恼心中都会生起。
在不善中有无惭和无愧。这些的特征将在下文解释。忿怒、怨恨、谄诳、嫉妒、恼害、覆藏、悭吝、诳、慢、害是小烦恼地法。这些仅与无明相应，是修所断，仅与意地相应，因此称为小烦恼地法。这些的详细解释将在后文说明。
应当说明在某一心中必定生起多少心所。首先，欲界所摄的心有五种，即善等。其中，在欲界善心中，由于有寻有伺，有二十二种心所：遍行心所十种，善心所十种，以及寻和伺。有些地方加上追悔。其中，对未作善和已作不善而生忧恼，即对已作不善所缘的意识执著，对善法的追悔。若有此者，则有二十三种心所生起。
在不善中，无杂染及具有见的有二十种生起。无杂染是指仅有无明的心，其中有遍行心所十种，烦恼地法六种，不善地法二种，以及寻和伺。与不善见相应者也有二十种生起，即与无杂染相同。见也是不善，除我见和边执见外，因为是智慧的自性，所以不另加。
四烦恼、忿等和追悔共二十一。其中四烦恼是贪、嗔、慢、疑。忿等已经解释过。追悔是不善，因为与善相违。若有这些者即是二十一，即在前述基础上增加任一种。
有覆有十八。欲界中与我见和边执见相应的心是有覆，其中有十八种心所生起：遍行心所十种，烦恼地法六种，以及寻和伺。
无记中认为有十二。在无覆无记心中有遍行心所十种，以及寻和伺，共十二种。
睡眠因与一切不相违故，于有者增加。睡眠与上述一切不相违，因此应知于有睡眠者增加之。

།གང་དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སེམས་བྱུང་ངེས་པར་བཤད་པ། དེ་ལས་འགྱོད་གཉིད་མི་དགེ་རྣམས། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་མེད། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་ ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལས་འགྱོད་པ་དང་།གཉིད་དང་། གང་ཡང་ཅུང་ཟད་མི་དགེ་བ་གཡོབ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དེ། གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་དང་འདྲའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་མེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་། རྟོག་པའང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན། །དེའི་གང་ན་དཔྱོད་ པ་ཡང་མེད་དེ་ལྷག་མ་ནི་དེ་དང་འདྲའོ།།ད་ནི་གཞུང་ལས་བྱུང་བ་ཁ་ཅིག་གི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་འབྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད། ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ལ་མ་གུས་པ་ཉིད་ནི་བཀུར་པ་མེད་པ་ཉིད་ དེ་ངོ་ཚ་མེད་པའོ།།ཁྲེལ་མེད། ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་སྟེ། དེ་ལ་འཇིག་པར་མི་ལྟ་བ་ནི་ཁྲེལ་མེད་པའོ། །འདིར་འཇིགས་པ་ནི་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། འདི་ལས་འཇིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཟློག་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་ པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དགའ་བ་དང་གུས་པ་ལ་ཐ་དང་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དགའ་དང་། དགའ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་སྲེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་དད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ སྟོན་པ་དང་བླ་མ་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།གུས་ཉིད་ངོ་ཚ་ཤེས། གུས་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་གཉིས་འདོད་དང་གཟུགས་དག་ན། །གཟུགས་མེད་པ་ཡི་ཁམས་ན་ནི། །གང་ཟག་ལ་དམིགས་པའི་དགའ་བ་དང་གུས་པ་དག་མེད་དོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དག་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྟོག་དང་དཔྱོད་པ་རྩིང་ཞིབ་ཉིད། །སེམས་ཀྱིའོ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་དེ། རྟོག་པ་ནི་སེམས་རྩིང་བའོ། །དཔྱོད་པ་ནི་སེམས་ཞིབ་པའོ། །ང་རྒྱལ་དང་རྒྱགས་པ་དག་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། ང རྒྱལ་ཁེངས་པ་རྒྱགས་པ་ནི།།རང་གི་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་ཡི། །སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའོ། །ཕ་རོལ་པོ་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁྱད་པར་ཞིག་ཡོངས་སུ་བཏགས་ནས་སེམས་ཁེངས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །རྒྱགས་པ་ནི་རང་གི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སེམས་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གསུང་རབ་ལས་འདི་དག་གི་ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མིང་འདི་དག་བརྗོད་དེ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ནི། །དོན་གཅིག་འབྱེད་པས་ན་སེམས་སོ། །གོ་བས་ན་ཡིད་ དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་། རྟེན་དང་དམིགས་དང་རྣམ་བཅས་དང་། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའང་དོན་གཅིག་སྟེ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཉིད་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་དང་བཅས་པ་དག་ཅེས་བྱའོ། །ཡུལ་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ།།དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །མཉམ་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གོ། །རྣམ་པ་གང་དག་གིས་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྣམ་པ་ལྔ། མཚུངས་པ་རྣམ་པ་ ལྔ་པོ་རྟེན་དང་།དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། དུས་དང་། རྫས་མཚུངས་པ་དག་གིས་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །རྫས་མཚུངས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་སེམས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་ཡིན་པའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མི་ལྡན་པ་ཡི་ འདུ་བྱེད་རྣམས།།ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་སྐལ་མཉམ་དང་། །འདུ་ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག་དག་དང་། །སྲོག་དང་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ནི། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་པས་ སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་།ཐོབ་པ་རྙེད་དང་ལྡན་པའོ། །ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མ་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་རྙེད་པ་དང་། ཐོབ་ནས་ལྡན་པའོ།

如是所说欲界中心所的确定说明。其中追悔、睡眠、不善等，初禅中皆无。初禅中如前所说的追悔、睡眠以及任何微小的不善等一切皆无，其余一切与此相同。
初禅中所无者唯有彼等，以及寻亦无分别禅。其中伺亦无，余者与此相同。
今当说经中所说某些差别。无惭无愧有何差别？不敬为无惭。对功德及具功德者不恭敬即是不尊重，此为无惭。
无愧，不畏恶行过。所谓恶行即是圣者所呵责，对此不畏惧即是无愧。此中所谓畏惧是指不欲之果，因为从此生畏惧。相反者应知即是知惭有愧。
欢喜与恭敬有何差别？欢喜，欢喜有二种：有烦恼者是贪著，如对儿子妻子等。无烦恼者是信心，如对导师、上师及具功德者。
恭敬即知惭。恭敬即如前所说知惭。此二者欲界及色界中有，无色界中则无缘补特伽罗的欢喜与恭敬。
寻与伺有何差别？寻与伺粗细性，属心所，如下文所说。寻是心粗性，伺是心细性。
慢与憍有何差别？慢为傲，憍则是，于自法贪著之，心意趋向执著。执著较他人任何殊胜而心生傲慢即是慢。憍是唯于自法贪著而心意趋向执著者。
心所法与心已说竟。为说明经典中这些名相的安立，故说彼等名称：心、意与识，义一。因能分别故为心，因了知故为意，因了别故为识。
心与心所，及所依、所缘、行相俱，相应亦同义。彼等心与心所因依根故称有所依。因执取境故为有所缘。于彼所缘各别决定故为有行相。因平等相应故为相应。
以何种相而相应？说：五种。以五种相应：所依、所缘、行相、时、事相应而相应。事相应即如心唯一，如是心所亦各一。
心与心所已说竟。不相应行法，得与非得、同分及，无想等至等，命根诸相及，名身等亦尔。此等行法既非与心相应，亦非色法自性，故称不相应。
其中首先，得即获得及相应。得有二种：从未得及退失中获得，及得已相应。

།བཟློག་པ་ནི་མ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །འདི་དག་ཀྱང་གང་གི་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་ རང་རྒྱུད་དུ།།གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་དང་ནི་འགའ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དོ། །རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བདག་ནི་འགའ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དོ། །སླར་ཡང་ཐོབ་པ་དང་མ་ ཐོབ་པ་དག་ནི།འགོག་གཉིས་ཀྱི། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་ནི་འགའ་ཞིག་གོ། །ཐོབ་པ་དེ་ཡང་ནི། དུས་གསུམ་པ་ཡི་རྣམ་པ་གསུམ། །ཆོས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་འདས་པ་ཡང་ཡོད། མ་འོངས་ པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དགེ་ལ་སོགས་ཀྱི་དགེ་ལ་སོགས། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེར་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་ཁམས་པ། །འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་རང་གི་ཁམས་པ་ཁོ་ནའོ། །མ་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི། །ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི སྟེ།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ནི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའང་ཡིན་ལ། ཟག་པ་མེད་པའང་ཡིན་ཏེ། ལམ་གྱི་དབང་གིས་སོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་དབང་གིས་སོ།།དེ་ནི་བསྡུས་ནས་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་ཐོབ་པའི་སློབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་མི་སློབ་པ་ཉིད་དོ། །སློབ་དང་མི་སློབ་མིན་གྱི་གསུམ། །དེ་དག་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་འདུས་མ་ བྱས་པའོ།།དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཐོབ་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་སློབ་པས་ཐོབ་པ་ནི་སློབ་པའོ། །མི་སློབ་ པས་ཐོབ་བ་ནི་མི་སློབ་པའོ།།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་རིགས་དག་ཁོ་ནས་སོ། །སྤང་བྱ་མིན་པའི་རྣམ་གཉིས་འདོད། །ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཐོབ་བ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་ འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ།།དེ་ཉིད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དུས་གསུམ་པ་ཡི་རྣམ་པ་གསུམ། །ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དམིགས་ ཀྱིས་གསལ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནའོ། །མངོན་ཤེས་སྤྲུལ་པ་མ་གཏོགས་པ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཉིས་དང་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མ་གཏོགས་པའོ། ། དེ་དག་ནི་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྔར་དང་ཕྱིས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཅི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ནའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་བསྒྲིབས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནའོ། ། ཆེན་པོས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མི་སློང་བས་སྟོབས་ཆུང་བར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་གསུམ་པ་ཡི་རྣམ་པ་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བའི་དམིགས་བསལ་ནི། འདོད་པ་ན། གཟུགས་ཀྱི་སྔར་ནི་སྐྱེ་བ་མེད། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་། དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་དོ། ། ཐོབ་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མ་ཐོབ་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན། །མ་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདས་མ་སྐྱེས་ཀྱི་དེ་རྣམ་གསུམ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་མ་ཐོབ་པ་ནི་མེད་དེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དག་ནི་དུས གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'相反'即是未得，这是已经成立的。这些是属于谁的呢？属于自相续的得与未得。不属于他相续的诸法，因为与其他任何都不相应。也不属于非相续的诸法，因为不计入有情的任何法都不相应。
再者，得与未得二者中，非择灭是一切有情都具有的。择灭则某些有情具有。
其得又有三时三种。过去法的得有过去的、未来的和现在的，同样，未来和现在诸法的得也各有三种。
善等法的得是善等。善、不善、无记诸法的得依次即是善、不善、无记。
属于三界的诸法，其得属于自界。欲界、色界、无色界所行诸法的得唯属于自界。
不属三界的诸法有四种。无漏法的得有四种：择灭的得是色界、无色界所行，也是无漏的，这是由于道的缘故。道谛的得唯是无漏。非择灭的得不属三界，这是由于生的缘故。总之，这些归纳为四种。
有学诸法的得唯是有学得。无学诸法的得即是无学。
非学非无学有三种。这些是有漏法和无为法。其中有漏诸法、非择灭和非圣者所得择灭的得既非有学也非无学。圣者所得择灭的得是有学。无学者所得的是无学。
见所断和修所断诸法的得唯属于各自种类。
非所断有二种。无漏诸法中，非择灭和非圣者所得择灭的得是修所断。圣道所得的择灭和道谛的得是无漏，是非所断。
前面总说'三时三种'，其详细说明如下：无记得是俱生。除神通变化外，除了神通和无记二者及变化心之外。这些由于修习差别而成就，因为具有力量，所以有前生、后生和俱生。
是否仅无覆无记法的得是俱生呢？答：有覆色法的得唯是俱生。因为即使是上品也不能舍离无表色，所以已成就为力量微弱。
'三时三种'的特例是：在欲界中，色法无前生。有俱生和后生。
得的种类差别已经说完。
未得是无覆无记。一切未得唯是无覆无记。
过去未生的有三种。现在法无未得，过去和未来的有三时。

།འདོད་སོགས་གཏོགས་དང་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། །རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འདོད་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིན་ཏེ། རིགས་པའི་དབང་གིས་སོ། །གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །མ་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མེད་དེ། འདི་ལྟར། ལམ་མ་ཐོབ་པ་སོ་སོ་ཡི། །སྐྱེ་བོར་འདོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་མི་འོས་སོ། །ཡང་མ་ཐོབ་པ་ནི་ཇི ལྟར་ཉམས་ཤེ་ན།ཆོས་གང་གི་མ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་ཐོབ་པ་དང་། ས་འཕོས་ནས་ནི་རྣམ་ཉམས་འགྱུར། །རེ་ཞིག་འདི་ལྟ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མ་རྙེད་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་རྙེད་པ་དང་། ས་འཕོས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དག་ གི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། སྐལ་མཉམ་སེམས་ཅན་འདྲ་བའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐ་དད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཁོ་ནའི་ས་དང་། ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་ གནས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ།།ཡང་འདུ་ཤེས་མེད་བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་འདུ་ཤེས། །མེད་པར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །འགོག་པའོ། །གང་གིས་མ་འོངས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་རྫས་སོ།།དེ་ཡང་གཅིག་ཏུ་རྣམ་སྨིན། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའིའོ། །གང་དག་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། དེ་འབྲས་ཆེ། ལྷ་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་ པ་པ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་བཞིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པར་བཤད་པ། དེ་བཞིན་འདུ་ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག་།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཙམ་སྟེ། དེ་ བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་འདྲེན་ཏོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི། བསམ་གཏན་ཐ་མར། འདི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི། འབྱུང་འདོད་པས། འདི་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་འདོད་ཅིང་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།།འདི་ནི་དགེ་བའོ། །དགེ་བ་ཡིན་ཡང་། སྐྱེས་ནས་མྱོང་གྱུར་ཉིད། མཐོང་བའི་ཆོས་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ནའི་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི། འཕགས་ པའི་མ་ཡིན།འཕགས་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལ་ལྟུང་བའི་གནས་ལྟ་བུར་གཟིགས་པས་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་གོ། །འདི་ནི་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དུས་གཅིག་ཐོབ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཁོ་ན་ཐོབ་པོ། །སྐད་ ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་ཐོབ་པ་འདས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བར། འགོག་པ་ཞེས་པའང་དེ་བཞིན་ཉིད། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཙམ་དང་འབྲེལ་བར་བྱའོ། །ཁྱད་པར་དུ། འདི་གནས་དོན་དུ། ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་མངོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འདི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །ཡང་དེ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་བའི་ས་པ་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་སྲིད་རྩེར་སྐྱེས། འདི་ནི་དགེ་བའོ། །དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ལུང་དུ་མ བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་ཡིན་ཡང་། གཉིས་སུ་མྱོང་འགྱུར་དང་། མ་ངེས། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལས་མྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དུས་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

欲等所属和无垢的，三种相应当配合。欲界所属诸法的欲界，色界和无色界所行的，是依理而定。色界和无色界所属诸法，以及诸漏法也与此相同。未得无漏法是不存在的，如此，未得道者，承许为凡夫。因为凡夫性不应是无漏法。又未得是如何退失呢？任何法的未得，以得到彼法，及转生他地而退失。首先是这样的，未得圣道即是凡夫性，彼由得到及转生他地而退失，其他诸法也应当如是配合。
又此同分是什么呢？同分是有情相似。同分性是诸有情的相似性，彼又有无差别和差别，即唯由彼等地、界、趣、生处等差别而分。
又所谓无想是什么呢？无想是无想，灭除诸心心所。能灭除未来诸心心所者，即是无想之事。彼唯是异熟，是无想定的。诸无想有情所住的有情是什么呢？彼果广大，彼等天神名为广果天，彼等一分是无想，如殊胜禅那。已说无想。
如说灭除诸心心所为无想，如是无想定，仅是灭除诸心心所，以'如是'声引导。彼定是，在第四禅，此是入第四禅定。于彼入定是，由欲出离，于此决定欲出离而入定。无想是异熟故，成为无记法。此是善法。虽是善法，唯是生受，非现法受，亦非余生受，亦非不定。彼亦唯是凡夫所有，非圣者所有。
诸圣者见此如堕处故不入定。此虽是无心，然由大加行所成故，一时得，唯得现在。第二刹那等中乃至得过去而成就。
如无想定，灭尽定亦如是，仅与灭除诸心心所相连。特别是，此住为义，由作意现前寂静住想而入此定。又彼是第四禅地，此是有顶生。此是善法。唯是善法，非染污亦非无记。虽是善法，二受及不定，由生受及余生受故成二时，由异熟故亦非不定。

།དེ་ཡང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ འཕགས་པའི།འཕགས་པའི་ཡང་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་སྦྱོར་བས་འཐོབ། འདི་ནི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འདས་པ་ཡང་མི་ཐོབ་ལ་མ་འོངས་པ་ཡང་མི་ཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་ཡང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་མ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་། ཐུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཐོབ་བྱ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འདི་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་དང་། དུས་མཉམ་དུ་བརྙེས་སོ། །ནུབ་ཕྱོགས་པ་དག་ན་རེ་དེ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ། དང་པོར་མ་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་མ། སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིས་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིས་བྱང་ཆུབ་རྗེས་སུ་ཐོབ་སྟེ། བདེན་པ་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་ན་བཅུ་དྲུག་དང་།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་དགུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བཅོ་བརྒྱད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་འདིར་མི་འདྲ་བའི་སེམས་མི་སྲིད་པས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་ རུང་ངོ་།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་མོད་ཀྱི། གཉིས་ཀ་འདོད་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསྐྱེད་དོ། །ཡང་། འགོག་པ་དང་པོར་མིའི་ནང་དུ། འགོག་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་ནི་དང་པོར་མི་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེད་དོ།།ཕྱིས་ནི་སྔར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་དག་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཡང་སྐྱེད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྲོག་ནི་ཚེ་ཡིན། ཚེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་ཤེས་པས། དྲོད་དང་ནི། རྣམ་ཤེས་རྟེན་ གང་ཡིན་པའོ།།གང་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་གནས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མཚན་ཉིད་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། །རྒ་དང་གནས་དང་མི་རྟག་ཉིད། །བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་འདི་ དག་ཡོད་པའི་ཆོས་དེ་ནི་འདུས་བྱས་སུ་མངོན་ནོ།།བཟློག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་ལ་སོགས། །དེ་དག་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ བའི་རྒ་བ་དང་།གནས་པའི་གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞི་ཡོད་དོ། །རེ་རེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་བཞི་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། དེ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག་།ཆོས་ བདག་ཉིད་གཏོགས་པར་མཚན་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དགུ་སྐྱེ་ལ།དེ་ལ་སྐྱེ་བས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་གཞན་བརྒྱད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པས་གནས་པ་དང་། སྐྱེད་ པ་དང་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ན། མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ནི། སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ མེད་པར་ནི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་ཉིད་དག་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ནི། །མིང་དང་ངག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས། །སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལ་མིང་བྱེད་པས་ནི་མིང་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལྟ་བུའོ།།ངག་ནི་ཚིག་སྟེ་ཇི་ཙམ་གྱིས་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ།

而且这绝对不是通过圣者的离欲而获得的，而是通过修习而获得。这唯一是通过修习获得的，所以既不能获得过去的也不能获得未来的，因为这是通过心力而获得的。如果问：'世尊的也是从修习而来的吗？'答：'不是。'然而，是通过佛的菩提而获得。诸佛世尊是与漏尽智同时获得的。
西方论师们说，这是在最初菩萨学习阶段就产生的。迦湿弥罗论师们说，不是在最初。为什么呢？因为是通过三十四刹那而获得。菩萨以三十四心刹那随后证得菩提：在现证谛理时十六刹那，在离有顶贪时断除九种烦恼的九无间道和九解脱道共十八刹那，因此在这期间不可能有不同的心，所以不应有灭尽定。
这两种定虽有许多差别，但二者都依欲界和色界。这两种定都是在欲界和色界中生起。又，灭尽定最初是在人中生起。此后，那些曾经退失的人在色界中也能生起。已说完诸定。
命即是寿。所谓寿即是不可知的法，是暖和识的所依。作为暖和识的所依的法的住因即是寿。已说完命。
诸相即是生、老、住、无常性。这四者是有为法的相，凡具有这些相的法即显为有为法。相反则是无为法。
如果说：'由于生等也是有为法，所以应当有其他的生等相'，确实如此。它们有生的生等，它们也有生的生、老的老、住的住、无常性的无常性，这就是随顺相四种。
如果说：'每一个又有四相，将无穷尽'，不会的。因为：它们与八法及一法俱起。法本身连同相和随顺相八法一起生起共九法。其中，生能生起除自身外的其他八法。生的生则只生起生。同样，住等也应说为能住、能生和能坏。
如果说：'若未来的生是能生所生，为何不同时生起一切未来法？'因为：无因缘则生不能生所生。没有因缘和合，生就不能生起。已说完诸相。
名身等即是：名、句、文身。'等'字所表示的是句身和文身。其中，名是能表义的，如'色'、'声'等。句是语言，即能圆满表达义理的。

།ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ། མིང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ཚོགས་ནི་མིང་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དག་ཡིན་ཏེ། མང་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཅི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལྡན་པའམ། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པའམ། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པའམ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའམ། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའམ། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་འམ། དགེ་བའམ། མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཅིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདོད་དང་གཟུགས་གཏོགས་སེམས་ཅན་སྟོན། ། རྒྱུ་མཐུན་ལུང་བསྟན་མིན། འདོད་པར་གཏོགས་པ་དང་། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་འདི་དག་ནི་སྟོན་པའོ། །གང་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་གྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་འདི་དག་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྐལ་མཉམ། དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པའང་ཡིན། ཁམས་གསུམ་པ་སྟེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ན། །ཐོབ་རྣམ་གཉིས། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །སྙོམས་འཇུག་དང་། མི་ལྡན་པ་དག་རྒྱུ་མཐུན་པ། །སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག པ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།འདི་དག་ནི་ལྷག་མ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ནི། །སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་དག་གིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་གང་ཞེ་ན། བྱེད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། སྐལ་མཉམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། །ཀུན་དུ་འགྲོ་དང་རྣམ་སྨིན་དང་། །རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །དེ་ལ་རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ། རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས།།ཆོས་གང་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ། །དཔེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འབྱུང་བཞིན་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་དང་། །སེམས་དང་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་བཞིན། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་དེའིའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་མཚན་གཞིའི་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་དེ་དག་གི་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་དང་སྡོམ་ གཉིས་དང་།།སེམས་དང་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད། །སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་།སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དང་། དེ་དག་དང་། སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན། དུས་དང་ནི། འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །རེ་ཞིག་དུས་ལས་ནི། སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་། །གནས་པ་དང་། འགག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འབྲས་བུ་ལ་སོགས པས་ནི།འབྲས་བུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དགེ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ལ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བའོ། །ཆོས་འདྲ་བ་རྣམས་ནི་ ཆོས་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་པ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གོ། །ཅི་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རང་རིས་ས་པའོ། །རིས་ནི་ལྔ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་རོ།

文字即是文字，名等那些的聚集即是名等的聚集，是多数的意义。又，这些名聚等是相应的，还是显示有情，还是显示非有情，还是从异熟生，还是从长养生，还是从等流生，还是善，还是不善，还是无记呢？
答：属欲界和色界显示有情，等流无记。这些属于欲界和色界的是能显示的。凡是能诠表的与彼相应，而所诠表的则不相应。是从等流生和无覆无记。
如同这些是显示有情、从等流生、无覆无记一样，同分也是如此。它不仅是从等流生，也是异熟生。属于三界，即欲界、色界、无色界所行。
得有二种：从等流生和从异熟生。相也有二种：如得一样。定和不相应是等流。无心二定和不相应法唯是等流生。
其余所说的已经解释完毕。如所说'无因缘则不能生，无所生能生'，那么这些因缘是什么呢？
能作因、俱有因、同类因、相应因、遍行因、异熟因，因被认为有六种。
其中，除自体外的其他一切法是有为法的能作因，因为住于不障碍生起的自性。
互为果的是俱有因。哪些法互为果呢？如四大种、心与随心所、心与相及所相。四大种互为俱有因。心是心随转法的因，彼等也是心的因。有为相是所相的因，所相也是彼等的因。
那么这些心随转法是什么呢？心所、二律仪、心及彼等之相是心随转。一切心所、禅定律仪、无漏律仪，以及彼等和心的生等法，这些称为心随转。
它们如何随心转呢？略说之，由时间、果等及善等。首先从时间来说，与心同生、同住、同灭，属于同一时。从果等来说，由同一果报、异熟、等流；从善等来说，由善等心是善等性。
俱有因已说完毕。同类因是相似的。相似法是相似法的同类因，如五种善蕴是善法的因。如是染污和无记亦然。是否一切都是呢？不是，是同品的。品有五种：从见苦所断乃至修所断。

།ས་ནི་དགུ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་བརྒྱད་དོ། །འདི་དག་ནི་རང་གི་རིས་དག་དང་རང་གི་ས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རིས་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་། སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། །མ་འོངས་པ་ཁོ་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་རང་གི་ས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ཇི་ལྟར་ངེས་སམ་ཞེ་ན།དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ངེས་སོ། །ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། སྐལ་པ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་དག་གི་ལམ་ གྱི་བདེན་པ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་སྐལ་པ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་ས་དེ་དག་ཏུ་གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་ཡིན་ལ་ཁམས་དེ་དག་ཏུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་། མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །ཆུང་ངུའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལམ་ཁོ་ན་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ རྒྱུ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཀྱང་། སྦྱོར་བྱུང་དེ་གཉིས་ཁོ་ནའི་ཡིན། །ཐོས་དང་བསམས་བྱུང་ལ་སོགས་པ། །ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཀྱང་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ཁོ་ནའི་ རྒྱུ་ཡིན་གྱི་དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ནི་སེམས་དག་དང་། །སེམས་བྱུང་རྟེན་མཚུངས་ཅན་རྣམས་སོ། །གང་དག་ལ་རྟེན་མཚུངས་པ་ཐ་མི་དད་པར་ཡོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རྣམས་ཀྱི་རང་སར་ཀུན་འགྲོ་ལྔ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་འོག་ཏུ་བཤད་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་ཉོན་མོངས་བ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན།སྐལ་བ་མ་ཉམ་པའི་རྒྱུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རིས་གཞན་དག་གི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་དང་། །དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་ཁོ་ན། །ལུང་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ ཆུང་བའི་ཕྱིར་ས་བོན་རུལ་བ་བཞིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྲེད་པས་མངོན་པར་མ་བརླན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་མ་བརླན་པའི་ས་བོན་དྲུང་པོ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དུས་ངེས་པ་མ་བཤད་པས་དེ་བརྗོད་པ། ཀུན་འགྲོ་སྐལ་མཉམ་དུས་གཉིས་པ། །འདས་ པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཁོ་ནའོ།།གསུམ་པོ་དག་ནི་དུས་གསུམ་པ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དེ་དག་གང་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་བྲལ་བཅས་འབྲས་བུ་ཡིན། །དེ་ ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་འདུས་མ་བྱས་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་ལ།རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདུས་བྱས་ཁོ་ན་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་ཀྱི། འདུས་མ་བྱས་ལ་དེ་དག་མེད། །རྒྱུ་རྣམ་པ་དྲུག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ལྔ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འབྲས་བུ་འདི་དག་ལས་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་རྒྱུ་གང་གི་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་ཐ་མའི་ཡིན། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་པོའི་ཡིན། །བྱེད་རྒྱུའི་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། ། རྒྱུ་མཐུན་སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོ་བའི། །འདི་གཉིས་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་ཡིན། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་གི་ཡིན་ནོ།

地有九种，即欲界和四禅八无色定。这些是各自部类和各自地，是各自部类的同分因，但并非一切。然而，先生者是后生者和未生者的同分因，唯独未来不是同分因。
所说同分因是自地，如何决定呢？有漏法是决定的。九地的道互为同分因，这是依据上下文而说的。不动地、殊胜禅、四禅和三无色定的道谛互为同分因。这是暂时来到这些地，而不属于这些界，并且是平等和殊胜的因，而非低劣的因。
是否仅道是平等和殊胜的同分因呢？答：不是。世间法中，修所生唯二者的因。闻、思等，从闻、思、修所生的修习功德，也唯是平等和殊胜的因，而非低劣者的因。
已说完同分因。相应因是心和心所具有相同所依。凡是具有相同不异所依的心和心所，彼此互为相应因。
遍行即烦恼中，自地遍行五。前生的遍行法是后生烦恼法的遍行因。这些将在下文解释。这是烦恼法的共同因，故另立为不同分因，因为也是其他部类的因。
已说完遍行因。异熟因唯是不善和有漏善法。无记法不是，因为力量微弱如腐败种子。无漏法不是，因为未被爱润如未润湿的种子。
已说完诸因。未说时间决定，今当说：遍行、同分二时，即过去和现在。三者三时，俱生和相应等，以及异熟因是三时。
这些因的果是什么呢？有为法及择灭是果。如此则无为法是果故也应成为彼等之果，是因故也应成为彼等之因之果。唯有为法有因果，无为法无彼等，因为不可能有六因和五果。
复次，此等果中何果是何因的呢？异熟果是最后者的，异熟因是异熟果。增上果是第一的，能作因是增上果。等流是同分遍行的，因为与此二相似故是等流果。士用是二者的，士用果是俱生因和相应因的。

།ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ འདི་ཅི་ཡིན།བདག་པོའི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །སེམས་ཅན་བརྗོད་ལུང་བསྟན་ཕྱིས་འབྱུང་། །ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཐུན་མོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུང་བསྟན་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་འབྱུང་བའོ། །རྒྱུ་མཐུན་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའོ། །རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །བྲལ་བ་བློ་ཡིས་ཟད་པའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་སྐྱེ བའི།།འབྲས་དེ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་ལས་སྐྱེས། །དཔེར་ན་ས་འོག་མའི་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱིས་ས་གོང་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའམ། ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྔོན་བྱུང་མ་ཡིན་འདུས་བྱས་ནི། །འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་བདག་པོའི་འབྲས། །སྔར་བྱུང་ བ་ལས་གཞན་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།ཡང་རྒྱུ་འདི་དག་ལས་གང་ཞིག་དུས་གང་དུ་འབྲས་བུ་འཛིན་ཏམ་འབྱིན་ཅེ་ན། ལྔ་པོ་ད་ལྟ་འབྲས་བུ་འཛིན། །ཡོངས་སུ་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱིན་པར་བྱེད། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ད་ལྟར་གྱི་དང་འདས་པ་དག་།གཉིས་ཁོ་ན་སྐལ་པ་མ་ཉམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ རྒྱུ་དག་གོ།།ད་ལྟར་བདག་ཀྱང་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་ཕྱིས་འདས་པ་དག་གོ། །གཅིག་ནི་འདས་པས་འབྱིན་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་གམ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཆོས་གང་ཞིག་རྒྱུ་དུས་དག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མདོར་བསྡུ་ན། ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དང་པོ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ལུང་དུ་མ བསྟན་པ་རྣམས་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །ལྷག་དང་དང་པོ་འཕགས་རིམ་བཞིན། །རྣམ་སྨིན་ཀུན་འགྲོ་དེ་གཉིས་དང་། །སྐལ་མཉམ་མ་གཏོགས་ལྷག་ལས་སྐྱེས། །ཆོས་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལས་སྐྱེའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལས་སོ། །ཆོས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་ རྣམས་ལས་སོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་དེ་དག་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལས་སྐྱེའོ། །ཆོས་བསྟན་པ་དེ་དག་གང་ཡིན་སྙོམ་པ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། །འོ་ན་གང་དག་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ ཅན་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།མཚུངས་ལྡན་མ་གཏོགས་གཞན་དེ་བཞིན། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྐྱེ་སྟེ། རྒྱུ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །། རྐྱེན་རྣམས་གང་ཞེ་ན། རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་དག་ཏུ་གསུངས། །གང་ནས་གསུངས་ཤེ་ན། མདོ་ལས་རྐྱེན་ཉིད་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལྔ་ཡིན། །བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་ལྔ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྐྱེས་པ་རྣམས། །ཐ་མ་མིན མཚུངས་དེ་མ་ཐག་།དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཅི་རིགས་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ།

那么，什么是异熟果？什么是增上果？异熟是无记法，众生所说后时生。为什么不是从非有情的对境所生之业呢？因为是共同的缘故。后时所生的是从善和不善所生。等流果与因相似。与因相似的法即是等流果。离系是以智慧灭尽。择灭是离系果。
由何力而生何果，彼果从士用生。譬如以下地的加行心而生上地的禅定，有漏或无漏等。非前生有为法，唯是有为的增上果。除前已生的有为法外的有为法是一切有为法的增上果。
那么，这些因中哪些在何时取果或生果呢？五者现在取果。因为已经取得的缘故，过去的不是，因为无作用的缘故，未来的也不是。二者能生。俱有因和相应因在现在生果。现在和过去二者，唯是同类因和遍行因。现在的也随后成就，彼也成为过去。一者由过去生。如是，无有同时或等无间的异熟果。
其中，何法由几时因所生呢？答：略说之，诸法有四种：烦恼法、异熟生法、无漏初法，以及除彼等之余法，即除异熟的无记法，以及除无漏第一刹那的善法。彼等：烦恼及异熟生，余及初圣次第四，除异熟遍行二者，及同分余从余生。
烦恼法从除异熟因外的其余因生。异熟生法从除遍行因外的其余因生。余法从除异熟因和遍行因外的其余因生。无漏根从除彼等和同分因外的其余因生。
所说诸法是什么呢？是心和心所。那么，诸无心法和色法如何？除相应余亦如是。除相应因一者外，烦恼等心心所法如是而生。因的广说已竟。
什么是缘？说有四缘。从何处说？经中说'缘有四'等。其中，因即是五因。除能作因外的五因是因缘。心心所生，除最后无间等。除阿罗汉最后心外，已生的心心所是等无间缘。所缘是一切法。如其所应，眼识等的是色等，意识的是一切法。

།བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བདག་པོར་བཤད། །བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཡང་རྐྱེན་འདི་དག་བྱ་བ་བྱེད་པས་ན་གནས་སྐབས་གང་གི་ཆོས་ལ་བྱེད་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་རྒྱུའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་པ་དེ་ལས། ། རྒྱུ་གཉིས་པོ་དག་འགག་པ་ལ། བྱ་བ་བྱེད་དོ། །འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་ཏེ། འགག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་བྱ་བ་བྱེད་དེ། དེ་གཉིས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་བྱ བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་བྱ་བ་བྱེད་དེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་དེ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཡི། །རྐྱེན་དག་དེ་ ལས་བཟློག་པ་ཡིན།།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སྐབས་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོར་ གནས་པས་འདིའི་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་རྣམས་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་ཆོས་གང་ཞིག་རྐྱེན་དུ་ཞིག་གིས་བསྐྱེད་ཅེ་ན། བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཅི་རིགས་པར་རྐྱེན་བཞི་པོས་སྐྱེད་དོ། ། གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་མ་གཏོགས་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་དག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ། །ཆོས་གཞན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ རྣམས་དང་།གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་དག་ལས་སྐྱེའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ཁོ་ན་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེའོ། །དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར། །དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་རྒྱུ་ཡིན་ན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དངོས་པོ་རྣམས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་ཡང་སྣང་ངོ་།།དབང་ཕྱུག་དག་ཀྱང་ཐོག་མ་མེད་པས་ཀྱང་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པས་འབྱིན་པ་ཐོག་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་འབྱིན་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ནི་གཉིས་ པོ་དག་ལས་སྐྱེ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས། །འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དག་གིས་སོ། །འབྱུང་ལས་གྱུར་པའི་ རྣམ་པ་ལྔ།།འབྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ རོ།།རྟོན་པའི་རྒྱུན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་རུ་ཕྱེ་བའོ། །འབྱུང་གྱུར་རྣམ་གསུམ་ཕན་ཚུན་དུ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དག་གིས་ སོ།།དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཕན་ཚུན་དུ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་པ་མཉམ་པའིའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འབྱུང་བ་ རྣམས་ཀྱི་དེ་རྣམས་གཅིག་།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གང་གིས་འབྱུང་བ་རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ།

所谓'能作'是说为主事。凡是能作因即是增上缘。又这些缘既然有作用，那么是在何种法的状态中起作用呢？首先，在所说的五种因缘中，两种因对灭起作用。所谓'灭'是现在，因为趋向于灭的缘故。其中俱生因和相应因起作用，因为这两种因对俱生果起作用。
三种因对生起作用，所谓'生'是未来，因为趋向于生的缘故。其中同类因、遍行因和异熟因起作用。因缘仅此而已。其余诸缘与此相反。等无间缘因为开启机会而对生起作用。所缘缘因为被现在的心和心所执取而对灭起作用。增上缘因为在一切状态中都以无障碍的本性存在，所以它的作用就是这个本性。
诸缘的作用已经说完。又问：什么法由什么缘所生？四缘生心及心所。心和心所随其所应由四缘所生。三缘生二定。除所缘缘外，这些定是由心的造作而生，所以是以心为等无间缘。其他法由二缘生。其他不相应法和色法由因缘和增上缘所生。
一切法唯从因缘而生。非自在天等所生，因为有次第等的缘故。若自在天等唯一为因，则一切众生应同时生起，然而现见诸事物是次第生起。又自在天既然无始，不依赖他而生，则生起应无始，且生起无有意义，所以自在天等非是因。
又前说'其他法由二缘生'，那么诸大种如何是诸大种的因缘呢？大种有二种因。即大种因，这是复合词。由同类因和俱生因。大所造有五种。诸大种是大所造的五种因：生因，因为从彼生故；依因，因为生已随顺大种故；住因，因为成为所依故；持因，因为是相续不断的因故；长因，这只是将能作因分为五种。
大所造三种互为因。由俱生因、同类因和异熟因。其中俱生因是身业语业随心转互为因，其他则不是。同类因也是。异熟因是指身业语业的异熟果即眼等。诸大种唯一种。大所造色对诸大种唯是异熟因，即由什么身业语业而有大种的异熟。

།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ བཤད་ཀྱི་སེམས་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གང་འབྱུང་བ་མ་བཤད་པས་དེ་བརྗོད་པ།མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཡིད་དགེ་དང་མི་དགེ་དང་། །བསྒྲིབས་པ་དང་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་སེམས་བཞི་སྟེ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན། །མི་དགེ་ལས་གཞན། བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་གཉིས། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི སེམས་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ། འདོད་སེམས་དགེ་བ་ལས་སེམས་དགུ། །མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་ས་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གཉིས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བསྒྲིབས་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ནའོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཞེས་སོ། །དེ་ནི་བརྒྱད་པོ་ཁོ་ན་ལས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ཡང་ནི་བརྒྱད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་སྟེ། རང་གི་ས་པ་བཞི་དང་། གཟུགས ན་སྤྱོད་པ་གཉིས་ལས་ཏེ།ལྡང་བའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བའི་ཚེ་ས་འོག་མའི་དགེ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་པ་དང་། ལྡང་བའི་ཚེ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ། །མི་དགེ་བ་ནི་བཅུ་དག་ལས། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ མ་གཏོགས་པའོ།།དེ་ལས་བཞི་སྟེ། རང་གི་ས་པ་དག་ཁོ་ནའོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་བཤད་པ། བསྒྲིབས་དེ་བཞིན། མི་དགེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་ལྔ་དག་ལས། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ནི་ལྔ་ལས་ཏེ། རང་གི་ས་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ལས་སྤྲུལ་པའི་སེམས་སོ། །དེ་ལས་མཇུག་ཐོགས་སེམས་བདུན་ནོ། །རང་གི་བཞི་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གཉིས་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཉོན་མོངས པ་ཅན་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །གཟུགས་ན་དགེ་ལས་བཅུ་གཅིག་གོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །དེ་ནི་དགུ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ། །བསྒྲིབས་པ་བརྒྱད་ལས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལས་དྲུག་ བསྒྲིབས་པ་ལས་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ། །མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་གསུམ་ལས་སོ། །མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་རང་གི་ས་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་སོ། །དེ་ལས་དྲུག་སྟེ། རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་ངོ་། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར། གཟུགས་མེད་པའང་དེའི་ཚུལ་ལོ། །དེ་ན་ཡོད་པའི་ཡང་རང་གི་ས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་ རང་གི་ས་པ་གསུམ་པོ་དང་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་དྲུག་འབྱུང་ངོ་།།དགེ་བ་ལས་སེམས་དགུ་དག་གོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལས་ནི་སེམས་དགུ་འབྱུང་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་མ་གཏོགས་སོ།།དེ་དྲུག་གོ། །རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ། །བསྒྲིབས་པ་ལ་བདུན། རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་སོ།

说明心与心所无有差别的等无间缘，而未说明任何心之后生起何者，故对此进行阐述。简而言之，此十二心如下：欲界意识中有善、不善、有覆及无覆。欲界中有四种心：善心、不善心、有覆无记心及无覆无记心。色界与无色界中，除不善外。这十种是有漏心。无漏有二：有学与无学。如是，彼等即是十二心。
其中，欲界善心之后有九心相续，如下文将说明。即：自地四心，色界二心，入定时善心，结生时有覆心。无色界中唯有覆心。有学与无学。彼八心之后，欲界善心亦从八心后生起，即：自地四心，色界二心，出定时善心，被烦恼定所逼时依下地善心故有覆心，出定时有学与无学二心。
不善心从十心后生，除有学与无学。其后有四心，唯自地心。如欲界不善心之说明，有覆亦同，如不善心。无覆心从五心后生，无覆无记心从五心生：自地四心及色界善心所变化心。其后有七心：自地四心，色界二心，变化心后善心，结生时有烦恼心，以及无色界烦恼心。
色界善心后有十一心。除无色界无覆无记心。彼从九心后生，除欲界有覆二心及无色界无覆无记心。有覆心从八心后，除欲界有覆二心及有学、无学二心。其后有六心，有覆心中除自地三心及欲界无覆无记心。无覆心从三心后生。无覆心唯从自地心后生。其后有六心：自地三心，欲界有覆二心，及无色界心。
如前所说色界无覆无记心，无色界亦同此理。彼处所有心亦唯从自地三心后生起，其后亦生起自地三心及下地有覆诸心共六心。善心后有九心。无色界善心后生九心，除欲界善心及欲界、色界无覆无记心。其后有六心：自地三心，色界善心，有学与无学二心。有覆心后有七心：自地三心，色界善心，有覆心，欲界有覆二心。

།དེ་དེ་བཞིན། དེ་ཡང་བདུན་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་སྟེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་མ་གཏོགས་སོ། །སློབ་པ་བཞི་ལས། ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་དང་སློབ་པ་ལས་སོ། ། དེ་ལས་ལྔ། བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་། མི་སློབ་པའོ། །མི་སློབ་པ་ནི་ལྔ་ལས་སོ། །བཤད་མ་ཐག་པའི་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ལས་སོ། །དེ་ལས་སེམས་ནི་བཞི་དག་གོ། །ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་དག་དང་། མི་སློབ་པའོ། །སེམས་བཅུ་གཉིས་རྫོགས་སོ།། །།ཡང་བཅུ གཉིས་དེ་དག་ཉི་ཤུར་ཡང་།།བཤད་དེ། གསུམ་དུ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་། །སྦྱོར་བྱུང་དགེ་རྣམ་གཉིས་ཕྱེ་ནས། །ཁམས་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེའོ། །རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་སྦྱོར་ལམ་པ། །བཟོ་ཡི་གནས་ དང་སྤྲུལ་པ་དང་།།འདོད་ན་ལུང་བསྟན་མིན་རྣམས་བཞི། །གཟུགས་ན་བཟོ་མ་གཏོགས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བཟོའི་གནས་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ན་བཟོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། །ཡང་སེམས་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ལས་ གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གང་ཞིག་འབྱུང་བ་དེ་བརྗོད་དེ།འདོད་ན་སྦྱོར་བའི་སེམས་ལས་བཅུ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ས་པ་བདུན་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །དེ་ཡང་བརྒྱད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་གི་དགེ་ བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགུ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ས་པ་བདུན་དང་། གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་གོ།།དེ་ཡང་བཅུ་གཅིག་མཇུག་ཐོགས་སུ། །བཅུ་གཅིག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་རང་གི་ས་པ་བདུན་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་སེམས་གཉིས་ལས་བདུན། །སྔ་བཞིན་རང་གི་དག་ཁོ་ནའོ། །དེ་དག་བཅུ་བཞིའི་སེམས་མཇུག་ཐོགས། །རང་གི་ས་པ་བདུན་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བཞི དང་།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་ལས་སོ། །སྤྱོད་ལམ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ཕྱིས་བརྒྱད། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ས་པ་དྲུག་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་དག་གོ།།དེ་དག་བདུན་པོ་ཉིད་ལས་སོ། །སྔར་བཞིན་དུ་རང་གི་ས་པ་བདུན་ཁོ་ན་ལས་སོ། །བཟོའི་གནས་ལས་དྲུག་།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཡང་། བདུན་ལས། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་ བུ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་དག་ཁོ་ན་ལས་སོ།།སྤྲུལ་སེམས་ཕྱི་ནས་གཉིས། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་རང་ཉིད་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་གཉིས་ལས་བྱུང་། དེ་ཁོ་ན་ལས་སོ། །འདོད་པ་ལས་སྐྱེས་པ། བརྒྱད་པོ་དག་གོ། །གཟུགས་གཏོགས་ བརྗོད།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་ལས་བཅུ་གཉིས། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དག་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རང་གི་དྲུག་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའོ། །དེ་ཡང་སེམས་བཅུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། འདོད་པ་ན་ སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དག་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སྐྱེས་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ དག་ལས་སོ།

同样如此，这也仅从七种生起，除了欲界和色界所行的烦恼种类以及有学和无学之外。从四种有学中，是从三界善法和有学而来。从此有五种，即前述四种以及无学。无学则从五种而来。即从前述五种而来。从此心有四种。即三界善法和无学。十二种心圆满。
复次，将此十二种分为二十种。将三界中生得和修得善法分为两类。即将三界中生得和修得善法心分为两类。异熟生、加行道、工巧处、变化和欲界无记等四种。色界中除工巧处外。色界中除工巧处，因为彼处无工巧。如是十二种成为二十种。
复次，从此二十种心中，说明何者之后生起何者。从欲界加行心后生十种，除神通果外，自地七种，以及色界所行加行所生、有学和无学。此亦从八种之后，从自地善法和烦恼种类，以及色界所行加行所生和烦恼种类，以及有学和无学而来。
从生得后生九种，除神通果外自地七种，以及色界和无色界所行烦恼种类。此亦从十一种之后，意即从十一种之后生起。如前从自地七种，以及色界所行加行所生和烦恼种类，以及有学和无学而来。从两种烦恼心后生七种，如前唯从自地而来。
彼等从十四种心后生，从自地七种，加行所生，除神通果外色界所行四种，以及除加行所生外无色界所行三种而来。威仪路异熟生后八种，从加行所生和神通果外自地六种，以及色界和无色界所行烦恼种类而来。
彼等唯从七种而来。如前唯从自地七种而来。从工巧处后六种，除加行所生和神通果外唯自地诸种。此亦从七种，除神通果外唯从自地而来。
从变化心后二种，神通果自身和色界所行加行所生。此亦从二种生，唯从彼而来。欲界所生，八种。
说色界所属，从加行所生后十二种，欲界所行善法等，以及神通果，自地六种，以及无色界加行所生，有学和无学。此亦从十种心后，除欲界所行加行所生和神通果等，以及威仪路和异熟生外自地四种，以及无色界所行加行所生和烦恼种类，以及有学和无学而来。

།སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་བརྒྱད། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ལྔ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ནི་ལྔ་ལས། མཇུག་ཐོགས་སུ་མངོན་ པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་དག་ཁོ་ན་ལས་སོ།།བསྒྲིབས་ལས་དགུ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་སྟེ། བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ལྔའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ནི་བཅུ་གཅིག་ལས། འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་།སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ལྔ་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་ལས་སོ། །རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་སྤྱོད་ལམ་ ལས།།བདུན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་གཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །དེ་དག་ལྔ་ཉིད་ལས། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ རང་གི་དག་ཁོ་ན་ལས་སོ།།སྤྲུལ་སེམས་ལས་གཉིས། རང་གི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དག་ཁོ་ནའོ། །དེ་གཉིས་ལས། དེ་ཁོ་ན་ལས་སོ། །གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་བཤད་ནས། གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པར་བརྗོད་དོ། གཟུགས་མེད་གཏོགས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་སེམས་བདུན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རང་གི་བཞི་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །དེ་དྲུག་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས པ་རང་གི་གསུམ་དང་།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི། མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་སེམས་བདུན་ཏེ། །རང་གི་བཞི་དང་། ས་འོག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་གོ། །དེ་ཡང་བཞི་ལས། རང་གི་དག་ཁོ་ན་ལས་སོ། །བསྒྲིབས་ལས་བརྒྱད། རང་གི་བཞི་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་གོ། །དེ་ཡང་བཅུ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །རང་གི་བཞི་དང་། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ ལས་སྐྱེས་པ་དག་ལས་སོ།།རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལས་དྲུག་།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་གསུམ་དང་། འོག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གསུམ་མོ། །བཞི་ལས། དེ་ཡང་རང་གི་དག་ཁོ་ན་ལས་སོ། །སློབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་དྲུག་།ཁམས་གསུམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་དང་།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །དེ་ཡང་བཞི་ལས། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་དང་། སློབ་པ་ལས་སོ། །མི་སློབ་པ་ལས་ནི་ལྔ་སྟེ། སློབ་པའི་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་པ་སློབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལྔ་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་དེ་གཉིས་ལས། མི་སློབ་པ་ནི་ལྔ་ཁོ་ན་ལས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པའི་སེམས་དག འབྱུང་ལ།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་དག་ལས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། །སྟོབས་ཆུང་ཕྱིར་དང་འབད་མེད་ཕྱིར། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་རྗེས་མཐུན་མིན། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་མིན། །དེ་ལ་གསུམ་སྟེ། འབྱུང་བའི་སེམས་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་ པས་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དངོས་པོའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ལས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་མི་མཐུན་ཀྱང་། །ཉོན་མོངས་ཀུན་འབྱུང་ཡོངས་ཤེས་ཕྱིར། ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་ཀུན་དུ་འབྱུང་། །མངོན་པར་སྦྱོར་བ་ལ་རིགས་སོ།

生得心之后有八种：欲界系烦恼心，除神通果报之外的自地五种，以及无色界系烦恼心。其中从五种之后，唯从除神通果报之外的自地心。
从有覆心之后有九种：欲界系善心和烦恼心四种，以及除神通果报之外的自地五种。其中从十一种心之后：欲界系生得心、威仪心、异熟生心，除神通果报之外的自地五种，以及除加行所生之外的无色界系三种。
从异熟生和威仪心之后有七种：欲界系烦恼心，加行所生心，除神通果报之外的自地基础，以及无色界系烦恼心。其中从五种之后，唯从除神通果报之外的自地心。
从变化心之后有二种：自地加行所生心和神通果报心。其中从二种之后，唯从彼心。
说完色界系后，再说无色界系。无色界系之后，从加行所生心有七种：色界系加行所生心，自地四种，有学心和无学心。其中从六种之后：色界系加行所生心，除异熟生心之外的自地三种，以及有学心和无学心。
从生得心之后有七种心：自地四种和下地烦恼心。其中从四种之后，唯从自地心。
从有覆心之后有八种：自地四种，色界系加行所生心、烦恼心，以及欲界系烦恼心。其中从十种之后：自地四种，以及欲界和色界系的生得心、威仪心、异熟生心。
从异熟生心之后有六种：除加行所生心之外的自地三种，以及下地烦恼心三种。其中从四种之后，唯从自地心。
从有学心之后有六种：三界加行所生心，欲界系生得心，以及有学心和无学心。其中从四种之后：三种加行所生心和有学心。
从无学心之后有五种：除一个有学心之外，如同有学心之后的五种。其中从二种之后，无学心唯从五种：三种加行所生心，以及有学心和无学心。
为何加行所生心之后可以生起异熟生心、威仪心和工巧心，而这些心之后却不能生起加行所生心呢？由于加行用功故，由于力量微弱故，由于无功用故，加行所生心不相顺，因此不从其后生起。
其中有三种：生起心也无加行，故在加行所生心之后实际上能生起。若如是，则从烦恼心之后也不应生起加行所生心，因为不相顺故。虽与烦恼心不相顺，由于遍知烦恼集故，加行所生心普遍生起，于加行中应理。

།དེ་ལ་ཡང་། སློབ་དང་མི་སློབ་སྦྱོར་བྱུང་དང་། །གཟུགས་གཏོགས་ལས་ནི་འདོད་སྤྱོད་པ། །དེ་ལས་དེ་ནི་འབད་མེད་མིན། །གཟུགས་མེད་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་ལས། །གཟུགས་སྤྱོད་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་མི་འགྱུར། །གཟུགས སྤྱོད་ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་ནི།།འདོད་གཏོགས་མི་གསལ་གསལ་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་དག་ཀྱང་འགྲེལ་པ་ཁོ་ན་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཕྱེའོ། །གང་དག་སེམས་བཅུ་གཉིས་བཤད་པ་དེ་དག་ལས། སེམས་གང་ལ་དུ་ཞིག་རྙེད་ཅེ་ན། ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ ཉོན་མོངས་ཅན།།དྲུག་དང་དྲུག་དང་གཉིས་རྙེད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་སེམས་དྲུག་རྙེད་དོ། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་དང་། དངོས་སུ་ཉམས་པ་ལས་མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། སློབ་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ཡང་དྲུག་རྙེད་དེ། ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་དང་། འདོད པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། སློབ་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ནི་གཉིས་རྙེད་དེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་ཉིད་དང་། སློབ་པའོ། །གཟུགས་སྐྱེས་དགེ་ ལ་གསུམ་དག་གོ།།དགེ་བ་དེ་ཉིད་དང་། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གོ། །སློབ་པ་ལ་བཞི། སློབ་པ་དེ་ཉིད་དང་། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ དགེ་བའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནའོ། །ལྷག་ལ་དེ། སེམས་གང་ལ་རྙེད་པ་མ་བཤད་པ་དེ་ལ་ནི་དེ་ཉིད་རྙེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། སྐྱེ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ དང་།།འདོད་ཆགས་བྲལ་དང་ཡོངས་ཉམས་དང་། །དགེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། །སེམས་དེ་ལྡན་པ་མིན་ལས་རྙེད། །ཅེས་བྱའོ། །དབང་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པའོ།། །།ཁམས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་སེམས་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཤད་ནས།དེ་ཉིད་མ་བཤད་པས་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དམྱལ་བ་ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་དང་། །མི་རྣམས་དང་ནི་ལྷ་དྲུག་དག་།འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན། འགྲོ་བ་བཞི་དང་། ལྷའི་རིས་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པ་རྣམས་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ པ་རྣམས་དང་།འཐབ་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། དགའ་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། འཕྲུལ་དགའ་བ་རྣམས་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དམྱལ་བ་དང་། གླིང་དབྱེ་བ་ལས་དེ་ཉི་ཤུ། །གནས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ ལྷག་མའོ།།དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་དེ། ཡང་སོས་དང་། ཐིག་ནག་དང་། བསྡུས་འཇོམས་དང་། ངུ་འབོད་དང་། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དང་། ཚ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། མནར་མེད་པ་དང་། གླིང་བཞི་དང་། ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་ དག་འདོད་པའི་ཁམས་སོ།།འདོད་པའི་ཁམས་འདིའི་གོང་མའི་གནས་དག་བཅུ་བདུན་ནི། གཟུགས་ཁམས་ཡིན། ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེར་སོ་སོ་ཡི། བསམ་གཏན་ས་ནི་གསུམ་པ་ཡིན། །བཞི་པས་ནི་བརྒྱད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་བསམ་ གཏན་དང་པོ་ན་ནི་ཚངས་རིས་རྣམས་དང་།ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་རྣམས་དང་། ཚངས་ཆེན་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ན་ནི་འོད་ཆུང་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་འོད་རྣམས་དང་། འོད་གསལ་རྣམས་སོ། །གསུམ་པ་ན་ནི་དགེ་ཆུང་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་དགེ་རྣམས་དང་། དགེ་ རྒྱས་རྣམས་སོ།།བཞི་པ་ན་ནི་སྤྲིན་མེད་འོད་རྣམས་དང་། བསོད་ནམས་སྐྱེས་རྣམས་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་རྣམས་དང་། མི་ཆེ་བ་རྣམས་དང་། མི་གདུང་བ་རྣམས་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་རྣམས་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་རྣམས་དང་། འོག་མིན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་གནས་བཅུ་བདུན་པོ་འདི་དག་ ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ།

其中又，有学无学修所生，属色界中贪欲行，彼等非无功用生。无色界烦恼中，不生色界所得。色界烦恼中，欲界不明显故。此等偈颂亦是摄集论释，故分别开示。所说十二心中，何心得几？三界烦恼，六六二所得。欲界烦恼心现前时得六心。以疑断善根结生，及还生界故。还生界及现行退失中不善及有覆无记，色界烦恼，遍行退失无色界烦恼，及有学。色界烦恼亦得六，还生界中色界三，欲界无覆无记，遍行退失无色界烦恼，及有学。无色界烦恼得二，遍行退失彼烦恼，及有学。色界善得三，彼善及欲界色界无覆无记。有学得四，彼有学及欲界色界无覆无记，及无色界善。以圣道离欲界色界贪时。其余未说心所得者，应知即得彼心。摄颂曰：生及等至中，离贪及遍退，善结生之时，彼心从不得。此为根品，即俱舍论第二品。三界差别已说心等差别，今当说彼未说者：地狱饿鬼傍生及人与六天，是欲界。四趣及六天众，即四大王众天、三十三天、离诤天、兜率天、化乐天、他化自在天，此等是欲界。地狱及洲分别，彼二十处。八大地狱：等活、黑绳、众合、号叫、大号叫、炎热、极热、无间，及四洲、饿鬼、傍生，此二十处是欲界。此欲界之上十七处，是色界。云何？彼各别，三禅地，四禅八。初禅有梵众天、梵辅天、大梵天。第二禅有少光天、无量光天、光音天。第三禅有少净天、无量净天、遍净天。第四禅有无云天、福生天、广果天、无烦天、无热天、善现天、善见天、色究竟天，此十七处是色界。

།གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེར་ ནི་རིས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་།།སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་རྟེན་ཡིན། ཁམས་གསུམ་པོ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། དེར་ནི་དམྱལ་སོགས་འགྲོ་བ་ལྔ། །རང་གི་མིང་གིས་བསྟན་དེ་དག་།གང་གིས་ན་དེ་དག་ཁམས་གསུམ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་འགྲོ་བ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཁམས་དག་ཅིག་ཡོད་ དམ་ཞེ་ན།ཡོད་དེ། ཁམས་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། སྣོད་དང་། སྲིད་པ་བར་མ་པའི་རང་བཞིན་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཡང་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དག་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་།ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ལུང་བསྟན་མིན། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་སྲིད་མིན། །འགྲོ་བ་ལྔ་ནི་མ་ བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འགྲོ་བ་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ཡང་སྲིད་པ་བར་མའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་ལྔ་པའི་ཁམས་གསུམ་འདི་ཉིད་དུ། ལུས་དང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་དང་། །ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ གཅིག།།བཟློག་དང་ལུས་དང་འདུ་ཤེས་གཅིག་།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་གསུམ་པོ་དག་།རྣམ་ཤེས་གནས་པ་བདུན། རིམ་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མདོ་ལས། སེམས་ཅན་དུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྣམས་དང་ལྷ་ཁ་ཅིག་གོ། ། དེ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་དང་པོར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་གང་དག་དང་པོར་བྱུང་བ་དེ་དག་གོ། །དེ་དག ཐམས་ཅད་ནི་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཅག་ནི་ཚངས་པ་འདིས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ།ཚངས་པ་ཡང་འདི་དག་ནི་བདག་གིས་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་དུའོ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལུས་གཅིག་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་སོ། ། འདིར་ནི་མཐའ་སྨོས་པས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མཐའ་དག་སྨོས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལུས་གཅིག་ཅིང་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སོ། །འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དག་གོ། །དེ ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་སུ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ནི་དགེ་བས་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བས་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་པོ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན། དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་གནས་པ་བདུན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ལྷག་མ། དེ་འཇོམས་བྱེད་ལྡན། ལྷག་མ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། ངན་འགྲོ་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའོ། །འདི་དག་ན་རྣམ་པར་ཤེས པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ངན་སོང་ན་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་པོ་ཇི་སྐད་ བཤད་པ་དེ་དག་དང་།སྲིད་རྩེ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །སེམས་ཅན་གྱི་ནི་གནས་དགུར་བཤད། །འདི་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་དགའ་བས་ཀུན་དུ་གནས་སོ། །མི་འདོད་བཞིན་གནས་ཕྱིར་གཞན་མིན། །ངན་སོང་དག་ཏུ་ནི་སེམས་ཅན་ རྣམས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་སྲིན་པོས་ཀུན་དུ་གནས་སུ་འཇུག་གོ།།མདོ་གཞན་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་ཞེས་གསུངས། གཞན་ལས་ནི། གནས་པ་དག་ནི་ཡང་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། ཚོར་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི། དེ་དག་ཀྱང་། རང་གི་ས་པ་ཉིད། ས་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

无色界中无处所。从生起而言有四种，即：空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处。在彼处，种类与寿命也以心相续为依。所说三界中，有地狱等五趣，以各自名称而示。彼等为何称为三界呢？若问是否有不属于五趣的界？答：有。诸界也是善、烦恼、器世间和中有的自性。又，彼等五趣非烦恼性且无记，非称为有情的中有。五趣是无覆无记性。若非如此，则诸趣会混乱。虽是所谓有情，但非中有自性。
此五趣三界中，身与想异，身异想一，相反及身想皆一，无色三者，为七识住，应当如是了知。经中说：有情身异想异者，如人类和某些天众。此即欲界众生和初禅初生者除外的众生。有情有色身异想一者，如初生梵众天。彼等皆作是念：'我等为此梵天所生'，梵天亦念：'此等为我所生'。有情有色身一想异者，如光音天。此处说其边际，应知是说第二禅一切。有情有色身一想一者，如遍净天。所谓想一者，即乐想。
其中初禅是烦恼性想一者，第二禅是善性想异者，第三禅是异熟所生想一者。三无色如经所说，如是彼等为七识住。为何余者非识住？如是，余者具能坏。何为余者？恶趣、第四禅及有顶。此等处有能坏识者故。其中恶趣中能坏者为苦受，第四禅中为无想，有顶中为灭尽定。
如上所说七识住及有顶、无想有情，说为九有情居。有情于此等处自在而住。因不欲住故余非。于恶趣中，有情不欲而为业魔所迫而住。其他经中说七识住，另有经说四住，即：识趣色、识趣受、识趣想、识趣行。彼等自性为何？即有漏四蕴。彼等唯属自地，非他地。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་པ་ནི་རྟེན་པ་མ་ཡིན་ན་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ས་པའི ཕུང་པོ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྲིད་པའི་དབང་གིས་མི་རྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་མི་བྱ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་བཞིན་ནོ། །བདུན་ལ་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ལས་མངོན་པར་ དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སོ་སོར་དབྱེ་ན་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ལྟར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གནས་པ་བཞི་དག་ཏུ།རྣམ་ཤེས་འབའ་ཞིག་གནས་པར་མ་བཤད་དོ། །ཡང་ཅི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་གྱིས་བཞི་བསྡུས་སམ། འོན་ཏེ་བཞིས་བདུན་བསྡུས་ཤེ་ན། བདུན་གྱིས་བཞི་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བཞིས་ཀྱང་བདུན་མ་ཡིན་ནོ། །བསྡུ་ན་མུ་བཞི་ཡིན་ནོ། །བདུན་ གྱིས་བསྡུས་ལ་བཞིས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།མུ་དང་པོ་ནི་བདུན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་ངན་སོང་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྣམས་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཕུང་ པོ་རྣམས་སོ།།གསུམ་པ་ནི་བདུན་དག་ཏུ་ཕུང་པོ་བཞི་རྣམས་སོ། །བཞི་པ་ནི་ངན་སོང་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཁམས་གསུམ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། དེར་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་སོགས། །སེམས་ཅན་སྐྱེ་གནས་བཞི་ དག་ཏུ།།རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་དང་། མངལ་ལས་སྐྱེས་པའི་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པའི་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་གནས་སོ། །འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་འཆོལ་བར་འགྱུར་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཐུན་མོང་བའི་ཕྱིར་འདྲེ་བར་འགྱུར་ བས་སྐྱེ་གནས་སོ།།ཡང་འགྲོ་བ་གང་ན་སྐྱེ་གནས་དུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མི་དང་དུད་འགྲོ་རྣམ་པ་བཞི། །དམྱལ་བ་རྣམས་དང་ལྷ་རྣམས་དང་། །སྲིད་པ་བར་མ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ། །མི་དང་དུད་འགྲོ་དག་རྣམ་པ་བཞི་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དམྱལ་བ་དང་། སྲིད་པ་བར་མ་དང་། ལྷ་ཐམས་ཅད་རྫུས་ཏེ་སྐྱེའོ། །ཡི་དགས་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་འང་ཡིན། །རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཞེ་ན། འདིར་གང་སྐྱེ་དང་འཆི་བ་ཡི། །སྲིད་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བའོ། །འགྲོ་བའི་བར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད པའི་བར་མའོ།།ཇི་ལྟར་ན་འདི་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བགྲོད་པའི་ཡུལ་དུ་མ་ཕྱིན་ཕྱིར། །སྲིད་པ་བར་མ་བྱུང་བ་མིན། །སོན་པ་ནི་བྱུང་བ་ཡིན་ན་འདི་ཡང་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་སོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འཆི་ བའི་སྲིད་པ་ཆད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གིའོ།།དེ་ཡང་། འབྲུ་ཡི་རྒྱུན་དང་ཆོས་མཐུན་ཕྱིར། །སྲིད་པ་ཆད་ལས་འབྱུང་བ་མིན། །རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་འབྱུང་བར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ འབྲུའི་རྒྱུན་ལྟ་བུའོ།།ཆད་ནས་འབྱུང་བ་ཡང་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ནང་དུ་གཟུགས་ལས་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཟུགས་བརྙན་མ་གྲུབ་ཕྱིར་བ་དང་། །མི་འདྲའི་ཕྱིར་ན་དཔེ་མ་ཡིན། །གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མ་གྲུབ་སྟེ།གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཡང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་མ་གྲུབ་ཅེ་ན། གཅིག་ན་ལྷན་ཅིག་གཉིས་མེད་ཕྱིར། །ཡུལ་དེ་ཉིད་ན་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་ཀྱང་སྣང་གཟུགས་བརྙན་ཀྱང་སྣང་། རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཐ་དད་པའི་ ཕྱིར་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་གཟུགས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དེ།རེ་ཞིག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མི་འདྲ་ཞེ་ན། རྒྱུན་མིན་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལྟ་བུར་གཟུགས་བརྙན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེ་ལོང་གི་རྒྱུད་ དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དང་།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

为什么呢？因为住处不是依止，所以不同等级的蕴由于识的存在力量而不依止。
为什么不称识为识呢？就像七识住一样。七是合理的，其中无差别地由生处所摄的诸蕴中，具有喜乐的识若趣入，则称为识住。
若分别而言，如同色等能令烦恼生起一样，单独的识则不是如此，因此在四识住中未说唯识住。
又问：是七识住摄四识住，还是四识住摄七识住呢？七不摄四，四也不摄七。摄集则有四句。
有为七所摄而不为四所摄等如是等，第一句是七识住中的识。第二句是恶趣、第四禅天、有顶处除识之外的诸蕴。第三句是七识住中的四蕴。第四句是恶趣的识。
所说的由趣等差别而有差异的三界中，应当了知有卵生等四种众生生处，即卵生、胎生、湿生、化生处。此中众生杂乱而生，由于生处共同故而混杂，故称为生处。
又问：在何趣中有几种生处？答：人与旁生有四种，地狱诸天及中有，皆是化生。人与旁生应当说有四种。地狱、中有及一切天皆是化生。
饿鬼既有胎生，也有化生。
什么是中有？此中是在死有与生有之间所生起者。因为是趣的中间，所以称为中有。
如何是已生而非已起呢？因未至所趣处故，中有非已起。若到达则为已起，而此未到达所趣之处，因此非已起。
有些人说死有断绝之后才生起生有。对此：由如谷粒相续之法，非从断处生。相续运行的诸法，可见是不间断地在其他处所生起，如谷粒相续一样。
也见有断而生起的，如在镜子等中从色法生起影像一样。
由于影像未成立故，以及不相似故，非为譬喻。所谓影像是另外生起这一点是不成立的，即使成立，由于不相似故也不是譬喻。
那么，如何不成立呢？因为一处不能同时有二，在同一处所既现镜中之色又现影像。由于所依的大种不同，一处不能同时生起二色，首先是不成立的缘故，如是。
如何不相似呢？因为非相续故。如同死有与生有一样，影像不是色法的相续，因为与镜子相续相关联，以及同时生起的缘故。

།རྒྱུན་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་བརྙན་ནི་གཉིས་ལས་འབྱུང་ཕྱིར། གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་དང་མེ་ལོང་གཉིས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ སྲིད་པ་ཡང་འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་གཞན་ལ་ནི་མི་འབྱུང་བས་མི་འདྲའོ།།དེ་བས་ན་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ཡོད་དོ། །མགུར་ནས་གསུངས་ཕྱིར་ཡོད་དོ། །མདོ་ལས་སྲིད་པ་ནི་བདུན་ཏེ། དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྲིད་པ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། ལྷའི་སྲིད་པ་ དང་།མི་ཡི་སྲིད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། སྲིད་པ་བར་མའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དྲི་ཟ་གནས་གསུམ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་མའི་མངལ་དུ་བུ་ཆགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་རུང་ཞིང་ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕ་མ་ལ་ཆགས་པར་གྱུར་ཅིང་ཕྲད་པ་དང་། དྲི་ཟ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་ པར་གྱུར་ནའོ།།སྲིད་པ་བར་མ་མ་གཏོགས་པ་དྲི་ཟ་གང་ཞིག་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་བར་མའི་སྲིད་པ་ནི་ཡོད་དོ། །ལྔར་གསུངས་པ། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྔར་གསུངས་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་མེད་ན་ཇི་ལྟ་བུར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་འབྱུང་།འདི་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བའི་མདོ་སྡེ་ལས། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན། །ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་དུས་དང་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གསུམ་དུ་བཤད་དེ། དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་ ཡང་ཡོད་དོ།།ཡང་འགྲོ་བ་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་སྲིད་པ་བར་མའི་ཤ་ཚུགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེ་ནི་འཕེན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །སྔོན་དུས་སྲིད་འབྱུང་ཤ་ཚུགས་ཅན། །ལས་གང་གིས་འགྲོ་བ་འཕེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་འཕེན་ཏེ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འགྲོ་བ་གང་དུ་འགྲོ་བ་དེར་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཤ་ཚུགས་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །ཡང་སྲིད་པ་སྔ་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་འཆི་བའི་སྔ་རོལ་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་ཕན་ཆད་དོ། །སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་ཕན་ཆད་ནས་འཆི་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཏོགས་པ་ནི་སྔ་མའི་སྲིད་པ ཡིན་ནོ།།སྲིད་པ་བར་མ་དེ་ཡང་། རིས་མཐུན་ལྷ་མིག་དག་པས་མཐོང་། །སྲིད་པ་བར་མ་རིས་མཐུན་པ་དག་ཁོ་ནས་མཐོང་ངོ་། །གང་དག་ལ་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་འདི་མཐོང་ངོ་། །ལས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཤུགས་དང་ལྡན། །རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ནམ་ མཁའ་ལ་འགྲོའོ།།ལས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་བྱེད་པས་ན་ལས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ལོ། །དེའི་ཤུགས་ནི་ལས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཤུགས་ཏེ་མགྱོགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་ལས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཤུགས་དང་ལྡན་པའོ། །དབང་པོ་ཀུན་ཚང་། དབང་པོ་ལྔ་ཆར་ཚང་བའོ། །ཐོགས་མེད་ལྡན། འདི་ལ་གང་ དུ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའོ།།མི་ཟློགས། སྲིད་པ་བར་མ་དོར་ནས་ལྷའི་སྲིད་པ་བར་མའམ། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན་ཡང་རགས་པ་ནི་མི་ཟ་སྟེ། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་དྲི་ཟའོ། །དེ་ནི་དྲི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་དེ་ནི།བློ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གྱུར་པས། །རྩེ་དགས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ། །དེ་ནི་ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གིས་རང་གི་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ཐག་རིང་པོ་ན་འདུག་ཀྱང་མཐོང་ངོ་། །དེས་དེ་ན་ཕ་མ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དེ་མཐོང་ནས་ཕོ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མ་ལ་ཕོའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེའོ། ། བཟློག་པ་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྟེ། །དེ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱིན་གྱི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཡུལ་དེར་ཕྱིན་པ་དང་། དགའ་བ་འདོད་ནས་གནས་སྐབས་དེར་བདག་ཉིད་མོས་སོ། །རེ་ཞིག་སྒོ་ང་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། མངལ་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་འཇུག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །དྲི་དང་གནས་ལ་མངོན་འདོད་གཞན། ། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི། ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་གནས་གཙང་མའམ་མི་གཙང་བའི་དྲི་འདོད་པས་འགྲོའོ། །རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་གནས་འདོད་པས་སོ།

为了说明相续不断地产生，所以是不同的比喻。影像是从两者产生，影像的形状和镜子两者产生，而生有也是从死有和其他产生，所以不同。因此，中有是存在的。因为经中所说的缘故而存在。经中说有七种有：地狱有、畜生有、饿鬼有、天有、人有、业有和中有。
因三种因缘和合而在母胎中结成胎儿：母亲适时且具有月经、父母交合、以及中阴身近住。除了中有以外，哪个是香阴？因此中有是存在的。说有五种，因为说有中阴般涅槃等五种不还果，如果没有中有，怎么会有中阴般涅槃呢？
此外，在《往生经》中说：'七种圣者往生'，此经中说明了时间和处所差别的三种中阴般涅槃，譬如热铁丸一样，因此也是存在的。
又问：往生何处的中有形态是如何显现的？答：因为是同一牵引，所以具有前世有的形态。由于是同一个业力牵引往生彼处，所以也牵引中有，因此它具有与将要往生处的前世有相似的形态。
又问：所谓前世有是什么？答：那是死亡之前，从生的刹那以后。从生的刹那以后直到死亡刹那之前的是前世有。
而且这个中有，同类和清净天眼能见到。中有只能被同类看见。那些具有清净天眼神通的人也能看见这个。具有业神通力，神通是在虚空中行走。因为能行使业的神通，所以称为业神通。其力即是业神通力，也就是迅速性。因为具有此力，所以称为具有业神通力。
诸根具足，即具足五根。无障碍，即对任何事物都没有障碍。不可转，中有不可能转变为天的中有或其他。虽然以段食为生，但不食粗食，而是食香，这就是称为食香的含义。
再者，为了到达往生处而出现的中有，因为心颠倒而以贪著往诣生处。它以业力所生的眼睛，即使远处的生处也能看见。见到父母交合时，若是男性则对母亲生起男性的贪欲。
相反则生嗔恨，由于这两种颠倒而到达彼处，希求快乐而执著于那个状态。首先，卵生和胎生的投生方式是如此。其他则对香和处所有欲求，湿生的投生是随业力而对清净或不清净的气味产生欲求而往。化生的投生是对处所有欲求而往。

།དེ་ལ་ལྷའི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་སྟན་ལས་ལྡང་བ་བཞིན་དུ་གྱེན་དུ་འགྲོའོ། །མི་དང་། དུད་འགྲོ དང་།ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་ནི་མི་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དམྱལ་བ་ཡི་ནི་སྤྱིའུ་ཚུགས་ཡིན། །ཡང་དག་སྡོམ་དང་དཀའ་ཐུབ་ཅན། །དྲང་སྲོང་རྣམས་ལ་སྐུར་འདེབས་པ། །རྐང་པ་གྱེན་བསྟན་སྤྱི་ཚུགས་སུ། །དེ་དག་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་ལྷུང་། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་མངོན་པར་ བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོ་ལས་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ནི་བཞི་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ། །གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་གནས་པ་ཡང་། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འཇུག་པ་ཡང་ངོ་། །གཞན་ནི། འབྱུང་བའང་། ཤེས་བཞིན་ དུ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་ཡང་ངོ་།།གཞན་ནི་ཐམས་ཅད་རྨོངས། ལ་ལ་ནི་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་རྟག་ཏུའོ། །སེམས་ཅན་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་འདིར་བསྟན་པ། མངལ་དུ་འཇུག་པ་གསུམ་དག་སྟེ། ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་དང་རང་བྱུང་གཉིས། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། རང་བྱུང་སངས་རྒྱས་དང་། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དག་སྟེ། འོག་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་སམ་ཡེ་ཤེས་སམ་གཉིས་ཀ་།རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར་ན་གོ་རིམས་བཞིན། །ལས་རྒྱ་ཆེན་པོ བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།ཡེ་ཤེས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོས་པ་མང་པོ་དང་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་དང་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མངལ་དུ་འཇུག་ པ་ཡོད་ན་བདག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་བདག་མེད།བདག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། གང་ཕུང་པོ་འདི་བདག་འདོར་ཞིང་ཕུང་པོ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པའོ། །འོ་ན་བདག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་མི་དགག་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་ཙམ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ཙམ་ཁོ་ན་ལ་བདག་ ཅེས་འདོགས་ན་དེ་ལ་དགག་པ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ཕུང་པོ་བདག་ཉིད་འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འཕོའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་མི་འཕོ་སྟེ། ཉོན་མོངས་ལས་ཀྱིས་མངོན་འདུས་བྱས། །སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་ནི། །མར་མེ་བཞིན་དུ་མངལ་དུ་འགྲོ། །ཕུང་ པོ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ།དེ་དག་ལ་ནི་འཕོ་བའི་མཐུ་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལས་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཕུང་པོ་ཙམ་གྱི་སྲིད་པ་བར་མ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུན་གྱིས་མའི་མངལ་དུ་འགྲོ་སྟེ། དཔེར་ན་མར་མེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་། ཇི་ལྟར་འཕངས་བཞིན་ རིམ་གྱིས་རྒྱུན།།སྐྱེས་ནས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཀྱིས། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དག་ཏུ་འགྲོ། །ཚེའི་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཕེན་པར་འདྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཇི་སྲིད་དུ་འཕངས་པ་དེ་སྲིད་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་ཏེ།དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་ནས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ཅིང་ལས་རྣམས་ཀྱང་ཉེ་བར་སོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལུས་ཞིག་ནས་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་སྟེ། དེ་ལྟར། སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ཐོག་མ་ མེད།།རྣམ་པ་དེས་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། ཡང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་ན་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་གསུམ་ བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡི། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཆ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་ནི་མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་རོ། །ཆ་གསུམ་ནི་སྔོན་གྱི་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། བར་མའི་སྐྱེ་བ་དག་གོ། །དེ་ཡང་། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའ་གཉིས་ གཉིས་དང་།།བར་དུ་བརྒྱད། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐར་རོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་ཕྱི་མའི་མཐར་རོ། །ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་བར་དུའོ།

关于此，中阴身的天界众生如同从座位起身一般向上行。人、旁生和饿鬼等的中阴身如同人等一般。地狱众生的中阴身则是倒立的。如偈颂所说：'正持戒律修苦行，诽谤诸位大仙人，头下脚上倒立者，彼等堕入诸地狱。'
经中说入胎有四种：其中一种是有意识地入胎，但住胎和出胎则非有意识。另一种是住胎也是有意识的，'也'字表示入胎也是有意识的。又一种是出胎也是有意识的，入胎和住胎也是有意识的。另一种则是全部迷乱。有些是非有意识地入胎。卵生众生则永远是迷乱的。卵生众生永远是处于迷乱状态。
此处又说：'入胎有三种：转轮王和两种自然觉者。'即转轮王和自然佛、圆满佛，如下将依次解释。'业或智慧或二者，因广大故而依次。'具有广大业和广大福德者是第一种。具有广大智慧、多闻和善于分别者是第二种。具有广大福德业和智慧者是第三种。
若问：如果一切众生都有入胎，岂不是说明有我？答：无我。若问：何种我？答：认为舍弃此蕴而结生其他蕴的我。若问：何种我不否定？答：仅是蕴而已。若仅仅将蕴假名为我，则无需否定。
若问：那么岂不是蕴自身转生他世？答：彼等不转生。'烦恼业力所集聚，以中有相续流转，如同灯火入母胎。'诸蕴是刹那性的，彼等无有转生的能力，而是由烦恼和业熏染的仅仅是蕴的中有相续进入母胎，如同灯火一般。
又：'如所投生次第流，生已烦恼业力故，趣向他世而流转。'由于寿业差别，并非一切蕴相续都相同地投生，因此随其所投生，依次以凝酪等状态出生。诸根成熟后，则现行诸烦恼并积集诸业。彼等身坏之后，又如前一样以中有相续趣向他世。
如是：'轮回之轮无始际。'由此可知，从业和烦恼因产生生，又从彼生起业和烦恼，又从彼等产生生，故轮回之轮无有始际。
如是所说蕴相续生起的三个阶段，即是：'缘起十二支，分为三个部分。'其中十二支即从无明到老死。三个部分即前际、后际和中际生。又：'前后际各二，中间有八支。'无明和行属于前际，生和老死属于后际，其余八支属于中际。

།དེ་དག་ཀྱང་། ཡོངས་རྫོགས་ལྡན་ལ། འབྱུང་སྟེ། གང་ཞིག་གནས་སྐབས་འདི་ཐམས་ཅད་ལ་རེག་པ་གང་བར་མ་དོ་ཁོ་ནར་ འཆི་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ། མ་རིག་ཉོན་མོངས་སྔོན་གནས་སྐབས། །ཚེ་སྔ་མ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་དག་ནི་སྔོན་ལས་ཀྱི། །གནས་སྐབས་ ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ཚེ་སྔ་མའི་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་གང་གིས་འདིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །རྣམ་ཤེས་མཚམས་སྦྱོར་ཕུང་པོ་ཡིན། །མའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ཆད། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་དོ། །མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཕན་ཆད་ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་དོད་ཀྱི་བར་སྐབས་དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་གསུམ་འདུས་ཚུན་ཆད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་གསུམ་མ་འདུས་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱའོ།།རེག་པ་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་ཀྱི། །རྒྱུ་ཤེས་ནུས་པ་ཚུན་ཆད་དོ། །རེག་པ་ནི་དེ་སྲིད་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་མི་ནུས་པའི་བར་རོ། ། ཡོངས་སུ་གཅོད་ནུས་ནས་ནི། ཚོར་འཁྲིག་ཚུན་ཆད། ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པའི་བར་རོ། །སྲིད་པ་ནི། ལོངས་སྤྱོད་འཁྲིག་པའི་ཆགས་ཅན་གྱི། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས སྐབས་ཇི་སྲིད་དུ་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་མ་ཞུགས་པ་ནི་སྲེད་པའོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས། །ཐོབ་པར་བྱ་ཕྱིར་ཡོངས་རྒྱུག་པའི། །གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡུལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུག་པ་དེ་ནི་ལེན་པའོ། །དེ་ལྟར་ ཡོངས་སུ་རྒྱུག་པ་ན།དེ་སྲིད་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡི། །ལས་བྱེད་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན། །དེ་ཡུལ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྒྱུག་པ་ན་ཡང་སྲིད་པའི་ལས་སོགས་པ་དེ་ནི་དེའི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་དེས་ཀྱང་འདི་ནས་ཚེ་ཕྱི་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་ཏེ། ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བ།དེ་ནི། སྐྱེ་བ་ཡིན། འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕན་ཆད། ཚོར་བའི་བར་ནི་རྒ་ཤི་ཡིན། །སྐྱེ་བ་ཕན་ཆད་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བར་ནི་རྒ་ཤི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡན་ལག་བཞི་པོ་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ དང་།རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་གཞན་དག་ཏུ་རྒ་ཤི་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་། འདི་ནི་གནས་སྐབས་པར་འདོད་ལོ། །གཙོ་བོའི་ཕྱིར་ན་ཡན་ལག་བསྒྲགས། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་གནས་ སྐབས་སུ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ནར་གསུངས་སོ།།སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ནའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཆ་གསུམ་གསུངས་པ་ཡང་། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའ་བར་དག་ལ། །རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བར་མ་འབྱུང་བ་དང་། བར་མ་ལས་ཕྱི་མའི་ མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་རྨོངས་པ་འདི་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཆ་གསུམ་པ་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་གསུངས་སོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། གཞིའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ། ཉོན་མོངས་གསུམ་མོ། །མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་རྣམས་ སོ།།ལས་གཉིས་སོ། །འདུ་བྱེད་དག་དང་། སྲིད་པའོ། །གཞི་བདུན། ལྷག་མ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ནི་གཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་གཞི་ཡིན་པ། དེ་བཞིན་འབྲས་བུ་ཡིན། ཡན་ལག་བདུན་པོ་ཉིད་ འབྲས་བུའོ།།ལྷག་མ་ལྔ་ནི་རྒྱུའོ།

这些也是在圆满具足时出现的，即某些在所有这些阶段都接触到的，既不是仅仅在中阴身死亡，也不是在色界和无色界中行持。关于这些，
无明烦恼前世阶段，前世烦恼的阶段即是此处所说的无明。
'诸行即是前业的阶段'，这样连接起来，前世福德等业的阶段即是诸行，是能在此处成熟的业。
识是结生蕴，在母胎中结生的刹那五蕴即是识。
名色是其后，直至六处生起为止。从结生心之后直至六处未生起的阶段即是名色。
彼至三和合为止。从六处生起直至根、境、识三者未和合之间的阶段即是六处。
触是直至能知苦乐等因为止。触发生到此时，即直至不能完全决定三受的活动为止。
从能决定时起，受至淫欲为止。受的阶段是直至不普遍行持淫欲贪著为止。
有是，受用淫欲贪著者的欲妙，从普遍行持淫欲贪著的阶段直至未进入遍求境界为止是爱。
取是为获得诸受用，而普遍奔走的阶段，为获得境界而进入遍求，到处奔走的一切即是取。
如是普遍奔走时，直至果生起的造业即是有。当为获得诸境界而普遍奔走时所造的后有业等即是彼之有。
由彼业从此结生后世，其结生即是生。此处识支即是其他生中的生。
其后，直至受为老死。从生之后直至受的阶段即是老死，其中名色、六处、触、受四支，在其他处即是老死。
虽有众多缘起，此是认为是阶段性的。
因为主要故宣说支分。在无明等为主要的阶段中，唯说无明等。
唯说有情的缘起三分也是，为遣除前后际中的迷惑故。如从前际生起中际，从中际生起后际，为遣除此迷惑故说三分及显示有情。
此缘起也是在此处烦恼、业和事的自性。其中烦恼有三：无明、爱和取。
业有二：诸行和有。事有七，余识等支是事的自性，因为是业和烦恼的所依故。
如何是事，如是是果。七支即是果。余五是因。

།བར་མ་ཁོ་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱས་པར་བཤད་དེ། གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་མདོར་བསྡུས་པ། །བར་མའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས། །བར་མ་ཁོ་ན་ལས་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ ནུས་བསམ་བཤད་དོ།།གལ་ཏེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་གོ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཅན་དུ་ཡང་འགྱུར་ལ། རྒ་ཤིའི་འབྲས་བུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཐའ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ ན་ནི་གཞན་གྱིས་ཁ་བསྐང་དགོས་སོ།།དེ་ལ་ཡང་གཞན་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཁ་བསྐང་པར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་དང་། །བྱ་བ་ཉིད་དོ་དེ་ལས་གཞན། །དེ་ལས་གཞི་དང་ ཉོན་མོངས་སྐྱེ།།འདིར་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལུགས། །ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་སྟེ། སྲིད་པ་ལས་ལེན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལས་ཏེ། ལེན་པ་ལས་སྲིད་པ་དང་། མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །ལས་ལས་གཞི་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྲིད་པ་ལས་སྐྱེ་བའོ། །གཞི་ལས་གཞི་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ནས། རེག་པ་ནས་ཚོར་བའི་བར་དང་། སྐྱེ་བ་ལས་རྒ་ཤིའོ། །གཞི་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཚོར་བ་ལས་སྲིད་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞིའམ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།རྒ་ཤི་དང་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་གཞི་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་པོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ པས་ཡང་འདི་ལ་ཁ་བསྐང་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།།ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། གཉིས་ཀ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་ གསུངས་སོ།།མདོའི་དགོངས་པ་ནི། འདིར་ནི་འབྱུང་བ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། །བྱུང་བ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཡན་ལག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཡན་ལག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་བྱུང་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཉིས་ཀར་གྲུབ་བོ། །ཡང་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། རིག་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན། །མ་རིག་མི་མཛའ་བརྫུན་སོགས་བཞིན། །ཇི་ལྟར་མཛའ་བོ་ལས་བཟློག་ན། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ གྱུར་པའི་མི་མཛའ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཀྱི།མཛའ་བོ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མཛའ་བོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སླུ་བ་སྟེ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དག་ནི་མི་བདེན་པ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ མ་ཡིན་པ་དང་།བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ཡང་རིག་པའི་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ལ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་སྦྱོར་སོགས་ཚིག་ཕྱིར། མདོ་དག་ལས། མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། མེད་པ་ཙམ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་དཔེར་ན་ཆུང་མ་ངན་མ་ལ་ཆུང་མ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བུ་ངན་པ་ལ་བུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་མ་རིག་པ་ཡང དེ་དང་འདྲའོ།།གལ་ཏེ། ཤེས་རབ་ངན་པོའི་མིན་ལྟ་ཕྱིར། །སྨད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མ་རིག་པར་མི་རུང་ངོ་། །འོ་ན་ནི་གང་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་དེ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཡིན་པར་མི་འོས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།ལྟ་བ་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་བསྟན་ཕྱིར་རོ།

仅仅从中间阐述因果广大，简略说明二者的因果。从中间的推理中，思维解说从中间能够推理前际和后际的因果广大。假如说十二缘起支仅仅是这样的话，那么由于没有说明无明的因，轮回就会有开始，由于没有说明老死的果，就会有终点，或者需要由其他补充。如果还有其他的话，就会成为无穷尽'，对此回答说：'不需要补充，如是世尊说：'从烦恼生烦恼和业，从彼生其他，从彼生事及烦恼，此是有支次第。'已经说过了。从烦恼生烦恼，即从有生取。从烦恼生业，即从取生有，从无明生诸行。从业生事，即从诸行生识，从有生生。从事生事，即从识生名色乃至触和受，从生生老死。从事生烦恼，即从受生有。由于有支的次第如是安立，所以说明无明是烦恼自性也从事或烦恼而生，并且说明从老死和受为边际的事也生烦恼，所以这里丝毫不需要补充。
复次，缘起和缘起法有何差别？且论典中毫无差别，说二者都是一切有为法。经典的密意是：'此中生起是因，已生是果。'作为因的支分是缘起，因为从此生起的缘故。作为果的支分是缘生，如是一切支分也成就二者。
复次，无明的含义是什么？明的相违品别法，无明如怨敌虚妄等。如同远离友人，有成为其相违品的怨敌，既非仅是异于友人，也非无有友人。真实是不欺诳，其相违品是不真实；非法、非义、非事等也如是是法等的相违品，同样应当视无明为明的相违品别法。此中是什么呢？由于经中说无明是结缚、随眠等词故。经中说无明是结、缚、随眠等，仅仅是无有也不应该如是。那么如同称恶妻为非妻，称恶子为非子一样，无明也与此相同。
如果说由于不是恶慧的见解故，虽然所诃责的慧是烦恼性，但由于是见的自性故不应是无明。那么非见自性者应成为彼。彼也不应理。为什么呢？因为与见相应故。如果无明是慧，由于慧的事物不能二者相应，就不应与见相应。由于说慧是烦恼故。

།ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལས་ཀྱང་འགྲུབ་ སྟེ།འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་མི་འགྲོལ་ལོ། །མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་མི་འདག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་དེའི་ཉེ་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་ཡང་མི་རིགས་ སོ།།ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་ནི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། །མིང་ནི་གཟུགས་ཅན་མིན་ཕུང་པོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་བཤད་ཟིན་ནས། །ད་ནི་རེག་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རེག་དྲུག་།མིག་གི་འདུས་ཏེ་ རེག་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་རོ།།དེ་དག་ཀྱང་། འདུས་ཏེ་བྱུང་བ་ཡིན། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འདུས་པ་ལས་སྐྱེའོ། །དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས། ལྔ་ནི་ཐོགས་པའི་རེག་པ་ཡིན། །དྲུག་པ་བླ་དགས་ཚིག་ཅེས་བྱ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་ རེག་པ་རྣམས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པའི་རེག་པ་རྣམས་སོ།།ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིང་བླ་དགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དེ་ཉིད་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། རིག་དང་མ་རིག་དང་ གཞན་རེག་།དེ་དག་ཀྱང་། དྲི་མེད་ཉོན་མོངས་ཅན་ལྷག་མ། །རིག་པའི་རེག་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་རེག་པའོ། །མ་རིག་པའི་རེག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རེག་པ་སྟེ། རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་གཉིས་ཀ་དང་མཚུངས་པར མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རེག་པའོ།།དེ་ཡང་ནི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །ཡང་མ་རིག་པའི་རེག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྨོས་པས། གནོད་སེམས་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རེག་།གནོད་ སེམས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཐམས་ཅད་བསྡུ་ན། བདེ་བར་མྱོང་འགྱུར་ལ་སོགས་གསུམ། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་རེག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཚོར་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེག་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྔར་བཤད་ཟིན་པ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དྲུག་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་བར་རོ། །དེ་དག་ལས། ལྔ་ནི་ལུས་ ཀྱིའོ།།སེམས་ཀྱི་གཞན། ལུས་ཀྱི་ལྔ་སྟེ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་ནི་དྲུག་པ་སྟེ། དེ་སེམས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ལས། །རྣམ་པ་དག་ནི་ཡང་བཅོ་བརྒྱད། །ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེ་ཉིད་ཡིད་ ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེའོ།།དེ་ལ་ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས་བཅོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གསུམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ དེ་དག་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གྲག་གོ།།གཞན་དག་ན་རེ། ཡུལ་དག་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོར་བའི་དབང་གིས་ཡིད་ཡུལ་དག་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་འདི་དག་ལས་དུ་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ ལྡན་པ་ཡིན།དེ་དག་ལས་ཀྱང་དུ་ཞིག་གི་དམིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། འདོད་ན་ཐམས་ཅད་རང་དམིགས་ཅན། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་དམིགས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཉིད་ཀྱི། སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་གཉིས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།

这也从此说得成就，即被贪欲所染污的心不能解脱。被无明所染污的智慧不能清净，如是所说。那智慧本身也不应成为那智慧的染污。
复次，何为名色之义？色如广说。名即无色蕴，即受等四蕴。
六处已说讫，今当说触。六触，从眼触乃至意触。彼等亦是和合而生，从根境识和合而生。此六触中，五是有对触，第六称为假名言说。眼等诸触，因依有对根故是有对触。意触称为假名言说触，因缘于假名故。
复次彼分三种：明触、无明触及余触。彼等即：无垢、烦恼及余。明触即无漏触。无明触即烦恼触，因与明、无明相应故。余触非二者相应故，既非明亦非无明触。彼又是有漏善及无覆无记。
复次说无明触一分：害心随贪触，因与害心随贪相应故。
复次总摄则：乐受等三种。乐受触、苦受触、非苦非乐受触。触已说讫。
当说受，如前所说六种触，从彼所生六受，从眼触所生受乃至意触所生受。其中五是身受，余是心受。身受有五，因依色根故。心受是第六，因唯依心故。
从彼意行分十八种。复次彼心所生受，由意行十八种安立而分十八种。即六喜意行、六忧意行、六舍意行，成十八种。其中十五是行于色等，因缘于色等各别决定故，缘于无杂。法意行三者是二种。
何为意行义？依意而有喜等，彼等于境行故，如是传说。有说：令于境行故，因受力故意于诸境数数流转故。
复次此诸意行中几种系属欲界？彼等几种缘何境？如是乃至当说系属色界无色界。若欲界一切自所缘，欲界有十八种一切，彼等一切之所缘亦是彼。彼等之境十二有色。色界是十二所缘。

།དྲི་དང་རོལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་མ་གཏོགས་པའོ། །གོང་མ་གསུམ་གྱི། སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གཟུགས་མེད་ པ་ནི་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གསུམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བསམ་གཏན་ནི། གཉིས་ན་བཅུ་གཉིས། ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་སོ། །བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་། འདོད་འགྲོ་རྣམས། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་དེ་ དག་གི་དམིགས་པའོ།།རང་ལ་དམིགས་བརྒྱད། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ཉིད་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བརྒྱད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དྲི་དང་རོལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཞི་མ་གཏོགས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིའོ། །ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ངག་གི་ དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་ན་དྲུག་།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དག་ནན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི། གཞན་དག་ནི་མེད་དོ། །དེ་དག་།དྲུག་གི་དམིགས་པ་ནི། འདོད་པའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནི་དྲུག་ཅར་གྱི་ཡང་དམིགས་པ་ ཡིན་ནོ།།རང་ནི་བཞིའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་བཞིའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་དྲི་དང་རོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་མ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཡིན། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དག་ བཤད་ཟིན་ཏོ།།གཟུགས་མེད་ཉེ་བར་བསྡོགས་ན་བཞི། །གཟུགས་མེད་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ནི། འདིར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཞིའོ། །དེ་དག་ཀྱང་། གཟུགས་ འགྲོ།དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་གི་ལྟར་ན་དེ་རྣམ་པར་འཆད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །གོང་མར་འགྲོ་བ་གཅིག་།དེ་ན་གཟུགས་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའོ། །དངོས་གཞི་ན་གཅིག་གཟུགས་ མེད་པའི་དངོས་གཞི་ན་ནི་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ནི་མེད་དོ།།དེ་ཡང་། རང་ཡུལ་ཅན། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་། བཅོ་བརྒྱད་ཐམས་ཅད་ཟག་དང་བཅས། །དེ་ལྟར་ན་ཚོར་བའི་ཡན་ལག་འདིའི་དབྱེ་བ་ནི་དུ་མ་ཡོད་པར་ ཤེས་པར་བྱའོ།།ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མི་བརྗོད་དེ། འདི་ལྟར། བཤད་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་གཞན། །འདིར་ཡན་ལག་ཁ་ཅིག་ནི་བཤད་ཟིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་གཞི་རྣམས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ། འདིར་ནི་ཉོན་མོངས་ས་བོན་བཞིན། །ཀླུ་བཞིན་རྩ་བཞིན་ལྗོན་ཤིང་བཞིན། །དེ་བཞིན་ཤུན་པ་བཞིན་དུ་འདོད། །དཔེར་ན་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་གཞི་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དཔེར་ན་ཀླུ་གནས་པའི་མཚོ་ནི་སྐམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟར། ཉོན་མོངས་པའི་ཀླུ་གནས་པའི་སྐྱེ་བའི་མཚོ་ཡང་ངོ་། །དཔེར་ན་ནགས་ཚལ་རྩ་བ་རྣམས་མ་ཕྱུང་བ་རྣམས་ནི་བཅང་ཅིང་བཅད་ཀྱང་སླར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟར། ཉོན་མོངས་པ་རྩ་བ་ནས་མ་བཏོན་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། ། དཔེར་ན་ཤིང་ལྗོན་པ་རྣམས་དུས་དུས་སུ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ལན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་གཞི་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་རྣམས་སྐྱེ བར་ནུས་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཤུན་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་ནུས་སོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་ས་བོན་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་ནི་ཤུན་བཅས་འབྲས་དང་འདྲ། །དེ་བཞིན་སྨན་དང་མེ་ཏོག་བཞིན། །ཤུན་པ་ལྟ་བུའི་ཉོན་མོངས་པ་བཤད་ ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་བུའི་ལས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་འབྲུ་དང་སྨན་དག་འབྲས་བུ་སྨིན་ན་མཐར་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱང་ངོ་། །དཔེར་ན་མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟར་ལས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

除了香、味近行六种以外。与上面三种'行境'相连。无色界是法近行三种的所缘。已说完欲界相应。禅定中，二处有十二种，除去意不悦近行。这十二种中，欲界行者，欲界是它们的所缘。自所缘八种，色界本身是它们的自性，它是意近行八种的所缘，除去香味近行四种。无色界二种，法近行是语的所缘。
二禅中有六种。第三禅和第四禅中只有舍近行六种，其他则没有。它们六种的所缘是欲界。欲界是全部六种的所缘。自界是四种。色界是四种的所缘，因为彼处无香味的缘故。是上界一种的所缘。无色界中只有法近行一种是所缘。已说完具色者。
无色近分中有四种。无色近分，此处是空无边处近分，其中有色、声、触、法近行四种。它们中，色行，它们的所缘是第四禅，按照某些人的观点，它们缘于分别。上行一种，其中缘无色界的只有一种，即法近行。根本定中一种，无色根本定中只有法近行一种，其他则没有。
而且它，缘自境，只缘无色界。而且它们，十八种全部有漏。如是应知此受支的分类有多种。其余支分不说，如此，已说及将说其他。此中某些支分已说完，某些下文将说。缘起即是烦恼、业、事，为显示此义：
此中烦恼如种子，如龙如根如树木，如是亦许如谷壳。譬如从种子生长芽茎叶等，如是从烦恼也生烦恼、业、事。譬如龙所住之湖不会干涸，烦恼龙所住的生死之湖亦然。譬如林中诸根未拔除者，虽砍伐仍会重生，烦恼根未除的众生亦然。
譬如树木在不同时节生长花果，如是烦恼也非一次性地作为烦恼、业、事的因。譬如带壳稻谷能够生长，如是具烦恼壳者能生于他世。如是首先应知烦恼如种子。业如带壳谷，如是亦如药与花。已说如壳的烦恼。
现在要说如带壳果实的业。譬如谷物和药物成熟时达到究竟，业也是如此。譬如花是产生果实的近因，诸业对于产生异熟果也应当如是了知。

།གཞི་ནི་བཟའ་བཏུང་གྲུབ་པ་བཞིན། །དཔེར་ན་བཟའ་བཏུང་དུ་གྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཡིན་གྱིས་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞི་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་དེ་སྲེད་པ་ བཞི་ལས་མི་འདའོ།།སྲིད་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས། །སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀུན། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཚིག་རྐྱ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་རྣམས་ གསུམ་མོ།།སྲིད་པ་བར་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་ཀྱང་། གཟུགས་མེད་གསུམ། སྲིད་པ་བར་མ་མ་གཏོགས་སོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྲིད་པ་བཞི་པོ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཤད་ཟིན་ནས། གནས་པ་བརྗོད་པ། འགྲོ་བ་ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན། །དེ་དག་ཀྱང་། ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། །དེ་ལ། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་འདོད་པ་ན། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ནི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཡང་། སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཁམ་དུ་བྱས་ནས་མིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་དེས། །རང་དབང་གྲོལ་ལ་མི་ཕན་ཕྱིར། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཁམ་དུ་བྱས་ནས་མིད་པ་ཡིན། ཡང་ཁམ་གྱི་ཟས་མ་ཡིན་ཏེ། མིད་པའི་ཚེ་རང་གི་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཕན་མི་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་མཐོང་བ་ན་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་པ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ཟས་ཡིན་གྱི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ། ། གྲོལ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཟས་ཤིན་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་འདོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་དང་སེམས་པ་རྣམ་ཤེས་ནི། །ཟག་བཅས་ཟས་ཡིན་གསུམ་དག་ན། །རེག་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟག་པ་དང བཅས་པ་དག་ཁོ་ན་ཟས་ཏེ།ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་ཡོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྲིད་པ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཟས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ན། དེ་དག་ནི་སྲིད་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་མདོ་ལས། སེམས་ ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་།འཚོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་ཟས་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་བྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་བྱ་ བར་ཡང་ཤེས་ན།སྲིད་པ་ཚོལ་བ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ལས་བྱུང་དང་སྲིད་ཚོལ་དང་། །དྲི་ཟ་སྲིད་པ་བར་མ་དང་། །འགྲུབ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་བརྗོད་པ་འདི་དག་གིས་གསུངས་སོ། །ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡིད་ཙམ་ལས་སྐྱེས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སྲིད་པ་ཚོལ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཚོལ་བའོ། །དྲི་ཟ་བའི་ཕྱིར་ན་དྲི་ཟའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཟས་བཞི་ཁོ་ན་ཡིན། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྲིད་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱད་པ་དག་མ་ཡིན་ ནམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གཙོ་བོར་བཤད་དེ། འདི་ལ་གནས་དང་ནི། བརྟེན་པ་རྒྱས་པའི་དོན་དུ་གཉིས། །སྲིད་གཞན་འཕེན་དང་འགྲུབ་པ་ཡི། །དོན་དུ་གཉིས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན། །གནས་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་སོ། །དེ་རྒྱས་པར་བྱེད་ པ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་སོ།།བརྟེན་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་རེག་པ་སྟེ། རེ་ཞིག་འདི་གཉིས་ནི་འདིར་སྐྱེས་པའི་སྲིད་པ་གསོ་བར་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་སེམས་པས་ནི་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་བར་བྱེད་དོ། །འཕངས་ཟིན་པ་ལས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པས་འདི་གཉིས་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་སྲིད་པ་སྐྱེད་པ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བཞིར་གསུངས་སོ།

基础如同饮食已成就，譬如饮食已成就仅是受用，而非再生，如是异熟所谓基础亦复如是。复次，蕴生相续不离四有。从彼四有中，生有是烦恼性。以何烦恼？以自地一切烦恼。唯以诸烦恼，而非随烦恼及缠。其余三者，中有等是善、烦恼性及无记。其中，无色三有，除中有。欲界及色界中亦有四有。
已说众生生如是已，说住。诸趣以食而住。彼等，谓段食等。其中，段食唯在欲界，色界无色界中则无。彼亦，是三处自性。香、味、触处唯是段食，因成团而吞故。非色处，因不益自在解脱故。色处虽成团而吞，然非段食，因吞时不益自根及大种故。若见时生乐及喜悦时，亦是缘彼而生乐受之触食，非色。因不益解脱不还及阿罗汉见极悦食故。
触、思、识，有漏是食三界有。触、思及有漏识唯是食，三界皆有。何故无漏非耶？如是，滋养有为食义，彼等为尽有而生。复次经说：令已生众生住、养及求有者得益。无漏心非如是故非食。且已生是对已生众生，何为求有者？意生及求有，及食香、中有、成就。世尊以此等说示中有。意生者，因从意生故。有求有性故名求有。因食香故名食香。趣生故名成就。
复次，何故唯四食？一切有漏法岂非皆能滋养诸有耶？虽然如是，然说为主，此中住及长养义二，引余有及成就义二，如其次第。住谓有根身，令彼长养是段食。所依谓心心所，令彼长养是触，且此二于此生有滋养为主。意思能引余有。从已引业所熏识种子而成就，此二于未生有生起为主，是故说四。

།ད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལ་གནས་ཏེ་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཆད་དང་ མཚམས་སྦྱོར་འདོད་ཆགས་བྲལ།།ཉམས་དང་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་རྣམས། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་དང་། དེའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཁམས་དང་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་དང་།འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཆོས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །ཚོར་བ་ལས་ཀྱང་། འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་བཏང་སྙོམས་ལ། །འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཡང་། རྩེ་ གཅིག་སེམས་མེད་དེ་ལ་མེད།།སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་འཆི་འཕོ་བའམ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །སེམས་མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་དེ། སེམས་མེད་པ་ལ་གནོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཆི་བའི་སྲིད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི། མྱ་ངན་འདས་ལུང་བསྟན་མིན་གཉིས། །སྤྱོད་ལམ་པའམ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ལས་ཏེ། །སེམས་འཆད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འཆི་བ་ན་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ འགག་ཅེ་ན།ཅིག་ཅར་འཆི་ན་ནི་ཡིད་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་མོད་ལ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རིམ་གྱིས་འཆི་འཕོ་ན་ནི་དེའི་ཚེ། འོག་མིན་ལྷར་འགྲོ་མི་སྐྱེ་རྣམས། །རིམ་གྱིས་འཆི་ན་རྐང་པ་དང་། །ལྟེ་བ་སྙིང་གར་ཡིད་འཆི་འཕོ། །ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ ཡིད་ནི་རྐང་པ་དག་ནས་འཆི་འཕོའོ།།མིར་འགྲོ་བ་དག་ནི་ལྟེ་བ་ནས་སོ། །ལྷར་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་སྙིང་གར་རོ། །མི་སྐྱེ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་གི་ཡང་ཐུགས་ཀར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དབུ་ནས་ཞེས་སོ། །གནད་གཅོད་པའི་ཚོར་བས་ཉེན་དེ་པེའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ནི་དེ་ ལྟར་རིམ་གྱིས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།གནད་གཅོད་པ་ནི་ཆུ་སོགས་ཀྱིས། །དེ་ལྟར་འཆི་བ་ན་ཆུ་དང་མེ་དང་། རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་གི་རང་བཞིན་དག་གི་ཚོར་བ་མི་ཟད་པ་དག་གིས་གནད་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚོགས་པ་ གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེ་ལ། འཕགས་དང་མཚམས་མེད་བྱེད་པ་དང་། །ཡང་དག་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས། །གང་དག་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་འཕགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ངེས་པའི་ཚོགས་པ་ལའོ། ། གང་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་ངན་སོང་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ངེས་པའི་ཚོགས་པ་ལའོ། །གཞན་དག་ནི་མ་ངེས་པའི་ཚོགས་པ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་བཤད་ཟིན་ནས། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི། །གནས པར་འདོད་པའི་འོག་དག་གི།།རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྔམས་སུ་ནི། །ས་ཡ་དྲུག་འབུམ་གྲངས་མེད་དོ། །འོག་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་པའི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། དེའི་རྔམས་སུ་དཔག་ཚད་ས་ཡ་དྲུག་འབུམ་མོ། །རྒྱར་ནི་གྲངས་མེད་དོ། །དེའི་སྟེང་ན། ཆུ་རྔམས་འབུམ་ཕྲག་ བཅུ་གཅིག་དང་།།སྟོང་ཕྲག་དག་ནི་ཉི་ཤུའོ། །རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དག་གིས་སྤྲིན་རྣམས་འདུས་ནས་ཆར་གྱི་རྒྱུན་གཉའ་ཤིང་ཙམ་བབ་པ་དེ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྔམས་སུ་ནི་དཔག་ཚད་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་དང་ཉི་ཁྲིའོ། །ཆུ་དེ་དག་ ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་དག་གིས་མངོན་པར་དཀྲུགས་པ་ན་སྟེང་མ་གསེར་དུ་འགྱུར་རོ།།ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེའི། ཕྱིས་ནི་རྔམས་སུ་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱད། །ལྷག་མ་དག་ན་གསེར་དུ་གྱུར། །ལྷག་མ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། འབུམ་ཕྲག་གསུམ་དང་ཉི་ཁྲིའོ། །ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྔམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི། །ཐད་ཀར་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང་། །སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་བརྒྱ་ཕྲག་ནི། །ཕྱེད་དང་ལྔ་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །འདི་གཉིས་ཀ་རྒྱར་མཉམ མོ།།ཁོར་ཡུག་ཏུ་ནི་སུམ་འགྱུར་རོ།

现在要说明识在何处住而有死亡和投生。'断与相续离贪欲，退失与死亡投生，唯是意识所认许。'所说，善根完全断绝，其相续结合，从界地离贪，完全退失，死亡，投生，此六法唯是意识所认许。
从受亦云：'死亡投生于舍受。'死亡与投生是从舍受而生。对于彼意识：'专注无心彼亦无。'因为是不等分地，因为是从造作而生，故于专注心无有死亡或投生。于无心亦无，因为于无心不能损害。
说死有三种中，阿罗汉是：'涅槃无记二。'威仪或异熟心，因为随顺心断故。又问死时身体何处识灭？若顿死则意及身根顿时灭。若渐死时则：'色究竟天往生及不生，渐死从足脐心意死。'
往恶趣者意从足死。往人道者从脐死。往天道者从心死。不生者即阿罗汉，彼等亦从心间。有说从头顶。为痛苦所逼迫之有情如是渐死。'逼迫即水等。'如是死时水火风界以痰黄风性不可忍受之痛苦所逼迫。
有情世间安立为三聚：'圣与无间业，正邪性决定。'若有无漏道生者即是圣者，彼等决定涅槃故属正定聚。造无间业者因决定恶趣故属邪定聚。其余则属不定聚。
说完有情世间后，当说器世间：'器世间所许，下方之风轮，深度量数为，六百万无数。'下依虚空风轮，其深度为六百万由旬，广度无数。其上：'水深十一万，又二万由旬。'
于彼风轮中由诸有情业力云集而降如车轴般水流成为水轮，其深度为十一万二万由旬。彼等水亦由有情业力所生风搅动时上部成金。彼水轮：'后深八万余，余成金所成。'余为何？三万二千。已说水金轮深度。
'水金轮直径，十二万三千，又五百由旬，唯尔许而已。'此二者广度相等。周围则三倍。

།ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བརྩི་བ་ནི་སུམ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལྷུན་པོ་གཉའ་ཤིང་འཛིན། །གཤོལ་མདའ་འཛིན་དང་སེང་ལྡེང་ཅན། །དེ་བཞིན་བལྟ་ན་སྡུག་རི་དང་། །རྟ་རྣ་དང་ནི་རྣམ་འདུད་དང་། །མུ་ཁྱུད་འཛིན་རིའོ། །འདི་ལྟར་རི་ཆེན་པོ་ བརྒྱད་ནི་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ།རི་རབ་ནི་དབུས་ནའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རི་རབ་ལ་བསྐོར་ཏེ་གནས་སོ། །གང་ཕྱིར་རི་མུ་ཁྱུད་འཛིན། དེ་ནས་ནི་གླིང་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱི་རོལ་ན་ནི་གླིང་བཞིའོ། །དེ་དག་གི་ཡང་། ཕྱི་རོལ་ན་ནི་ཁོར་ཡུག་སྟེ། །དེས་ནི་ གླིང་བཞི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བསྐོར་བའོ།།དེ་དག་ལས། བདུན་ནི་གསེར་ཡིན་དེ་ལྕགས་སོ། །གཉའ་ཤིང་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་རི་བདུན་ནི་གསེར་གྱིའོ། །ཁོར་ཡུག་ནི་ལྕགས་སོ། །ལྷུན་པོ་རིན་ཆེན་བཞི་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། །གསེར་དང་། དངུལ་དང་། བཻཌཱུཪྻ་དང་། ཤེལ་གྱི་རང་ བཞིན་ནོ།།རི་དེ་དག་ཀྱང་། ཆུ་ཡི་ནང་དུ་བརྒྱད་ཁྲི་དག་ནུབ་བོ། །གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་སྟེང་དུ་ཆུ་དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཁྲི་ཡོད་པ་དེར་ནུབ་བོ། །ཆུའི་སྟེང་དུ་ཡང་། དཔག་ཚད་དག་ནི་བརྒྱད་ཁྲིའོ། །དེ་ལྟར་ན་རི་རབ་ནི་འཕང་དུ་དཔག་ཚད་འབུམ་དྲུག་ཁྲིའོ། །བརྒྱད་པོའི་འཕང་དུ་ཕྱེད་ཕྱེད་དབྲི། ། རི་རབ་ཆུའི་སྟེང་དུ་ཇི་ཙམ་འཕགས་པ་དེའི་ཕྱེད་ནི་གཉའ་ཤིང་འཛིན་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་རྔམས་སུའང་འཕང་དང་མཉམ། །ད་དག་ཆུ་ལས་གྱེན་དུ་འཕགས་པ་རྔམས་སུ་ཡང་དེ་ཙམ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་བར་བདུན་རོལ་མཚོ་ཡིན། མུ་ཁྱུད འཛིན་ལ་ཐུག་པའི་རི་དེ་དག་གི་བར་བདུན་ནི་རོལ་མཚོ་བདུན་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དེ་དག་ལས། དང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའོ། །རྒྱར་རོ་དེ་ནི་ནང་གི་རྒྱ་མཚོ་ཡིན། །དེ་ཡི་ངོས་ལ་སུམ་འགྱུར་རོ། །གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་འགྲམ་གཅིག་ནས་བརྩིས་ན་དཔག་ཚད་ཉིས་འབུམ་བཞི་ཁྲིའོ། ། རོལ་མཚོ་གཞན་ནི་ཕྱེད་ཕྱེད་དབྲི། །དཔག་ཚད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རོལ་མཚོ་བདུན་ནོ། །དེ་དག་གི་སྲིད་དུ་ནི་ཧ་ཅང་འབྱམ་ཀླས་པའི་ཕྱིར་མ་བགྲངས་སོ། །ལྷག་མ་ཕྱི་ཡི་མཚོ་ཆེན་ཡིན། །མུ་ཁྱུད་འཛིན་ནས་ཁོར་ཡུག་གི་བར་ལྷག་མ་དེ་ནི་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའོ། ། ཁ་ཆོན་དུ་དཔག་ཚད་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་དང་སྟོང་ཕྲག་ནི། ཉི་ཤུ་གཉིས་སོ། །དེ་རི་རབ་ཀྱི་ངོས་བཞིར་གླིང་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་ནི། འཛམ་བུའི་གླིང་སྟེ་ངོས་གསུམ་ལ། །སྟོང་ཕྲག་གཉིས་པོ་ཤིང་རྟའི་དབྱིབས། །དེའི་ངོས་གསུམ་ནི་དཔག་ཚད་ཉིས་སྟོང་ཉིས་སྟོང་ཡོད་ལ་དབྱིབས་ནི ཤིང་རྟ་དང་འདྲའོ།།གཅིག་ལ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་བཞི། །དེའི་ངོས་གཅིག་ལ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་བཞིའོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཟླ་ཁམ་འདྲ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཀྱི་གླིང་ནི་ཟླ་ཁམ་གྱི་དབྱིབས་སོ། །རྒྱར་ནི། ངོས་གསུམ་འདི་དང་འདྲ། །ཇི་ལྟར་འཛམ་བུའི་ གླིང་ལ་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་གཉིས་བཞིན་ནོ།།གཅིག་ལ་དཔག་ཚད་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །ངོས་བཞི་པ་ལ་ནི་དཔག་ཚད་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །བ་ལང་སྤྱོད་གླིང་ཟླུམ་པོ་སྟེ། སྟོང་ཕྲག་བྱེད་དང་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །དེ་དབུས་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་དང་གསུམ་མོ། །སྒྲ་མི་སྙན་ བརྒྱད་གྲུ་བཞིར་མཉམ།།ཡང་དེ་དག་གི་བར་བར་ན་གླིང་རྣམས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དེ་དག་ནི་གང་། དུ་ཞིག་ནི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ཡི་བར་གྱི་གླིང་བརྒྱད་ནི། །ལུས་དང་ལུས་འཕགས་སྒྲ་མི་སྙན། །སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ཟླ་དང་ནི། །རྔ་ཡབ་དང་ནི་རྔ་ཡབ་གཞན། །གཡོ་ལྡན་དང་ནི་ལམ་ མཆོག་འགྲོ།།དེ་ལ་ལུས་དང་ལུས་འཕགས་ནི་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཀྱི་འཁོར་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་མི་སྙན་དང་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ཟླ་ནི་བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་གྱིའོ། །གཡོ་ལྡན་དང་ལམ་མཆོག་འགྲོ་ནི་ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ཀྱིའོ། །རྔ་ཡབ་དང་རྔ་ཡབ་གཞན་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གིའོ། ། འདི་ནས་བྱང་དུ་རི་ནག་པོ་དགུ་འདས་གངས་རིའོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ནས་བྱང་ཕྱོགས་སུ་དི་ནག་པོ་གསུམ་ཡོད་དོ། །དེ་དག་འདས་ནས་གཞན་གསུམ་ཡོད་དོ། །ཡང་གསུམ་ཡོད་དོ། །དེའི་ཕ་རོལ་ན་གངས་རིའོ།

周围计算为三倍。在此，须弥山、持轭山、持犁山、檀香山、同样还有妙见山、马耳山、垂山、持边山。如是八大山依于金轮，须弥山在中央。其余诸山环绕须弥山而住。自持边山以外是诸洲。其外是四大洲。在其外是铁围山，铁围山环绕四大洲。
其中七山是金质，彼（铁围山）是铁质。从持轭山等七山是金质。铁围山是铁质。须弥山是四宝所成：金、银、琉璃、水晶性质。
这些山在水中沉八万由旬。在金地之上有八万由旬深的水，诸山沉于其中。水上也有八万由旬。如是须弥山高十六万由旬。八山高度依次减半。须弥山水上高度的一半是持轭山，如是余山亦然。它们的广度与高度相等。这些山从水中向上突出的广度也是如此，称为广大。
这些山之间的七处是游戏海。直至持边山的这些山之间的七处称为七游戏海。其中第一个宽八万由旬，那是内海，其周长是三倍。从持轭山一边算起是二十四万由旬。其他游戏海依次减半，直至一千二百五十由旬，共有七游戏海。它们的长度因过于广大故未计算。余下的是外大海。从持边山至铁围山余下的是外大海。
宽三十二万由旬。在须弥山四面有四大洲：南赡部洲三面各二千由旬，形状如车。一面三千五百由旬。东胜身洲形如半月，宽度三面与此相同，如赡部洲各二千由旬。一面三百五十由旬。西牛贺洲圆形，七千五百由旬。其中央三千五百由旬。北俱卢洲四方相等。
在这些洲之间又有哪些成就的洲呢？其间八洲是：身洲、身胜洲、声闻洲、声闻伴洲、象鼻洲、象鼻别洲、动摇洲、胜道行洲。其中身洲和身胜洲是东胜身洲的眷属。声闻洲和声闻伴洲是北俱卢洲的眷属。动摇洲和胜道行洲是西牛贺洲的眷属。象鼻洲和象鼻别洲是南赡部洲的眷属。
从此向北越过九黑山是雪山。从此赡部洲向北方有三座黑山。越过它们后有另外三座。又有三座。其彼岸是雪山。

།དེ་ནས་ནི། སྤོས་ངད་ལྡན་པའི་ཚུ་རོལ ན།།ཆུ་ཞེང་ལྔ་བཅུ་ཡོད་པའི་མཚོ། །གངས་རི་དེའི་ཕ་རོལ་རི་སྤོས་ཀྱི་དད་ལྡང་བའི་ཚུ་རོལ་ན་མཚོ་མ་དྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེང་དུ་ཡང་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ཡོད་པ། ཆུར་ཡང་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ཡོད་དོ། །ཡང་དམྱལ་བ་རྣམས་ཕྱོགས་ནི་གང་རོལ་ན་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། འདི་འོག་སྟོང་ ཕྲག་ཉི་ཤུ་ན།།མནར་མེད་པའོ་དེ་ཙམ་མོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་ཀྱི་འོག་དཔག་ཚད་ཉི་ཁྲི་རྔམས་དང་རྒྱར་ནི་དེ་ཙམ་མོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་བར་ཆད་མེད་པས་ན་མནར་མེད་པའོ། །དེ་ཡི་སྟེང་ན་དམྱལ་བ་བདུན། །རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དང་། ངུ་ འབོད་དང་།བསྡུས་འཇོམས་དང་། ཐིག་ནག་དང་། ཡང་སོས་དག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་། བརྒྱད་པོ་ཀུན་ལ་ལྷག་བཅུ་དྲུག་།ལྷག་པ་བཅུ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། །དེ་དག་གི་ནི་ངོས་བཞི་ན། །མེ་མ་མུར་དང་རོ་མྱགས་དང་། །སྤུ་གྲིའི་ལམ་སོགས་ཆུ་བོ་བཞི། །དེ་དག་གི་སྒོ་རེ་རེ་ན་ལྷག་པ་ བཞི་བཞི་ཡོད་དོ།།མེ་མ་མུར་པུས་མོ་ནུབ་ཙམ་གང་དུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་རྐང་པ་བཞག་ན་ནི་པགས་པ་དང་ཤ་ཁྲག་ཞིག་པར་འགྱུར་ལ། རྐང་པ་བཏེག་ན་ནི་དེ་དག་སླར་སྐྱེ་བ་དང་། རོ་མྱགས་མི་གཙང་བའི་འདམ་རྫབ་གང་དུ་འབུ་མཆུ་རྣོན་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་ཐམས་ ཅད་དཀར་ཞིང་མགོ་གནག་པ་རུས་པའི་བར་དུ་འབིགས་པར་བྱེད་པ་དང་།སྤུ་གྲི་ལམ་སོགས་ནི་སྤུ་གྲི་གཏམས་པའི་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། རལ་གྲི་ལོ་མའི་ནགས་ཚལ་དང་། །ཁྱི་སྲེ་བོ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཤལ་མ་ལིའི་ནགས་ཚལ་དང་། ཁྭ་ལྕགས་ཀྱི་མཆུ་ཅན་ རྣམས་སོ།།སྤུ་གྲིའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་མཚོན་ཆ་མངོན་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ནས་གསུངས་སོ། །ལྷག་པ་བཞི་པ་ནི་ཆུ་བོ་རབ་མེད་ཐལ་ཆུ་ཁོལ་མས་གང་བ་སྟེ། གནོད་པ་ལྷག་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཞི་པོ་དེ་དག་ལྷག་པ་སྟེ། སྒོའི་དབྱེ་ བས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི་ཚ་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །ཆུ་བུར་ཅན་སོགས་གྲང་བརྒྱད་གཞན། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུ་བུར་ཅན་དང་། ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་དང་། སོ་ཐམ་ཐམ་པ་དང་། ཨ་ཆུ་དང་། ཀྱི་ཧུད་དང་། ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་ པ་དང་།པདྨ་ལྟར་གས་པ་དང་། པདྨ་ལྟར་ཆེར་གས་པའོ། །མིང་འདི་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྲང་བ་མི་བཟད་པས་ཉེན་པ་དེ་དག་གི་ལུས་དང་སྒྲ་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་འདི་ནས་ཐག་ཇི་སྲིད་ཅེ་ན། ཉི་ཟླ་ལྷུན་པོའི་ཕྱེད་ནའོ། །རི་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་རྩེ་མོ་དང་མཉམ་ པར་རྒྱུའོ།།ཚད་ཀྱང་། དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་གཅིག་དང་བཅས། །རིམ་པ་བཞིན་དུའོ། །གླིང་བཞི་པོ་དག་ཏུ་ཉི་མས་ཅིག་ཅར་བྱ་བ་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་། ནམ་ཕྱེད་ཉི་མ་ནུབ་པ་དང་། །ཉི་མ་ཕྱེད་དང་འཆར་དུས་གཅིག་།གང་གི་ཚེ་བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་ནམ་ཕྱེད་པ་ དེའི་ཚེ་ཤར་ལུས་འཕགས་སུ་ཉི་མ་ནུབ་བོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཉི་མ་ཕྱེད་དོ། །བ་ལང་སྤྱོད་དུ་ཉི་མ་ཤར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཉི་མ་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་རྣམས་རིང་ཐུང་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་། དབྱར་གྱི་ཟླ་བ་གཉིས་ པ་ཡི།།ཐ་མའི་ཆོས་དགུ་ནས་མཚན་རིང་། །དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཡར་གྱི་ངོའི་ཚེས་དགུ་ནས་མཚན་མོ་རིང་ངོ་། །དགུན་རྣམས་ཀྱི་ནི་བཞི་པ་ལ། །ཐུང་ངུ་འགྱུར་རོ། །དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་པའི་ཚེས་དགུ་ནས་སོ། །ཉིན་མོ་བཟློག་།གང་གི་ཚེ་ཉིན་མོ་རིང་བ་ དེའི་ཚེ་མཚན་མོ་ཐུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ཙམ་ཞིག་གིས་རིང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉིན་མཚན་རིང་བ་ཐང་གཅིག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། ཉི་མ་ལྷོ་བྱང་འགྲོ་བའི་ཚེའོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དང་པོ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་རངས་པར་སྣང་བ་དེ་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། ཉི་ མ་དང་ནི་ཉེ་བ་ལས།།རང་གི་གྲིབ་མས་བསྒྲིབས་པར་སྣང་། །གང་གི་ཚེ་ཟླ་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཉི་མའི་གཞལ་མེད་ཁང་དང་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དེའི་ཚེ་ཉི་མའི་འོད་དེ་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་འབབ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་ཕ་རོལ་གྱི་ངོས་སུ་གྲིབ་མ་འབབ་པས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་རངས་ པར་སྣང་ངོ་ལོ།།ཡང་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དང་སྐར་མ་དག་གི་ལྷ་རྣམས་ལྷའི་རིས་གང་དུ་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་སུའོ།

其后，在具有香气的此方，有宽度五十由旬的湖。在雪山彼方香气弥漫的此方，有名为无热恼湖，宽度有五十由旬，深度也有五十由旬。
再者，地狱诸处方位在何处，规模有多大？在此下二万由旬处，有无间地狱，其深度与广度皆是如此。因为痛苦无有间断故称无间。
在其上有七地狱：极热地狱、热地狱、大号叫地狱、号叫地狱、众合地狱、黑绳地狱、等活地狱。
这八个地狱各有十六增处。何为十六增处？在这些地狱的四面，有炽燃灰坑、粪尿泥沼、利刃之路等四河。在每个门处各有四增处。
炽燃灰坑深及膝盖，众生若将脚放入其中，皮肉血液即会毁坏，若抬起脚来，又会重新生长。粪尿泥沼中有名为利嘴虫的虫子，全身洁白而头部漆黑，能钻透至骨。利刃之路等是遍布利刃的大道、剑叶林、恶狗、铁刺林以及铁嘴乌鸦等。
利刃之路等这些因为都类似兵器，所以合在一起说。第四增处是无底河，充满沸腾的热灰水。因为是特别伤害之处，所以这四处称为增处，按门的分类成为十六处。
以上这些是八热地狱。另有疱胀等八寒地狱，即：疱胀地狱、疱裂地狱、紧牙地狱、阿啾地狱、呼号地狱、裂如青莲地狱、裂如红莲地狱、裂如大红莲地狱。
这些名称是与众生被难忍寒冷所逼时身体状况和发出的声音相应。
日月距此有多远？日月在须弥山腰间，与持双山峰齐平而行。其大小也是五十一由旬，依次而言。
四大洲中日光是否同时普照？不是。而是午夜日落与日中升起同时。当北俱卢洲午夜时，东胜神洲日落，南瞻部洲日中，西牛贺洲日出，其他情况也同样类推。
因日行差别而昼夜有长短变化。其中，从夏季第二月末第九日起夜长。冬季第四月变短，即从冬季最后月份第二分第九日起。昼则相反。昼长时夜短。
长多少？昼夜长短差一昼夜。这些也是依次在日向南北运行时。
白月初一时月轮显现不圆满，其原因为何？因接近太阳，为自身影子所遮蔽而显现如此。当月宫接近日宫运行时，阳光照射在宫殿上，因此在其背面投下阴影，故月轮显现不圆满。
另外，日月星辰的天神属于何等天众？属于四大天王天。

།ཅི་དེ་དག་གི་གནས་འདི་ཙམ་ཁོ་ནའམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ལྷུན་པོའི་བང་རིམ་དག་ཀྱང་ངོ་། །འདི་ལ་བང་རིམ་ནི་དུ་ཞིག་། ཐག་སྲིད་ཅེ་ན། འདི་ལ་བང་རིམ་བཞི་ཡོད་དེ། བར་གྱི་ཐག་ནི་སྟོང་ཕྲག་བཅུ། །དཔག་ཚད་ཁྲིའི་ལྷག་ན་གཅིག་ཡོད་དེ། །བཞི་པོའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་དག་ཀྱང་དེ་ལས་གྲངས་བཞིན་དུ་སྟེ། སྟོང་ཕྲག་དག་ནི་བཅུ་དྲུག་དང་། །བརྒྱད་དང་བཞི་དང གཉིས་འཕགས་སོ།།དང་པོ་ནི་རི་རབ་ལས་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་འཕགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་བརྒྱད་དོ། །གསུམ་པ་ནི་བཞིའོ། །བཞི་པ་ནི་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ལག་ན་གཞོང་ཐོགས་དང་། །ཕྲེང་ཐོགས་དང་ནི་རྟག་མྱོས་དང་། །རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པའི་ ལྷ་རྣམས་གནས།།འདི་དག་ལ་གྲངས་བཞིན་དུ་གཞོང་ཐོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གནས་ཏེ། རི་ནི་བདུན་པོ་དག་ལ་ཡང་། །གཉའ་ཤིང་འཛིན་ལ་སོགས་པར་ཡང་དེ་དག་གི་གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་དག་གོ། །ལྷུན་པོའི་རྩེ་ན་སུམ་ཅུ་གསུམ། །ཡང་ལྷུན་པོའི་རྩེ་མོ་ ཇི་ཙམ་ཞེ་ན།དེ་ཡི་ངོས་ལ་བརྒྱད་ཁྲིའོ། །ངོས་རེ་རེ་ལ་བརྒྱད་ཁྲི་བརྒྱད་ཁྲིའོ། །ཕྱོགས་མཚམས་བརྩེགས་པ་བཞི་ལ་ནི། །ལག་ན་རྡོ་རྗེ་གནས། རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོའི་མཚམས་ནི་གྲཝ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ལས་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱའི་ཚད་ཙམ་གྱིས་བརྩེགས་པ་བཞི་ལ་གྱེན་དུ་ འཕགས་ཏེ།དེ་དག་ལ་གནོད་སྦྱིན་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་སོ། །རི་རབ་དེའི་སྟེང་གི་དབུས་ན། གྲོང་ཁྱེར་བལྟ་ན་སྡུག་ཅེས་པ། ངོས་ལ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་པ། །དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་གཉིས་གསེར་གྱི། །རང་བཞིན་བཞི་བཀྲ་མཉེན་པ་ཡོད། །ངོས་རེ་རེ་ཞིང་དཔག་ ཚད་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་པ།འཕང་དུ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་གཉིས་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ངོ་། །དེ་ནི་རྣམ་པར་རྒྱལ་བྱེད་དེ། །ངོས་ལ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དབུས་ན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཁང་བཟངས་དོས་དང་ངོས་ཀྱི་སྲིད་དུ་དཔག་ཚད་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་ བཅུ་པ་ཞིག་ཡོད་དོ།།རེ་ཞིག་འདི་ནི་གྲོང་གི་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་དང་། །རྩུབ་འགྱུར་འདྲེས་ཚལ་དགའ་བས་བརྒྱན། །ངོས་བཞིའི་ཚལ་བཞི་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་དག་གི་ནི་ཕྱོགས་བཞི་ན། །ཉི་ཤུས་བཅད་ནས་གཞི་བཟང་། སྐྱེད་ མོས་ཚལ་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་བཞིའི་དཔག་ཚད་ཉི་ཤུ་བཅད་པ་ན་ས་གཞི་བཟང་པོའོ།།གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོས་ཉིད་དུ། བྱང་ཤར་མཚམས་ན་ཡོངས་འདུ་སྟེ། །ལྷོ་ནུབ་མཚམས་ན་ཆོས་བཟང་ངོ་། །ཤིང་ས་བརྟོལ་ཡོངས་འདུ་ཞེས་བྱ་བ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་དགའ་ བ་མཆོག་གི་གནས་གཅིག་ཡོད་དོ།།གང་དུ་ལྷ་རྣམས་འཁོད་ནས་བྱ་བ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ལྷའི་འདུན་ས་ཆོས་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དོ། །རེ་ཞིག་དེ་ནི་ས་དང་འབྲེལ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟེང་ལྷ་རྣམས་གཞལ་མེད་ཁང་། ། གང་དག་གི་སྣོད་མངོན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། །འདོད་པ་སྤྱོད་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པོ་ཁོ་ན་འདོད་པ་དག་ལ་སྤྱོད་ཀྱི་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་། གཉིས་གཉིས་འཁྱུད་དང་ལག་བཅངས་དང་། །དགོད་དང་ལྟ་བས་འཁྲིག་པ་ཡིན། །ས་དང་འབྲེལ་བར་གནས་པ་རྒྱལ ཆེན་བཞི་དང་།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ནི་མི་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱིས་འཁྲིག་གོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་རླུང་བཏང་བས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་འབྲལ་ལོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འཁྱུད་པ་ལ་སོགས་པ་གྲངས་བཞིན་དུའོ། །ལྷའམ་ལྷ་མོ་གང་གི་པང་དུ་ལྷ་ གཞོན་ནུའམ་ལྷའི་བུ་མོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གཉིས་ཀྱི་བུ་ཡང་ཡིན་ལ།ངུ་མོ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བོང་ཚོད་ཇི་ཙམ་དུ་སྐྱེ་ཞེ་ན། བྱིས་པ་ལོ་ལྔ་ལོན་པ་ནས། ལོ་བཅུ་ལོན་པ་ལྟ་བུའི་བར་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ། ལྷའི་རིས་དེ་དག་ཏུ་གྲངས་བཞིན་དུའོ། །གཟུགས་ཅན་རྣམས། ཀུན་ རྫོགས་གོས་དང་བཅས་པ་ཉིད།།དེ་ལ། འདོད་པའི་སྐྱེ་བ་གསུམ་པོ་ནི། །འདོད་པའི་ལྷ་དང་མིར་བཅས་རྣམས། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་པའི་ཉེ་བར་གནས་པ་རྣམས་ནི་མི་དང་ལྷའི་རིས་བཞི་རྣམས་སོ། །འདོད་པ་རང་གིས་སྤྲུལ་པ་ནི་ འཕྲུལ་དགའ་བ་དག་གོ།

问：是否仅此等处所而已？答：不是，须弥山的层级也是。问：此处有几层？距离有多远？答：此处有四层，中间距离为一万零一千由旬，四层之间也是如此。这些也是依次为：一万六千、八千、四千、二千由旬高。第一层比须弥山高一万六千由旬，第二层高八千，第三层高四千，第四层高二千。其中依次住有执持钵天、持鬘天、常醉天和四大天王天众。这些依次住有执持钵等天众。七山中，持轭山等处也有他们的城镇和城市。须弥山顶有三十三天。
问：须弥山顶有多大？答：每边八万由旬。每一边各有八万由旬。在四个角落的台阶上，住有金刚手。须弥山顶的四角各有五百由旬高的台阶，其上住有名为金刚手的夜叉。在须弥山顶的中央，有名为善见城，边长二千五百由旬，高一又二分之一由旬，由柔软的四色黄金所成。
每边长二千五百由旬，高一又二分之一由旬，那是王宫。其中有胜殿，边长二百五十由旬。城中央有名为胜殿的宫殿，长宽各二百五十由旬。这是城中的殊胜之处。外围有种种车乘，粗恶林和欢喜园庄严。四边有四个园林是天众所有。在这四方各有二十由旬的美好地基。
在城外，东北角有圆生树，西南角有善法堂。有名为圆生的树，是天众最上妙的欢喜处。有天众集会商议是非的善法堂。以上是地居天众的器世间住处。上方诸天住在无量宫殿中。简要说明其器世间，是六欲天。唯有六天享受欲乐，其余则不然。
他们以相拥、执手、微笑、对视行淫。地居的四大天王天和三十三天如同人类一样二根交合。他们也是以放风除去热恼。其余诸天依次以拥抱等方式。天子或天女生于何方天子或天女的膝上，即为彼二者之子女。
问：生时多大？答：如同五岁至十岁的孩童大小，依次生于各天界中。有色者，皆具足衣服。其中，欲界三生，即欲界天与人，应知为欲界，其中近欲住者为人与四天众。自化欲者为化乐天。

།འདོད་པ་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གསུམ་པོ་ནི། །བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་ས་དགུ་ཡིན། །ལྷ་དེ་དག་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་བདེ་བ་དང་།དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དག་གོ། །ལྷའི་རིས་འདི་དག་གི་གནས་ནི། །གནས་ནས་གནས་འོག་ཇི་སྲིད་པར། །དེ་ནས་དེའི་གོང་དེ་སྲིད། །འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ནས་དཔག་ཚད་ བཞི་ཁྲི་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་གནས་སོ།།ཇི་སྲིད་དེ་དག་གི་བར་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ནས་སྟེང་དུ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ནས་འོག་ཏུ་འཛམ་བུའི་གླིང་ཇི་སྲིད་པར་གོང་མ་འཐབ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་ཡང་དེ་སྲིད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་དྲང་བར་བྱའོ། །ཡང་ཅི་ གནས་འོག་མར་སྐྱེས་པ་རྣམས་གོད་མའི་གཞལ་མེད་ཁང་དུ་དོང་ནས་མཐོང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།རྫུ་འཕྲུལ་གཞན་རྟེན་མ་གཏོགས་པར། །དེ་དག་གོང་མ་མཐོང་བ་མེད། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སམ། གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའམ། །དེ་ན་གནས་པའི་ ལྷས་ཁྲིད་པར་གྱུར་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་འཐབ་བྲལ་བའི་ནང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་འཐབ་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་བཞིའི་ཚད་ནི་རི་རབ་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]རྩེ་མོ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་མོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གོང་མ་ཉིས་འགྱུར་ རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་གླིང་བཞི་པ་ཙམ་མོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དག་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ནི་སྟོང་ཆུང་ངུའི་དང་། སྟོང་གཉིས་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཙམ་མོ། །ཡང་སྟོང་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ དེ་དག་གང་ཞེ་ན།གླིང་བཞི་པ་དང་ཉི་ཟླ་དང་། །རི་རབ་དང་ནི་འདོད་ལྷ་དང་། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ལ་ནི། །སྟོང་ནི་སྤྱི་ཕུད་ཡིན་པར་འདོད། །འཛམ་བུའི་གླིང་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་སྟོང་ནི་སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྟོང་ལ་ནི་ སྟོང་གཉིས་པ།།བར་མའི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་མོ། །འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་འབྱུང་བ་ཡིན། མཉམ་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ཏུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་དེ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡོང་སྣོད་བཞིན་ དུ་ཚད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པས་བརྗོད་དེ།འཛམ་བུའི་གླིང་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད། །ཁྲུ་བཞི་པ་དང་ཕྱེད་དང་བཞི། །ཤར་དང་བ་ལང་སྤྱོད་དང་ནི། །བྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཉིས་འགྱུར་སྐྱེད། །དེ་དག་ཀྱང་ཁྲུ་བརྒྱད་དང་། བཅུ་དྲུག་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་དག་རིམ་པ་བཞིན་ དུའོ།།འདོད་དང་ལྡན་པ་ལྷ་ཡི་ལུས། །བཞི་ཚ་ནས་ནི་རྒྱང་གྲག་དག། །ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བསྐྱེད། །རྒྱང་གྲག་བཞི་ཆ་གཅིག་ནི་དང་པོའི་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱི་བར་རོ། །གཟུགས་ཅན་དང་པོ་དཔག་ཚད་ཕྱེད། །བསམ་གཏན་ དང་པོའི་ལུས་ནི་དཔག་ཚད་ཕྱེད་ཙམ་མོ།།དེ་ཡི་གོང་མ་ཕྱེད་ཕྱེད་བསྐྱེད། །གནས་གསུམ་དག་ནས་འོད་ཆུང་རྣམས་ཀྱི་ནི་དཔག་ཚད་གཉིས་ཀྱི་བར་རོ། །འོད་ཆུང་རྣམས་ཀྱི་ལྟག་ཡན་ཆད། །ལུས་ནི་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་བསྐྱེད། །སྤྲིན་མེད་དཔག་ཚད་གསུམ་ དོར་རོ།།དགེ་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡིན་པའི་བར་དུའོ། །སྤྲིན་མེད་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉིས་འགྱུར་དུ་བསྒྱུར་ཏེ། དེ་ནས་དཔག་ཚད་གསུམ་ཕྲི་ན་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱང་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་རོ། །ལུས་དག་གི་བཤད་ནས་ཚེའི་ བརྗོད་དོ།།སྒྲ་མི་སྙན་ན་ཚེ་སྟོང་སྟེ། །གཉིས་ན་ཕྱེད་ཕྱེད་སྤངས་པའོ། །བ་ལང་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལོ་ལྔ་བརྒྱའོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །འདི་ན་མ་ངེས་ཐ་མར་ནི། །ལོ་བཅུ་དང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད། །བསྐལ་པ་དང་པོ་པ་རྣམས་ ཀྱི་སྟོང་ལ་སོགས་པར་བགྲང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ།

他化自在天是由他人变化欲乐者。在色界中三种乐生，是属于三禅的九地。那些天人住于离生喜乐、定生喜乐和无喜之乐，这些依次是乐生。
这些天众的住处，从下至上依次为：从此处四万由旬处是四大天王的住处。从那里向上至三十三天的距离，与四大天王天至赡部洲的距离相等。同样，从三十三天向下至赡部洲的距离，与向上至夜摩天的距离相等，如是类推。
又问：下界众生是否能去上界宫殿观看？除了神通和依靠他人外，他们不能见到上界。通过神通或依靠他人，即具有神通力或由彼处天人引导，三十三天众可以去往夜摩天内，其余诸天亦复如是。
又，夜摩天等四天宫殿的大小与须弥山顶相当。有人说上界是下界的二倍。初禅天大如四大部洲。第二禅、第三禅和第四禅分别如小千世界、二千世界和三千世界那样大。
又问：什么是小千等世界？四大部洲、日月、须弥山、欲界诸天及梵世，此等一千为小千世界。从赡部洲至梵世为一小千世界。
此小千世界一千为二千，称为中千世界。此一千为三千大千世界。这一切同时毁坏与形成。同时形成之义将在后文解释。
其中众生身量各异，如器世间般有差别：赡部洲人身长四肘或三肘半。东胜身洲、西牛贺洲和北俱卢洲的人依次增长二倍。即他们的身长依次为八肘、十六肘和三十二肘。
欲界诸天身长从四分之一由旬到二又二分之一由旬递增。第一层天身长四分之一由旬，后面诸天至二又二分之一由旬。色界初禅天身长半由旬。
上界天身每层递增一半。从三处至少光天为二由旬。从少光天以上，身量倍倍增长。无云天减去三由旬。遍净天为六十四由旬。无云天则倍增后减去三由旬，为一百二十五由旬。其上诸天亦倍倍增长。
说完身量后，再说寿量。北俱卢洲人寿千岁，其余二洲各减半。西牛贺洲人寿五百岁，东胜身洲人寿二百五十岁。此赡部洲寿量不定，最后为十岁，最初则无量。劫初众生寿量因超过千等数字无法计算，故说为无量。

།མི་རྣམས་ཀྱི་བཤད་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལ། །འདོད་པ་དག་གི་ལྷ་རྣམས་ལས། །འོག་མ་དག་གི་ཉིན་ཞག་གཅིག་།དེས་ན་ཚེ་ལོ་ལྔ་བརྒྱའོ། །གོང་མ་ གཉིས་ཀ་ཉིས་འགྱུར་རོ།།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཉིན་ཞག་ཀྱང་ཉིས་འགྱུར་ཡིན་ལ་ཚེ་ཡང་ཉིས་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཟུགས་ཅན་ཉིན་མཚན་མེད་ཚེ་ནི། །རང་ལུས་གཞལ་བའི་ སྐལ་བ་ཡིས།།གང་དག་གི་ལུས་དཔག་ཚད་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་གི་ཚེ་ཡང་བསྐལ་བ་དེ་སྙེད་དོ། །གཟུགས་མེད་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་ནི། །ཉི་ཤུ་ལྷག་པས་ལྷག་པ་ཡིན། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དང་པོ་བསྐལ་པ་ཉི་ཁྲི་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་རོ། །ཡང་ འདིར་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གང་སྟེ།འོད་ཆུང་ནས་བཟུང་བསྐལ་ཆེན་ཏེ། །དེ་ཡི་འོག་མ་ཕྱེད་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཞི་བཅུ་ལ་བསྐལ་པར་བྱས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བདེ་འགྲོའི་ཚེ་ཚད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ངན་འགྲོའི་ བརྗོད་པ།ཡང་སོས་ལ་སོགས་དྲུག་རིམ་བཞིན། །འདོད་ལྷའི་ཚེ་དང་ཉིན་ཞག་མཉམ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རིས་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་ཚེ་ཇི་ཙམ་བཤད་པ་དེ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡང་སོས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གི་ཉིན་ཞག་དང་མཉམ་པའོ། །དེས་ན་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་ཚེ། ། འདོད་པའི་ལྷ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །རང་གི་ཉིན་ཞག་གི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཡང་སོས་ཀྱི་ནས་ཚ་བའི་ཚེ་ལོ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ཡིན་པའི་བར་དུའོ། །རབ་ཏུ་ཚ་ཕྱེད། རབ་ཏུ་ཚ་བ་ན་ནི་ཚེའི་ཚད་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཕྱེད་དོ། །མནར་མེད་ནི། བར་གྱི་བསྐལ་པའོ། །དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ངེས་པ མེད་དེ།དུད་འགྲོ་རྣམས། མཆོག་རིང་བསྐལ་པའོ། །ཡི་དགས་རྣམས། ཟླ་བ་ཉིན་ཞག་གིས་ལྔ་བརྒྱའོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ཟླ་བ་ནི་ཡི་དགས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་སྟེ། དེས་ན་ཚེ་ལོ་ལྔ་བརྒྱའོ། །ཡང་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་ལ། ཏིལ་སྤྱད་ནང་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཞིང་། །ཏིལ་ གཅིག་ཕྱུང་བས་ཟད་གྱུར་པ།།ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་ཚེ་ཡིན་ཏེ། །གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་ཉི་ཤུར་བསྒྱུར། །དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་ནི་དཔེ་ཙམ་གྱིས་གསུངས་ཏེ། མ་ག་དྷཱའི་ཏིལ་གྱིས་སྦྱང་བ་ཁལ་བརྒྱད་ཅུ་པ་ནས་ལོ་བརྒྱ་འདས་ཞིང་ཏིལ་རེ་རེ་བོར་ན། དེ་ཟད་པ་དང་མཉམ་པ་ནི་ཆུ་བུར་ ཅན་གྱི་ཚེའོ།།དེའི་འོག་མ་གཞན་དག་གི་ནི་ཉི་ཤུར་བསྒྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཚེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཚེ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་བར་མ་དོར་འཆི་བ་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་མེད་ཅེ་ན། ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་དེ། སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པར་འཆི། །སྒྲ་མི་སྙན་པ་ཁོ་ནའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔག་ཚད་དང་ལོ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་ཀྱིས་ལུས་དང་ཚེ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ནས། ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མིང་ཡིན་པས་དེ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་དོན་དུ་དང་པོའི་རིམ་བ་བརྩམ་མོ། ། གཟུགས་མིན་དུས་མཐའ་རྡུལ་ཡིག་དག་།སྐད་ཅིག་།གཟུགས་ཀྱི་མཐའ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་ནོ། །མིང་གི་ནི་ཡི་གེའོ། །དུས་ཀྱི་ནི་སྐད་ཅིག་གོ། །དེ་ལ་ཕྲ་རབ་རྡུལ་དང་ནི། །རྡུལ་ཕྲན་དང་ནི་དེ་བཞིན་དུ། །ལྕགས་ཆུ་རི་བོང་ལུག་དང་གླང་། །ཉི་ཟེར་རྡུལ་དང་སྲོ་མ་དང་། །དེ ལས་བྱུང་དང་དེ་བཞིན་དུ།།སོར་ཚིགས་ཞེས་བྱ་གོང་བདུན་བསྒྱུར། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་སོགས་བདུན་འགྱུར་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བདུན་ལ་རྡུལ་ཕྲན་ནས། ནས་བདུན་ལ་སོར་ཚིགས་ཀྱི་བར་རོ། །ངོས་སུ་བྱས་ནས་ནི། སོར་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི་ལ་ཁྲུ། །ཁྲུ་བཞི་ལ་ནི་གཞུ་གང་ངོ་། །འདོམ་གང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐི་ཆག་གོ། །དེ་དག་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་ལ་ནི། །རྒྱང་གྲགས་དེ་ལ་དགོན་པར་འདོད། །དེ་བརྒྱད་དཔག་ཚད་ཅེས་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་སོ། །དཔག་ཚད་ཀྱི་ཚད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི ལོའི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ། །དེ་ཡི་སྐད་ཅིག་དེ་དག་ཀྱང་། །དྲུག་ཅུ་ལ་ནི་ཐང་ཅིག་གོ།

从人们所说到天人所说，人间五十年，是欲界天人中下等天人的一日一夜，因此寿命为五百年。上二天寿命则为双倍。从三十三天开始，日夜也是双倍，寿命也是双倍。欲界天人的寿量已经说完。
色界天人无昼夜，寿命以其身量的劫数计算。某些天人身量有多少由旬，其寿命就有多少劫。无色界天人寿量为二万劫又二十劫。无色界天人中，从初处二万劫到有顶处八万劫。
此处所说大劫为何，从少光天开始为大劫，其下等天为半劫。初禅天人的寿量为四十中劫合为一劫。善趣寿量已说完。
恶趣寿量如下：等活等六地狱，依次与欲界天寿量和日夜相同。欲界六天的寿量如前所说，依次与等活等六地狱的日夜相等。因此他们的寿量与欲界天相同。从等活地狱五百年到炎热地狱一万六千年。极热地狱半中劫，无间地狱一中劫。
旁生寿量无定数。旁生最长寿者一劫。饿鬼以月为日，五百年。人间一月为饿鬼一日，故寿五百年。
又寒冰地狱中，百年取一芝麻，如是取尽一升芝麻，为泡疱地狱寿量。其余地狱寿量则二十倍递增。其寿量以譬喻说明：摩揭陀国八十斛芝麻，每百年取一粒，取尽时间即为泡疱地狱寿量。其下诸地狱则二十倍递增。
如是具寿众生是否会中夭？除北俱卢洲外皆有中夭。唯北俱卢洲众生寿量决定，其余则不定。
以由旬和年等数量已说明身量和寿量等后，又因一切安立皆依名称，为显示此义，今当开始第一品。非色、时边际、极微、字母、刹那。色的边际是极微，名的边际是字母，时间的边际是刹那。
其中极微尘、微尘，如是铁尘、水尘、兔毛尘、羊毛尘、牛毛尘、游尘、隙尘，及所生尘，如是指节尘，上七相乘。极微等这些，应知微尘等七倍递增，即是：七个极微成一微尘，乃至七个前尘成一指节尘。
就长度而言，二十四指横宽为一肘，四肘为一弓（一庹）。五百庹为一俱卢舍，此为旷野量。八俱卢舍为一由旬。由旬量已说完。
现在说年量：一百二十刹那为一刹那，六十个这样的刹那为一须臾。

།ཡུད་ཙམ་ཉིན་ཞག་ཟླ་གསུམ་ནི། །གོང་ནས་གོང་དུ་སུམ་ཅུར་བསྒྱུར། །ཞག་མི་ཐུབ་པ་དང་བཅས་པའི། །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོག་གཅིག་།ལོ་ལ་ཞག་གི་ ཤོལ་དྲུག་འདོར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དགུན་དང་དབྱར་དང་དཔྱིད་རྣམས་ཀྱི། །ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས་འདས་ནས། །ཟླ་བ་ཕྱེད་ནི་ལུས་པ་ན། །མཁས་པས་ཞག་མི་ཐུབ་པ་དོར། །ལོའི་ཚད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བསྐལ་པ་རྣམ་པ་མང་བཤད་པ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་པའི་ བསྐལ་པ་དང་།འཆགས་པའི་བསྐལ་པ་དང་། བར་གྱི་བསྐལ་བ་དང་། བསྐལ་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ། འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་དམྱལ་བ་ཡི། །སྲིད་པ་མེད་ནས་སྣོད་ཟད་པའོ། །དམྱལ་བ་དག་ན་སེམས་ཅན་མི་སྲིད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ། སྣོད་ཟད་པའི་བར་འདི་ནི་འཇིག་པའི་བསྐལ་པའོ། །འཆགས་པ་དང་པོའི་རླུང་ནས་ནི། །དམྱལ་བ་སྲིད་པའི་བར་དུའོ། །དང་པོ་ནི་རླུང་ནས་བཟུང་སྟེ་དམྱལ་བ་དག་ན་སེམས་ཅན་སྲིད་པའི་བར་གྱི་དུས་འདི་ནི་འཆགས་པའི་བསྐལ་པའོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་དཔག མེད་ནས།།ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བར་དུའོ། །འཇིག་རྟེན་འཆགས་པ་ན་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཅུ་དགུ་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་འགྲིབ་པ་ནས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བར་དུ་འགྱུར་ཏེ། །འདི་ནི་དང་པོའི་བསྐལ་པ་བར་མའོ། །དེ་ ནས་ཡར་སྐྱེ་མར་འབྲི་བའི།།བསྐལ་པ་གཞན་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དང་། །ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་དེ་དག་ལས་ཡར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན་རིམ་གྱིས་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཡང་མར་འབྲི་བའི་ཚེ་ལོ་བཅུ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ དང་།ཡར་སྐྱེ་བ་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་ནི་ཉི་ཤུ་པའོ། །ཡང་ཡར་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཇི་ཙམ་དུ་ཡར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་དག་ཚེ་ནི་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར། །དེ་ལས་ཡར་ནི་མི་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་འདི། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས། །དེ་ལྟར་ བར་གྱི་བསྐལ་པའི་ཚུལ་འདིས་འཇིག་རྟེན་འདི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་ཆགས་ནས་གནས་སོ།།དུས་དེ་སྲིད་ཁོ་ནར། འཆགས་པ་དང་ནི་འཇིག་པ་དང་། །ཞིག་ནས་འདུག་པ་དག་མཉམ་མོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ཁོ་ནར་འཆགས་སོ། །ཉི་ཤུར་འཇིག་གོ། །ཉི་ཤུར་ ཞིག་ནས་འདུག་གོ།།བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ཕྲག་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་བརྒྱད་ཅུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་བརྒྱད་ཅུ་ལ་བསྐལ་ཆེན། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའི་བསྐལ་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། བསྐལ་པ་ཆེན་པོར་བཤད་ པ་གང་ཡིན་པ།དེ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་ངོ་། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་འཐོབ་ཀྱང་ཅི་སངས་རྒྱས་ཡར་སྐྱེ་བའི་ཚེ་འབྱུང་ངམ། འོན་ཏེ་མར་འབྲི་བའི་ཚེ་འབྱུང་ཞེ་ན། མར་ནི་འགྲིབ་པ་ཡི། བརྒྱ་ཡ་བར་ལ་དེ་དག་འབྱུང་། །ཡར་སྐྱེ་བའི་ ཚེ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱོ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བརྒྱ་བས་མར་འགྲིབ་པའི་ཚེ་ཡང་སྙིགས་མ་ལྔ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པས་སོ། །ཡང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དུས་གང་དུ་འབྱུང་ཞེ་ན། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་གཉིས་ཀ་ལ། །ཡང་ཡར་སྐྱེ་བ་དང་མར་འགྲིབ་པ་ནའོ། །དེ་ལ་ཡང་། བསེ་རུ་བསྐལ་ པ་བརྒྱ་ཡི་རྒྱུས།།རང་སངས་རྒྱས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚོགས་ཤིང་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། བསེ་རུ་ལྟ་བུ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་ཕྱི་མ་ནི་བསྐལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་དག་ལ་སྤྱད་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའོ། །ཡང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ ནམ་འབྱུང་ཞེ་ན།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འབྱུང་བ་ནི། །སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལས་མི་འཕྱི། །མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་དུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། འོག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་རྒྱལ་སྲིད་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་འཁོར་ ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་འཁོར་ལོ་ཅན། །དེ་དག་གླིང་གཅིག་གླིང་གཉིས་དང་། །གསུམ་དང་བཞི་ལ་མས་རིམ་བཞིན། །གང་ལ་ལྕགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གླིང་གཅིག་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནས་གང་ལ་གསེར་གྱི་ འཁོར་ལོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གླིང་བཞི་ལ་དབང་བྱེད་པའི་བར་རོ།

须臾、日夜、三月，向上逐级乘三十。连同不足日，十二月为一年。一年舍弃六个闰日。即：冬季、夏季、春季，过去两月半，剩余半月时，智者舍弃不足日。年的量度已说完毕。
多种劫的解说如下：即：坏劫、成劫、中劫和大劫。其中，坏劫是从地狱众生不复存在到器世间毁灭。从地狱中众生不存在开始，直至器世间毁灭为止，这就是坏劫。
成劫是从最初风起，直至地狱众生出现为止。从最初风起，直至地狱中众生出现期间，这就是成劫。
中劫是从无量寿至十岁为止。世界形成时，人类寿命无量，经过十九个中劫。从无量寿开始递减至十岁为止，这是第一个中劫。
此后递增递减的其他十八劫，从十岁开始递增时，逐渐增至八万岁，然后又递减至十岁，这是第二个中劫。如此这般持续十八次，最后一次递增，这是第二十个中劫。
那么这些递增会增至多少呢？他们的寿命增至八万岁为止，不会再往上增长。如此这个世界形成后，住二十个中劫。
如此中劫的方式，这个世界形成后住二十个中劫。在这段时期中，成、坏、坏后住期都相等。二十个中劫成，二十个中劫坏，二十个中劫坏后住。
这四个二十中劫合为八十，这八十为一大劫。经中所说三无数劫证得佛果的劫数是指什么呢？所说的大劫，经三无数劫而成佛。
虽经三无数劫成佛，是在寿命递增时成佛还是在递减时成佛呢？在递减至百岁时他们出现。因为在寿命递增时众生难生厌离。在百岁以下递减时，五浊极重故。
又问辟支佛何时出现？辟支佛在两时都出现，即递增时和递减时。其中，犀角喻者以百劫因。辟支佛有二种：群居行者和犀角喻者。其中后者经百大劫修习菩提资粮而证得辟支佛菩提。
又问转轮王何时出现？转轮王出现不低于八万。从人寿无量至八万岁期间有转轮王出现，低于此则无。他们具有转轮王统治的性质，故称转轮王。
他们也分四种：金、银、铜、铁轮王。他们分别统治一洲、二洲、三洲、四洲，依次递减。铁轮王统治一洲，乃至金轮王统治四洲。

།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། ལྷན་ཅིག་གཉིས་མིན་སངས་རྒྱས་བཞིན། །དེ་ལ་འགའ་ཞིག་ན་རེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སངས་རྒྱས་གཉིས་མི་འབྱུང་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འབྱུང་ཞེས་འཛེར་ཏོ། །ཡང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དག་ས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་ན་ཇི་ལྟར་རྒྱལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། གོ་རིམས་བཞིན་དུ། ཕས་བསུ་རང་འགྲོ་གཡུལ་བཤམས་དང་། །མཚོན་བརྩམས་པས་རྒྱལ། གང་ལ་གསེར་གྱི་ འཁོར་ལོ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་རང་རེས་པས་བསུ་བར་བྱེད་དོ།།གང་ལ་དངུལ་གྱི་འཁོར་ལོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་དེ་དག་གི་ཐད་དུ་འགྲོ་སྟེ་ཕྱིས་འདུད་དོ། །གང་ལ་ཟངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེར་སོང་ནས་གཡུལ་ཤམ་པར་བྱེད་དོ། ། གང་ལ་ལྕགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཐད་དུ་སོང་ནས་ཕན་ཚུན་མཚོན་བརྩམས་པས་སོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །གནོད་པ་མེད། མཚོན་ཆས་རྒྱལ་ཡང་གསོད་དུ་མི་འཇུག་གོ། །རྒྱལ་པོ་གཞན་དག་ལས་འདི་དག་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་དག ནི་ཁྱད་པར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་། ཐུབ་མཚན་ཡུལ་ན་གནས་པ་དང་། །གསལ་ལ་རྫོགས་པས་འཕགས་པ་ཡིན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡུལ་ན་གནས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཀུན་དུ་རྫོགས་པ་དག་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཅི་བསྐལ་པ་དང་པོའི་མི་རྣམས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་དང་བཅས་པར་གྱུར་ཏམ། འོན་ཀྱང་། སྔར་བྱུང་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་བཞིན། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་རོ་ལ་ཆགས། །ལེ་ལོས་གསོག་འཇོག་བྱས་ནས་ནི། །འཛིན་བཅས་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་དཔོན་བསྟབས། །བསྐལ པ་དང་པོའི་མི་རྣམས་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན།དགའ་བའི་ཟས་ཅན་དང་། རང་གི་འོད་ཅན། བདག་གི་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱུང་བ་དེ་དག་སའི་རོ་དང་ཞག་ལ་སོགས་པའི་རོ་ལ་བརྐམ་པར་གྱུར་པས་དེ་ཡང་ནུབ་ནས་སཱ་ ལུ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་བརྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ན་དེ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་བསྟབས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྩོམ་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ལས་ཀྱི་ལམ་ལྷག་པས། །ཚེ་ཐུང་ལོ་ནི་བཅུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་དེ་ལྟར་ ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་།མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཁད་ཀྱིས་ཐུང་ངུར་འགྱུར་ཏེ། ཚེ་ལོ་བཅུ་པར་འགྱུར་རོ། །བསྐལ་པ་མཚོན་དང་ནད་དང་ནི། །མུ་གེ་དག་གིས་ཚར་ཕྱིན་ཏོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ནི་མཚོན་དང་ནད་དང་མུ་གེ་གསུམ་གྱིས་ཚར་ཕྱིན་ཏོ། །ཡང་མཚོན་གྱི་གནོད་ པ་དང་།ནད་དང་མུ་གེ་དག་དུས་ཇི་སྲིད་གཅིག་འབྱུང་ཞེ་ན། །ཞག་རྣམས་དང་ནི་ཟླ་བ་དང་། །ལོ་བདུན་དག་ཏུ་གོ་རིམས་བཞིན། །མཚོན་ཆའི་བསྐལ་པ་བརྡེག་པ་ནི་ཞག་བདུན་འབྱུང་ངོ་། །ནད་ནི་ཟླ་བ་བདུན་དང་ཞག་བདུན་འབྱུང་ངོ་། །མུ་གེ་ནི་ལོ་བདུན་དང་ཟླ་བ་ བདུན་དང་ཞག་བདུན་དུའོ།།ཡང་འཇིག་པ་དག་ནི་དུ་ཞེ་ན། མེ་དང་ཆུ་དང་རླུང་དག་གིས། །འཇིག་པ་དག་ནི་ཡང་གསུམ་ཡིན། །འདིའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསམ་གཏན་གཅིག་ཏུ་འདུ་བས་ན་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཉི་མ་བདུན་དུ་ནི་མེས་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །བར་གྱི་ཆུས་ ནི་ཆུས་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ།རླུང་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པས་ནི་རླུང་གིས་རབ་ཏུ་འཇིག་པ་ཡིན་ཏོ། །དེ་དག་གིས་ནི་སྣོད་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཕྲ་མོ་ཡང་མ་ལུས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་འཇིག་པ་གང་གི་རྩེ་མོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གཉིས་སོགས་གསུམ་པོ་ནི། །དེ་དག་གི་རྩེ་གོ་ རིམས་བཞིན།།མེས་འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ། མན་ཆད་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །ཆུས་འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། མན་ཆད་སྲུལ་བར་བྱེད་དོ། །རླུང་གིས་འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་ནི་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། མན་ཆད་འཐོར་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ཅིའི་ ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་།གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དག་མེ་དང་ཆུ་དང་རླུང་དག་གིས་འཇིག་ཅེ་ན། དེ་ཡི་སྐྱོན་དང་ཆོས་མཐུན་ཕྱིར། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་ ལྟ་བུ་དག་ཡིན་ནོ།

转轮王出现的情形是这样的，如同诸佛不会同时出现一样。对此，有人说世界上不会同时出现两位佛陀，就像转轮王一样。有些人说完全不会出现。再者，转轮王征服大地时是如何征服的呢？按照次第，以迎接、亲往、列阵、兵战而胜。
拥有金轮者，诸小国王自行迎接；拥有银轮者，自己前往他们处后来归顺；拥有铜轮者，前往后列阵；拥有铁轮者，前往后相互交战。所有转轮王都无害，即使以兵器取胜也不杀生。这些转轮王与其他国王相比，具有大丈夫相的差别。
其中，佛相安住于境中，以明显圆满而殊胜。诸佛之相极其安住于境中，极其明显，极其圆满，这就是他们的差别。又问，劫初的人类是否也有国王？
如同往昔有形众生，其后渐渐贪著味，因懒惰而积储，有执著者立田主。劫初的人们不是胎生，以喜悦为食，具有自身光明，无我所，无执取。如是出现的众生贪著地味、油脂等味，那些也消失后执取稻谷等物，对此也开始偷盗等行为时，为了守护而立国王，国王一代代相传就是这样开始的。
其后业道增上，寿命短至十岁。如是业道增长，人们寿命逐渐减短，寿命减至十岁。劫末以兵器、疾病、饥荒而终。中劫以兵器、疾病、饥荒三种而终。
又问，兵器危害、疾病、饥荒各持续多久？日、月、年七各依次。兵器劫的杀戮持续七日。疾病持续七月零七日。饥荒持续七年七月零七日。
又问，毁坏有几种？以火、水、风，毁坏有三种。此处众生集聚于初禅时即为毁坏。七日出现时为火所毁。中间为水所毁。猛烈风动时为风所毁。这些使器世间连微尘也不剩。
又问，各种毁坏的顶点是什么？二禅等三者，是它们的顶点依次。火劫的顶点是二禅，烧毁以下。水劫的顶点是三禅，腐蚀以下。风劫的顶点是四禅，散坏以下。
又问，为何初禅、二禅、三禅分别为火、水、风所毁？因与其过患相顺故。初禅的过患是寻伺，它们也是令意遍烧故如火。

།གཉིས་པ་ན་ནི་དགའ་བ་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པས་ལུས་མཉེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་རླུང་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་གང་ན་ནང་གི་སྐྱོན་ཇི་ལྟ་བར་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དེ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ན་མེད་མི་གཡོའི་ཕྱིར། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་ནང་གི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་འདིར་ཕྱིའི་སྐྱོན་ཡང་མི་འཇུག་གོ།།འོ་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྣོད་རྟག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་རྟག་དེ་ཡི་གཞལ་མེད་ཁང་། །སེམས་ཅན་བཅས་ཏེ་འབྱུང་འཇིག་ཕྱིར། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ནི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་འམ་འཆི་འཕོ་བའང་ རུང་སྟེ།དེ་ནི་གཞལ་མེད་ཁང་དང་བཅས་ཏེ་ཡིན་པས་དེ་ལ་རྟག་པ་མེད་དོ། །ཡང་འཇིག་པ་དེ་དག་གོ་རིམས་གང་གིས་འབྱུང་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་བར་ཆད་མེད་པར་ནི། །མེ་ཡིས་བདུན་ནོ། །མེས་འཇིག་པ་བདུན་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་ཆུ་ཡིས་གཅིག་།མེས་འཇིག་པ་ བདུན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཆུ་ཡིས་གཅིག་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ཆུ་བདུན་ཐལ་ནས་ཀྱང་། །མེ་ཡིས་བདུན་ནོ། །རིམ་པ་དེས་ན་ཆུས་འཇིག་པ་བདུན་ཐལ་ནས་ཡང་མེས་འཇིག་པ་བདུན་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་ནི། མཇུག་ཏུ་རླུང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན། །དེ་ནས་རླུང་གིས་ འཇིག་པ་གཅིག་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་འཇིག་པ་ནི་དེ་དག་གི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་གསུམ་པའོ།། །།ཡང་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སུས་བྱས་ཤེ་ན། སུས་ཀྱང་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་བྱས་པ་ནི་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི། ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས། །ལས་ལས་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། །དེ་ནི་སེམས་པ་དང་དེས་བྱས། །སེམས་པ་དང་བསམས་པའི་ལས་སོ་ཞེས་གསུངས་ལ། བསམས པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་པས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།ལས་གཉིས་པོ་དེ་དག་ནི་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་། སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ། །དེས་བསྐྱེད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། །སེམས་པས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་ པ།།བསམས་པའི་ལས་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ། ལུས་རྣམ་རིག་བྱེད་དབྱིབས་སུ་ འདོད།།སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུས་དེ་ལྟར་གནས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གི་སྟེ། དེ་བརྗོད་པ། འགྲོ་མིན་གང་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ནི། །སྐད་ཅིག་པ་ཡིན། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་ལས་ཕན་ཆད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདུས་བྱས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་རྣམས་འཇིག་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གལ་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཙམ་ལ་མ་ཡིན་ན་ཕྱིས་ ཀྱང་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་མཐོང་སྟེ་གལ་ཏེ་འཇིག་པ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན། བློ་རང་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེ་དག་འཇིག་པ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་མཐོང་བས་འདི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གང་ཞིག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེ་དང་འབྲེལ་པས་འཇིག་པར་ འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལན་ཡང་འདི་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འགའ་མི་འབྱུང་། །གཞན་ཡང་། རྒྱུ་ཡང་འཇིག་པ་པོར་འགྱུར་རོ། །མེ་དང་འབྲེལ་པ་གང་ལས་ཚོས་བྱེད་ལས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་དེ་དང་འདྲ་བར་ཚོས་པ་དང་། ཆེས་ཚོས་པ་དང་། ཆེས་ཆེར་ཚོས་པ་བྱུང་ ན་དེ་དག་འཇིག་པས་རྒྱུ་དེ་དག་གི་འཇིག་པ་པོར་འགྱུར་བའམ།ཡང་ན་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

第二禅定中贪喜是过患，因为具有轻安而使身体柔软，所以如水一般。第三禅定中呼吸是过患，因为它们仅是风，所以在等持禅定中，内在过患如何生起，在那个禅定中外在过患也是如此。正因为如此，第四禅定中没有过患，因为不动。第四禅定因为远离内在过患，所以称为不动，因此这里外在过患也不会进入。
如果有人说第四禅定的器世间应该是常住的，那么答：不常住，因为其宫殿连同众生都会生灭。在第四禅定中，无论是众生出生还是死亡，都是连同宫殿一起的，所以其中没有常住。
又问这些毁坏是以什么次序发生呢？首先连续不断地以火毁坏七次。之后水毁坏一次。在火毁坏七次之后，水毁坏一次。如此水毁坏七次之后，又以火毁坏七次。最后是风毁坏。之后风毁坏一次。这就是毁坏的次序。
这是俱舍论第三品'世间品'。
又问，所说的各种有情世间和器世间是谁造作的呢？没有任何人预先思考而造作。然而，从众生的业产生种种世间。什么是业呢？即思业和思所作业。所谓思所作，是由思所造作的。
这两种业有三种：身业、语业和意业。其中，思是意业。由思所生的身语业，由思所生的那些称为思所作业的，应当知道是身业和语业。它们是表业和无表业。其中，身表业被认为是形状。由心的力量使身体如此安住的是身表业。
有些人说是'行走'，对此回答说：不是行走，因为有为法是刹那性的。一切有为法不会超过一刹那而存在，所以不应理解为转移到其他处所，因此不是行走。应当知道是刹那性的，因为有为法必定会灭。
诸法的灭是无因而生。如果不是在生起的同时，之后也不会发生。这也可以看到，如果灭是有因的话，心、声音和火焰等从无灭中生起也可以看到，所以这不依赖于因。
对于那些认为色等与火接触而灭的人们的回答也是这样：无因则无所生。此外，因也会成为能坏者。与火接触而生起熟变的作用，同样地产生熟、极熟和更极熟时，这些灭时，那些因就会成为能坏者，或者就没有差别了。

།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དབྱིབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ་དབྱིབས་ནི་རྫས་ སུ་མེད་དེ།གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི། གཉིས་གཟུང་འགྱུར། མིག་གིས་མཐོང་ན་ཡང་རིང་པོའོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ། ལུས་ཀྱིས་རེག་ནའང་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་འཛིན་པ་མེད་དོ། །གང་ཡང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་ པའི་གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ན།དེ་རྡུལ་ལ་མེད། རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མང་པོ་གནས་པ་ཁོ་ན་ལ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་འདོགས་པར་ཟད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ ན་རེ།དབྱིབས་ཀྱང་རྫས་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ངག་རྣམ་རིག་བྱེད་ནི་ངག་སྒྲ། །ངག་གི་རང་བཞིན་གྱི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ མ་ཡིན་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ། དེ་ཡང་རྫས་སུ་མེད་དེ། ཁས་བླངས་ནས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། རྣམ་གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་གསུངས་དང་། །འཕེལ་དང་མ་ བྱས་ལམ་སོགས་ཕྱིར།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་ཏེ། བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པའོ་ཞེས་སོ། །ཟག་པ་མེད་ པའི་གཟུགས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ།གཟུགས་གང་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་འམ། ཁོང་ཁྲོ་བ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ་ནི་བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ། ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པའི་གཟུགས་ཀྱང་མེད་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ ཡང་མེད་དོ།།འཕེལ་བར་ཡང་གསུངས་ཏེ། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ་ནི་ཡིད་གཞན་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་ ཀྱང་མངོན་པར་འཕེལ་བར་མི་རུང་ངོ་།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་ལ་གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་ཀྱང་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་མེད་ན་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པར་མི་འགྱུར་ ལ།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་འོག་ཏུ་གང་གིས་ན་ཡིད་གཞན་དང་ལྡན་པ་འདི་ཡང་དགེ་སློང་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་ཅི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ ཡིན་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ཡོད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཁོ་ན་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་ངམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་རྟོགས་རྣམ་རིག་མིན་སྐད་ཅིག་།ཕྱིན་ཆད་འདས་པའི་འབྱུང་ལས་སྐྱེས། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་ པོ་ཕྱིན་ཆད་འདས་པའི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེའོ།།དེ་དག་ནི་འདིའི་བཞིའི་དོན་དུ་འགྱུར་ལ། ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་ལོ་ས་ལ་འདྲིལ་བ་ལག་པས་འཕུལ་བ་དང་། སའི་ཕྱོགས་བཞིན་ནོ།

而且这也不合理，因此若无行为，则身表是形色，这一点已经成立。经部诸师说形色并非实有，若是实有，则应为二所取。以眼见时应知是长等，以身触时也应能知，然而色处并非二者所取。若有些许有碍色必定存在于极微中，然而极微中并无长等形色。因此，仅仅是对多个聚集安立为长等而已。
毗婆沙师们说：形色确实是实有，身表也是以形色为自性。语表即语声，凡是语言自性的声音即是语表。无表如前所说。经部诸师说：那也非实有，因为仅仅是受持后不作而已。毗婆沙师们说是有的。
若问如何得知？由三种无垢色所说，以及增长、未作、道等故。世尊说色有三种：可见有对、不可见有对、不可见无对。也说有无漏色，即无量的'于何色不生贪著或嗔恚'等。除无表外，既无不可见无对色，也无无漏色。
也说有增长：具足这些从事物所生的事物者，必定会不断地增长福德。除无表外，具有其他心时福德也不应增长。若无无表，则自己未作而令他作的业道也不应成立。若无无表色，则不应成为八支圣道，别解脱戒也将不存在，因为受戒后，当具有其他心时，使其成为比丘的法将不存在。因此，无表确实是存在的。
又问，若无表存在时，是否仅以当时存在的大种为因而生起？不是。恒常的情况是：欲界无表从刹那，此后从过去大种生。欲界的无表从第一刹那之后，以过去大种为因而生。这些成为它的四大因，现在身体的大种则成为所依，如同轮子在地上滚动由手推动，又如地面一样。

།ཡང་གང་ན་ཡོད་པའི་ ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གང་ན་ཡོད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།ཟག་བཅས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། །རང་གི་འབྱུང་བ་དག་རྒྱུར་བྱས། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་གྱི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དེའི་ས་པའི་འབྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་རྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན་ ནོ།།ཟག་མེད་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཡིན། །ས་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ལས་དེ་ལས་ཀྱང་། རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་མ་ཟིན་དང་། །རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་སེམས་ཅན་སྟོན། །གཞན་ཡང་ རྒྱུ་མཐུན་ཟིན་པའི་འབྱུང་ལས་སྐྱེས།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་ས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་འཛིན་སྐྱེས་འབྱུང་མ་ཟིན་དང་། །རྒྱས་བྱུང་ཐ་དད་མིན་ལས་སྐྱེས། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེའོ། །ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་སྤང་བ་སྐྱེ། དེ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཚིག་འཆལ་པ་སྤོང་བའི་བར་དུ་སྐྱེའོ། །ཡང་ལས་དེ རྣམ་པ་གཉིས་དང་།རྣམ་པ་གསུམ་དང་། རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་པ་དེ་ལ། རྣམ་རིག་མིན་ལུང་བསྟན་མིན་མེད། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡོད། ཅེས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ནི་རྣམ་གསུམ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། སེམས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །མི་དགེ་ནི་འདོད། ། ནའོ། །མི་དགེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ནི་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་དོ། །དེ་ལ། གཟུགས་ནའང་རྣམ་རིག་མིན། འང་གི་སྒྲས་ནི་འདོད་པ་ན་ཡང་ཡོད་དོ། །གཟུགས་མེད་པ་དག ན་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ།།རྣམ་རིག་དཔྱོད་དང་བཅས་དག་ན། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་ཀྱི་དེ་མན་ཆད་ན་མེད་དོ། །འདོད་པ་ན་ཡང་བསྒྲིབས་པ་མེད། ཅིའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མན་ཆད་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་ལ། འདོད་ པའི་ཁམས་ན་བསྒྲིབས་པ་མེད་ཅེ་ན།གང་ཕྱིར་ཀུན་སློང་མེད། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་ན། དེ་ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་མེད་དེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བས་སྐྱེད་ཀྱི། བསྒྲིབས་ ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ན་མེད་དོ།།ཡང་ཅི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་དབང་ཁོ་ན་ལས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དོན་དམ་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་དང་།ཀུན་ནས་སློང་བས་སོ། །དེ་ལས་རེ་ཞིག་ཐར་པ་དམ་པའི་དོན་དུ་དགེ་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མཆོག་ཏུ་བདེ་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དགེ་བ་སྟེ། ནད་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །རྩ་བ། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་བདག་ཉིད་ ཀྱིས།།དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་དག་སྟེ། གཞན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཕྲོད་པའི་སྨན་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་དང་ལྡན་མཚུངས་ལྡན་གྱིས། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ངོ་ ཚ་ཤེས་པ་དང་།ཁྲེལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དགེ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་བཞིན་ནོ། །བྱ་བ་ལ་སོགས་ཀུན་སློང་བས། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་དེ་ དག་ཁོ་ནས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སེམས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ།སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་འོ་མ་བཞིན་ནོ། །དགེ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་ལས། བཟློག་པ་མི་དགེ་།འཁོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ ཅད་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་མི་བདེ་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།

若问：'在何处存在的身语业是以何处的大种为因？'
有漏身语业以自地大种为因。从欲界乃至第四禅天的身语业，都是以其所在地的大种为因。
无漏业则以所生地为因。应知是以所生地、能生地的大种为因。关于无表业：
无表业非所触及，异熟所生显有情。此外，从同类及所触大种生。无表业唯从同类及所触大种为因而生，此是非等持地的性质。
定生无表从非触，及长养、无差别生。由等持所生、长养所生，以及非所触大种为因而生。也是无差别的，以大种为因生起离杀生，同样从这些大种生起乃至离妄语。
又此业分二种、三种、五种解说。其中：'无表业无无记'，有善与不善。其他三种是表业，思是三种。不善唯在欲界。不善业唯存在于欲界，其他处则无。善业与无记业因未加遮止故遍一切处。
其中，色界亦有无表。'亦'字表示欲界也有。无色界因无大种故无表业。
表业在有寻有伺地。唯存在于欲界及初禅，其上则无。欲界亦无有覆。
为何初禅天以上无表业，而欲界无有覆？因为无等起。以有寻有伺心发起表业，而第二禅以上则无此心，以修所断而生，有覆无记在欲界亦无。
复次，诸法是否仅依等起力而了知善等性质？答：不是。而是有四种，即胜义、自性、相应、等起。
其中，首先解脱是胜义善。涅槃是一切苦的止息，故为最极安乐，因此是胜义善，如无病一样。
根本颂：'惭愧自性善'。三善根、惭、愧是自性善，不待其他相应及等起，如对症良药。
与彼相应故相应善。与善根、惭、愧相应的诸法是相应善，如调配的药饮。
作业等由等起善。唯由与善根等相应的诸法所等起的非心所摄身语业，是等起善，如服用调配药饮所产生的乳汁。
与善相反即不善。轮回因具一切苦的本质，故为最极不乐，因此是胜义不善。

།མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་སོ། །དེ་དག་གིས་ ཀུན་ནས་བསླང་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ལས་ཏེ། ནད་དང་མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་ལ་སོགས་པ་དཔེར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་འཁོར་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པའམ།དགེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅན་ནི་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་ཚོལ་བ་ན་ནི་དེ་ལ།དོན་དམ་པར་ལུང་མ་བསྟན་པ་བརྟག་པ་དག་།འདུས་མ་བྱས་ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་ལས་ནི་ལོག་པ་རྟོག་པ་དང་ལོག་པའི་ངག་དང་ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཤེ་ན། འདི་ནི་འགལ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར། ཀུན་སློང་རྣམ་ གཉིས་རྒྱུ་དང་ནི།།དེ་ཡི་དུས་ཀྱི་སློང་ཞེས་བྱ། །ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དང་། དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་སྟེ། དེའི་དུས་ཁོ་ན་ན་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ལས་དང་པོ་རབ་འཇུག་བྱེད། །གཉིས་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན། །རྒྱུའི་ ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་བྱ་བའི་དུས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་། མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་ ཡིན།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ནི་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དཔྱོད་པ་དང་རྟོག་པ་དག་གི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་ལས་རྒྱུའི་ཀུན་ ནས་སློང་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མི་འགལ་ལོ།།ཡིད་ནི། བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་གཉིས་ཀ་ཡིན། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ལྔ་ ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བར་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་འམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ངེས་པ་མེད་དེ། རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་དགེ་སོགས་ལས། །རྗེས་འཇུག་བྱེད་ཀྱང་ རྣམ་གསུམ་འགྱུར།།རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དགེ་བ་ལས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཐུབ་པའི་འདྲ་བའམ་དེ་དགེ་བ། །རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དགེ་བ་ལས་ ཀྱང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་འདྲ་བ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཡིད་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་གཉིས་ཀ་ཡིན། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞར་ལ་འོངས་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྔར་བཤད་པ་དེ་ནི། རྣམ་རིག་མིན རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ།།སྡོམ་དང་སྡོམ་པ་མིན་དང་གཞན། །འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུན་སྡོམ་ཞིང་འགོག་པས་ན་སྡོམ་པའོ།

不善根以及无惭无愧等，是以自性。与彼等相应的诸法，是以相应。由彼等所发起的身语业，以及生等和得等，是由发起，如病和不适药等为喻。
如此则问：既然属于轮回之故，有漏之法皆应成为无记或非善？答：胜义中虽如是说，然有漏法中，凡是由异熟故成无记者即称为无记，具可意异熟者即称为善。
若于胜义中寻求无记，则于彼中，胜义无记之观察：虚空无为和非择灭是无余无记。
所说见所断心非发起表业，那么为何世尊说'由邪见生起邪思维、邪语和邪业'等？此非相违，因为：
发起有二种，因和彼时发起。发起有二种：因之发起和彼时之发起，因为唯于彼时有彼故。
初者为能入，第二为随入。因之发起是能引发故为能入。彼时之发起是于作业时随顺而入故为随入。
其中又，见所断识是能入。见所断心是彼发起之所依，为寻思和观察之所依故，是表业之能入，因心向外故非随入。
因此，经中依据因之发起而说故不相违。意是修所断二俱。修所断意识是二俱，即亦是能入亦是随入。
五唯随入。五识蕴唯是随入。
复次，随入是否如能入一样？此非决定：由能入善等，随入亦成三。由善能入亦成善、不善、无记随入，不善和无记亦复如是。
佛相似或彼善。由善能入亦成相似随入，由无记亦成善随入。
所说修所断意是能入亦是随入。异熟生二俱非。异熟所生心因无功用而转故，非能入亦非随入。
旁述已竟。前所说者，表业三种，谓律仪、不律仪及余。由遮止破戒相续故名律仪。

།དེ་ལ། སྡོམ་པ་སོ་སོར་ཐར་ཅེས་བྱ། །དེ་བཞིན་ཟག་མེད་བསམ་གཏན་སྐྱེས། །དེ་ལ། སོ་སོར་ཐར་ཅེས་བྱ་རྣམ་བརྒྱད། །དགེ་སློང་ དང་།དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་སློབ་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དང་། བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་སྟེ། སྡོམ་པ་འདི་ནི་མིང་དུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ བསྙེན་དང་།བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པའོ། ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། མཚན་ལས་མིང་ནི་འཕོ་བའི་ཕྱིར། །མཚན་གྱུར་ན་དགེ་སློང་ནི་དགེ་སློང་མ་ཞེས་བྱ་ལ། དགེ་སློང་མ་ཡང་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བསྙེན་ནི་དགེ་བསྙེན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །མཚན་གྱུར་ པ་ལ་སྔོན་གྱི་སྡོམ་པ་གཏོང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་སྔོན་མེད་པའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡོམ་པ་འདི་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་། ཐ་དད། སྐྱེས་ཏེ་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་དོ། །དགེ་བསྙེན་གྱིས་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བླངས་པས་སྔར་གྱི་རྣམས་ལས་ སྡོམ་པ་གཞན་བསྣན་པས་ལྷག་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་གཞན་ཡང་ངོ་། །དེ་དག་འགལ་བ་མེད། སྡོམ་པ་ཕྱི་མ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་སྔོན་ཐོབ་པ་གཏོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དགེ་སློང་[(]ཀྱི་[,]གི་[)]སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་དགེ་བསྙེན་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་ འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ན་དགེ་བསྙེན་ཡིན་པ་ནས། དགེ་སློང་གི་བར་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྤང་བྱ་ལྔ་བརྒྱད་ཅུ་དང་ནི། །ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་མནོས་པ་ལས། །དགེ་བསྙེན་དང་ནི་བསྙེན་གནས་དང་། །དགེ་ཚུལ་ཆེད་དང་དགེ་སློང་ཉིད། །སྤང་བར་བྱ་བ་ལྔ་པོ་ལས་སླར་ ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ནི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་།བརྒྱད་པོ་ལས་བསྙེན་གནས་ལ་གནས་པ་དང་། གསེར་དངུལ་འཛིན་པ་ལས་སླར་ལྡོག་པ་བརྒྱད་པོ་ལ་བསྣན་ནས་བཅུ་པོ་ལས་དགེ་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོ་དང་། དྲི་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། བྱུག་པ་གཉིས་སུ་བྱས་ན་ནི་བཅུར་འགྱུར་རོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་སླར་ལྡོག་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ནི་དེ་དགེ་སློང་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཉིད་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ནི་ལེགས་སྤྱད་དང་། །ལས་དང སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལས་མི་མཉམ་པ་ལས་ལོག་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །མཁས་པས་བསྔགས་པས་ན་ལེགས་སྤྱད་དོ། །བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ བསྟན་ནོ།།ཡང་། དང་པོའི་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །སོ་སོར་ཐར་དང་བྱ་བའི་ལམ། །སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་པོ་དག་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་སྡིག་པ་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་ གཞིའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སོ་སོར་ཐར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཇུག་ཡིན་གྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་གཞི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྡོམ་པ་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཞིག་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སོ་སོར་ ཐར་དང་ལྡན་པ་བརྒྱད།།དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་ལ་སོགས་པའོ། །བསམ་གཏན་སྐྱེས་དང་དེ་ལྡན་པ། །བསམ་གཏན་ལས་སམ་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྐྱེད་པས་ན་བསམ་གཏན་སྐྱེས་ཏེ། གང་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་པར་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ དང་ལྡན་ནོ།།འདིར་ནི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དུ་བརྗོད་ནས་བསྟན་ཏོ། །ཟག་མེད་འཕགས་པའི་སེམས་ཅན་དང་། །ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་དང་ལྡན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྔར་བཤད་པ་དེ་ལས། ཐ་མ་གཉིས་ ནི་སེམས་རྗེས་འབྲང་།།བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །ཡང་སྨྲས་པ། བར་ཆད་མེད་ལམ་སྐྱེས་དེ་གཉིས། །མི་ལྕོགས་མེད་ལ་སྤོང་ཞེས་བྱ། །དེ་དག་ཁོ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་དག་ཏུ་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ གཉིས་ཀྱིས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于这个，称为别解脱戒。同样还有无漏禅定所生戒。关于这个，所谓别解脱有八种：比丘、比丘尼、式叉摩那、沙弥、沙弥尼、优婆塞、优婆夷和近住戒。这些戒体名称上有八种。实质上有四种：比丘戒、沙弥戒、优婆塞戒和近住戒。
怎么知道呢？因为名称随性别而转变。性别改变时，比丘称为比丘尼，比丘尼也称为比丘，如是乃至优婆塞称为优婆夷。对于性别改变者，既不会失去先前的戒体，也不会获得新的戒体。
这些戒体生起时也是各别不同的，生起后不相混杂。优婆塞受持沙弥戒和比丘戒时，并不是在先前的戒体上增添其他戒体。其他情况也是如此。这些并不相违。正受后面的戒体时，并不舍弃先前获得的戒体。若不如此，舍弃比丘戒者就一定不再是优婆塞了。
如何是从优婆塞到比丘呢？由于受持远离五种、八种和一切所应断除的事项，而成为优婆塞、近住戒、沙弥戒和比丘戒。正受持远离五种应断之事而成为优婆塞戒；远离八种而住于近住戒；在八种基础上加上远离接受金银成为十种而成为沙弥戒。这里如果将歌舞、音乐、香、花鬘、涂香分为两种，就成为十种。正受持远离一切应断之事而成为比丘。
别解脱戒即是：戒律、善行、业和律仪。因为正受持远离不平等业而称为戒律。因为智者赞叹而称为善行。因为是行为的本质而称为业。如是已总的说明了别解脱戒。
又，初始的表业和无表业是别解脱和业道。最初受戒时的表业和无表业称为别解脱，因为由此从罪恶中获得解脱。这是正行业道。第二刹那以后只是别解脱戒，而不是别解脱。是后续而非正行业道。
又，这些戒体中谁具足何种戒呢？具足别解脱戒者有八种：比丘、比丘尼等。具足禅定所生戒者，由禅定产生或由禅定引生故称禅定所生，凡是具足禅定者必定具足禅定戒。这里也将近分定说为禅定。
无漏戒具足于圣者。无漏戒为圣者所具足。关于前面所说的随心戒，最后两种是随心而转：禅定戒和无漏戒。又说：无间道所生的这两种，称为在未至定中断除。正是在九种无间道中称为断除戒。因为这两种能断除破戒和引发破戒的烦恼。

།འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། །ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལེགས་པ་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་དབང་པོ་སྡོམ་པས་བསྡམས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་ གསུངས་པ།ཡིད་དང་དབང་པོའི་སྡོམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་གཉིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་། ཤེས་བཞིན་དང་ནི་དྲན་དག་གཉིས། །ཡིད་དང་དབང་པོའི་སྡོམ་པ་ཡིན། །ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་ དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ།དབང་པོའི་སྡོམ་པ་ཡང་ངོ་། །ཡང་གང་ཞིག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་ལྡན་ཞེ་ན། སོ་སོར་ཐར་གནས་ཇི་སྲིད་དུ། །མ་བཏང་བར་རྟག་ད་ལྟར་གྱི། །རྣམ་རིག་མི་ལྡན། སོ་སོར་ ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་གང་དེ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མི་གཏོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་ད་ལྟར་གྱི་དང་ལྡན་ནོ།།སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཕྱིན་ཆད་འདས་པ་དང་། མ་བཏང་བ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ། སྡོམ་མིན་ གནས་པའང་དེ་དང་འདྲ།།དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་ད་ལྟར་བ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཕྱིན་ཆད་འདས་པ་ཡང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་སྡོམ་དང་ལྡན་པ་ནི། །རྟག་ཏུ་འདས་དང་མ་འོངས་དང་། །སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་ལ་ཡང་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་གཏང་བའི་བསམ་གཏན་གྱི་ སྡོམ་པ་འདས་པ་འཐོབ་བོ།།འཕགས་ནི་དང་པོ་འདས་དང་མིན། །འཕགས་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་མ་འོངས་པའི་གང་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ལ། འདས་པ་དང་མི་ལྡན་ཏེ། ལམ་དེ་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་གཞག་ འཕགས་ལམ་གནས་དེ་གཉིས།།ད་ལྟར་དང་ལྡན། བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ནི་ཇི་སྲིད་མ་ལངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ནོ། །སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་དག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བར་གནས་ལ་ ཡོད་ན་དང་པོ་བར་གྱི་དང་།གང་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ད་ལྟར་བ་དང་ལྡན་ནོ། །སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནས། ཕྱིན་ཆད་ དུས་ནི་གཉིས་དང་པོ།འདས་དང་ད་ལྟར་བ་དང་ཡང་ངོ་། །སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་གནས་པ་དག་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་སྡོམ་མིན་གནས་པ་དགེ་བ་དང་། སྡོམ་ལ་གནས་པ་ མི་དགེ་བའི།།རྣམ་རིག་མི་ལྡན་ཇི་སྲིད་དུ། །རིག་དང་ཉོན་མོངས་ཤུགས་ལྡན་པར། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་ནི་རབ་ཏུ་དང་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ན་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་ལ། སྡོམ་པ་ལ་གནས་ པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཤུགས་གང་གིས་གསོད་པ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ན་དེ་དག་ཇི་སྲིད་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ངོ་།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་སྐབས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་རིག་བྱེད་ནི་ཐམས་ཅད་ལ། །བྱེད་པ་དག་ ལ་ད་ལྟར་ལྡན།།སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་བར་མ་ལ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ད་ལྟར་གྱི་དང་ལྡན་ནོ། །མ་བཏང་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མ། །ཕྱིན་ཆད་འདས་ལྡན་མ་འོངས་མེད། །མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་སུ་དང་ ཡང་མི་ལྡན་ནོ།།བསྒྲིབས་པ་དང་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ། །འདས་པ་དག་དང་ལྡན་པ་འང་མེད། །ཆོས་ཉམ་ཆུང་བའི་ཐོབ་པ་ཡང་ཉམ་ཆུང་བ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་པའི་རྣམ་གྲངས་སྔར་བཤད་ནས། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་དེ། །སྡོམ་པ་ མིན་དང་ཉེས་སྤྱད་དང་།།འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་དེའི་ལམ། །སྡོམ་པ་མིན་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི་སྡོམ་པའི་ལས་བཟློག་སྟེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ལྡན་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ བར་མ་དོར་གནས་སེམས་ཞན་པས།།བྱེད་ན་རྣམ་རིག་ཉིད་དང་ལྡན། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་མུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ།

那么，世尊说：'意的律仪是善妙的'，同样也说'以眼根律仪防护而住'，这两种意和根的律仪的本质是什么呢？这两者不是无表色戒的本质，然而，'正知和念这两者，是意和根的律仪'。意的律仪也是念和正知的本质，根的律仪也是。
再者，某人与表色和无表色在何时相应呢？'别解脱住者乃至未舍，恒时现在的无表不相应'。住于别解脱戒者，只要未舍无表色，就一直与现在的相应。从第一刹那之后，与过去的相应，应当配合'未舍'来理解。如前所说的住于别解脱戒者，'住于不律仪者亦复如是'。他也恒时与现在的相应，从第一刹那之后也与过去的相应。
'具有禅定律仪者，恒时与过去和未来相应'。在第一刹那也获得其他生中舍弃的禅定戒过去的。'圣者初时与过去不相应'。圣者在第一刹那与未来的无漏无表色相应，而不与过去的相应，因为之前未生起该道。'等持圣道住彼二，与现在相应'。住于禅定和无漏戒的那些人，只要未出定，就与现在的无表色相应。
已经说明了住于律仪和不律仪者。'若处于中间位，初时与中间的相应'。对于既非律仪也非不律仪者，不一定有无表色，若有的话，在第一刹那与现在的相应。从第一刹那之后，'时与二者初，与过去和现在相应'。
住于律仪和不律仪者也不一定恒时与善和不善的无表色相应，然而'住于不律仪者善的，住于律仪者不善的，无表不相应乃至，表和烦恼力相应时'。住于不律仪者，当以净信力作礼拜佛塔等行为时生起善的无表色；住于律仪者，当以烦恼力作杀害、捆绑等行为时，只要随顺这些行为，就有无表色。
无表色的章节已经讲完。'表色于一切，作业时与现在相应'。住于律仪、不律仪和处中者，只要正在造作表业，就与现在的相应。'乃至未舍之间，从刹那之后与过去相应，无未来'。任何人都不与未来的表色相应。
'有覆和无覆，也不与过去相应'。因为法微弱的得也是微弱的，所以不具有相续性。'律仪的异名前已说，现当说不律仪，不律仪与恶行及，破戒之道即是彼'。不律仪的异名应当理解为与律仪的业相反。
关于与表色相应而不与无表色相应这四句分别中，首先'处于中有者心力弱，造作时唯与表相应'。这是第一句。

།རྣམ་རིག་བཏང་དང་མ་སྐྱེས་པའི། །འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་རིག་མིན། །འཕགས་པའི་གང་ཟག་གང་ཞིག་ཚེ་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་ད་དུང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ བྱུང་བའམ།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམ་པར་ཉམས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་གཉིས་པའོ། །གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ནི་གོ་སླའོ། །ཡང་སྡོམ་པ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས་བསམ་གཏན་གྱི། །ས་ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ། གང་གི་ཚེ་བསམ་གཏན་གྱིས་སེམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དངོས་གཞི་བའམ། ཉེར་བསྡོགས་པ་འཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་འཐོབ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་མེད་ནི་འཕགས་དེས། དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། མི་ལྕོགས པ་མེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐོབ་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་བོ། །སོ་སོར་ཐར་ཅེས་པ། གཞན་གྱི་རྣམ་རིག་བྱེད་སོགས་ཀྱིས། །གལ་ཏེ་འདི་ལ་གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་ལ་འདི་ཡང་གཞན་ལས་ཏེ། དེ་ཡང་དགེ་འདུན་ནམ་གང་ཟག་ལས་འཐོབ་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་རང་བྱུང་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་རྣམས་བསྡུའོ། །དེ་ལ་ཡང་། ཇི་སྲིད་འཚོ་དང་ཉིན་ཞག་ཏུ། །སྡོམ་པ་ཡང་དག་བླང་བར་བྱ། །བསྙེན་གནས་ཀྱི སྡོམ་པ་ནི་ཉིན་ཞག་ཏུའོ།།གཞན་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུའོ། །ཉིན་ཞག་པ་ཡི་སྡོམ་མིན་མེད། །དེ་དེ་ལྟར་ནོད་མེད་ཅེས་གྲག་།ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྡིག་པའི་ཁས་བླངས་པ་ལས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མི་སྐྱེ་ལ། ཉིན་ཞག་པ་ནི་མེད་དོ། །བསྙེན་གནས་ཉིན་ཞག་ཏུ་མནོད་ ན་ཇི་ལྟར་དུ་མནོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།དམའ་བར་འདུག་སྨྲས་བཟླས་པ་ཡིས། །མི་བརྒྱན་ནམ་ནི་ནང་པར་དུ། །བསྙེན་གནས་ཡན་ལག་ཚང་བར་ནི། །ནང་པར་གཞན་ལས་མནོད་པར་བྱ། །དམའ་བར་འདུག་སྨྲས་བཟླས་པ་ནི། །བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བའི་དོན་དུའོ། ། འབོགས་པ་པོའི་ཚིག་གི་རྗེས་སུ་བཟླས་པར་བྱའི་སྔ་མའམ། མཉམ་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་གཞན་ལས་མནོས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་བརྒྱན་པ་ནི་རྒྱན་ནར་མ་མ་གཏོགས་སོ། །ནང་པར་མནོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉིན་ཞག་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གིས་ཆོས་བརྒྱད་ལ་རྟག་ཏུ་བསྙེན་གནས་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྔོན་ཡང་དག་པར་བླངས་པར་བྱས་པ་དེ་ནི་ཟན་ཟོས་ཀྱང་མནོད་པར་བྱའོ། །གཞན་ལས་མནོད་པར་བྱ་སྟེ། རྐྱེན་ཡོད་ཀྱང་མི་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་མནོས་པས་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་གྱི།བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནོད་ཅེ་ན། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡན་ལག་བག་ཡོད་པའི། །ཡན་ལག་བརྟུལ་ཞུགས་ཡན་ལག་སྟེ། །བཞི་གཅིག་དེ་བཞིན་གསུམ་རིམ་བཞིན། །ཡང་བག་ཡོད་པའི་ཡན་ལག་ དང་།།བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་དག་མནོས་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཡིས་དྲན་ཉམས་དྲེགས་པར་འགྱུར། །མྱོས་པས་འགྱུར་བ་འཐུངས་པས་ནི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དྲན་པ་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཁྲི་སྟན་མཐོན་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ན་དྲེགས་པར་འགྱུར་ རོ།།དུས་སུ་ཟ་ཞིང་ཟས་ནར་མའི་དུས་སུ་ཟབ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ལས་བསྙེན་གནས་ཀྱི་དྲན་པ་དང་སྐྱོ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མེད་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་དོ། །ཡང་ཅི་བསྙེན་གནས་འདི་དག་དགེ་བསྙེན་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དམ་གཞན་ལའང་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་ པ་ཡོད་མོད་ཀྱི།སྐྱབས་སུ་མ་སོང་བ་ལ་མེད། །དགེ་བསྙེན་མ་ཡིན་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཉིན་ཞག་དེ་ལ། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་སྟེ། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནོད་པ་དེ་ལ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། མདོ་ལས། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཙམ་གྱིས་དགེ་བསྙེན་དུ་བཤད་པ། ཅིས་པས་སུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ནས་དགེ་བསྙེན་དུ་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། ཁ་ཆེ་པ་རྣམས་ན་རེ་སྡོམ་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

对于已舍弃表业和未生起表业的圣者个人来说是无表业。圣者个人若转生他世后尚未生起表业，或表业已经退失，则唯有无表业相应，这是第二种情况。第三和第四种情况容易理解。
若问这些律仪如何获得？禅定所生的律仪通过禅定地而获得。当以禅定获得有漏的根本定或近分定时，也同时获得禅定律仪，因为是同时生起的缘故。
无漏律仪由圣者获得。其中四禅、未至定和殊胜禅都是无漏地，获得这些定时即获得无漏律仪。
关于别解脱戒，由他人表业等获得。若由他人表示，此人也从他人，即从僧团或个人获得。等字包括自然成就，即诸佛等圆满具足。
对此，应当终生或一日一夜受持清净律仪。近住戒为一日一夜，其他为终生。
没有一日一夜的不律仪，因为没有这样受持的传统。从终生作恶的承诺中生起不律仪，但没有一日一夜的不律仪。
若问近住戒一日一夜如何受持？应以低坐、随诵、不装饰，于清晨从他人受持具足近住支分。低坐随诵是为了生起近住戒律仪。应随诵授戒师的话语，不应在之前或同时诵。如此则是从他人受持。不装饰是除了平常装饰。
应在清晨受持，因为是一日一夜的律仪。若之前已发愿常时守持八支近住戒者，即使吃过饭也可受持。应从他人受持，为了即使有缘由也不违犯。若以其他方式受持，只是善行而已，不是近住律仪。
若问为何受持八支？戒律支分、不放逸支分、禁行支分，依次为四、一、三。
受持这些不放逸支分和禁行支分有何作用？由此能防止失念和傲慢。饮用令人醉乱的饮品会导致失去对应做与不应做的正念。若使用高广床座等会生起傲慢。
若适时进食并断除非时食，则能保持近住念和厌离念，若无此则二者皆无。
再者，近住戒是否仅限于优婆塞？虽然其他人也有近住律仪，但未皈依者则无。非优婆塞者若于当日皈依佛法僧后受持近住律仪，则能生起近住律仪，否则不能。
经中说仅以皈依即成为优婆塞，若问是否仅以皈依就能成为优婆塞？迦湿弥罗诸师说若无律仪则不能成为优婆塞。

།འོ་ན་གང་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ། འདི ལྟར།དགེ་བསྙེན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ། །དེ་ཁོ་ན་ལས། སྡོམ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ། དགེ་བསྙེན་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཁོ་ནས་འདིའི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྡོམ་པ་ཐོབ་ཀྱང་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྟན་པ་དགེ་སློང་བཞིན། ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ཟིན་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་དང་འདི་བསྡམ་མོ་ཞེས་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ལྟར་དགེ་བསྙེན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་སྡོམ་པ་མེད་པའི་དགེ་བསྙེན་ནི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་བསྡམས་པ་ཡིན་ན། སྣ གཅིག་སྤྱོད་སོགས་ཇི་ལྟ་བུ།།གལ་ཏེ་དགེ་བསྙེན་ཐམས་ཅད་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་སྤྱོད་པ་དང་། ཕལ་ཆེར་སྤྱོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན་ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་ བུ་ཡིན།དེ་སྲུང་བ་ལས་གསུངས་ཞེས་གྲགས། །གང་ཞིག་བསླབ་པའི་གཞི་གང་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་སྤྱོད་པ་ཞེས་གསུངས་པར་ཟད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པར་ནི་འདྲའོ། །སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་ཡིད་ཇི་བཞིན། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་ དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ།།གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ཅི་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་བྱེད་པའི་ཆོས། །མི་སློབ་ པ་དང་གཉིས་ཀ་དང་།།མྱ་ངན་འདས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། །གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་མི་སློབ་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ ཀྱི་སྐུ་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཞིག་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་དགེ་འདུན་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་འཐོབ་པས་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་དུ་འགྱུར་ པའོ།།གང་ཞིག་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། བདག་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ལྟ་ནའང་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ།།སྐྱབས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་སྐྱོབ་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་གཏན་དུ་ངེས་པར་ཐར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ ཅིའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་གཞན་དག་ལ་ནི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བའི་གཞི་རྣམ་པར་གཞག་ལ།དགེ་བསྙེན་ལ་ནི་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤོང་བ་བསླབ་པའི་གཞིར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། ལོག་གཡེམ་ཤིན་ཏུ་སྨད་ཕྱིར་དང་། །སླ་ཕྱིར་མི་བྱེད་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཤིན་ཏུ་སྨད་པ་ཡིན་ནོ།།ཁྱིམ་པ་དག་གིས་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལས་སྡོམ་པ་སླའི་འཕགས་པས་ཀྱང་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་བོ། །དེ་བས་ན་བསླབ་པའི་གཞི་འདི་ཉིད་རྣམ་པར་ གཞག་གོ།།གང་དག་དགེ་བསྙེན་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་ཆུང་མ་ལེན་པར་བྱེད་ན། ཅི་དེ་དག་གིས་དེ་དག་ལས་ཀྱང་། སྡོམ་པ་ཐོབ་པའམ། འོན་ཏེ་མིན་ཞེ་ན། ཉི་ཚེ་བའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་འཐོབ་བོ། །ཇི་ལྟར་སྡོམ་པ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ སྡོམ་པ་ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་བཞིན།།འཐོབ་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གི་སྡོམ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་དེ་བཞིན་འཐོབ་བོ། །དེ་ལ་འདོད་ལོག་མེད་པས་སྡོམ་པ་ཉམས་པ་ཡང་མེད་དོ།

那么，经中所说的是什么样的呢？对此没有矛盾。如是：
仅从承诺为近事而生戒律，仅从承诺为近事而生此近事戒律。虽已得戒，为了了知学处基础，如同教导比丘一般。如同已得比丘戒和沙弥戒后，为使了知'你当守护这些'而令持守学处基础一样，近事也与此相同，因此没有无戒律的近事。
若一切皆守护，那么何以有一分行持等？若一切近事皆住于近事戒，世尊所说的一分行持、少分行持、多分行持、圆满行持的近事又作何解释？
据说是从守护而说。仅仅是说某人守护某学处基础即称为行持，但一切住于戒律则是相同的。一切戒律也是：
小等随心愿。小、中、大是依据正受心的力量而定。
若有人皈依佛、法、僧，他皈依什么呢？皈依三者：佛僧所成之法，无学及二者，涅槃而皈依。
若皈依佛，即是皈依成就佛陀的无学法。这些是尽智等及其眷属。色身因为前后无差别故。
若皈依僧，即是皈依成就僧伽的有学、无学法，因为获得此法而成为不退转的八种补特伽罗即成为僧伽。
若皈依法，即是皈依涅槃之法、择灭，因为自他相续的烦恼和苦的寂灭是同一性相故。
如是，因为性相无别，故说皈依一切佛法僧。
皈依的含义即是救护义，因为依此而永远决定解脱一切苦故。
又为何其他戒律中安立断除不净行为基础，而近事戒中安立断除欲邪淫为学处基础呢？因极受诃责，易行故，得故。
欲邪淫在世间极受诃责。在家人易于守护远离欲邪淫戒，圣者也得不行欲邪淫戒。因此安立此学处基础。
若有人虽为近事却娶妻，是否从彼等得戒？抑或不得？得到别解脱戒是可能的故得戒。
云何不失坏戒律？如是：如何承诺即得戒，而非从相续。这些人的戒律是如何承诺断除欲邪淫而得。其中无邪淫故也无失坏戒律。

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ སྤོང་བ་ཁོ་ན་བསླབ་པའི་གཞིར་གཞག་ལ་ཕྲ་མ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན།རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། བརྫུན་སྨྲ་ཤིན་ཏུ་སྨད་ཕྱིར་དང་། །སླ་ཕྱིར་མི་བྱེད་འཐོབ་ཕྱིར་རོ། །བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་འདས་གྱུར་ན། །བརྫུན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །བསླབ་ པ་ཐམས་ཅད་འདས་ན་དྲི་བར་བྱ་བ་ལ་བདག་གིས་དེ་ལྟ་བུ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཇི་ལྟར་འདས་པར་བྱས་ཀྱང་བདག་ཉིད་འཆགས་པར་འགྱུར་སྙམ་ནས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ལྡོག་པར་བཤད་དོ། །ཡང་ ཅིའི་ཕྱིར་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་འཐུངས་པ་ལས་གཞན་འདིའི་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམ་པར་མ་བཞག་ཅེ་ན།བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ། །མྱོས་འགྱུར་ཉིད་ལས། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་བསྲུང་ཕྱིར་རོ། །མྱོས་པར་འགྱུར་བ་འཐུངས་ན་ ཡན་ལག་གཞན་དང་གཞན་དག་ཀྱང་མི་བསྲུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྡོམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གང་ལས་གཅིག་འཐོབ། དེ་ལས་ལྷག་མ་དག་ཀྱང་འཐོབ་པ་མ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་། འདོད་གཏོགས་ཐམས་ཅད་གཉིས་ཀ་དང་། །དེ་ལྟར་དག་ལས་འཐོབ་པར་ འགྱུར།།འདོད་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་དངོས་དང་མཇུག་ལས་སོ། །གཉིས་ཀ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་ སོ།།སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དུས་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་ལས་འཐོབ་ཀྱི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་ཟག་མེད་སྡོམ་པ་ནི། །དངོས་དང་དུས་ནི་ ཐམས་ཅད་ལས།།བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཁ་ན་ལས་འཐོབ་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ན་བཅས་པའི་ཁོ་ནམ་ཐོ་བ་ལས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འཐོབ་བོ། ། ཡང་ཅི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་། རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཐོབ་བམ། འོན་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་ངེས་པར། སྡོམ་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་འཐོབ་ལ། ཡན་ལག་རྒྱུ་ལ དབྱེ་བ་ཡོད།།དེ་ལ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་འཐོབ་བོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་གཞི་ལས་སོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ནི་སྡོམ་པའི་ཡན་ལག་ལས་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ལས་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་ལ་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཏེ། གལ་ཏེ་མ་ཆགས་པ་ དང་།ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་རྒྱུ་ཡིན་ནའོ། །ལ་ལ་ལས་ནི་གཅིག་གིས་ཏེ། །སེམས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིད་དང་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་འདོད་པ་ཡིན་ནའོ། །སྡོམ་པ་མིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། །ཡན་ལག་ཀུན་ལས་རྒྱུས་མིན་ནོ། །མ་ཚང་བའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ ཅན་ནི་མེད་དོ།།རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ཅིག་ཅར་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་ལས་འཐོབ་པ་བཤད་ནས་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྡོམ་པ་མིན་པ་བྱ་བའམ། །ཁས་ལེན་པ་ལས་འཐོབ་པར་ འགྱུར།།དེའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གསོད་པར་སྦྱོར་བ་བྱ་བ་ལས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་འཐོབ་བོ། །གཞན་གྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ལས་དེ་ཁས་ལེན་པ་ལས་སོ། །ལྷག་མའི་རྣམ་རིག་མིན་ཞིང་དང་། །ལེན་དུ་གུས་པར་བྱེད་པས་འཐོབ། །གང་ཀུན་ དགའ་རབ་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་བ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཞིང་ཡང་ཡོད་དོ།།ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་མ་འཚལ་གྱི་བར་དུ་ཟས་མི་བཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་དམ་བཅས་པའམ། དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་གང་ལས་འདིའི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་གུས་པས་ལས་བྱེད་པ་ལས་སོ།

若问：'为何只将不妄语立为学处基础，而不将离间语等立为学处基础？'
是因为这三个原因：由于妄语极为可诃，容易行持，以及能获得。若违犯一切学处，就会导致妄语。若违犯一切学处，当被问及时就会说'我没有做过这样的事'，这就会导致妄语。因此，无论如何违犯都会自然忏悔，所以说要远离妄语。
若问：'为何除了饮用令人醉乱的饮品这一制罪过失外，不建立其他学处基础？'因为制罪过失中的令人醉乱的饮品，为何如此？是为了守护其他（学处）。若饮用令人醉乱的饮品，就会导致不能守护其他支分。
若问：'从获得这三种律仪中的一种，是否也能获得其余律仪？'答：不是。然而，欲界所摄一切（别解脱律仪）从两者获得。'欲界所摄'是指别解脱律仪。'一切'是指加行、正行和后行。'两者'是指对有情和无情的教导，以及性罪和遮罪。
因为是依托有情而入，所以只从现在的蕴、界、处获得，而不从过去和未来获得，因为那些不计为有情。
禅定无漏律仪，从正行和一切时获得。禅定和无漏律仪只从业道正行获得，而不从加行和后行获得，更不用说从制罪过失获得。从一切时的蕴、界、处获得。
若问：'律仪和不律仪是否从一切有情、一切支分和一切因获得？还是有何差别？'首先确定：律仪从一切有情获得，支分和因有差别。其中，比丘律仪从一切获得。其他则从基础获得。诸业道是从律仪支分获得。从因获得也有差别，有些是从一切获得，即若因是无贪、无嗔、无痴时。有些是从一个获得，即若认为是小、中、大心为因时。
不律仪从一切和一切支分获得，但不从一切因获得。不存在不完整的不律仪。不是从一切因获得，因为小心等不会同时生起。
说明从何获得之后，当说明如何获得：不律仪从作业或承诺获得。生于其种姓者从杀生加行获得不律仪。生于其他种姓者从承诺彼业获得。
其余非表色从殊胜田和恭敬受持获得。有些殊胜田仅仅通过供养给功德圆满者等就能生起非表色。或者通过发愿'在未顶礼佛陀之前不食用食物'等，或从善业或不善业中，以如是恭敬作业而生起其非表色。

།ཐོབ་པ་བཤད་ནས་གཏོང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསླབ་པ་ཕུལ་དང་ཤི་འཕོས་དང་། །མཚན་གཉིས་དག་ནི་འབྱུང་བ་དང་། །རྩ་བ་ཆད་དང་མཚན་འདས་ལས། །སོ་སོར་ཐར་པའི་ འདུལ་བ་གཏོང་།།བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཀྱི་མི་བརྡ་ཕྲད་པའི་དྲུང་དུ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་སླར་ཕུལ་པ་དང་། རིས་མཐུན་བཏང་བ་དང་། མཚན་གཉིས་ཅིག་ཅར་བྱུང་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ལས་སོ། །བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་མཚན་མོ་ འདས་པ་ལས་ཀྱང་ངོ་།།ཁ་ཅིག་ལྟུང་བར་འགྱུར་ལས་སྨྲ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་དང་དགེ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པ་གཏོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་དམ་ཆོས་ནུབ་པ་ལས། །འདི་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་ན་ བསླབ་པའི་མཚམས་ཐམས་ཅད་དང་།།ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཆེ་རྣམས་ནི་བྱུང་བ་ལ། །བུ་ལོན་ནོར་བཞིན་གཉིས་སུ་འདོད། །ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་ལ་ཡང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་གཏོང་བ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱོགས་ གཅིག་ཉམས་པས་སྡོམ་པ་ཟད་པར་གཏོང་བ་ནི་མ་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཀྱང་འདི་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་ལ་ནོར་ཡང་བདོག་ལ་བུ་ལོན་ཡང་ཆགས་པ་བཞིན་ནོ། །ལྟུང་བ་དེ་བཤགས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།ཡང་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་ཇི་ལྟར་གཏོང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ནི། །ས་འཕོས་ཉམས་པ་དག་གིས་གཏོང་། །བསམ་གཏན་དུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བ་ནི་གོང་མའམ་འོག་ ཏུ་སྐྱེ་བ་སྟེ་ས་འཕོས་པ་ལས་སམ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད་གཏོགས་འཕགས་པ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་སྦྱངས་ཉམས་པ་ལས། །དགེ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ པ་ལས་ལམ་སྔ་མ་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ།།དབང་པོ་སྦྱངས་པ་ལས་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་མོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ལམ་གོང་མའོ། །རེ་ཞིག་སྡོམ་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་གཏོང་ངོ་། །སྡོམ་མིན་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་དང་། །ཤི་དང་མཚན་གཉིས་བྱུང་བ་དང་། །སྡོམ་ པ་ཐོབ་པ་ལས་ནི་གལ་ཏེ་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་སམ།།བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་ནའོ། །ལུས་བོར་བའི་ཕྱིར་ཤི་བ་དང་། རྟེན་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མཚན་གཉིས་བྱུང་བ་ལས་སོ། །བར་མ་ཤུགས་བླངས་བྱ་བ་དང་། །དོན་ཚེ་རྩ་བ་ཆད་པ་ལས། ། རབ་ཏུ་དང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཤུགས་གང་གིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འཕངས་པ་དེ་ཆད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དག་པར་གཏོང་ན་བླངས་པ་གཏོང་བ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་བླངས་པ་མི་བྱེད་ན་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལས་སོ། ། མཆོད་རྟེན་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་དོན་ཆད་པ་ལས་སོ། །ཚེ་ཆད་པ་ལས་ཀྱང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་རྩོམ་པ་ན་ཡང་ངོ་། །དེ་ལྟར ན་བར་མའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ།།འདོད་གཏོགས་དགེ་བ་གཟུགས་མིན་ནི། །རྩ་ཆད་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ལས། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པའམ། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཟུགས་ མིན་ནོ།།གཉིས་པོ་སྐྱེས་པས་རྣམ་ཉམས་འགྱུར། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་གང་གི་སྤོང་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེས་འདི་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྡོམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་ཡོད་ཅེ་ ན།ཟ་མ་མ་ནིང་སྒྲ་མི་སྙན། །མཚན་གཉིས་མ་གཏོགས་མི་རྣམས་ལ། །སྡོམ་མིན་སྡོམ་པའང་དེ་བཞིན་ལ། །ལྷ་ལའང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡིག་པ་བྱ་བའི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་དང་ སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་དོ།།ངན་སོང་རྣམས་ལ་ཡང་གང་དང་ལྡན་པ་དང་། གང་མེད་པས་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཤས་ཆེན་པོ་མེད་དོ།

讲述获得后再讲述舍弃。由于舍戒和死亡，以及两性同时出现，断善根和超过时限，舍弃别解脱戒律。在人前以至诚心舍还学处，以及舍弃同类，两性同时出现，断尽一切善根而舍。近住戒则由于超过夜晚时限而舍。
有些人说由堕罪而舍。其他人说由四种堕罪中任何一种而舍比丘戒和沙门戒。其他人说由正法灭尽而舍。如此正法灭尽时，一切学处界限和业的边际都将不复存在。迦湿弥罗诸师则认为犯戒如同债务财产，认为有两种。迦湿弥罗诸师说即使犯根本堕罪也不会舍失比丘戒。为什么呢？因为由于破坏一部分而完全舍弃戒体是不合理的。
然而此人既有持戒也有破戒两种情况，譬如有人既有财产也负债一样。若忏悔此堕罪则唯一成为具戒者。
那么禅定戒和无漏戒又如何舍呢？属于禅定的善法，由转生他地和退失而舍。一切属于禅定的善法由转生上地或下地而舍，或由退失等持而舍。如同属于色界，同样属于无色界的圣者，由获得果位、练根和退失而舍。无漏善法由获得果位而舍前道。由练根而舍钝根道。由退失而舍上道。暂且戒律如是舍。
由获得戒律、死亡和两性同时出现而舍不律仪。由获得戒律即若正受戒律或获得禅定戒时。由舍身故死亡，由所依损坏故两性同时出现而舍。由舍弃中庸行为和目的寿命断绝而舍。由极大信心和烦恼力所发起的无表色断绝时也将断绝。若正舍则由舍所受而舍。若不行所受则由断绝行为而舍。由断绝塔庙、园林、经堂、卧具、坐具、衣服、装饰等事物的目的而舍。也由寿命断绝而舍。当开始断除一切善根时也舍。如是舍中庸无表色。
属欲界善法非色法，由断善根和转生上界而舍。由断尽一切善根，或转生色界、无色界而舍。有染污非色法，由二者生起而退失。随烦恼的何种对治道，由此断除此等及其眷属，而非其他。
复次不律仪和戒律存在于何等有情中呢？除去黄门、扇搋、北俱卢洲人、两性人外的人类有不律仪和戒律，天人亦然。北俱卢洲人因为无正受、无等持，以及无作恶意乐故无戒律和不律仪。恶趣众生也因为不具足及缺乏能成为戒律和不律仪的惭愧胜分。

།ཟ་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ལུས་དེ་ལྟ་བུ་གང་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མི་སྐྱེ་ལ། སྡོམ་པ་ ཡང་ངོ་།།དེ་ལ་ཡང་། མི་རྣམས་ལ་གསུམ་མོ། །མི་རྣམས་ལ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ། །འདོད་དང་གཟུགས་སྐྱེས་ལྷ་རྣམས་ལ། །བསམ་གཏན་སྐྱེས་ཡོད། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ ལྷ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དོ།།ཟག་མེད་ནི། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་འདུ་ཤེས་མེད། །སེམས་ཅན་མ་གཏོགས་གཟུགས་མེད་ན་འང་། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དུ་ སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས་སོ།།གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ཡོད་དོ། །འདི་མན་ཆད་ནི་མདོ་ལས་བསྟན་པའི་ལས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བརྩམ་མོ། །ལས་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་བསམ་སྟེ། དེ་ལ། ལས་བདེ་མི་བདེ་དང་གཞན་ནི། །བདེ་བའི་ལས་ནི་ དགེ་བ་སྟེ།།འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་མི་དགེ་བ་སྟེ་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསོད་ ནམས་བསོད་ནམས་མིན་མི་གཡོ།།བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་ལ་སོགས་གསུམ། །དེ་ལ། བསོད་ནམས་འདོད་ཁམས་དགེ་བའི་ལས། །མིག་ཡོ་གོང་མ་ལས་སྐྱེས་པའི། །དགེ་བའི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་དགེ་བ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།གང་ཕྱིར་ས་ནི་དེ་དག་ཏུ། །ལས་རྣམ་སྨིན་ཕྱིར་མི་གཡོའི་ཕྱིར། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་གཡོ་སྟེ། །འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་ལས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ལ། ལྷའི་རིས་གཞན་གྱི་ཡང་ལྷའི་རིས་གཞན་ལའོ། །བསོད་ནམས་མ་ ཡིན་པའི་ལས་ནི་མི་དགེ་བའོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ཉིད་དུ་གྲགས་སོ།།བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་ལམ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དགེ་བ་དང་། བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར། ས་འདི་ནི་ཚོར་བའི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་གསུམ་མོ། །དེ་ཡན་ ཆད།སྡུག་མིན་བདེ་མིན་མྱོང་འགྱུར་བ། །དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་འདིའི་མི་དགེ་།འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནའི་མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བའོ།།འོག་ནའང་བར་མ་ཡོད་དོ་ཞེས། །ཁ་ཅིག་ཟེར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་རྣམ་སྨིན་ལས། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའམ། ལས་གང་གིས་ཀྱང་བསམ་ གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སྔ་ཕྱི་མེད་གསུམ་སྨིན་འདོད་ཕྱིར། །འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གཞན་ན་ནི་ལས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དག་ཅིག་ཅར་དུ་ལྡན་པ་མེད་དེ། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གཟུགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བ་ནི་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འོག་ན་བར་མ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚོར་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ལས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་། །དམིགས་པ་དང་ནི་རྣམ་སྨིན་དང་། །མངོན་སུམ་དུ་ནི་གྱུར་པ་ལས། །མྱོང་འགྱུར་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཚོང་བ་རྣམས་སོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་རེག་པ་སྟེ། བདེ བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དམིགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཡུལ་རྣམས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་གཟུགས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ལས་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ བའི་ལས་ཞེས་བྱའོ།

对于那些饮食等，其身体不会生起非律仪，律仪也是如此。关于这点，人类有三种。人类具有别解脱戒等一切戒律。欲界和色界天人，具有禅定所生戒。禅定所生戒唯有欲界和色界天人才具有。无漏戒，除了殊胜禅定和无想有情外，在无色界也有。欲界和色界众生也具有，除了殊胜禅定和无想有情众生。无色界众生也仅从具有的角度而言存在。
从此以下开始解说经中所说的业。业分为善等，其中：业有乐、不乐及其他。善业即是乐业，能带来悦意果报及获得涅槃。不善业即是不善，与此相反。除此之外，既非乐又非不乐的是无记业。
福业、非福业和不动业，感受乐受等三种。其中，福业是欲界善业。不动是上界所生的善业。为什么呢？因为在那些地中，业果报不动故。欲界的业是动的，因为会感得果报，一个趣的业会在另一个趣中成熟，一个天界的业也会在另一个天界成熟。非福业即是不善业，这是世间共知的。
已说明福等道。直至第三禅的善业，能感得乐受。这是属于受的地，即欲界和三禅。此上，感受非苦非乐的善业，即第三禅以上的善业能感受既非乐也非苦的果报。感受苦的是此处的不善业，唯欲界的不善业能感受苦受。
有些人说下界也有中性业。为什么呢？因为殊胜禅定的异熟果，若不如此，则殊胜禅定的业将无异熟果，或任何业都不会成熟为殊胜禅定。
由于欲求前后无三种成熟，在欲界以外的地方，三业的异熟果不会同时具足：感受乐的是色法，感受苦的是心和心所，感受非苦非乐的是不相应行法，因此下界也有中性业。
如何说非受性的业能感受乐呢？对此无矛盾，因为：自性、相应、所缘、异熟及现前，领受有五种。其中自性领受是诸受，相应领受是触，如说乐受相应触。所缘领受是诸境，如说'以眼见色已，如实领受色'。异熟领受是业，如说'现法受业'。

།མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གང་གི་ཚེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་ངེས་ དང་མ་ངེས་པ།།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ། །མྱོང་འགྱུར་ཕྱིར་ན་ངེས་རྣམ་གསུམ། །དེ་ནི་མ་ངེས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ལས་རྣམ་ལྔ་ཞེས་ཟེར། །མྱོང་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་ སོ།།གཞན་དག་མུ་ནི་བཞི་ཞེས་ཟེར། །གནས་སྐབས་ངེས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མ་ངེས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་ལ་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ ཡོད་དེ།དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས། །གསུམ་གྱིས་རིས་ནི་འཕེན་པར་བྱེད། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་གྱུར་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་རིས་ མཐུན་པ་འཕེན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁམས་གང་ངམ་འགྲོ་བ་གང་ན་ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་དུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། ཐམས་ཅད་ན་ནི་འཕེན་པ་བཞི། །ཐམས་ཅད་དུ་ལས་བཞི་འཕེན་ཏེ། །དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་ཅི་རིགས་པར་རོ། །སྤྱིར་བསྟན་པ་འདིའི་དམིགས་ཀྱིས་ བསལ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།དམྱལ་བ་ན་ནི་དགེ་བའི་གསུམ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་དེ། དེ་ན་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བརྟན་པའི། །བྱིས་པ་དེར་སྐྱེས་མྱོང་མི་བྱེད། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡོངས་ སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ན།དེ་ནི་ས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་མི་བྱེད་དོ། །འཕགས་པ་གཞན་དུའང་མྱོང་མི་བྱེད། །བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་དེར་ལན་གྲངས་གཞན་དུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱང་མི་བྱེད་ དོ།།འདོད་རྩེའི་མི་བརྟན་པ་ཡང་མིན། །འདོད་པའི་ཁམས་སམ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པ་ནི་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ལ།འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལ་ཡང་འཆི་བ་མེད་དོ། །ཅི་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་ཡང་ལས་ཀྱིས་འཕེན་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོད་དེ། སྲིད་པ་བར་མ་འདོད་ཁམས་སུ། །འཕེན་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་གཉིས། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། ནུར་ ནུར་པོ་དང་།མེར་མེར་པོ་དང་། ནར་ནར་པོ་དང་། གོར་གོར་པོ་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་གནས་སྐབས་ལྔ་དང་། བྱིས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་དང་། དར་ལ་བབ་པ་དང་། དར་ལ་ཡོལ་བ་དང་། རྒན་པོའི་གནས་སྐབས་ལྔ་དང་། གནས་སྐབས་བཅུ་པོ་འདི་ དག་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་།སྲིད་པ་བར་མར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་མཐོང་ཆོས་འབྲས་བུ་ཡིན། །དེ་ནི་རིས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན། །དེ་ནི་རིས་མཐུན་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་བར་མ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་གནས་སྐབས་བཅུ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་གཅིག་གིས་འཕངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་མྱོང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ངེས་པའི་ལས་ཅི་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་རབ་དང་དྲག་པོ་དང་། །ཡོན་ཏན་ཞིང་དང་རྒྱུན་ཆགས་སུ། ། བྱས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། །ཕ་མ་གསོད་གང་དེ་ངེས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོས་བྱས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བ་དྲག་པོས་བྱས་པ་དང་། གང་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ནི་དཀོན་མཆོག གསུམ་དང་།འབྲས་བུ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་གོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་རབ་ཏུ་དང་བ་དྲག་པོ་དང་། རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡང་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་དང་། ཕ་མ་གསོད་པ་ཡང་ངེས་པར་འགྱུར་རོ།

现前所经历的是如何呢？当感受到快乐的感受时。因此，由于是经历异熟果报，所以业也称为将感受快乐等。这又分为确定和不确定。在现世等中，由于将经历故有三种确定。这与不确定共为四种。
有些说业有五种。在不确定经历中分为异熟确定和不确定两种。其他说有四种情况。有些是时间确定而异熟不确定，即在现世等中经历，而异熟不确定的业。有些是异熟确定而时间不确定，即与此相反。有两者都有，和两者都无，应随解释而了知。
在这四种业中，三种能投生。现世所经历的业不能投生同类，因为不能投生相同种类。在何界或何趣中有几种业的投生呢？一切处皆有四种投生。一切处投生四种业，或善或不善随其所应。
一般而言，此说的特例是：在地狱中有三种善业。现世所经历的善业则无，因为那里没有善业异熟的机会。凡是已离欲且稳固的凡夫，生于彼处则不经历。具有不退失法的凡夫，若已离某地之贪欲，则生于彼处不造将经历之业。
圣者在他处也不经历。应加上'稳固'二字，即他也不造将在其他时候经历的业。欲界顶的不稳固者也不。已离欲界或有顶贪欲的圣者，不应造生彼处经历或他时经历之业。因为那时已从果位退失，从果位退失者也无死亡。
问：中有是否也有业的投生？答：有。中有在欲界中，有二十二种投生。如何计算呢？凝酪位、膜疱位、血肉位、坚肉位、支节形成位等五个阶段，以及婴儿期、童年期、青年期、中年期、老年期等五个阶段，在这十个阶段中的经历，以及中有中确定与不确定的经历，共二十二种投生。
这是现世果报，这只是一类。这只是一种同类，即中有及其因所生的十个阶段，都是由一业所投。因此只是现世所经历。
又问：如何了知确定之业？答：烦恼猛烈及强烈，功德田及相续作，所作何业即是此，以及杀害父母确定。由猛烈烦恼所造业，由强烈净信所造业，经常造作，对功德田所造，应知即是确定业。功德田即三宝、得殊胜果位和等至的补特伽罗。即使没有猛烈烦恼、强烈净信和经常造作，善业或不善业以及杀害父母也成为确定业。

།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བའི་ལས་ཅི་འདྲ་ བ་ཞེ་ན།མཐོང་ཆོས་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ལས། །ཞིང་དང་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ལས་འགྱུར་རོ། །བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཀྱང་ངོ་། །ཡང་། ས་དེའི་འདོད་ཆགས་གཏན་བྲལ་ཕྱིར། །ཡང་དགེ་བའམ་ མི་དགེ་བའི་ལས་ས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།ལས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། རྣམ་སྨིན་ངེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ངེས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་ངེས་པའི་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མ་ངེས་པའི་ཡང་མ་ ཡིན་ནོ།།གང་ངེས་པར་མྱོང་པའི་ཞིང་དེ་ཁོ་ན་ཅི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡིན་ཏེ། དེ་དང་གང་ཟག་ཁྱད་པར་ཅན་གཞན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། གང་དག་འགོག་བྱམས་ཉོན་མོངས་མེད། །མཐོང་དང་དགྲ་བཅོམ་འབྲས་ལངས་པ། །དེ་ལ་ཕན་གནོད་བྱས་པ་ཡིས། །འབྲས་ བུ་འཕྲལ་དུ་མོང་བར་འགྱུར།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་སེམས་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་འཐོབ་པོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལས་ལངས་པའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ བསམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་ལས་ལངས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལས་ལངས་པའི་རྒྱུད་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ལུས་པ་སྤངས་བའི་ཕྱིར་ གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སར་པ་ཡིན་པས་དྲི་མ་མེད་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ལངས་པའི་རྒྱུད་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་པར་བྱ་བ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གཙོ་བོ་ནི་ཚོར་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་ པ་མེད་པ་ཡི།།དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ནི། །སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཁོ་ནར་འདོད། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དག་ན་ཡོད་དེ། དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ ནོ།།མི་དགེ་བའི་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡི། །སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་གཡེང་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་གང་ལ་ ཞེ་ན།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ལྔ་དག་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། གཡེངས་པའི་སེམས་ནི་ཡིད་སེམས་ལ། །དེ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །གང་ཞིག་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་པོའི་སེམས་གཡེང་པར་བྱེད་པའི་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ སེམས་གཡེང་བར་འགྱུར་རོ།།སྐྲག་གནོད་མ་ཉམས་མྱ་ངན་གྱིས། །མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པས་སམ། ཁམས་མི་མཉམ་པས་སམ། ཉེ་དུ་ཤི་བ་ལ་སོགས་པའི་མྱ་ངན་གྱིས་སེམས་གཡེང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་བ་གཡེང་བར་འགྱུར་བ་སེམས་གཡེངས་པ་ཡང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་གོ།།ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སེམས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་ པོ་རྣམས་འཁྲུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལས་སྐྱེས་པས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་གཡེངས་པ་དེ་ཡང་། སྒྲ་མི་སྙན་མིན་འདོད་ལྡན་རྣམས། །སྒྲ་མི་སྙན་པ་མིན་པ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་ཡང་ལྷ་སྨྱོན་པ་ཡོད་ན་མི་ དང་ངན་སོང་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།ཡང་གསུམ་སྟེ། ཡོན་པོ་དང་། སྐྱོན་དང་། སྙིགས་མ་དག་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ། ཡོན་སྐྱོན་སྙིགས་མར་གསུངས་པ་ནི། །གཡོ་དང་ཞེ་སྡང་འདོད་ཆགས་སྐྱེས། །ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་གཡོ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ ཡོན་པོར་བཤད་དེ།གྱ་གྱུའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问什么是现法受业，现法果报业，由田和意乐的差别，由于田的差别而成为现法受业。也由意乐的差别。又，由于彻底离该地贪欲故，善或不善业，由于彻底离开了某地的贪欲，所以在现法中感受。
如果问是什么样的业，是决定异熟的业。其决定是这样的：既不是决定时位的也不是不决定的。如果问是否仅仅在见到田时就在现法中感受，是的。此及其他殊胜补特伽罗也是这样，即：从灭尽定、慈心、无烦恼、见道及阿罗汉果起，对他们作损益，果报立即感受。
从灭尽等持中起是因为等持与涅槃相似故获得最极寂静心。从无烦恼起的因是对无量有情具足无烦恼的增上意乐相应，以无量极为清净的福德所修习相应。从慈心起也与此相同。从见道起的相续是因为断除了一切见所断故，是全新转依的无垢。同样，从阿罗汉果起的相续是因为断除了一切修所断。
异熟的主要是受，因此当观察此：无分别善业之异熟，唯许是意受。无分别业是从殊胜禅定乃至有顶都有，其无分别善业的异熟唯是意受。
不善业是身的。意的苦受是忧，那也非异熟。因此异熟是身的。那么有情心散乱是对什么心呢？因为有分别故非对五识，散乱心是意识，彼是业异熟生。某人以咒术等令他人心散乱的业，以其异熟于后世心将散乱。
以怖畏损害未损及忧愁，以非人等怖畏或界不调或亲属死亡等忧愁而心散乱。如果意识散乱的散乱心也是从业异熟生的话。如何意受不成为异熟呢？不说彼心本身是异熟。虽然如此，大种紊乱是异熟，从彼所生故是异熟。
彼散乱心也，除北俱卢洲外诸欲界众生，即使在天中也有疯狂的天人，何况人和恶趣众生。又说三种：歪曲、过失、浊垢。其中，说为歪曲过失浊垢，是从谄诳嗔恚贪欲生。从身语意业谄诳所生说为身等歪曲，因为从诡诈因所生故。

།ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་སྐྱོན་དུ་བཤད་དེ། སྡང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སྙིགས་མར་བཤད་དེ། ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཀར་གནག་ལ་སོགས་བྱེ་བྲག་གིས། །ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ། མི་དགེ་གཟུགས་དང་འདོད་གཏོགས་པའི། །དགེ་བ་ཉིད་ནི་རིམ་བཞིན་དུ། །གནག་དང་དཀར་དང་གཉིས་ཀའི་ལས། །དེ་ཟད་བྱེད་པ་ཟག་མེད་ཡིན། །མི་དགེ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ གནག་པ་ཡིན་ལ།ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་དཀར་བ་ཡིན་ལ། ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ནི། །མི་དགེ་བ་ དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་དཀར་གནག་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དཀར་གནག་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི་ལས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་གནག་པའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་པོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དཀར་བའོ། །འཇུག་པ་དང་འགལ་བས་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་ལས་གསུམ་པོ་འདི་ཐམས་ཅད་ཟད་ པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་། ཆོས་བཟོད་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཡི། །བར་ཆད་མེད་ལམ་བརྒྱད་ཀྱི་གང་། །སེམས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། །ནག་པོ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ལས། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་དང་། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བརྒྱད་ཀྱི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ནི་ནག་པོའི་ལས་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཡིན་ནོ། །དགུ་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དཀར་ནག་ཟད་བྱེད་ཡིན། །འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་བར་ཆད་ མེད་པའི་ལམ་དགུ་པོའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཀར་གནག་གི་ལས་དང་།ནག་པོ་དཀར་བ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པོ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དཀར་པོ་བསམ་གཏན་ཆགས་བྲལ་བའི། །བར་ཆད་མེད་ལམ་སྐྱེས་ཐ་མས། །བསམ་གཏན་དང་བསམ་གཏན་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐ་མ་དགུ་པ་དེའི་སེམས་པ་འདི་ནི་དཀར་པོའི་ལས་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ།།གཞན་ནི་དམྱལ་བ་མྱང་འགྱུར་དང་། །འདོད་གཞན་མྱོང་འགྱུར་གཉིས་སུ་རིག་།དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། །དམྱལ་བ་ལས་གཞན་འདོད་ པའི་ཁམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ནག་པོ་དང་དཀར་གནག་ཡིན་ནོ།།གཞན་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་གནག། །དགེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ལས་སྐྱེས་གཞན་དཀར་གནག་།འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དཀར་གནག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བ་ཡིན་ནོ། ། མདོ་ལས་ཐུབ་པའི་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། མི་སློབ་ལུས་ངག་ལས་ཡིད་ཉིད། །ཐུབ་པའི་གསུམ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། །མི་སློབ་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་ཐུབ་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་ཡིད་ཁོ་ན ཡིད་ཀྱི་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ།ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐུབ་པའི་ཡང་སྤོང་བའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཉིད་སྤོང་བ་ལ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཙང་བྱེད་གསུམ་གསུངས་པ་དེ་ལ། ལེགས་སྤྱད་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ནི། །གཙང་བྱེད་རྣམ་པ་ གསུམ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ལུས་གཙང་བྱེད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་གཙང་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་རེ་ཞིག་དང་གཏན་དུ་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་གསུམ་གསུངས་ པ་དེ་ལ།ལུས་ཀྱི་ལ་སོགས་མི་དགེ་བ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་གསུམ་དུ་འདོད། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་ལས་མིན་ཡང་། །ཡིད་ཀྱི་ཉེས་སྤྱད་རྣམ་གསུམ་མོ།

身等业从嗔恨所生者说为过失，因为从嗔恨因而生。身等业从贪欲所生者说为垢秽，因为从贪著因而生。
由黑白等差别，业有四种。其中，不善业、色界所属善业、欲界所属善业，依次为黑业、白业、黑白业，能尽此等业者为无漏业。
不善业唯一是黑业，因为不悦意故，其异熟果也是黑的。色界所属善业因为未与不善业混杂，所以唯一是白业，因为悦意故，其异熟果是白的。欲界所属善业因为与不善业混杂，所以是黑白业，因为异熟果混杂的缘故，其异熟果也是黑白的。这是从相续的角度安立，而非从自性的角度。
无漏业是能尽除这三种业的。它因为非烦恼性故非黑业，因为无白异熟果故非白业，因为违背趣入且不属于三界故无异熟果。
并非一切无漏业都能尽除这三种业，然而：法忍及离贪的无间道八种中的思，共十二种，是能尽除黑业之业。见道中的四法忍，以及离欲界贪的八无间道中的思，这十二种是能尽除黑业之业。
第九思是能尽除黑白业。离欲界贪的第九无间道中的思，能断除黑白业及非白非黑的九品。
白业由离禅定贪的最后无间道所断。离禅定贪的最后第九无间道的思，能断除白业。
其余分为地狱异熟及欲界其他异熟两种。即地狱异熟及欲界中除地狱的其他异熟，依次为黑业及黑白业。
其余见断黑业，因为不与善混杂。欲界所生其他为黑白，欲界中黑白业是修所断。
经中说调伏有三种：无学身语业及意，是为调伏三，依次为：无学身语业是调伏身语业，唯无学意是意调伏，而非意业。为何如此？调伏也是以断除为义，因此意本身断除称为调伏。
所说清净三种中：一切三种善行，即是三种清净。一切身善行是身清净。如是语意业清净，因为暂时及永远断除身的不善行烦恼垢染。
所说三种恶行中：身等不善，许为三种恶行。身语意不善业是身语意恶行。贪心等虽非业，然是意的三种恶行。

།ལས་ཀྱི་ རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཡང་།།ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །བཟློག་པ་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡིན། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་ ལེགས་པར་སྤྱད་པ་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ།དེ་ལས་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ནས་ནི། །དགེ་དང་མི་དགེ་ཅི་རིགས་པར། །ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་བཅུར་གསུངས་སོ། །དགེ་བ་རྣམས་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དག་ལས་སོ། །མི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དག་ལས་སོ། །འདིར་ཉེས་པར་ སྤྱད་པ་ཅི་ཞིག་དང་།ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཅི་ཞིག་མ་བསྡུས་ཤེ་ན། རེ་ཞིག་མི་དགེ་བ་རྣམས་ལས་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ཕྱོགས་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྡེག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ཕྱོགས་སེམས་པ་མ་བསྡུས་སོ། །དགེ་ བ་ལ་ལུས་ཀྱི་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་ཕྱོགས་སྦྱོར་བ་དང་།མཇུག་དང་། མྱོས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་དང་། ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་སེམས་པ་མ་ བསྡུས་སོ།།ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་རྣམས་ལས། མི་དགེ་དྲུག་ནི་རྣམ་རིག་མིན། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམས་པ་ལས་གཞན་དྲུག་པོ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ནའོ། །གཅིག་རྣམས་གཉིས་སོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམས་པ་ནི་ རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱི་དེ་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་བྱེད་ན། ལས་ཀྱི་ལམ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། ། དགེ་བ་བདུན་རྣམ་གཉིས། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་འཛིན་ལས་སྐྱེས་རྣམ་རིག་མིན། །བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་ནི་སེམས་ཙལ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། ། ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་རྣམ་རིག་བྱེད། །རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་འགྱུར་བའམ། །མ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དྲག་པོའམ། རབ་ཏུ་དང་བ་ལྷུར་ལེན་པ་ཆེན་པོས་སྦྱོར་བ་རྩོམ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཟློག་པ་མཇུག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ནི་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ལས་ཀྱི་ལམ་བྱས་ནས་ཡང་དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས། སྲོག་གཅོད་ པ་ནི་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་དེ་ནི། སྦྱོར་བ་རྩ་བ་གསུམ་ལས་སྐྱེས། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེའི་ལས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཕྱིར་ རམ།ནོར་གྱི་ཕྱིར་རམ་རྩེ་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་ནའོ། །ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁོན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསོད་པར་བྱེད་པའོ། །གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུའོ། །མ་བྱིན་པར་ ལེན་པ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་གང་ཞིག་གང་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེས་དེ་འཕྲོག་པའམ།གཞན་གྱི་རྙེད་པའམ། བཀུར་སྟིའམ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རམ། བདག་གམ་མཛའ་བོ་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་འཕྲོག་པའོ། །ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཁོ་ན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོས་ཆོས་འདོན་པ་པོ་ཚད་མར་བྱས་ནས་སམ། མི་བགྲུངས་པ་ཆད་པས་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་བློས་འཕྲོག་པའོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་བ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་པས་ སམ།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའོ།

虽然不是业的自性，意业的恶行有三种：贪心、害心和邪见。与此相反的是善行。应当了知与恶行相反的是善行。对于所说的恶行和善行，从其大略归纳为，随其所应成为善与不善的十种业道。诸善业来自善行，诸不善业来自恶行。
在此，若问何种恶行与善行未被归纳？首先，在不善业中未归纳身恶行方面的加行、后续、烦恼性的殴打等，以及意恶行方面的思维。在善业中未归纳身善行方面的加行、后续、远离醉酒等、布施、供养等，以及语恶行中的爱语等，以及意善行的思维。
在这些业道中，六种不善业是无表。除欲邪行外的其他六种是无表性。当令他人作时。一种是二者。欲邪行永远是表和无表性，因为自己使其达到究竟。当作彼等时，作这六种业道时也有两种：表和无表。
七种善业有二种。别解脱戒依赖表业。定生无表。禅定和无漏律仪所摄的因依赖心故是无表。近分定是表或无表，或非。如果以强烈的烦恼或以殷重的净信开始加行，则成为无表，其他则不然。相反的是后续。彼等必定是无表性。至于表业，或成或不成，如果作了业道之后又修习随顺之法则成为表业，否则则不然。
经中说：'杀生有从贪生、从嗔生、从痴生'乃至邪见，这是加行从三根本生。其中，从贪生的杀生加行是为了其业分或为财物或为游戏等而行杀。从嗔生是为了解除怨恨而杀。从痴生是为了祭祀等目的。
从贪生的不与取加行是为了得到所欲求的而抢夺，或为他人的利养、恭敬、名声，或为保护自己或亲友而抢夺。从嗔生是为了解除怨恨。从痴生是如国王以说法者为准则，或为惩治不敬者而以法心夺取。从贪生的邪淫加行是因贪著他人妻等，或为利养恭敬等而行非梵行。

།ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཁོ་ན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། པར་སིག་པ་རྣམས་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་བགྲོད་པའོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་ ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་ལོག་པར་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའོ། །དེ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་ལས་བྱུང་ཕྱིར། །བརྣབ་སེམས་སོགས་རྩ་གསུམ་ལས་སྐྱེས། །ཆགས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱུང་བ་ནི་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། ། མི་དགེ་བ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དགེ་བ་སྦྱོར་དང་མཇུག་བཅས་རྣམས། །ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་མེད་ལས་སྐྱེས། །དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་རྩ་བ་གསུམ་ལས སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་སྤོང་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དངོས་སྤོང་བ་ནི་དངོས་ཡིན་ནོ། །མཇུག་སྤོང་བ་ནི་མཇུག་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་པ་ལེན་པ་ན་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་དངོས་དང་མཇུག་རྣམས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྦྱོར་བ་རྩ་བ་གསུམ་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་བྱ་ བ་བཤད་ནས།གང་གིས་གང་ལ་མཐར་ཐུག་པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གསོད་དང་གནོད་སེམས་ཚིག་རྩུབ་པོ། །ཞེ་སྡང་གིས་ནི་མཐར་ཕྱིན་བྱེད། །ཡོངས་སུ་འདོར་བ་དང་རྩུབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོག་གཡེམས་བརྣབ་སེམས་མ་བྱིན་ལེན། །ཆགས་པ་ ཡིས་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད།།ལོག་པར་ལྟ་བ་གཏི་མུག་གིས། །ཆེར་རྨོངས་པར་འགྱུར་བས་དེ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་འདོད། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་རྐྱལ་པ་རྣམས་ནི་སྲིད་པ་བཞིན་དུ་གསུམ་གྱིས་མཐར་ཕྱིན་ཏོ། །གང་ལས་ ཀྱི་ལམ་ཆ་བཞིར་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་གསུམ་དང་།གསུམ་དང་། གཅིག་དང་། གསུམ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། གཞི་ནི་སེམས་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །མིང་དང་གཟུགས་དང་མིང་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་བུད་མེད་ཀྱི་གན་དུ་འགྲོ་བ་ ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ནོ།།ལོག་པར་ལྟ་བའི་གཞི་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གིས་ཕ་རོལ་པོ་འཆི་བར་ངེས་པར་བྱས་ནས་དེ་དང་མགོ་མཉམ་དུའམ་སྔར་ཤི་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡོད་དམ། །འོན་ཏེ་ མེད་ཅེ་ན།སྔ་དང་མཉམ་དུ་ཤི་བ་ལ། །དངོས་མེད་ལུས་གཞན་སྐྱེས་ཕྱིར་རོ། །ལུས་གང་གིས་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དེ་ནི་ཆད་ལ་ལུས་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་བྱུང་སྟེ། དེ་ནི་སྦྱོར་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་ལྡན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དམག་གིས་གདབ་པ་དང་། ལིངས་འདེབས་ པ་དང་།མ་འཁྲིགས་པར་གདབ་བ་དག་ཏུ་ཕ་རོལ་པོ་གསད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མང་པོ་ཚོགས་པས་བཏབ་ལ། གཅིག་གཅིག་གིས་སྲོག་གཅོད་ན་དེ་དང་སུ་ཞིག་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དམག་ལ་སོགས་པ་དོན་གཅིག་ཕྱིར། །ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་ལྡན། །དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ནི་དོན་གྱིས་ན། ཕན་ཚུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྲོག་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། །སྲོག་གཅོད་པ་ནི་བསམས་བཞིན་དུ་མ་ནོར་བར་ནི་གཞན་བསད་པའོ། ། གལ་ཏེ་འདི་བསད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་གསོད་པར་བྱེད་ལ། གཞན་དང་མ་ནོར་བར་དེ་ཉིད་གསོད་པར་བྱེད་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། །མ་བྱིན་ལེན་པ་གཞན་གྱི་ནོར། །མཐུ་དང་འཇབ་བུས་བདག་གིར་བྱེད། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་བདག་གིར་བྱས་པ་ལ་མཐུ དང་འཇབ་བུས་བདག་གིར་བྱེད་ཅིང་།གང་མཐུ་དང་འཇབ་བུས་བདག་གིར་བྱ་བར་བསམས་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མ་འཁྲུལ་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །བགྲོད་མིན་བགྲོད་པར་འདོད་པ་ཡིས། །ལོག་པར་གཡེམ་པ་རྣམ་པ་བཞི། །བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་པ་ལ་འགྲོ་བ་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའམ།མའམ་བུ་མོ་ལ་སོགས་པའོ།

从嗔恨所生的就是为了必定从嗔恨中解脱。从愚痴所生的就是如此，即与母亲等人行不净行。妄语等贪欲所生和嗔恨所生如前所述。从愚痴所生的大多是由邪见引导的。
因为从其后而生，贪心等从三根本生。从贪欲后而生的是从贪欲所生的诸法。
不善业已经讲完。善业及其加行和后续，从无贪无嗔无痴所生。因为由善心所引发，而且必定与无贪等相应，所以一切善业都是从三根本所生。
远离不善业道的加行就是善业道的加行。远离正行就是正行。远离后续就是后续。受戒时也应当配合加行、正行和后续。
说完'加行从三根本生'之后，应当说明何者以何而究竟：杀生、害心和粗语，以嗔恨而究竟。因为完全舍弃和粗暴心显现的缘故。
邪淫、贪心和不与取，以贪欲而圆满。邪见以愚痴而究竟，因为更加愚痴。其余三者以三毒圆满。妄语、离间语和绮语如其所应以三毒而究竟。
业道分为四类，依次是三、三、一、三：基础是有情、受用、名色和名。杀生等的基础是有情。与他人妻子交往等的基础是受用。邪见的基础是名色。妄语等的基础是名蕴。
如果确定他人死亡后，与其同时或先死去的人，是否具有业道的正行？同时死亡者，无正行因生他身故。造作加行的身体已断，只生起另一个身体，因为那不是加行者，所以不应具有业道。
如果在军队、围攻和混战中，为了杀死敌人而集众攻击，一人被一人所杀，谁获得业道？军队等因同一目的，皆如作者具业。因为目的相同，所以都如同作者一样具有业道，因为他们实际上互为加行者。
又问从杀生相到邪见相的定义是什么？杀生是故意无误地杀害他者。如果想要杀此人而杀，无误地杀害该人，仅此即是杀生。
不与取是以威力和偷盗据为己有他人财物。如果对他人所拥有的东西以威力和偷盗据为己有，虽然对所要据为己有的东西认知有误，仅此也是不与取。
非梵行是想与不应行淫者行淫，有四种。不应行淫的对象是被他人占有的，或母亲、女儿等。

།ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་སྐྱེ་གནས་མ་ཡིན་པར་རོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་སྣང་བའམ་མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པའོ། །དུས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་སྦྲུམ་མ་འམ་ བྱིས་པ་གསོ་བ་དང་།ངེས་པ་དང་བཅས་པའི་གན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བརྫུན་ཚིག་འདུ་ཤེས་གཞན་བསྒྱུར་བའི། །ཚིག་དོན་མངོན་པར་གོ་བའོ། །དོན་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་འདུ་ཤེས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ལ། དེས་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པའི་ཚིག་དེའི་དོན་ཡང་གོ་ན་ ཚིག་དེའི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།།མདོ་ལས་ཐ་དད་བཅུ་དྲུག་གསུངས་པ་དེ་ནི་མ་མཐོང་བ་ལ་མཐོང་ཞེས་སྨྲ་བ་ནས་མི་ཤེས་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་པའི་བར་ལ་སོགས་པའོ། །མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། མིག་རྣ་ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་ཤེས་དང་།གསུམ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་གང་དེ། །མཐོང་ཐོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། །རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ་རིམ་བཞིན་བཤད། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ནི་མཐོང་བ་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མྱོང་བ་དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ མྱོང་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མྱོང་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཕྲ་མ་ཕ་རོལ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཚིག་།ཕ་རོལ་དབྱེ་ཞིང་མི་མཛའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ནི་ཕྲ་མ་སྟེ། དོན་ མངོན་པར་གོ་བ་དང་།མ་ནོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཚིག་རྩུབ་པོ་ནི་མི་སྙན་པ། སེམས་ཉན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ཅེས་པ་དང་ཡང་སྦྱར་ཏེ། སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་མི་སྙན་པ་ཕ་རོལ་པོ་ལ་སྨྲས་ཤིང་དོན་མངོན་པར་གོ་ལ། གང་ལ་སྨྲ་བར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་སྨྲས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚིག་རྩུབ་པོ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་ཅན་ཀུན་ཀྱལ་པ་ཉིད། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ནི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཉོན་མོངས། །གཞན་དག་ན་རེ་ངག་གི་ལས་བརྫུན་གྱི་ཚིག་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཚིག་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་གསག་གླུ་དང་ཟློས་གར་བཞིན། །བསྟན་བཅོས་ངན་བཞིན། དཔེར་ན་དགེ་སློང་ལོག་པས་འཚོ་བ་ཁ་གསག་བྱེད་པ་དང་། ཆགས་པས་ཁ་ཅིག་གླུ་ལེན་པ་དང་། ཟློས་གར་མཁན་རྣམས་ཟློས་གར་གྱི་ཚེ་གཞན་དག་མགུ་བར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་འཁྱལ་པ་དང་།དེའི་ལྟ་བར་གྱུར་ནས་བསྟན་བཅོས་ངན་པ་དག་འདོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་གཞན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ངག་གི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་ནོ། །བརྣབ་སེམས་ནི། ལོག་པས་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ཆགས། །ཕ་རོལ་ པོ་དག་གི་གང་ཡིན་པ་བདག་གི་ཡིན་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་ནས་གཞན་གྱི་ནོར་དག་ལ་མཐུའམ་འཇབ་བུ་ཡང་རུང་ལོག་པ་མི་རིགས་པས་བདག་གིར་བྱེད་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྣབ་སེམས་སོ།།གནོད་སེམས་སེམས་ཅན་ལ་སྡང་བ། །ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་ པའོ།།དགེ་དང་མི་དགེ་མེད་ལྟ་བ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ལྟ་བ་དེ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུར་བཤད་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ། གསུམ་ལམ་བདུན་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན། །བརྣབ་སེམས་ ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ།།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ ལ།མེད་པར་ལྟ་བས་རྩ་བ་གཅོད། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་ཞིག་གཅོད་ཅེ་ན། འདོད་གཏོགས་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྣམས། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཅོད་དེ། གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པ་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེས་ནས་འཐོབ་པ་དག་ཁོ་ན་ཀུན་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དག་ནི་སྔར་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

不是肢体而生起的不是生处。不是境域而生起的是显现或佛塔等。不是时而生起的是孕妇或养育婴儿，以及前往有确定约定处等。
虚妄语是转变他人认知的语言，其意义能被明显理解。所说的意义与认知不同而转变，若能理解其所说语言的意义，则是虚妄语。经中所说的十六种差别，是从'未见言见'到'不知言知'等。
什么是见、闻、觉、识的特征？眼耳意的识，三者所经验的，见闻识及觉，依次解释如下：眼识所经验的是见，耳识所经验的是闻，意识所经验的是识，鼻舌身识所经验的是觉。
离间语是为了分裂他人，带有烦恼心的语言。为了分裂他人使其不和，带有烦恼心的语言是离间语，应当理解其意义且不错乱。
粗恶语是不悦耳的，与带有烦恼心的语言相应。带有烦恼心的不悦耳语言对他人说出，且意义明显可懂，对所欲说的对象说出的即是粗恶语。
一切烦恼语即是绮语。其他说法认为，除虚妄语等之外的其他烦恼语言即是绮语。
如谄媚、歌舞表演、邪论等。例如比丘以邪命谄媚，有些人因贪欲而唱歌，表演者在表演时为取悦他人而戏谑，依此见解诵读邪论等，同样地，除虚妄语外的其他烦恼语业也是绮语。
贪心是以邪方式贪著他人财物。想着'他人所有的若能成为我的该多好'，以威胁或偷盗等不正当方式想要据为己有他人财物的即是贪心。
害心是对众生的嗔恨。是以加害他人的方式趋入。
认为无善恶的见解是邪见。认为无善业与不善业的见解即是邪见。
所说十业道中'业道'的含义是什么？对此，三是道七是业道。贪心等是趋入业道故为业道。杀生等七者既是业又是业道故为业道。
十不善业道皆与行持一切善法相违。邪见断善根。以圆满的大邪见断除善根。断何善根？
断欲界生得善根。断欲界众生的善根，因为不具色界与无色界的善根。唯断生得善根，因为加行所生善根先前已经退失。

།ཅི་ལ་དམིགས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་ པས།།ལེགས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ་ཞེས་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ།།འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ། ཀུན་གྱིས། གཏན་ནས་ཅིག་ཅར་གཅོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རིམ་གྱིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་བར་དུ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དགུས་དགེ་ བའི་རྩ་བ་རྣམ་པ་དགུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ།།གང་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་དུ་གཅོད་ཅེ་ན། མིའི་ནང་དུ། ངན་སོང་དག་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷ་དག་གི་ནང་ན་ཡང་མེད་དེ། ལས་ཀྱི་འབྲས་ བུ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།གླིང་གསུམ་དག་ན་ཡོད་ཀྱི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ན་མེད་དེ། སྡིག་པའི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་། སྐྱེས་པ་བུད་མེད་ཀྱིས་གཅོད་དོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་། ལྟ་སྤྱད་སྡིག་པའི་བསམ་པ་བསྟན་པ་དང་། མཁྱུད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་ལྡན་པའོ། །གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཆད་དེ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ་མི་ལྡན་པ་དེ་སྐྱེས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་དུ་ཆད་པ་དེ་དག་ཀྱང་། མཚམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་ལྟ་བས། ནམ་ཞིག་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པའམ། ཡོད་པར་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་ཡང་དེའི་ཐོབ་པ་ཀུན་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དེ་དག་གི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི། མཚམས་མེད་བྱེད་པའི་འདི་ལ་མིན། །གཞན་གྱི་འདི་ཉིད་ལ་འགྱུར གྱི་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་ནི་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བའམ་འཆི་འཕོ་བར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ།།འདི་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྐབས་ཡིན་པས་དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཞིག་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མི་དགེ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་དང་། །སེམས་པ་ཅིག་ཅར་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་།།རེ་ཞིག་སེམས་པ་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སེམས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་སྦྱོར་བས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ནའོ། །གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་གནོད་སེམས་སུ་ གྱུར་པས་སྲོག་གཅོད་ནའོ།།གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་གནོད་སེམས་སུ་གྱུར་པས་གཞན་གྱི་སྲོག་ཆགས་གསད་པས་འཕྲོག་ནའོ། །བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་དབྱེན་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས་བརྫུན་གྱི་ཚིག་གམ་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་ན་སྟེ། དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་ངག་གི་ གསུམ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་སྦྱོར་བས་གཞན་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ན་སྟེ། ལྔ་དང་དྲུག་དང་བདུན་དང་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་དྲུག་ལ་སྦྱོར་བ་བྱས་ནས། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་བྱེད་ལ་མཉམ་དུ་མཐར་ཕྱིན་པར་གྱུར་ནའོ།།རེ་ཞིག་མི་དགེ་བ་དང་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་བཅུ་ཡི་བར་དག་དང་། །གཅིག་དང་བརྒྱད་དང་ལྔ་དང་མིན། །དེ་ལ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གནས་པ་དང་ངོ་། །གསུམ་དང་ནི་ཡང་ དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནའོ།།བཞི་དང་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནའོ། །དྲུག་དང་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གནས་པས་དེ་ཡང་དག་པར་ ལེན་ནའོ།།བདུན་དང་ནི་དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པས་དེ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་ལེན་ནའོ།

如果问及以何为所缘的邪见而断除，是由于诽谤因果。说'没有善行，没有恶行'，这是诽谤因；说'善行与恶行没有异熟果报'，这是诽谤果。对此，有人说仅是有漏的。对此这样说：不是一切顿时断除。如同渐次修习所断的烦恼一样，以极大断极小乃至以邪见九品断除善根九品。
如果问及在何处断除善根，是在人中。恶趣中则不会，因为有漏无漏的智慧不稳固。天界中也没有，因为业果现前。三洲中有，北俱卢洲中没有，因为无恶意。这些是由男女断除。其中也是因为见行恶意显现，且具有执著。
如果问及断除善根的自性是什么样的，那就是不相应。当善根的得绝断且不再生起，不相应生起时，称为善根断除。对于这些断除，以怀疑见为界。当对因果生起怀疑或正见时，由于其得遍生起，善根便会重新结生。
而他们的重新结生，不在造无间罪者的今生。其他人则在今生即可，造无间罪者要到地狱受生或死亡时才能结生。这是业道的场合，应当说明其中哪些业道与思同时生起：与不善八种俱，思同时而共起。
首先，与一思同时生起是由于贪心等现行，以无烦恼思的加行成就任一色法时。与二同时生起是以害心杀生时。与三同时生起是以害心夺取他人生命时。与四同时生起是以离间心说妄语或恶语时，其中一是意业，三是语业。
或者以贪心等的加行成就其他三种时，五、六、七也同样配合。与八同时生起是对六种发起加行，自己行邪淫且同时成就时。首先不善是如此这般。
与善十种俱，非一八与五。其中与二同时生起是住于五种善识时。与三是与正见相应的意识时。与四是不善及无记心相应时受持近事戒和沙弥戒时。与六是住于五种善识时受持彼戒时。与七是具有善意识时受持彼戒时。

།དགུ་དང་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གནས་པས་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་ནའོ། །བཅུ་དང་ནི་དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་ པས་དེ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་ལེན་ནའོ།།འགྲོ་བ་གང་ན་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་ཅེ་ན། དམྱལ་བ་ན་ནི་ཀྱལ་པ་དང་། །ཚིག་རྩུབ་གནོད་སེམས་རྣམ་གཉིས་སོ། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་ ནོ།།ཕན་ཚུན་བརྒྱད་བཀག་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚིག་རྩུབ་པོ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྩུབ་པོས་ཞེ་སྡང་བའི་ཕྱིར་གནོད་སེམས་ཡིན་ནོ། །བརྣབ་སེམས་ལོག་ལྟ་ལྡན་པས་སོ། །ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་མེད་དོ།།ལས་ཀྱི་ལམ་གཞན་དག་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་དོ། །སྒྲ་མི་སྙན་ན་གསུམ་ཡོད་དེ། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་ནི་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སྦྱར་གྱི་ང་ཡིར་འཛིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་བརྣར་སེམས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སྡིག་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་བདུན་པ་དངོས་སུ་ཡང་། །དེ་ན་ཚིག་ཀྱལ་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡོད་དེ། གཞན་དག་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་དོ། །འདོད་པ་གཞན་ན་མི་དགེ་བཅུ། །དམྱལ་བ་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དག་ལས་གཞན་པའི་འདོད་པའི་ ཁམས་ན་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ།།མི་དགེ་བ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དགེ་བ་གསུམ་ནི་ཐམས་ཅད་ན། །རྙེད་དང་མངོན་དུ་གྱུར་སྒོ་ནས། །ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོད་དོ། །གཟུགས་མེད་འདུ་ ཤེས་མེད་སེམས་ཅན།།རྙེད་པས་བདུན་ཡོད། །གཟུགས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དག་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བདུན་ལྡན་པའི་སྒོ་ཁོ་ན་ནས་ཡོད་དོ། །གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་འདས་ པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་བྱས་ན། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་། །དམྱལ་བཅས་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས། །ལྷག་མར་བྱས་པའི་ཁམས་སམ་འགྲོ་བ་གཞན་གང་ ཡིན་པ་དེ་ལ་དམྱལ་བ་དང་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་དགེ་བ་བདུན་པོ་དག་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡོད་དོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི། ཐམས་ཅད་བདག་པོ་རྒྱུ་མཐུན་དང་། །རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་འདོད། །རེ་ཞིག་ མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བའོ།།མི་རྣམས་སུ་སྲོག་གཅོད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཚེ་ཐུང་བའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པའོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པས་ནི་དགྲ་དང་བཅས་པའི་ཆུང་མ་ ཅན་དུའོ།།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་སྐུར་པ་མང་བའོ། །ཕྲ་མས་ནི་མཛའ་བོ་དབྱེའོ། །ཚིག་རྩུབ་པོ་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་སྒྲ་ཐོས་སོ། །ཚིག་ཀྱལ་པས་ནི་ཚིག་གཟུང་བར་མི་འོས་པའོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེ་བར་རོ། །གནོད་སེམས་ཀྱིས་ནི་ཞེ་སྡང་ཆེ་བར་རོ། །ལོག་ པར་ལྟ་བས་ནི་གཏི་མུག་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ།།སྲོག་གཅོད་པའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་གཟི་མཐུ་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པས་ནི་སེར་བ་དང་ཆར་པ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པས་ནི་རྡུལ་གྱིས་འཁྲིགས་པའོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་ བས་ནི་དྲིང་བར་རོ།།ཕྲ་མས་ནི་མཐོ་དམན་ཅན་དུའོ། །ཚིག་རྩུབ་པོས་ནི་ཚ་སྒོ་ཅན་དང་། དགོན་དུང་ཅན་དུའོ། །ཚིག་ཀྱལ་པས་ནི་དུས་ལོག་པ་ཅན་དུའོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་ཕྲ་མོར་རོ། །གནོད་སེམས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་ཁ་བར་རོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་ནི་འབྲས་བུ་ ཆུང་ངུའམ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

九与五种善的识住时正受比丘戒。十与善意识住时正受彼。
若问在何趣中有现行或成就门的善或不善业道？地狱中有绮语、恶语、害心二种。因发出哀叹故是绮语。因互相诽谤故是恶语。因以粗暴心相互嗔恨故是害心。具贪心邪见。因无可贪著事物故，及因业果现前故无现行。其他业道二者皆无。
北俱卢洲有三种，意三者是由成就门而配，因无我执，无贪著事物，非恶意故。彼中第七亦现行。彼处绮语由现行门亦有，其余二种皆无。
余欲界有十不善。除地狱及北俱卢洲外，欲界中十不善业道二种皆有。不善已说讫。
三善遍一切，由成就及现行门。三界一切中意三者二种皆有。无色界及无想有情，由成就有七。无色界及无想有情中，身语七善业道唯由成就门而有。因生无色界圣者具过去未来无漏戒故，无想有情亦具静虑戒故。
其余处，现行门亦有，除地狱及北俱卢洲。除地狱及北俱卢洲外，其余界趣中七善亦由现行门而有。
此十种善不善业道，一切能生士用、等流及异熟果。首先一切不善的异熟果是生地狱。人中杀生的等流果是短命。不与取是贫乏受用。欲邪行是有怨敌妻子。妄语是多诽谤。离间语是分离亲友。恶语是听闻不悦声。绮语是言语不堪采信。贪心是大贪。害心是大嗔。邪见是大痴。
杀生的士用果是外物少威力。不与取是多霜雹。欲邪行是多尘埃。妄语是臭气。离间语是高低不平。恶语是多荆棘及荒漠。绮语是时节错乱。贪心是果实微小。害心是果实苦涩。邪见是果实微小或无果。

།འདི་ཡང་། སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་དང་བསང་ཕྱིར་དང་། །གཟི་བྱིན་མེད་ཕྱིར་འབྲས་རྣམ་གསུམ། །སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པས་ནི་གསད་པར་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྲོག་དང་བྲལ་བས་བསད་པ་དང་། གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དེ་ ལ་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་སོ།།མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དགེ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལོག་པའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དག་གིས་ལོག་པར་འཚོ་བ་གང་གསུངས་ པ་དེ་ནི་གཞན་མེད་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ལུས་དང་ངག་ལ་ཆགས་ལས་སྐྱེས། །ལོག་འཚོ། ལུས་ངག་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་ལས། སྦྱང་དཀའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་བསྟན་ཏོ། །ཆགས་པའི་ཆོས་ནི་འཕྲོག་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་སེམས་བསྲུང་བར་སླ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འཚོ་བ་སྦྱང་དཀའ་བས་བསྒྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ། ཡོ་བྱད་ལ། ཆགས་བསླང་གང་ཞིག་འཚོ་བས་ཡོ་བྱད་ལ་ཆགས་པས་བསླང་བའི་ལུས་ དང་ངག་གི་ལས་ཁོ་ན་ལོག་པའི་འཚོ་བ་ཡིན་ལ།གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་འདོད་པ་དེ་ནི། མདོ་དང་འགལ་ཕྱིར་མིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མདོ་ལས། གླང་པོ་ཆེ་འཐབ་པ་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལོག་པའི་འཚོ་བར་གཞག་སྟེ། ལོག་པའི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་རྫོགས་སོ། །གོང་དུ་འབྲས་བུ་ལྔ་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་ལས་གང་ཞིག་འབྲས་བུ་དུ་ཞིག་གི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དྲིར་བཅས་སྤོང་བའི་ལམ་དག་གི་།ལས་ནི་ལྔ་ཡིས་འབྲས་བུར་བཅས། །ལས་དེ་ནི་ འབྲས་བུ་ལྔས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དྲི་མེད་བཞི་ཡིས། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་འབྲས་བུ་བཞིས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་བཅས་གཞན། དགེ་དང་མི་དགེ་གང་ཡིན་ པའང་།།སྤོང་བའི་ལམ་ལས་གཞན་པའི་ལས་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འབྲས་བུ་བཞིས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལྷག་མ་དང་། །ལུང་བསྟན་མིན་གང་ གསུམ་གྱིས་སོ།།སྤོང་བའི་ལམ་ལས་གཞན་པའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་སོ། །དགེ་བའི་དགེ་ལ་སོགས་པ་ནི། །བཞི་དང་གཉིས་དང་ དེ་བཞིན་གསུམ།།ལས་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཆོས་དགེ་བ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །མི་དགེ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གསུམ་སྟེ། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་ བུ་མ་གཏོགས་པའོ།།མི་དགེའི་དགེ་སོགས་གཉིས་དང་ནི། །གསུམ་དང་བཞི་སྟེ་རིམ་པ་བཞིན། །ལས་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཆོས་དགེ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གོ། །མི་དགེ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། བྲལ་བ་མ་གཏོགས་སོ། །ལུང་བསྟན་མིན་གྱི་དགེ་ལ་སོགས། །དེ་དག་གཉིས་དང་གསུམ་དང་གསུམ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་འབྲས་བུ་ཆོས་དགེ་བ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །མི་དགེ་བ་གསུམ་ཏེ། བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་གསུམ་ནི་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདས་པའི་ཐམས་ཅད་བཞི་ཡིན་ནོ། །འདས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དུས་གསུམ་པའི་ཆོས ནི་བཞི་སྟེ།བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །བར་མ་ཡི་ནི་མ་འོངས་པ་འང་། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཆོས་མ་འོངས་པ་འང་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་དོ། །བར་མ་གཉིས་སོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་ བུ་དག་གོ།།མ་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་སོ། །རང་གི་ས་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ།

此外，苦痛、损害和失去威严这三种果报。杀生者使被杀者产生痛苦，使其失去生命，使其失去威严，因此说有堕地狱等三种果报。
不与取等和善业也应当如是配合。所说一切邪身语业的邪命，即是无有其他的本性。
身语贪欲所生邪命。身语业是从嗔恨和愚痴所生，因难以清净故另外宣说。
贪欲法是掠夺性的，故由此发起的业难以护心，因此由于活命难以清净而应遮蔽，故另外宣说。
若说资具贪所发即是由贪著资具所发起的身语业才是邪命，其他则不是的这种主张，与经相违故不应理。戒蕴经中说，观看斗象等也安立为邪命，因为是对邪境受用故。
此处已竟。上面所说的五种果报中，何种业具有几种果报呢？具垢染断道之业，具五种果报。无垢四种，无漏无间道之业除异熟果外具有四种果报。
其他有漏善与不善业，除断道外的有漏善业和不善业也具有四种果报，除离系果。其余无漏和无记三种。除断道外的无漏道和无记业具有三种果报，除异熟果和离系果。
善业对善法等有四、二以及三种。善业对善法有四种果报，除异熟果。对不善法有二种，即士用果和增上果。对无记法有三种，除等流果和离系果。
不善业对善等二、三、四种，依次为：不善业对善法有二种果报，即士用果和增上果。对不善法有三种，除异熟果和离系果。对无记法有四种，除离系果。
无记业对善等二、三、三种。无记业对善法有二种果报，即士用果和增上果。对不善法有三种，除离系果和异熟果。对无记法三种即是彼等。
过去一切皆四种。过去业对三世法的果报有四种，除离系果。中有未来亦然。现在生起的果报法对未来也有四种，即彼等。中有二种。对现在法有二种，即士用果和增上果。
未生之果报未来三种。除等流果和离系果。自地四种。除离系果。

།གཞན་གྱི་ས་པ་གསུམ་དང་གཉིས། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་ས་པའི་ཆོས་ ཟག་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་སོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གོ། །སློབ་པའི་སློབ་ལ་ སོགས་པ་གསུམ།།སློབ་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སློབ་པའི་ཆོས་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་སོ། །མི་སློབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སློབ་པའི་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་སོ།།མི་སློབ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། །སློབ་པ་ཡི་ནི་ཆོས་ལ་སོགས། །གཅིག་དང་གསུམ་དང་གཉིས་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སློབ་པའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །མི་སློབ་པ་ནི་གསུམ་ སྟེ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་སོ། །སློབ་པའི་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། །སློབ་སོགས་གཉིས་དང་གཉིས་དང་ལྔ། ། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྤོང་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གོ། །མི་སློབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལྔ་ཆར་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བས སྤང་བྱའི་དེ་ལ་སོགས།།གསུམ་དང་བཞི་དང་གཅིག་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བཞི་སྟེ། བྲལ་ བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ།།སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ལས་ཀྱི། །དེ་དག་གཉིས་དང་བཞི་དང་གསུམ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་ བུ་བྱེད་པ་དང་།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བཞི་སྟེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པའོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་སོ། །སྤང་བྱ་མིན་པའི་དེ་དག་གཅིག་། གཉིས་དང་བཞི་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། །སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་གཅིག་སྟེ། བདག་པོས་འབྲས་བུའོ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། རྣམ པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པའོ།།ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་གསུམ་གསུངས་པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་མིན་བསྐྱེད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཁ་ཅིག་ཆོ་ག་ཉམས་པའང་ཞེའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་རིགས་པ་ མ་ཡིན་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོ་ག་ཉམས་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའོ།།བཟློག་པ་ནི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་གཉིས་མ་ཡིན་པ་ནི་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའོ། །ཅི་ལས་གཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་འཕེན་ནམ། འོན་ཏེ་དུ་མ་ཡང་འཕེན། དེ་བཞིན་དུ་ལས་དུ་མས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་འཕེན་ནམ། འོན་ཏེ་དུ་མ་ཁོ་ན་ཞིག་འཕེན་ཅེ་ན། འདི་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་འཕེན་ན། །ལས་གཅིག་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་འཕེན་ཏོ། །ལས་གཅིག་གིས འཕངས་པའི་ལས་ནི།ཡོངས་རྫོགས་བྱེད་པ་དུ་མ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དཔེར་ན་རི་མོ་མཁན་གྱི་རི་མོ་གཅིག་གིས་གཟུགས་ཀྱིས་བཅད་ནས་མང་པོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ།

他人地三与二。若是他人地之无漏法，则有三果，除异熟果与离系果。若是有漏法，则有二果，即士用果与增上果。
有学等三。有学业之果为有学法三种，除异熟果与离系果。无学亦复如是。非有学非无学亦三种，除异熟果与等流果。
无学业之果，于有学法等，一与三与二。无学业之果于有学法为一，即增上果。无学为三，除异熟果与离系果。非有学非无学为二，即士用果与增上果。
其余果，有学等二与二与五。非有学非无学业之果于有学法为二，即士用果与增上果。无学亦复如是。非有学非无学具五果。
见所断等，三与四与一。见所断业之果于见所断法为三，除异熟果与离系果。修所断为四，除离系果。非所断为一，即增上果。
修所断业，彼等二与四与三。修所断业之果于见所断为二，即士用果与增上果。修所断为四，除离系果。非所断为三，除异熟果与等流果。
非所断彼等一、二与四，依次。非所断于见所断为一，即增上果。修所断为二，即士用果与增上果。非所断为四，除异熟果。
复次，说非理所生等三业，当说：非理所生是烦恼性，有谓仪轨失坏。非烦恼性亦因作非理而仪轨失坏者为非理所生。相反者为如理所生。非此二者为非理非非理所生。
一业仅能引一生，抑或能引多生？如是多业亦仅能引一生，抑或定能引多生耶？此是宗义：一业引一生。唯一业仅引一生。所引之业，圆满作用认为是多，譬如画师以一笔划定形状后，由多笔使其圆满。

།ལས་འབའ་ཞིག་སྐྱེ་བ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་ཡང་ངོ་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། སེམས་མེད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་།འཕེན་བྱེད་མ་ཡིན་འཐོབ་པའང་མིན། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གིས་ཀྱང་རིས་མཐུན་པ་འཕེན་པར་བྱེད་དེ། ལས་ དང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུ་མི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲིབ་པ་གསུམ་གསུངས་པ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། མཚམས་མེད་པ་ཡི་ལས་རྣམས་དང་། །ཉོན་མོངས་ཤས་ཆེ་ངན་འགྲོ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། །སྒྲ་མི་སྙན་སྒྲིབ་གསུམ་དུ་འདོད། །མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །ངན་སོང་རྣམ་པ་གསུམ་དང་མི་དང་ལྷའི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི སྒྲིབ་པའོ།།ཡང་སྒྲིབ་པ་འདི་དག་པས་གང་ཞིག་འགྲོ་བ་གང་དག་ན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གཅིག་ཏུ། མཚམས་མེད་གླིང་གསུམ་དག་ན་ཡོད། །སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པའོ། །དེ་དག་ན་ཡང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་སྟེ། ཟ་མ་སོགས་ལ་མི་འདོད་ དོ།།ཕན་དང་ངོ་ཚ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། །དེ་དག་གི་ཕ་མ་ཕན་ཆུང་བ་སྟེ། ལུས་མ་ཚང་བའི་བདག་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཕ་མ་ལ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཤས་ཆེན་པོས་ཉེ་བར་མི་གནས་པས་སོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལྷག་མ་འགྲོ་བ་ལྔ་དག་ ན།།ཉོན་མོངས་པའི་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ལྷག་མ་དག་གོ། །མི་དག་གི་ནང་ན་ནི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་དག་གི་ནང་ན་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །མཚམས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གསུམ་ནི་སྲོག་གཅོད་པའོ། ། གཅིག་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དགེ་འདུན་དབྱེན་ནི་མི་འཕྲོད་པའི། །རང་བཞིན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཆོས། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ལུང་བསྟན་མིན། །དེ་དང་དགེ་འདུན་ཡང་དག་ལྡན། །དེ་ཡི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བརྫུན། ། དེ་དང་འབྱེད་པོ་ཡང་དག་ལྡན། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཕྲོད་པ་སྟེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར། གང་གིས་དེ་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ནི་མཚམས་མེད་པ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། དེ་དང་ཡང་འབྱེད་པ་པོ་ཡང་དག་པར་ལྡན་ནོ། །བསྐལ་པར་མནར་མེད་པར་སྨིན་འགྱུར། །གཞན་དག་གིས་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པར་ནི་མ་ངེས་སོ། །ཡང་གང་ཞིག་གིས་མཚམས་མེད་པ་མང་པོ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་བར་ཆད་མེད་པ་ཁོ་ནར་སྨིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་དེ་དག་ཅི ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེ་ན།ལྷག་པས་གནོད་པ་ལྷག་པར་འགྱུར། །དེ་མཚམས་མེད་པ་མང་པོས་མནར་མེད་པ་དེར་གང་གིས་ན་གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། ལྔ་འགྱུར་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལུས་ཆེན་པོ་གཞོན་ཤ་ཅན་གྱི་ལུས་ཐོབ་ཅིང་། གནོད་པ་ཡང་ རབ་ཏུ་མང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་འགྱུར་རོ།།དགེ་འདུན་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་སུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་ལྟ་སྤྱད་ཚུལ་ལྡན་པས། །འབྱེད་དོ། །དགེ་སློང་གིས་འབྱེད་ཀྱིས་ཁྱིམ་པ་དང་། དགེ་སློང་མ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་ཁོ་ནས་ འབྱེད་ཀྱི་སྲེད་པ་སྤྱད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་འབྱེད་དེ། དེའི་ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉམས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲུང་ལས། གཞན་དུའོ། །སྟོན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པ་ཉིད་དུ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སུ་དག་གཅིག་འབྱེད་ཅེ་ན། བྱིས་པ་རྣམས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་། སྟོན་དང་ལམ་གཞན་ལ་བཟོད་པ། །བྱེ་བའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་གཞན པའི་སྟོན་པ་དང་།དེས་བསྟན་པའི་ལམ་ལས་གཞན་པའི་ལམ་ལ་བཟོད་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་དགེ་འདུན་བྱེ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

业不仅仅是投生的牵引因，而且还有其他带异熟的因。在一切方面，无心等至既不能牵引也不能获得。带异熟的无心等至也不能牵引同类，因为不与业同时生起。诸得也不能牵引，因为业与果不相同。
若问所说的三种障碍其自性如何？无间业、重烦恼、恶趣、无想有情及北俱卢洲，承许为三障。五无间罪是业障。经常生起的重烦恼是烦恼障。三恶趣以及人天中的一部分是异熟障。
又若问这些障碍在何处何趣中存在？首先，无间罪在三洲中有，除北俱卢洲。在那些地方也只限于男女，不承认黄门等有。因为利益小且惭愧心小的缘故。他们的父母利益小，因为成为不完整身体的主人。他们也不以大分的惭愧心对待父母。
业障已说完。余五趣中有烦恼障和异熟障是其余的。在人中，北俱卢洲是异熟障。在天中，无想有情是异熟障。在无间罪中，三种是杀生，一种是妄语的自性，一种是杀生的加行。
破僧是不和的自性，是非相应法，非烦恼性，无记性。与此及僧众相应。其罪过为妄语，与破坏者相应。破僧是指不和，是非相应法且非烦恼性，如何成为无间罪？能破僧的妄语是无间罪的自性。与此及破坏者相应。
将于劫中于无间狱成熟。其他则不定于中劫。又若有造多无间罪者，若必定于无间成熟，于彼将如何？过多损害更增上。彼以多无间罪于无间狱中，获得能感受二倍、三倍、四倍、五倍感受的广大柔软身，其损害也极多且极难忍。
若问破僧者是谁？具戒见行比丘能破。由比丘能破，而非在家人及比丘尼等。且唯由见行能破，非由贪行。具戒者能破，因其言语堪能受持。破戒者则不能，远离世尊则可。因于导师现前时不能破僧。
若问谁能破？凡夫。唯是凡夫，非圣者，因已现证法故。此复于师及异道起忍即破。当他们对除如来外的其他导师，及除其所说道外的其他道生起胜解时，即说为破僧。

།བྱེ་ནས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནུབ་གཅིག་ཏུ་དེ་ནི་མི་གནས་སོ། །དགེ་འདུན་བྱེ་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ནམ་མ་ལངས་པ་ཉིད་དུ་དགེ་འདུན་འདུམ་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་ འདུན་གྱི་དབྱེན་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ།དེ་ནི་འཁོར་ལོའི་དབྱེན་དུ་འདོད། །དེའི་ཚེ་ལ་མ་འཇུག་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ཡང་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འཁོར་ལོའི་དབྱེན་གང་དུའམ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ཤེ་ན། འཛམ་བུའི་གླིང་ ནའོ་དགུ་སོགས་ཀྱིས།།བརྒྱད་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕྱོགས་གཉིས་ན་གནས་པ་དང་། དགུ་པ་ནི་དབྱེན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མི་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ། །གཞན་ནི་ལས་ཀྱི་དབྱེན་ལས་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་མཚམས་གཅིག་གི་ནང་དུ་མི་མཐུན་པས་ལས་དག་ བྱེད་ནའོ།།དེ་ཡང་ནི། ལས་ཀྱི་དབྱེན་ནི་གླིང་གསུམ་ནའོ། །སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ནི་བརྒྱད་དག་ཡན་ཆད་ཀྱིས། །འཁོར་ལོའི་དབྱེན་དུས་དྲུག་ཏུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། དང་པོ་མཐའ་སྐྱོན་ཟུང་གཅིག་གི་།སྔ་རོལ་ཐུབ་པ་ནོངས་པ་དང་། །མཚམས་མ་ བཅད་པ་དག་ཏུ་ཡང་།།འཁོར་ལོའི་དབྱེན་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །དང་པོ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་དང་། ཐ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚེ་དང་། ཆུ་བུར་གྱི་སྔོན་རོལ་དུ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ལྟ་བའི་སྐྱོན་མ་བྱུང་གི་བར་ དང་།ཟུང་གཅིག་གི་སྔོན་རོལ་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཆོག་ཟུང་གཅིག་མ་བྱུང་གི་བར་ཏེ། དེས་ཕྱིར་སྡུམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུབ་པ་ནོངས་པ་ནི་སྟོན་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ན་མི་འབྱུང་སྟེ།[་(]འགྲེན་[,]འགྲན་[)]ཟླ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚམས་མ་བཅད་ན་ཡང་མཚམས་ གཅིག་གི་ནང་དུ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གནས་པས་བྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཕ་མ་བསད་པ་ལ་སོགས་པ་མཚམས་མེད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕན་འདོགས་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཞིང་། །སྤངས་དང་མེད་པར་བྱས་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་ཕ་མ་བསད་པ་ནི་ཕན་ འདོགས་པ་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་མིན་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཚམས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕའམ་མ་མཚན་གྱུར་པ་ཡང་ལུས་གཅིག་པ་དེ་ལས་ནི། མཚན་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་ཀྱང་འགྱུར། །དེ་ལ་ཡང་མཚམས་ མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་བུད་མེད་གཞན་ལས་ནུར་ནུར་པོ་ཟགས་ནས་བུད་མེད་གཞན་གྱི་མངལ་དུ་བླུགས་ན་དེའི་ཚེ་གང་ཞིག་བསད་པ་ན་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་མ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཟླ་མཚན་ལས་བྱུང་ངམ། །གང་གི་ཟླ་མཚན་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེའི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་བྱུང་བས་གདོན་མི་ཟ་བར་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། བགྲོངས་པར་སེམས་པ་ལ་ནི་འགྱུར་གྱི། སངས་རྒྱས་བརྡེག་པར་སེམས་ལ་མིན། །གལ་ཏེ་བརྡེག་པའི་བསམ་པས་འབྱིན་པར་བྱེད་ན་མཚམས་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ ཏེ་དགྲ་མ་ཆོམས་པའི་ཚེ་བསྣུན་ལ་བསྣུན་པའི་འོག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་ན།བསྣུན་འོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་མིན། །དེས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སྦྱོང་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་མཚམས་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་མ་བཟློག་པར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།མཚམས་མེད་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་ལ། །འདོད་ཆགས་བྲལ་འབྲས་མི་སྲིད་དོ། །གཞན་གྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་བསྐྱེད་བ་ལ་དགག་པ་མེད་དོ། །མཚམས་མེད་པ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་འདུན་ དབྱེ་ཕྱིར་བརྫུན་སྨྲ་བ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་རབ་ཆེར་འདོད། །དེའི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་མནར་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ངེས་སོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་གང་ཞིག་འབྲས་བུ་ཆེ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་དགེ་བ་ལ། །སྲིད་རྩེའི་སེམས་པ་འབྲས་རབ་ཆེ། །དེའི་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་དུ་ཞི་བ་ཡིན་ནོ།།ཅི་མཚམས་མེད་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེའམ་ཞེ་ན། མཚམས་མེད་པ་དང་ཆ་འདྲ་བས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

分裂后也不会在当天晚上停留。僧团分裂后必定在天亮之前和合。
所说的僧团分裂，即是认为是法轮分裂。因为在那时成为入道的障碍，所以在那时也分裂了世尊的法轮。
又问法轮分裂在何处或以多少人为限？在赡部洲。以九等人。八人必定住于两方，第九人是制造分裂者，其余人数不定。
其他是羯磨分裂所成，如果在一界内以不和合而作羯磨。
其中：羯磨分裂在三洲，除北俱卢洲。以八人以上。法轮分裂在六时不生。即：初期末期双贤前，佛灭及未结界时，法轮分裂皆不生。
在最初转法轮后不久，最后世尊涅槃时，水泡之前即戒律过失和见解过失未生之间，双贤之前即声闻最胜双贤未出世之间，因为他们会使其和合。佛灭时不生，因为无对手。未结界时也不生，因为在一界内分为两方而分裂。
为何杀父母等是无间罪，而其他不是呢？恩田功德境，断除及灭故。首先杀父母是断除恩德，以及非功德田故；杀阿罗汉等也是无间罪。
如果父或母转变性别，虽是同一身体：虽转变性别亦成。对此也成为无间罪。
当一女人的胚胎堕下后放入另一女人的子宫中时，此时杀哪一位才构成无间罪中的杀母？是谁的经血所生？是谁的经血所生者即是其母。
以恶心对如来出血是否必定成为无间罪？欲杀则成，欲打佛则否。如果以打的心出血则不成无间罪。
如果在未证阿罗汉时受伤，受伤后成为阿罗汉，伤后阿罗汉则非。因为他未对阿罗汉造作。
作无间罪加行且未制止，能否离贪或证果？无间作加行者，离贪得果不可能。作其他业道加行后生起圣道则无遮止。
这些无间罪中哪个过失最大？分裂僧团妄语，过失最大所许。其异熟果报是一劫生于无间地狱，其余则不定。
何种善行果报最大？世间善业中，有顶思最胜。其异熟果报是八万劫寂静。
是否只有无间罪必定生于地狱？与无间罪相似者也必定生于地狱。

།དེ་དག་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་དགྲ་བཅོམ་མ་སུན་བྱས་ དང་།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་གནས་དང་། །སློབ་པ་གསོད་དང་དགེ་འདུན་གྱི། །འདུ་བའི་སྒོ་ནི་འཕྲོག་པ་དག་།མཚམས་མེད་པ་དང་ཆ་འདྲ་སྟེ། །ལྔ་པ་མཆོད་རྟེན་འཇིག་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མི་ཚངས་པར་སྤྱད་པས་མ་དགྲ་བཅོམ་མ་སུན་པར་བྱེད་པ་དང་། ངེས་པར་གཏོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསོད་པ་དང་།སློབ་པ་གསོད་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ཞལ་དུ་འདུ་བའི་སྒོ་འཕྲོག་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་གཞན་ཡང་དུས་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་ ཤིན་ཏུ་གེགས་བྱེད་དེ།གསུམ་པོ་གང་དག་ཏུ་ཞེ་ན། བཟོད་དང་ཕྱིར་མི་འོང་དགྲ་བཅོམ། །འཐོབ་ལ་ལས་གེགས་ཤིན་ཏུ་བྱེད། །རྩེ་མོ་ལས་བཟོད་པ་འཐོབ་པ་ལ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་ངན་སོང་བའི་ལས་རྣམས་གེགས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་ བར་གནས་སོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ལ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་རྣམས་གེགས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་འཐོབ་པ་ལ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་དག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ བསད་པ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ།གང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན། །གང་ནས་བཟུང་སྟེ་ངེས་པར་གཏོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། གང་ནས་མཚན་གྱི་ལས་བྱེད་པ། །གང་ཕན་ཆད་ནས་མཚན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་བྱེད་པར་རྩོམ་པའོ། ། དེ་ནི་དུས་དེ་ཕན་ཆད་རྟག་ཏུ། བདེ་འགྲོར་རིགས་མཐོང་སྐྱེ་དབང་ཚང་། །ཕོར་གྱུར་ཚེ་རབས་དྲན་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་ནི་ལྷ་དང་མི་ཡིན་ནོ། །རིགས་མཐོ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའི་རིས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །དབང་པོ་ཚང་བ་ནི་དབང་པོ མ་ཚང་བ་མེད་པའོ།།ཕོ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་མོ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཚེ་རབས་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ལས་མི་ལྡོག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །མཚན་མ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ལས་སུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གླིང་གང་ཞིག་ཏུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་ཕོར་ གྱུར་ཏེ།།མངོན་སུམ་སངས་རྒྱས་ལ་སེམས་པ། །བསམ་པ་ལས་བྱུང་བསྐལ་པ་བརྒྱ། །ལུས་པ་དག་ཏུ་འཕེན་པར་བྱེད། །འཛམ་བུའི་གླིང་ཁོ་ནར་འཕེན་གྱི་དེ་དག་བློ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕོ་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱིས་མོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོན་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་ སེམས་ཁོ་ནས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ལུས་པའི་ཚེ་འཕེན་གྱི་བསྐལ་པ་མང་པོ་ལུས་པའི་ཚེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལས་དེ་ཡང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །མཚན་དེ་དག་ཀྱང་། རེ་རེའང་བསོད་ནམས་བརྒྱ་ལས་སྐྱེས། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བ་མ་གཏོགས་པ་ སེམས་ཅན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་ཙམ་མོ།།ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ན་སངས་རྒྱས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤེ་ན། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ལ་བདུན་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ལ། གཉིས་པ་ལ་བདུན་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ལ། གསུམ་པ་ལ་ བདུན་ཁྲི་བདུན་སྟོང་ལའོ།།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གང་གི་ཐ་མར་སངས་རྒྱས་གང་ཞིག་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེ་ན། རྣམ་གཟིགས་མར་མེ་རིན་ཆེན་གཙུག་།གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་ཐ་མར་བྱུང་། །རིན་ཆེན་གཙུག་ཏོར་ཅན་གྱི་ཚེ་ནི་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་རྫོགས་སོ། །མང་མེ་མཛད་ཀྱི་ཚེ་ གཉིས་པའོ།།རྣམ་པར་གཟིགས་ཀྱི་ཚེ་གསུམ་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི། དང་པོ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིན། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་ཀྱང་འདི་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་དང་པོར་སྨོན་ལམ་བཏབ་བོ།

如果问这些是什么，回答说：污辱阿罗汉尼，杀害住于决定的菩萨，杀害有学，夺取僧团集会的机会，这些与无间罪相似，第五是破坏佛塔。如果以非梵行污辱阿罗汉尼，杀害住于决定的菩萨，杀害有学，夺取僧团集会的机会，破坏佛塔，这五种与五无间罪相似。
其他有异熟果的业在三个时期中会造成极大障碍。是哪三个时期呢？在获得忍位、不还果和阿罗汉果时，业会造成极大障碍。在从顶位获得忍位时，因为要超越异熟果的地，所以恶趣业会作为障碍而现前。在获得不还果时，欲界中非现法受的业会作为障碍而现前。在获得阿罗汉果时，色界和无色界的业会作为障碍。
所说的杀害菩萨，从何时起称为菩萨？从何时起称为住于决定的菩萨？从何时起开始造作相业？从那时起开始造作能感得相好异熟的业。从那时起，他常常生于善趣，生于高贵种姓，诸根具足，转为男身，能忆念宿世，不退转。他的去处殊胜是天界和人间。生于高贵种姓是生于刹帝利、婆罗门等种姓。诸根具足是诸根无缺。唯是男身，非女身等。一切生中都能忆念宿世。也将成为不退转。
所说的能感得相好异熟的业是在哪一洲？是在赡部洲，转为男身，现见佛陀而发心，由思所生，能引发百劫。唯在赡部洲引发，因为他们智慧锐利。唯由男身，非女身。唯在现见导师、缘佛而发心时，在余百劫时引发，非在余多劫时。此业也是由思所生。
这些相好，每一个都由百福所生。福德的数量是等同于除近菩提的菩萨外，一切有情受用果报的数量。
又问世尊为菩萨时供养了多少佛？在第一无数劫中供养七万五千佛，在第二无数劫中供养七万六千佛，在第三无数劫中供养七万七千佛。在哪一无数劫的最后出现了什么佛？毗婆尸佛、燃灯佛、宝髻佛出现在三无数劫的最后。在宝髻佛时完成第一无数劫，在燃灯佛时完成第二无数劫，在毗婆尸佛时完成第三无数劫。在这一切中，最初是释迦牟尼佛。世尊最初对他发愿说：'愿我也成为如是相'。

།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་གང་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན།ཀུན་ལ་ཐམས་ཅད་སྙིང་རྗེ་ཡིས། །སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་སྦྱིན་པ་རྫོགས། །གང་གིས་ཀུན་ལ་མིག་གི་བར་དང་རྐང་པའི་བར་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་མི་རེ་བར་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཆགས་བཅས་ཡན་ལག་བཅད་ཀྱང་ནི། །མི་འཁྲུག་བཟོད་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི། །གང་གི་ཚེ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་བཅད་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འཁྲུག་པ་དེའི་ཚེ་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་ཡིན་ནོ།།སྐར་རྒྱལ་བསྟོད་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐར་རྒྱལ་ལ་རྐང་པ་གཅིག་གིས་འགྲེང་སྟེ། ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟོད་པ་དེའི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ལ་ བསྐལ་པ་དགུ་ཡང་བསྡུམས་སོ།།དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བློའི། །བྱང་ཆུབ་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚེ་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ། །མདོ་ལས་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་གསུམ་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཇི་ ལྟར་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་གསུམ་ཡིན་ཞེ་ན།གསུམ་པོ་བསོད་ནམས་བྱ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་དཔེར་ན་ལས་ལམ་བཞིན། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཡང་ཡིན་ལ་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཁོ་ན་ཡིན་པས་གསུམ་ཆར་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པ ལས་བྱུང་བ་ལ་བྱམས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་སེམས་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཞན་དག་ནི་བསོད་ནམས་ ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། གང་གིས་སྦྱིན་བྱེད་དེ་སྦྱིན་པ། མཆོད་དང་ཕན་འདོགས་འདོད་པ་ཡིས། །གང་གིས་གཞན་དག་ལ་མཆོད་པ་དང་ཕན་གདགས་པར་འདོད་པ་དག་གིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་སྦྱིན་པའོ། །གང་གིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ པ་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན།ལུས་དང་ངག་ལ་སློང་དང་བཅས། །སློང་བ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། ཚོགས་པ་གང་གིས་དེ་སློང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་འབྲས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཅན། །སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པ་ན་ཡང་། བདག་གཞན་དོན་ཕྱིར་གཉིས་དོན་ཕྱིར། །གཉིས་ཀའི་དོན་དུ་མིན་ཕྱིར་སྦྱིན། །དེ་ལ་གང་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་མཆོད་རྟེན་ལ་སྦྱིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཁོ་ནའི་དོན་དུའོ། །གང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཕ་རོལ་ལ་སྦྱིན་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ནི་གཞན ཁོ་ནའི་དོན་དུའོ།།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་ཕ་རོལ་ལ་སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་ཀའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་གང་མཆོད་རྟེན་ལ་འབུལ་བ་དེ་ནི་གཉིས་ཀའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་བཀུར་སྟི་དང་བྱས་པ་གཟོ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་ འབུལ་བར་ཟད་དོ།།སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཅན་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་པ། དེ་ཡིས་ཁྱད་པར་སྦྱིན་བདག་དང་། །དངོས་དང་ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ལས། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་།སྦྱིན་བདག་ཁྱད་འཕགས་དད་སོགས་ཀྱིས། །དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་བདག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ།

又问菩萨在何种情况下圆满何种波罗蜜多？以悲心对一切行布施，由此圆满布施。若以悲心布施一切，从眼睛乃至脚趾等一切，不求殊胜利益，仅此便圆满布施波罗蜜多。
虽具贪而截肢，不瞋即圆满忍辱与持戒。若时虽未离贪而截肢，丝毫不瞋，彼时圆满持戒与忍辱波罗蜜多。
以赞叹星胜佛圆满精进。对世尊如来星胜佛，一足而立，七日之间以一偈赞叹，彼时不仅圆满精进波罗蜜多，且缩短九劫。
以无间三昧圆满智慧。在证悟之前金刚喻定时，圆满禅定与智慧波罗蜜多。
经中所说三种福业事，如何是三种福业事？三者为福业事，如同业道一般。其中布施所生福业事，身语二业皆具三种。能发起之思为福德亦为事业。与之俱生诸法唯是福德。持戒所生唯是身语二业，故具三种。修所生中，慈心既是福德亦是福业事。与之俱生之思及戒既是福德亦是事业。与之相应其他诸法唯是福德。
何谓布施？能施即布施，以供养利他心。以欲供养与利益他人之心而行布施，即是布施。能行布施者又是何？身语及乞求。何为乞求？由何等聚集而行乞求。其果为大受用。布施即是具大受用果。
布施时，为自他利益，为二利，非为二利而施。其中未离贪者对塔庙布施，仅为自利。离贪者对他人布施，除现法受报外，唯为他利。未离贪者对他人布施，是为二利。离贪圣者对塔庙供养，非为二利，仅是恭敬报恩而已。
布施果报为大受用之总说，由施主差别及，事物与福田差别。其中首先，施主殊胜由信等，具足信心、持戒、多闻等功德之施主最为殊胜。

།དེའི་སྦྱིན་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་བདག་གི་ཁྱད་པར་ལས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྦྱིན་བདག་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི། །གུས་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད། །གུས་པ་དང་། རང་གི་ལག་དང་། དུས་སུ་དང་། གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཕྱིར་བཀུར་སྟི་རྒྱ་ཆེན་དང་། །དུས་དང་བར་ཆད་མེད་པར་རྙེད། །དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་བདག་དེའི་སྦྱིན་པ་དེ་ནི་བྱིན་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་དེ་བཞིན་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། ཁ་དོག་ལ་སོགས་ཕུན་ཚོགས་དངོས། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུ་བྱིན་པས་རིམ་པ་བཞིན་དུ། དེ་ལས་གཟུགས་བཟང་གྲགས་ལྡན་པ། །དགའ་དང་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན། །དུས་སུ་རེག་ན་བདེ་ལུས་འགྱུར། །ཁ་དོག་ཕུན་སུམ ཚོགས་པ་བྱིན་པས་གཟུགས་བཟང་བ་དང་།དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱིན་པས་གྲགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱིན་པས་དགའ་བ་དང་། རེག་བྱ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱིན་པས་ལུས་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་དང་། འདིའི་ལུས་དུས་སུ་རེག་ན་བདེ་ བའི་ལུས་སུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན། འགྲོ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཕན་འདོགས་དང་། །ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་ཁྱད་འཕགས། །རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བརྒྱ་འགྱུར་ དུའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བར་གྱུར་པའི་མི་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་སྟོང་འགྱུར་དུའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ནད་པ་ལ་བྱིན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཚད་མེད་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕན་འདོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཕ་མའོ། །ཡོན་ ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱིན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབུམ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།སྦྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན། མཆོག་ནི་གྲོལ་བས་གྲོལ་བ་ལའང་། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་ལ་བྱིན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིས། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དེ་ཡང་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་གཏོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བརྒྱད་གསུངས་པ་དེ་དག་གི་ནང་ན་ནི། བརྒྱད་ པ།མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། འཇིགས་པས་སྦྱིན་པ་དང་། བདག་ལ་བྱིན་པས་སྦྱིན་པ་དང་། བདག་ལ་སྦྱིན་པར་འགྱུར་བས་སྦྱིན་པ་དང་། སྔོན་བདག་གི་ཕ་དང་མེས་པོ་དག་གིས་བྱིན་པས་སྦྱིན་པ་དང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་ དུ་སྦྱིན་པ་དང་།གྲགས་པའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱན་དང་། སེམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་གི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པའོ། །དེ་དག་ལས་ཐ་མ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ ཞུགས་པ་དང་།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ལ་བྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞལ་དུ་མེད་པར་གསུངས་མོད་ཀྱི། གཞན་ཡང་། འཕགས་པ་མིན་ཡང་ཕ་མ་དང་། །ནད་པ་དང་ནི་ཆོས་སྨྲ་དང་། །སྐྱེ་མཐའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ། །ཡོན་ནི་ གཞལ་དུ་མེད་པ་ཡིན།།ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཡོན་གནས་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་རྣམས་ཀྱི་ལྕི་བ་དང་ཡང་བ་ཉིད་ཤེས་པར་འདོད་པས་རྒྱུ་དྲུག་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཇུག་དང་ཞིང་དང་གཞི་དང་ནི། ། སྦྱོར་དང་སེམས་པ་བསམ་པ་སྟེ། །དེ་དག་ཆུང་དང་ཆེ་བ་ལས། །ལས་ཀྱང་ཆུང་དང་ཆེ་བ་ཉིད། །མཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱས་པའི་རྗེས་ལ་ཡང་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་བྱེད་པའོ། །གཞི་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །སྦྱོར་བ་ནི དེའི་དོན་དུ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ།།སེམས་པ་ནི་ངག་གི་ལས་ཀྱི་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །བསམ་པ་ནི་དེ་དག་ལས་དེ་དང་འདི་དག་ཅིག་ནི་བྱའོ། །དེ་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ནི་ཕྱིས་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།

他的布施由于施主的殊胜而在产生果报方面更为殊胜。这样的施主以恭敬等方式布施。以恭敬、亲手、适时、不损害他人的方式布施。因此获得广大恭敬、适时和无间断的获得。因此该施主的布施依次获得如是殊胜。
又问如何在事物上殊胜？'色等圆满事物殊胜'应当如是理解。布施如是事物依次获得：'由此获得端正、有名声、喜悦和极其年轻的身体，适时触摸则身体安乐。'布施色圆满则获得端正之相，布施香圆满则获得圆满名声，布施味圆满则获得喜悦，布施触圆满则获得极其年轻的身体，此人身体适时触摸则成为安乐之身。
又问如何在福田上殊胜？'以众生、苦难、恩德和功德等福田殊胜。'首先关于众生，如布施给转生为畜生者获得百倍果报。布施给破戒之人获得千倍果报。以苦难殊胜，如经中所说布施给病人获得无量果报。以恩德殊胜者如父母。以功德殊胜者如布施持戒者获得十万倍果报等。
在一切布施中，'最胜者是解脱者布施给解脱者，离贪者布施给离贪者。'菩萨为利益一切众生而行布施也是最胜。除此之外，世尊所说八种布施中，'第八为最胜。'何为八种？即：布施给亲近者、因畏惧而布施、因他人布施己而布施、因他人将布施己而布施、因祖先曾经布施而布施、为生天而布施、为名声而布施、为庄严心意、为心之资具、为瑜伽资粮和为最胜义利而布施。其中最后者为最胜。
世尊虽说布施给预流果向和预流果住者获得无量果报，此外：'非圣者中父母和病人以及说法者，最后生菩萨，布施获无量果报。'这五者虽为凡夫，但从果报角度而言是无量福田。
欲知诸业轻重者当知六因：'后续、福田、基础和加行、思维、意乐，由彼等大小，业亦有大小。'后续是指作业之后又再造作。福田是指能作利益和损害者。基础是业道。加行是为此而作的身语业。思维是完成语业道。意乐是思维应当作这些，以后应当作那些。

།ལས་བྱས་པ་དང་། བསགས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ ཞེ་ན།བསམས་བཞིན་པ་དང་རྫོགས་པ་དང་། །མི་འགྱོད་གཉེན་པོ་མེད་པ་དང་། །འཁོར་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས། །བསགས་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །ཆེད་དུ་བསམས་ནས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བབ་ཅོལ་དུ་ བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།རྫོགས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་གཅིག་གིས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ། ཁ་ཅིག་ནི་གསུམ་གྱི་བར་གྱིས་འགྲོ་བའོ། །དེ་གང་ཞིག་གིས་ཇི་ཙམ་གྱིས་འགྲོ་བ་དེ་རྫོགས་ན་བསགས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་འགྱོད་པ་དང་གཉེན་པོ་མེད་པ་ནི་ཡིད་ལ་ བཅགས་པ་མེད་པ་དང་།གཉེན་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་ལས་ནི་མི་དགེ་བ་ལ་འཁོར་བ་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་བྱས་ པའི་ལས་ནི་མ་བསགས་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་མཆོད་རྟེན་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནི་བདག་གི་དོན་དུའོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་ལེན་པ་པོ་མེད་ན་བསོད་ནམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། མཆོད་རྟེན་ལ་བཏང་རྒྱུས་བྱུང་བའི། །བསོད་ནམས་ ལེན་མེད་བྱམས་སོགས་བཞིན།།ཇི་ལྟར་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལེན་པར་བྱེད་པའམ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་མེད་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་མཐུས་བསོད་ནམས་སུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་འདས་ཀྱང་དེ་ལ་དད་པར་བྱས་པས་རང་གི་སེམས་ལ་བསོད་ ནམས་སུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཞིང་བཟང་པོ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ས་བོན་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅན་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་ཞིང་ངན་པ་ལ་བྱིན་ན་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་མི་འཁྲུལ་ཕྱིར། །ངན་པའི་ཞིང་ལའང་འབྲས་ཡིད་འོང་། །ཞིང་ ངན་པ་ལ་ཡང་ས་བོན་ལས་འབྲས་བུ་མི་འཁྲུལ་བ་མཐོང་སྟེ།རྒྱུན་གྱི་ས་བོན་ལས་ནི་རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་མངར་བ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞིང་ངན་པ་ལ་ཡང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་སྦྱིན་པའི་ས་བོན་གྱི་འབྲས་ བུ་ཡང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཁོ་ན་འགྲུབ་ཀྱི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་བཤད་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་དགེའི་གཟུགས། །དེ་སྤོང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་གཉིས་སོ། །རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་གང་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པས་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་སྤོང་བ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བཅད་པ་ཡང་། རང་བཞིན་གྱི་འཆལ་བའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཅད་པ་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤོང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་མདོར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་དག་ཡོན་ཏན་བཞི་ལྡན་ནོ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་དེའི་རྒྱུས་འཕེན་མ་བྱུང་།།དེའི་གཉེན་པོ་དང་བཞི་ལ་བརྟེན། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཕན་མ་བྱུང་བའོ། །འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུས་ཕན་མ་བྱུང་བ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་ མོངས་པས་ཕན་མ་བྱུང་བས་སོ།།འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྫོགས་སོ།། །།མཉམ་ པར་གཞག་པའི་དགེ་བ་ནི།།བསྒོམ་པའོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའོ། །འདི་ཅིའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སེམས་ལ་བསྒོ་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་དགེ་བ་དེ་ནི་རྒྱུད་ཡོན་ཏན་ རྣམས་ཀྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྒོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་སྦྱིན་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསྒོམ་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། མཐོ་རིས་དོན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །འབྲལ་བའི་ དོན་དུ་བསྒོམ་གཙོའི་ཕྱིར།།སྦྱིན་པ་ཡང་མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་དུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是已作业和积集业呢？'有意为之并圆满，无有追悔无对治，以及眷属异熟故，是为积集诸业相。'是经过思考而作，不是没有预先思考，也不是随意所作。圆满是指有些以一个恶行而堕恶趣，有些则以三个恶行而堕恶趣。以何种程度而堕趣，圆满则为积集。无追悔和无对治是指心中无有悔意，且无有对治。从眷属而言，不善业的眷属也是不善。从异熟而言，是必定产生异熟果。同样也应用于善业。除此之外的已作业是非积集业。
若以贪著心对佛塔行布施，说是为了自利，如果没有受用者和接受者，如何生起福德呢？'对佛塔布施所生，福德无受如慈等。'如同修习慈心等虽无接受者或利益他人，但由自心力而成为福德一样，即使具德者已逝，由于对其生起信心，也会在自心中成为福德。
如果说在良田布施的果报是悦意的种子，那么对劣田布施是否会成为不悦意的果报呢？'因果相续不错乱，劣田果报亦悦意。'即使在劣田也可见种子与果报不相错乱，如同相续种子会生出甜美果实一样，即使对劣田，以利他增上意乐所作的布施种子，其果报也必定是悦意的，而非不悦意。
说完布施所生后，当说持戒所生：'破戒不善之色法，断彼持戒有二种。'即以表业断除和无表业断除。持戒不仅仅是断除破戒，而且佛陀所制定的，非自性破戒的规定，如非时食等，断除这两种也是持戒。
已略说持戒。'清净功德具四相。彼因彼缘未生起，依彼对治四相依。'即未生起所说的破戒之过患。未被破戒因缘所生是指未被贪等烦恼和随烦恼所生。依止破戒对治是因为依止念住。依止寂静是因为回向涅槃。持戒品终。
等持善业即是修习。等持是指具有三摩地自性及其俱生法。为何称为修习呢？因为熏习于心。彼等持善业以功德自性熏习于心故。
已说布施能得大受用，那么持戒和修习能得什么呢？'为得善趣依持戒，为得解脱修为主。'布施也能得善趣，但持戒是主要的。

།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཀྱང་འབྲལ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་བསྒོམ་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་གང་ཟག་བཞི་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ ནམས་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་གང་ཞེ་ན།བསྐལ་པར་མཐོ་རིས་དགའ་གནས་ཕྱིར། །བཞི་ཡིས་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ཡིན། །བསོད་ནམས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བསྐལ་པར་མཐོ་རིས་སུ་དགའ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ཡིན་ནོ། །ཟང་ཟིང་ གི་སྦྱིན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཆོས་སྦྱིན་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པས། །མདོ་སོགས་ཡང་དག་ཇི་བཞིན་སྟོན། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྟོན་པའོ། །བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་ནས། ཡང་། བསོད་ནམས་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དགེ་རྣམ་གསུམ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་གང་སྐྱེས་ནས་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས སུ་འགྱུར་རོ།།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡིག་འབྲུ་དང་། རྒྱ་དང་། བགྲང་བ་དང་། སྙན་དངག་དང་། གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་དག་གི་རང་བཞི་ནི་ཅི་ཞེ་ན། རིགས་པས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ ལས།།རྣམ་གསུམ་ཀུན་སློང་བཅས་པ་ནི། །ཡིག་འབྲུ་རྒྱ་དང་བགྲངས་བཅས་པའི། །སྙན་དང་གྲངས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན། །རིགས་པས་བཅུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བཅུག་པའོ། །ལས་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་དང་། ངག་ དང་།ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡིག་འབྲུ་དང་། རྒྱ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་རིགས་པས་རབ་ཏུ་བཅུག་པ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །བགྲང་བ་དང་སྙན་ངག་ནི་ངག་གི་ལས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། ། གྲངས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཁ་ཅིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསྒྲིབས་ངན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བཅས། །ཉོན་མོངས་ཅན་ཆོས། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ། །དྲི་མེད དགེ་གྱ་ནོམ།གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ལས་གཞན་པའི་བར་མ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །འདུས་བྱས་དགེ་བསྟན་བྱ། བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྲུབ་བོ། །ཆོས་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི། ཐར་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི་མེད་ཀྱི་དེ་ནི་དགེ་བ་དང་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་བཞི་པའོ།། །།ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་བསགས་པར་འགྱུར་གྱི། ཕྲ་རྒྱས་མེད་པར་ནི་སྲིད་པ་ མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར།སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་དྲུག་།འདོད་ཆགས་དེ་བཞིན་ཁོང་ཁྲོ་དང་། །ང་རྒྱལ་མ་རིག་ལྟ་བ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་དག་དམིགས་ པ་ལ།རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་དྲུག་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་དབྱེ་བས་བདུན་དུ་བཤད། །གང་གི་ཕྱིར། ཁམས་གཉིས་ལས་སྐྱེས་སྲིད་འདོད་ཆགས། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་སྲིད་པའི་ འདོད་ཆགས་སོ།།འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཁ་ནི་ནང་དུ་བལྟས་ཕྱིར་དེ། །ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་བཟློག་ཕྱིར་བཤད། །དེ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཅིག་ཏུ་བྱས་སོ། །ཁམས་དེ་གཉིས་ལ་ཐར་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ།

虽然也会脱离戒律，但因为修行是主要的。经中所说的四种补特伽罗能生梵福，是哪些呢？为了在劫中欢喜住于善趣，四种是梵福。多少福德能使在劫中欢喜住于善趣，这就是梵福。
已经说完了财物布施。法布施是无烦恼的，如实宣说经典等。法布施就是如实宣说无烦恼的经典等。说完三种福德事之基础后，又说：福德、涅槃以及顺决择分三种善。顺福分就是能感可意异熟的。顺解脱分就是生已必定趣向涅槃法。顺决择分下面将要说明。
世间所说的文字、印章、计数、诗歌、数目这些的自性是什么呢？以理趣引导的业，三种加上等起，文字印章及计数，诗歌数目依次第。所谓以理趣引导，就是以方便差别引导。三业就是身业、语业、意业。其中首先文字和印章是以理趣引导的身业加上等起。计数和诗歌是语业，如是它们是五蕴的自性。数目是意业，就是意识对诸法的总括。
现在要说一些法的异名：有覆、恶、有罪过、有烦恼法，这些是有烦恼法的异名。无垢、善、妙，妙是无漏善法的异名。除了恶和妙之外，成立为中庸。有为善当依止，所谓当依止是有为善法的异名。其余成立为不当依止。
一切其他法都是有上的，唯有解脱无上。没有比涅槃更殊胜的，因为它是善和常故而超胜一切。业品说完，这是俱舍论第四品。
如前所说'从业生种种世间'，这些也是由随眠力所积集，若无随眠则不能成就有，因此应知随眠是有的根本。它也有六种：贪欲以及瞋恚和，慢无明见以及，疑惑是也。所说'以及'是为了表明由贪欲的力量而了知其他对境上的增长。
这六种又：贪欲分类说为七。为什么呢？二界所生是有贪。色界和无色界所生的贪欲是有贪。欲界所属的是欲贪。又为什么色界和无色界的贪欲称为有贪呢？因向内观故彼，为遣解脱想而说。那些多是对等至的贪著，这也是向内观照的，因此合为一类。为了遣除对那两界认为是解脱的想法，所以也说为有贪。

།ཡང་ཕྲ་རྒྱས་དྲུག་པོ་དེ་ དག་བཅུར་ཡང་འཆད་དེ།ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། ལྟ་བ་ལྔ་སྟེ་འཇིག་ཚོགས་དང་། །ལོག་དང་མཐར་འཛིན་ལྟ་བ་དང་། །ལྟ་བ་དང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་དང་བཅུ། །ཕྲ་རྒྱས་དྲུག་ལས་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ལྔར་བྱས་ནས་བཅུར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ འདི་དག་བཅུ་པོ་ལས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འཆད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་བཅུ་དང་བདུན་བདུན་བརྒྱད། །ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །འདོད་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ། །མཐོང་བས་རིམ་བཞིན་སྤོང་བར་བྱེད། །ཕྲ་རྒྱས་བཅུར་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་འདོད་པའི་ ཁམས་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བཅུར་ཡོད་དོ།།དེ་དག་ཉིད་ལས་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བ་བདུན་དང་། འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བ་བདུན་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དད་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མ་གཏོགས་སོ། ། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་དེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཕྲ་རྒྱས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཉི་ཤུ་རྩ བརྒྱད་ཡིན་ནོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ན་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བ་སོ་གཉིས་ཡིན་ལ། བཞི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ཏོ། དེ་དག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཁོང་ཁྲོ་མ་ གཏོགས་དེ་དག་ཉིད།།གཟུགས་ཁམས། ཁོང་ཁྲོ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་བོར་ནས་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་དེ་དང་འདྲ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟར་དགུ་བཅུ་བརྒྱད་དུ་འདོད། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་རྣམ་པ་དང་བྱེ་བྲག་དང་ཁམས་ཀྱི་ དབྱེ་བས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འདོད་དོ།།དེ་བས་ན། སྲིད་རྩེ་ལས་སྐྱེས་བཟོད་པ་ཡིས། །གཞོམ་བྱ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་སྐྱེས་མཐོང་དང་བསྒོམ་གཉིས་ཀྱིས། །བཟོད་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ས་ལྷག་མ་ དག་གི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ཅི་རིགས་པར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ། །བཟོད་པས་གཞོམ་མིན་བསྒོམ་ཁོ་ནས། །ས་གང་དག་ཕྲ་རྒྱས་གང་དག་ ཤེས་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡོད་པས་དེ་དག་ནི་གཉིས་ཀའི་ཡང་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ལྟ་བ་ལྔ་མིང་གི་སྒོ་ནས་བསྟན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་མ་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ངོ་བོ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་དང་བདག་གི་རྟག་ཆད་དང་། །མེད་དང་དམན་ལ་མཆོག་ ལྟ་དང་།།རྒྱུ་མིན་ལམ་མིན་དེར་ལྟ་བ། །དེ་དག་ལྟ་བ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ། །བདག་ཏུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་རྟག་པར་ལྟ་བའམ་ཆད་པར་ལྟ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་ པ་ཡོད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྟ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའོ།།དམན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བ་དང་། ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལམ་དུ་ལྟ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །གཉིས་ཀ་ལ་ ཡང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་སོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུར་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།

又将那六种随眠解释为十种。如何解释呢？五种见，即身见、邪见、边执见、见取见以及戒禁取见，共为十种。将六种随眠中的见分为五种而成为十种。
又从这十种中解释为九十八种，即：其中十、七七八，除去三种二种见，欲界中苦等谛，依次由见而断除。所说的十种随眠，在欲界中由见苦谛所断的有十种。在这些中，由见集谛所断的有七种，由见灭谛所断的有七种，除去身见和戒禁取见。由见道谛所断的有八种，除去身见和边执见。如是，欲界所行的随眠有三十二种。
同样，在色界中有二十八种，在无色界中有二十八种。在欲界中见所断的有三十二种，四种是修所断。即：贪欲、嗔恚、无明和我慢。这些在欲界所行的成为三十六种。除去嗔恚即是色界。除去五种嗔恚后，色界所属的随眠有三十一种。无色界与此相同，仅有三十一种。
如是承许有九十八种。如是，这些由种类、差别和界的区分而承许有九十八种。因此，有顶所生忍所应破除的是见所断，而非修所断。余地所生由见修二者，以忍所应破除，即与余地法相顺的忍所断者，圣者们视为见所断，凡夫们则视为修所断。
非忍所破唯修断，任何地中任何随眠为智所破者，彼等二者皆恒为修所断。五见是从名称方面而说，未从自性方面而说，因此当说其自性：我与我所常断见，无见及劣胜见等，非因非道见彼等，即是彼五种见解。
见我与我所即是身见。于所执为我的事物见为常或见为断即是边执见。于苦等谛若有则见为无的见解即是邪见。于劣有漏见为胜即是见取见。于非因见为因，于非道见为道即是戒禁取见。对二者也略去'等'字。若是非因见为因即是戒禁取见。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ལས་དབང་ཕྱུག་གམ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བ་དེ་ནི་དེ་ལ་རྟག་པ་དང་གཅིག་ བུ་དང་བདག་བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ལྟ་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལྟར། དབང་ཕྱུག་སོགས་རྒྱུར་མངོན་ཞེན་པ། དེ་ནི། རྟག་བདག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིས། །རབ་ཏུ་འཇུག་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་ཉིད། །དེ་ལ་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དེ་གཉིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ མཐོང་བ་ཁོ་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བྱས་པ་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །རྟག་བདག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིས། །ཞེས་གང་བཤད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་གཉིས་ཁོ་ནར་ཟད་དམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་བཞི་སྟེ། དེ་ནི། ལྟ་བ་གསུམ་ལས་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་།བཞི་ཚན། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལས་རྟག་པར་ལྟ་བ་ནི་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་ནི་བདེ་བ་དང་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་ཕྱིན་ཅི་མ ལོག་མ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཕྱིར་དང་། ངེས་རྟོག་ཕྱིར་དང་སྒྲོ་འདོགས་ཕྱིར། །ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དག་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གསུངས་པ་དེ་ལ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ལ། སེམས་དང་འདུ་ཤེས་དེའི་དབང་གིས། །ལྟ་ བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཤད་དོ།།ཡང་ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཁོ་ན་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ལ་མེད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ང་རྒྱལ་བདུན། ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མངོན་པའི་ང་ རྒྱལ་དང་།ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །དེ་ལ་ཆུང་ངུ་ལས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའམ་མཉམ་པ་དང་མཉམ་མོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །མཉམ་པ་བས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ཁྱད་པར་ དུ་འཕགས་པ་བས་ཀྱང་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ལོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ངའོ་སྙམ་པ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་མ་ཐོབ་པ་ལ་བདག་གིས་ཐོབ་བོ་སྙམ་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་ རྒྱལ་ལོ།།ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བས་བདག་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་དམན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བདག་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དགུ་གང་དག་ བཤད་པ་དེ་དག་ནི།རྣམ་དགུ་གསུམ་པོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གསུམ་ནི་བདག་མཆོག་དང་མཉམ་པ་དང་། དམན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་གསུམ་ནི་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དག་གོ། །གཉིས་པའི་གསུམ་ནི་བདག་བས་མཆོག་དང་། མཉམ་པ་དང་། དམན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམས་སོ། །གསུམ་པའི་གསུམ་ནི་བདག་པས་མཆོག་དང་། མཉམ་པ་དང་། དམན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི ང་རྒྱལ་དག་གོ།།ཡང་ང་རྒྱལ་བདུན་པོ་འདི་དག་ཅི་ཞིག་གིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། མཐོང་དང་བསྒོམ་པས་ཟད་བྱ་བ། །ཅི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དམ་ཞེ་ན། ངེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་ བྱ་བ་ནི།།གསོད་སོགས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ།

如果问为什么不是由见集谛而断除的呢？那些将大自在天或生主视为因的人，会执著它为常一自在的作者而产生见解。因此：
执著大自在天等为因的人，由于颠倒见常我，因此趣入，所以这些是由见苦谛而断除的。
对它执著为常和我这两者，唯由见苦谛而断除。因此，执著它为作者的因也由此断除。
所说的'由颠倒见常我'，是否仅限于这两种颠倒呢？不是的。颠倒有四种：
从三种见解而有四种颠倒。从边执见而有常见，这是常颠倒。从见取见而有乐颠倒和净颠倒。从身见而有我颠倒。
为什么其他烦恼不是颠倒呢？由三种原因而建立颠倒，即：由于颠倒、决定思维和增益的缘故。
断见和邪见不是增益。戒禁取见不是单纯的颠倒。其他烦恼不是决定思维，所以不是颠倒。
经中说有想颠倒、心颠倒和见颠倒，其中唯见是颠倒，而想和心是由于见颠倒的力量而说为颠倒的。
复次，是否只有见随眠有分类而其他没有呢？是有的，如七种慢：慢、过慢、慢过慢、我慢、增上慢、卑慢、邪慢。
其中，认为自己胜过或等同于劣者而心生傲慢的是慢。认为自己胜过与自己平等的是过慢。认为自己胜过胜者的是慢过慢。
以身见为前提而生起的我想是我慢。对未获得的殊胜证悟认为自己已获得的是增上慢。认为自己仅略逊于最殊胜者的是卑慢。
对于不具功德而认为自己具有功德的是邪慢。
论中所说的九种慢相，其中前三种是依'我最胜、平等、低劣'的见解，即是过慢、慢和卑慢。
第二组三种是'有胜过我、等同我、不如我'的见解，即是卑慢、慢和过慢。
第三组三种是'无胜过我、等同我、不如我'的见解，即是慢、过慢和卑慢。
复次，这七种慢是由什么断除的呢？由见道和修道断除。
圣者是否会现行尚未断除的修所断烦恼呢？不一定。修所断的是杀生等缠缚。

།ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གང་གིས་ཆེད་དུ་བསམས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་བར་དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་འཇིག་སྲེད། འཇིག་པའི་སྲེད་པ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། འཕགས་པ་ལ། རྣམ་སོགས་ངའོ་སྙམ་མི་འབྱུང་། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་འཇིག་པའི་སྲེད་པའི་བར་དུ་གཟུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ མ་སྤངས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ཞེ་ན།ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་འཇུག་པ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ལྡང་བར་མི་ནུས་སོ། །གསོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ དཀྲིས་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་པའི་སྲེད་པ་ཆད་པར་ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་སྲེད་པའི་ཕྱོགས་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེའི་འགྱོད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །འགྱོད་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡང་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ན་འཕགས་པ་ལ་དེ་མི་འབྱུང་སྟེ།ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་ལས། དུ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་དུ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལྟ་དང་དེ་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་དང་། ། གང་དེ་ལྷན་ཅིག་མ་འདྲེས་པའི། །མ་རིག་གང་ཡིན་ཀུན་དུ་འགྲོ། །དེ་ལྟར་ན་ལྟ་བ་བདུན་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཉིས་དང་། མ་རིག་པ་གཉིས་དང་། ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ནི་རང་གི་ཁམས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་ལས་དགུ་གོང་དུ་དམིགས། ལྟ་བ་གཉིས་པོ་མ་གཏོགས་སོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དགུ་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་། དེ་དག དང་ནི་ལྷན་ཅིག་དང་།།འབྱུང་དེའང་ཀུན་འགྲོ་ཐོབ་མ་གཏོགས། །ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་དུ་མའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཏུ་མ་གཏོགས་སོ། །ཕྲ་རྒྱས་འདི་དག་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་དུ་ཞེ་ན། འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་ བ།།ལོག་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་དང་། །ལྡན་དང་འབའ་ཞིག་མ་རིག་དང་། །དྲུག་ནི་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལ་ཡང་། རང་གི་ས་པའི་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པས། །ས་དྲུག་ས་དགུའི་ ལམ་ནི་དེའི།།སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ནི་རང་གི་ས་པའི་འགོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལམ་ལ་དམིགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ས་དྲུག་གི་ཆོས་ཤེས་པའི་ ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ།གང་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ས་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡང་ས་དགུའི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ ཏེ།ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་མིན་ཏེ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར། །འདོད་ཆགས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་གོ་སྤང་བར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་བཞིན་ནོ། །གནོད་མི་བྱེད་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་མིན། །གནོད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྐྱེ་ན། འགོག་པ་དང་ལམ་དག་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ།

由烦恼所生的缠缚，为了某种目的而思虑，从杀生乃至说妄语等，这些都是修行所应断除的。同样，我执和我执的贪著也是修行所应断除的。
关于修行所应断除的我慢诸相，虽然也有'我'的我慢，但是圣者不会生起'我'的念头等。'等'字所表示的是直至我执的贪著。
为什么虽未断除这些却不会生起呢？因为这些由见解而增长。我慢的诸相和'我'的我慢是由身见而增长。因此，由于行为已断，也不能再生起。
杀生等的缠缚是由邪见而增长。我执的贪著是由断见而增长。生的贪著是由常见而增长。
不善的悔恨也不是。悔恨虽然是不善，但不是修行所应断除的，圣者不会生起这种悔恨，因为这是由怀疑所引起的。
再者，在这些随眠中，遍行和非遍行各有多少？苦谛和集谛所断的见和疑，以及与之不相混杂的无明，这些是遍行。
如是七见、二疑、二无明，这十一种随眠，因为缘于自界的一切，所以是同分界的遍行。
其中九种缘于上界，除去两种见。除去身见和边执见外，其他九种随眠是不同分界的遍行。
非遍行随眠，然而，与这些相应的以及所生的，除去遍行得之外。得不包括在这些中，因为有多种果。
在这些随眠中，缘有漏和缘无漏的各有多少？灭谛和道谛所断的邪见、疑惑，以及与之相应的和单独的无明，这六种是缘无漏境。
其余的是缘有漏，这是确定的。其中又，自地的灭和道，因为是互为因，六地和九地的道是其所缘境界。
缘灭的邪见等的所缘，仅是自地的灭。欲界所行者的道所缘，是六地的法智分道的一切，也是色界和无色界的对治。
色界和无色界八地所行的所缘，是九地的类智分道的一切，因为道是互为因。
又为什么贪等这些不是缘无漏？贪不是，因为是所断。贪是所断，如果是缘无漏，就不应该是所断，如同对善法的欲求。
因为不害故，嗔不是。对有害之事会生嗔恨，但灭和道不是这样的。

།ཞི་དང་དག་དང་མཆོག་གྱུར་ཕྱིར། །ང་རྒྱལ་མ་ཡིན་མཆོག་འཛིན་མིན། །འགོག་ པ་དང་ལམ་དག་ནི་ཞི་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ཁེངས་པར་འགྱུར་བར་ཡང་འོས་པ་མ་ཡིན་ལ།ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ལ་དག་པར་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དམན་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ནི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར། དུ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་རྣམས་ནི། །དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ས། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་རང་རིས་སུ། །གང་དག་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དག་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ས་པའི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན པ་རྣམས་ནི་རང་གི་སར་རང་གི་རིས་ཁོ་ན་ལ་སྟེ།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཟག་མེད་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་མིན། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ ནའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ནི། བདག་གིར་མ་བྱས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །དངོས་པོ་གང་ཞིག་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིར་བྱས་པ་དེ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་ནུས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ལ། ས་གོང་མ་ ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལམ་ནི་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ས་གོང་མ་ཡང་ས་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་ཏུ་གནས་མི་ཐོད་དོ། །ཇི་ལྟར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ ཏོ།།གང་ཞིག་གང་དང་མཚུངས་ལྡན་པ། །དེ་ནི་དེང་མཚུངས་ལྡན་ཁོ་ནས། །ཕྲ་རྒྱས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས་དུ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན། དུ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན། །གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།འདོད་ན་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བ་དང་། །མཐར་འཛིན་ལྷན་ཅིག་མ་རིག་པ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་ པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་འདིར་མི་དགེ་བའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་མི་དགེ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དུ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཡིན། དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་ན་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་དང་། །རྨོངས་རྣམས་མི་དགེའི་རྩ་བ་ཡིན། །འདོད་ པའི་ཁམས་ན་འཇིག་ཚོགས་དང་།།མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྨོངས་པ་མ་གཏོགས་པ་རྨོངས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་མོ། །ལུང་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་གསུམ། །དེ་ནི་སྲེད་དང་ མ་རིག་བློ།།སྲེད་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཐ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། གང་ཅུང་ཟད་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བའོ། །རྣམ་གཉིས་མཐར་འཇུག་ཕྱིར་དེ་ལས། །གཞན་མིན། ཐེ་ཚོམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དུ་འཇུག་ པའི་ཕྱིར་རྩ་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ཁེངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཐོན་པོར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་རྩ་བ་རྣམས་ནི་བརྟན་པ་དང་། འོག་ནས་གནས་པ་དག་ཡིན་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།བཞི་ཞེས་ཉི་འོག་པ། །དེ་དག་སྲེད་ལྟ་ང་རྒྱལ་རྨོངས། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་དག་གོ།

为了寂静、清净和殊胜的缘故，不是我慢也不是执著殊胜。灭谛和道谛是寂静的缘故，不应该因它们而生起傲慢，又因为是真实义上的清净，对这二者的执著也不是执著戒禁为最胜。执著低劣为最胜是执著见解为最胜，而这二者确实是最胜，因此它们的所缘不应该是无漏的。
在这些随眠中，有多少是通过所缘而增长，有多少仅通过相应而增长？遍行随眠通过所缘对自地的一切都能增长。非遍行则在自部。凡是遍行的，通过所缘对自地的五种都能增长。非遍行的则仅在自地自部，而不在其他。
虽然有缘无漏的，但无漏和上地所缘不能增长。缘无漏的和缘上地的，决定不能通过所缘而增长。为什么呢？因为它们的所缘事物未被执为我所且是对治。任何被我见和爱著执为我所的事物，其他随眠也能对之增长，但对无漏法和上地法则不是这样。涅槃和道是它们所缘的对治，上地也是下地的对治，因此也不能住于其中。
如何通过所缘增长已经解释完毕。任何与某法相应的，唯通过与彼相应而增长。任何随眠通过与任何法相应而增长。其中多少是不善，多少是无记呢？上界一切皆无记。色界和无色界的一切都是无记。
欲界中的身见、边见及与其相应的无明是无记。其余在此是不善。其余在欲界的是不善。多少是不善根，多少不是呢？欲界中的贪、瞋和痴是不善根。除了与身见、边见相应的痴以外的痴，以及与其相应的贪和瞋是三不善根。
三无记根是爱、无明和慧。爱、无明和慧，乃至异熟生的也是，所有这一切都是无记根。因为疑以二种方式趣入故非根，其他也不是。疑因为以二种方式趣入所以不适合作为根，因为没有稳固性。我慢因为以高举为相而向上趣入所以不是根，因为与（根的特征）不相顺。因为在世间见到诸根是坚固和安住于下的。
日下部说有四，即是爱、见、慢、痴。无记的爱、见、慢、无明是无记根。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་པ་གསུམ་མ་རིག་ལས། །འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་རོ། །མདོ་ལས། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་གང་གསུངས་པ་དེ་དག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞག་པར་བྱ་བའི་དྲི་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་དེ་ཁོ་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་འདི་ལྟ་སྟེ། མགོ་གཅིག་པ་དང་རྣམ་ཕྱེ་དང་། །དྲི་དང་བཞག་པར་ལུང་བསྟན་པ། །འཆི་དང་སྐྱེས་དང་ཁྱད་པར་འཕགས། །བདག་གཞན་ལ་སོགས་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཅི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་ བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འདྲི་ན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟེན་པར་བྱའོ།།ཅི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འདྲི་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ། ། ཅི་མི་འདི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནམ་དམན་པ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན་ལྷའམ་ངན་སོང་གང་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདི་ཞེས་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཅི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་སེམས་ཅན་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན། སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞག་པར་བྱའོ། །གང ཟག་གང་གི་ཕྲ་རྒྱས་གང་ཞིག་དམིགས་པ་གང་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེས་ན་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདས་པ་ནི་གང་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ད་ལྟར་བ་ནི་གང་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་དག་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདས་དང་ཉེར་གནས་འདོད་ཆགས་དང་། ། ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་དག་གིས་ནི། །གང་ལ་དེ་སྐྱེས་མ་སྤངས་པའི། །དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །དངོས་པོ་གང་ལ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་སྤངས་པ་དེ་དག་གིས་དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་པའི་ཉོན མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་དེ་དག་མ་འོངས་པས། ཀུན་དང་། གང་ལ་དེ་སྐྱེས་བ་མ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་མ་འོངས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་དུས་གསུམ་པའི་ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནོ།།གཞན་གྱིས་རང་དུས་པ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་གཞན་དག་གིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད། མི་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དང་། ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་དུས་གསུམ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནོ། །ལྷག་མ་ཀུན་གྱིས་ཀུན་དང་ལྡན། །ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་འདས་པ་དང་མ་འོངས པའི་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་དམ།འོན་ཏེ་མེད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དང་ངམ། དེས་ལྡན་པའམ། བྲལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདུས་ བྱས་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་དམ་མི་འཆའི།དུས་རྣམས་ཀུན་དུ་ཡོད་པར་ནི་གསལ་བར་དམ་འཆའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུངས་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་འདས་པའི་གཟུགས་ཞིག་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་འདས་པའི་ གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཕྱིར་འདས་པའི་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུང་སོ། །གཉིས་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་བར་ ཡིན་ནོ།།ཡུལ་ཡོད་ཕྱིར། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་མེད་ན་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་མེད་པར་འགྱུར་གྱི་ཡུལ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །འབྲས་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདས་པ་ཞིག་མེད་ན་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འདས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པ་ཡོད་དོ།

为什么呢？三种禅修者源于无明。是这样的，禅修者有三种，即贪欲、见解和我慢偏重的禅修，这些也是由无明所致。
经中所说的十四种无记事，那些并非无记，而是应置之不答的问题才是无记。
是否仅此为无记呢？不是的，而是有四种形式，即：一向记、分别记、反诘记和舍置记。死亡、转生、殊胜、自他等是其例子。
若问'是否一切众生都将死亡'，应一向记答'将死亡'。
若问'是否一切众生都将转生'，应分别记答'有烦恼者将转生，无烦恼者则不会'。
若问'此人是殊胜还是低劣'，应反问'相对于天界还是恶趣而言'后再作答。
若问'众生是否异于五蕴或非异'，因无众生实体，应置而不答。
对于何补特伽罗的何种随眠缘何境而增长，应说彼由此而有。
从'过去与何相应'到'现在与何相应'等这些是什么呢？答：过去及现前的贪欲、嗔恨、我慢，于未断除生起之处，与彼事物相应。
于某事物生起过去和现在的贪欲、嗔恨、我慢未断除者，即与该事物相应。因为这些是自相烦恼，故必定不会于一切处普遍生起。
意的这些未来烦恼与一切相应，应理解为'于未断除生起之处'。意的贪欲、嗔恨、我慢未来者，即与三时一切事物相应。
其他五识相应的贪欲、嗔恨等，仅与未来事物相应。对于将生之法如是。
彼等中，不生法与一切相应。不生之法与三时一切事物相应。
其余一切与一切相应。见、疑、无明等与一切事物相应，因为是缘共同烦恼故。
过去和未来的事物是实有还是无？若有，则因一切时中恒有而成常。若无，如何与彼相应、由彼相应或解脱？
说一切有部诸师不承许有为法常住，因具有为相故，但明确承许一切时中存在。
为什么呢？因为经中所说。世尊说：'若无过去色，则圣声闻具足多闻者不应观察过去色，由于过去色存在'等广说。
因二缘故。所说'识依二缘生'是什么呢？即从眼与色乃至意与法。
因境存在故。若无过去未来，则缘彼之识将无境，不具境。
因果故。若无过去，则来世将无过去业之果报。因此，过去和未来是存在的。

།ཡང་འདི་ལྟར། དེ་ཡོད་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད། །ཡོད་པར་སྨྲ་བར་འདོད། གང་དག་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་ སྨྲ་བ་དེ་དག་ཀྱང་དུ་ཞིག་ཅེ་ན།སྨྲས་པ། དེ་དག་།རྣམ་བཞི་དངོས་དང་མཚན་ཉིད་དང་། །གནས་སྐབས་གཞན་གཞན་འགྱུར་ཞེས་བྱ། །དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་རེ་ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་ གྱི་རྫས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་གསེར་གྱི་སྣོད་བཅོམ་ནས་གཞན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དབྱིབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་རེ་ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ལ་གཉིས་དང་ནི་མི་ལྡན་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་ངོ་། །གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་རེ་ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཕྱིན་ནས་གཞན་དང་གཞན་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་བཙུན་པ་སངས་རྒྱས་ ལྷ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་ལས། གསུམ་པ་བཟང་སྟེ། གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ནི། བྱ་བ་ཡིས། དུས་རྣམས་རྣམ་གཞག། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་དེ་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མ་ འོངས་པ་ཡིན་ལ།གང་གི་ཚེ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། གང་གིས་བྱས་ནས་འགགས་པ་དེའི་ཚེ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཡང་ཆོས་དེའི་བདག་ཉིད་དེ་ཁོ་ནར་ཡོད་ལ་རྟག་ཏུ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་གེགས་སུ་བྱེད། གང་གིས་ན་རེས་འགའ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་ལ་རེས་འགའ་ནི་མ་ ཡིན།བྱ་བ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར། ཅི་བྱ་བ་ལ་ཡང་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་ཡོད་དམ། གལ་ཏེ་ཆོས་ལས་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་སྐྱོན་དེར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་ནི་གཞན་མ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དེར་མི་འགྱུར་ རོ།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི། དེ་ཉིད་དུས་སུ་མི་རུང་། གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ཁོ་ནར་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད་ན། དེ་བཞིན་དུ། ཡོད་ན་ཅི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་ཞིག། །ཆོས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ ཁོ་ནར་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་ན་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའམ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །གང་ཞིག་བྲང་བར་མི་ནུས་པ་དེ་ལ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པས་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་དག་ནི་ཟབ་ པ་ཡིན།།དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྟོགས་པས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་གང་ཞིག་སྤངས་ན་དངོས་པོ་དེ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པ་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། སྤངས་ལ་དངོས་པོ་དེ་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་བྱ་སྤངས་ཀྱང་། །ཀུན་འགྲོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ ལྡན།།དང་པོའི་རྣམ་པ་སྤངས་ཀྱང་དེའི། །ཡུལ་ཅན་དྲི་མ་ལྷག་རྣམས་ཀྱིས། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྤངས་ཀྱང་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ ལྡན་ནོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་ལས་དང་པོའི་རྣམ་པ་སྤངས་ནས་དེ་སྤངས་ཀྱང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

再者如是，由于说彼存在，一切皆是实有论者。凡是宣说过去、未来、现在一切皆有者，即是一切实有论者。其他则是分别而说。
若问一切实有论者有几种？答曰：彼等有四种，即实体、相状、位态及转变。
实体转变者是尊者法救，他说诸法进入诸时时，是实体转变而非本质转变，譬如金器打碎后改作他物，仅是形状转变。
相状转变者是尊者妙音，他说诸法进入诸时时，具有过去相而不离其他二相。其他亦复如是。
位态转变者是尊者世友，他说诸法进入诸时时，到达过去等位态后，显示为种种转变。
转变者是尊者佛陀提婆，他说诸法进入诸时时，依据前后而说为异。
其中第三种最好，即位态转变。由其作用安立诸时。当法不作用时为未来，正作用时为现在，作用已灭时为过去。
彼法之自性恒时存在，而有碍于恒时作用，故有时作用有时不作用。
过去、未来、现在之作用又是如何？作用上是否还有其他作用？若法与作用相异，则有同样过失，然实不相异，故无此过。
若尔，则不应于同时。法存在时作用亦应存在。若如现在实质存在般，过去未来亦存在，则为何说未生已灭？若法之自性恒时存在，如何成立未生已灭之说？
毗婆沙师说过去未来实质存在。对于不能接受者，为利益自身应当了知：诸法性甚深。此非定能以理证成。
应当观察何等事物断除后即离彼事物，断除后未必离彼事物。譬如，虽断见所断苦，仍具余遍行。虽断初品，仍具余染。
未生苦谛智时，断除见所断苦谛品。虽断彼，仍具缘彼之遍行集谛见所断。修所断品亦有九品，断初品后，虽断彼，当知仍具缘彼之余烦恼。

།དངོས་པོ་གང་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་ཞིག་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་རེ་རེ་ནས་བཤད་ན་ ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་ནི་བཅུ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སེམས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་བཞག་ནས་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངེས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་གོམས་པ་ཡིས། །སྤང་བྱ་འདོད་ཁམས་ ལས་སྐྱེས་པ།།རང་གི་གསུམ་དང་གཟུགས་གཏོགས་གཅིག་།དྲི་མེད་རྣམ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སེམས་ལྔའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ ཁམས་པ་གསུམ་སྟེ།དེ་དག་ཉིད་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་མས་ལས་སྐྱེས་རང་གི་དང་། །འོག་གསུམ་གོང་གཅིག་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། །ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་གཟུགས་ན་ སྤྱོད་པ་ན་སེམས་བརྒྱད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་ས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་དང་། ཁམས་འོག་མ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་དང་། ཁམས་གོང་མ་པ་གཅིག་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ལས་སྐྱེས་ ཁམས་གསུམ་གཏོགས།།གསུམ་དང་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་བཅུའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་དང་ ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་ཀུན།།རང་གིས་གླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་སེམས་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ནི་དེས་གླགས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་ ཁམས་གསུམ་མཐའ་གསུམ་དང་།།ཟག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་སེམས་བཅུའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་སེམས་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་དམིགས་པ་ཆོས་བཅུ་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་ནས། གང་ལ་ཇི་ཙམ་དུ་ཕྲ་རྒྱས་དག་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་མངོན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་། ཉོན་མོངས་ཕྲ་རྒྱས་བཅས་རྣམས་གཉིས། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་རྒྱས་ འགྱུར་གྱིས།།སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྤངས་པ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་མ་སྤངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དག་ཁོ་ནས་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་པོའི་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་དང་པོ་ཁོ་ནར་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར། རྨོངས་ལ་ཐེ་ཚོམ། རྨོངས་པར་གྱུར་པ་ཕྱོགས་གཉིས་ཐོས་ནས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ནི། ལོག་ལྟ། རབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལྟ། སྡུག་བསྔལ་ལས་ཕུང་པོ་བསལ་ནས་བདག་ ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནས་མཐར་འཛིན། བདག་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་འཛིན། གང་ཁོ་ན་ལ་མཐར་འཛིན་པ་དེས་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ལྟ། མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཞེས་སྦྱར་ཏེ། གང་གིས་ དག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ནི། རང་གི་ལྟ་ལ་ང་རྒྱལ་ཆགས། །དེ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་ཁེངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་། རང་གི་ལྟ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པར་གྱུར་པས་དེའི་དགྲ་བོར་གྱུར་པ་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་ཞེ་སྡང་ འཇུག་གོ།།གཞན་དག་ནི་རང་གི་ལྟ་ལ་བླངས་ནས་བོར་བ་གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་བར་འདོད་དོ།

如果对'某一事物上会增长多少随眠'这句话逐一解释的话，就会有很多要说的内容。因此简要来说，将法分为十六种，将心分为十六种后，应当详细宣说境的决定。
通过苦谛和因的见道和修道，所断的欲界所生的，自地三种和色界所属一种，以及无漏为所缘境。首先，见苦谛和集谛所断以及修道所断的欲界诸法是五心的所缘，即自地三种，也就是这些，以及色界所属的唯修所断和无漏所缘。
色界所生的自地和下三上一无漏的。这三种法即是色界八心的所缘，即自地三种，也就是这些，以及下界三种，也就是这些，以及上界一种，即唯修所断和无漏所缘。
无色界所生的三界所属三种和无漏为所缘境。这三种法即是无色界十心的所缘，即三界各三种，也就是这些，以及无漏所缘。
见灭谛和道谛所断的一切，以自地所得为所缘境。见灭谛和道谛所断诸法的自心唯是见灭谛和道谛所断，这些法是由此所得的所缘。
无漏法是三界三边和无漏的所缘境。无漏诸法是十心的所缘，即三界的三种，即灭谛、见道和修所断，以及无漏所缘。
如此了知这十六心的所缘十六法的安立后，应当了知于何处会增长多少随眠。其中又，烦恼及随眠者二种，非烦恼者唯随增。具烦恼的心是由与彼相应且未断除缘彼的随眠所增长的诸法，以及已断除与彼相应而不增长的诸法具有随眠，因为与彼俱在的缘故。
非烦恼心唯由缘彼未断的增长者具有随眠。应当宣说十随眠的生起次第：首先，由具无明而于诸谛愚痴。因此，愚者起疑。由愚痴而听闻两种观点后生起疑惑。
然后，邪见猛烈生起，即'无苦'等。然后我见，因为从苦中分离蕴而执著为我。然后边执见，因为执著我为常边和断边。然后戒禁取，因为于所执边深信能清净的缘故。
然后见取，即于所深信清净处执为最胜的缘故。由此，于自见生慢贪，因为贪著彼以及由彼而傲慢。于他生嗔，由于过分执著自见而对与之为敌的他见生起嗔恚。其他论师认为是执取自见后舍弃他见而生嗔。

།དེ་ལྟར་རིམ། དེ་དག་གི་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་སྐྱེ་ན་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སྐྱེ་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་སྤངས་པ་མ་ཡིན་དང་། །ཡུལ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད། །ལས་ རྒྱུ་དང་།ཡུལ་དང་། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས། ཉོན་མོངས། སྐྱེ་སྟེ་གང་། རྒྱུ་ནི་ཚང་བ་ཡིན། རེས་འགའ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ནས་སྐྱེ་སྟེ། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་ཉིད་ཟག་པ་དང་། ཆུ་བོ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབྱེ་བས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་།འདོད་ན་གཏི་མུག་མ་གཏོགས་པའི། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་བཅས་ཟག་།མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བཅས་པ་འདོད་པའི་ཟག་པ་ཡིན ནོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་ནི་མེད་པ་ན། །ཕྲ་རྒྱས་ཁོ་ན་སྲིད་པའི་ཟག་།མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཟག་པ་རྣམས་ནི་སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཤེ་ན། དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཁ་ནང་བལྟས། །མཉམ་གཞག་ ས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་བྱས།།འདི་དག་རྒྱུ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་བྱས་སོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་མ་རིག་པ་ནི་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །ཟག་པ་དེ་དག་གི་ཡང་། རྩ་བ་མ་རིག་ཡིན་པས་ན། །ལོགས་ཤིག་ཏུ་ནི་ཟག་པར་བསྟན། །ཟག་པ་དེ་དག་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ ལྟར།ཆུ་བོ་སྦྱོར་བའང་དེ་བཞིན་དུ། །ལྷ་རྣམས་གསལ་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་བསྟན། །འདོད་པའི་ཟག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། འདོད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་ཟག་པ་ནི་སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་རྣམས་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ དག་ནི་ཆུ་བོ་དང་།སྦྱོར་བ་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཞག་སྟེ། གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པར་མ་ཡིན་གྲོགས་མིང་རྣམས། །འཇོག་པའི་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་ལོ། །ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་ན། ལྟ་བ་འབའ་ཞིག་ནི་ གསལ་བའི་ཕྱིར་འཇོག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པས་བསྲེས་ནས་གཞག་གོ།།ཇི་སྐད་བཤད་ཉིད་མ་རིག་བཅས། །ཉེར་ལེན་རྣམས་ཏེ་ལྟ་རྣམས་གཉིས། །ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་ ཉིད་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ།།ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་དག་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཕྱུང་སྟེ། ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་བསྲེས་ ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བཤད་ཅེ་ན།སྲིད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ཡིན་ན། མ་རིག་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མིན་ཕྱིར་བསྲེས། མ་རིག་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བསྲེས་སོ། །ཡང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཕྲ་ རྒྱས་ཀྱི་དོན་ཅི་ཡིན།ཉེ་བར་ལེན་པའི་བར་གྱི་དོན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་དེ་དག་ཕྲ་བ་དང་། །རྗེས་འབྲེལ་རྣམ་གཉིས་རྒྱས་འགྱུར་དང་། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ཕྲ་རྒྱས་དག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་ཕྲ་བ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་རྒྱུ་བ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་འབྲེལ་ པ་ནི་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་སོ།།རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་པ་སྟེ། བཟློག་བཞིན་དུ་ཡང་ཡང་དུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་འཇོག་བྱེད་ཟག་བྱེད་དང་། །འཁྱེར་བར་བྱེད་དང་འབྱར་ བྱེད་དང་།།ཉེ་བར་འཛིན་ཕྱིར་ཟག་ལ་སོགས། །དེ་དག་གི་ནི་ངེས་ཚིག་ཡིན། །འཁོར་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་མནར་མེད་པའི་བར་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྨ་ནས་འཛག་པས་ན་ཟག་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འཁྱེར་བར་བྱེད་པས་ན་ཆུ་བོ་དག་ཡིན་ནོ། །འབྱར་བར་ བྱེད་པས་ན་སྦྱོར་བ་དག་གོ།།ཉེ་བར་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ཀུན་དུ་སྦྱོར་སོགས་ཀྱི། །དབྱེ་བས་ཡང་རྣམ་ལྔར་བཤད་དོ།

如是次第。彼等趣入次第即是如此。烦恼生起时由三因而生：未断随眠、境界现前、非理作意。由业因、境界、加行力，烦恼生起，此因具足。有时仅由境界力而生，如阿罗汉退失法者。
复次，彼等随眠以漏、暴流、系缚、取的差别而说。其中首先，欲界除无明外的烦恼及随烦恼是欲漏。色界及无色界中，除无明外的随眠唯是有漏。
为何合为一者？彼等是无记、内向、等持故合为一。此等由三因故合为一。三界无明即是无明漏。彼等诸漏中，以无明为根本故，别立为漏。
如前所说诸漏，暴流系缚亦复如是。为令明显故别立。欲漏即是欲暴流及欲系缚。如是有漏即是有暴流及有系缚。除诸见外，彼等从暴流及系缚中别立，为令明显故。
非漏伴名等，不随顺安立。诸漏的词义下文将解释为'安立'，唯见为令明显故不随顺安立而混合安立。
如前所说及无明，是为诸取，诸见分二。欲系缚及无明即是欲取。有系缚及无明即是我语取。从见系缚中分出戒禁，即是见取。戒与禁即是戒禁取。
为何合无明说为取？取是执著有，无明非能执故合。无明以无知为相，不明显故非能执，是故合之。
复次，彼等中随眠乃至取的含义为何？由彼等微细及二种随逐、增长、随行故，说为随眠。其中微细是难了知故行相微细。随逐是与得相随。增长是由所缘及相应门。随行是无加行，虽遮仍再三现行故。
彼等能安立、能漏泄、能漂流、能粘著、能执取故，是漏等词义。能安立轮回及从有顶至无间地狱六处伤口流泄故是漏。能漂流故是暴流。能粘著故是系缚。能执取故是诸取。
彼等复以结等差别说为五种。

།ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་ཉིད་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་ནས་བཤད་དོ།།དེ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་དགུ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ གསུམ་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བཤད་ལ།གཉིས་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བཤད་ཅེ་ན། རྫས་དང་མཆོག་འཛིན་འདྲ་བའི་ཕྱིར། །ལྟ་གཉིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་གཞན་ནོ། །ལྟ་བ་གསུམ་ཡང་རྫས་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ལ། མཆོག་ཏུ་ འཛིན་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱང་རྫས་བཅོ་བརྒྱད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྫས་མཉམ་པས་འདི་གཉིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གཞན་དུ་བྱས་སོ། །འདི་གཉིས་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཡང་འདི་དག་གཉིས་ལོགས་ ཤིག་ཏུ་བཤད་དེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དག་ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གཉིས་སུ་བཤད་ལ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་གཉིས་ཀའང་གཅིག་ཏུ་ནི། །མི་དགེ་རང་དབང་དེ་ ཡི་ཕྱིར།།ཕྲག་དོག་སེར་སྣ་དེ་དག་ལས། །ལོགས་ཤིག་ཀུན་སྦྱོར་གཉིས་སུ་བཤད། །གང་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་དང་། རང་དབང་ཅན་འདི་གཉིས་ག་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གཞན་ནི་མེད་དོ། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་རྣམ་ལྔ། །གསུངས་ ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། གཉིས་ཀྱིས་འདོད་ལས་མི་འདའ་ལ། །གསུམ་པོ་ཡིས་ནི་ཕྱིར་ཟློག་བྱེད། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དག་གིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་མི་འདའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ནི་འདས་ཀྱང་ ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དོ།།འདིར་ཡང་གསུངས་པ། སྒོ་དང་རྩ་བས་བསྡུས་ཕྱིར་གསུམ། །ཁོ་ནར་གསུངས་སོ། །སྔར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་ན་ཡང་སྒོ་དང་རྩ་བ་བསྡུས་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་གཅིག་པ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་པ་དང་། རྣམ་པ་བཞི་པ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་སྒོ་ནི་འདི་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་སོ། །གཞན་ཡང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་ལ། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་རབ་ཏུ་བཅུག་།ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས རབ་ཏུ་བཅུག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་རྩ་བ་བསྡུས་སོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ། འགྲོ་མི་འདོད་དང་ལམ་ནོར་དང་། །ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དེ་རྙེད་ཅིག་།ཐར་པ་བགྲོད་ལ་གེགས་བྱེད་ཡིན། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ནི་ཐར་པ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་བས་འགྲོ་མི་འདོད་པར་ འགྱུར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་ནི་ལམ་གཞན་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལམ་ནོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ནི་ལམ་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་གསུམ་ཁོ་ན་སྤང་བར་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་བཤད་ པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་།གོང་མིའི་ཆ་དང་མཐུན་ལྔ་ཉིད། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལས་སྐྱེས་པའི། །འདོད་ཆགས་གཉིད་རྒོད་ང་རྒྱལ་རྨོངས། །འདི་དག་མ་སྤངས་པར་ཁམས་གོང་མ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འཆིང་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་སོ། །འདི་ཡང་། ཚོར་བའི་དབང་གིས་འཆིང་བ་གསུམ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་དམིགས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་ བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་གཏི་མུག་སྟེ།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ།

那些随眠本身也分为五类来说明，即：结、缚、随眠、随烦恼和缠的差别。其中结有九种：贪结、嗔结、慢结、无明结、见结、取结、疑结、嫉结和悭结。
为何三种见单独说为见结，而另外两种见单独说为取结呢？因为实质和执取相似的缘故，两种见为另外的结。三种见是十八实质，而两种见取也同样是十八实质，因此由于实质相同，这两种作为另外的结。这两种是执取的本性，其余则不是，因为执取相似的缘故，这两种也单独说明，因为所取和能取是不同的。
为何结中嫉妒和悭吝单独说为两种结，而其他缠则不是呢？因为这两者都是唯一不善且自在的缘故，所以嫉妒和悭吝从那些中单独说为两种结。除了这两种都是唯一不善且自在的缠之外，再没有其他这样的缠。
世尊说五种顺下分结，为何只有五种呢？这是因为：两种使不超离欲界，三种则使退回。欲贪和嗔恚使不超离欲界，有身见等则使已超离者退回。
此处也说：由摄门和根本故，唯说为三。即使已断除见所断，由摄门和根本故，烦恼说为三种：一种、二种和四种。这三者摄其门。此外，边执见由有身见引入，见取和戒禁取由执取引入，邪见由疑引入，因此摄根本。
其他说：不欲行、邪道及道疑，获得这些即成为解脱道的障碍，因此说三种。由有身见而对解脱生怖畏故成不欲行。由戒禁取而于其他道执为正确故成邪道。由疑而对道生疑惑，因此唯说断除这三种。
如同说五种顺下分结一样，上分结也是五种：色贪、无色贪、掉举、慢、痴。因为未断除这些则不能超离上界。
结已说完。缚有三种：贪缚、嗔缚和痴缚。这也是：由受力故有三缚。即于乐受中贪通过所缘和相应门而增长。于苦受中则是嗔。于不苦不乐受中是痴，而贪和嗔则不是如此。或者说是由于自相续中所缘门而决定。随眠即如前所说而已。

།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་དག་ཉོན་ མོངས་པ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་ལས་གཞན་ཉོན་མོངས་ཅན། །སེམས་བྱུང་འདུ་བྱེད་ཕུང་ཞེས་པ། །གང་དེ་འང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཏེ། །དེ་དག་ཉོན་མོངས་ཞེས་མི་བྱ། །དེ་དག་ཀྱང་ གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ལས་འདོན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འདིར་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག། །ངོ་ཚ་མེད་དང་ཁྲེལ་མེད་དང་། །ཕྲག་དོག་སེར་སྣ་རྒོད་པ་དང་། །འགྱོད་དང་རྨུགས་དང་གཉིད་དང་ནི། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ རྣམ་པ་བརྒྱད།།ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་བརྒྱད་པོ་དེ་དང་། ཁྲོ་དང་འཆབ་པའོ། །དེ་དག་གིས་བཅུ་སྟེ། དེ་ལ་ཕྲག་དོག་ནི་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུགས་པའོ། །སེར་སྣ་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་དང་མཁས་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་དང་། འགལ་བ་ཅན་སེམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་ འཛིན་པའོ།།རྒོད་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའོ། །གཉིད་ནི་ལུས་ཡང་དག་པར་འཛིན་མི་ནུས་པ་སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པའོ། །དེ་དང་འགྱོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲོ་བ་ནི་གནོད་སེམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འཆབ་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མཁྱུད་པའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁ་ཅིག་སྔར་བཤད་པས་འདིར་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་རྣམས་ལས། འདོད་ཆགས་ཀྱིས། ངོ་ཚ་མེད་རྒོད་སེར་སྣ་བསླང་། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདོད་ཆགས་ ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།འཆབ་པ་རྩོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྲེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ་ཞེའོ། །གཞན་ན་རེ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ་ཤེས་པ་དང་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །མ་རིག་ལས། །རྨུགས་དང་གཉིད་དང་ཁྲེལ་མེད་དོ། ། གསུམ་པོ་འདི་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་ལས་འགྱོད་ཁྲོ་བ་དང་། །ཕྲག་དོག་ཁོང་ཁྲོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་དྲི་མ དྲུག།།སྒྱུ་དང་གཡོ་དང་རྒྱགས་པ་དང་། །དེ་བཞིན་འཚིག་དང་ཁོན་འཛིན་དང་། །རྣམ་འཚེ་སྒྱུ་ནི་གཞན་འདྲིད་པའོ། །གཡོ་ནི་སེམས་གྱ་གྱུ་བའོ། །རྒྱགས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འཚིག་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམ་དུ་འཛིན་པའོ། །ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཀུན་ ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ལན་མང་དུ་བྱེད་པའོ།།རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས། སྒྱུ་དང་རྒྱགས་པ་ནི། །འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་ཁོན་འཛིན་དང་། །རྣམ་འཚེ་ཁོང་ཁྲོ་ལས་སྐྱེས་སོ། །འཚིག་པ་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་ལས། །གཡོ་ ནི་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་།།རྒྱུ་མཐུན་བཤད་ནས་ཅི་ཞིག་གིས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། །ཁྲེལ་མེད་རྨུགས་གཉིད་རྒོད་རྣམ་གཉིས། །ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་བསྒོམ་སྤང་བྱ། །ཕྲག་ དོག་དང་།སེར་སྣ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འཆབ་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །རང་དབང་། མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་པོ་རང་དབང་ཅན་དག་ཀྱང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དྲི་མ་རྣམས། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་ དྲུག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་དག་ནི། འདོད་ན་མི་དགེ་གསུམ་རྣམ་གཉིས། །རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། གཉིས་ནི་མི་དགེ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་ལུང་མ་བསྟན། འདོད་པའི་ཁམས་ཡན་ཆད་ན་ཅི་རིགས་ པར་རྣམ་པ་གཅིག་གོ།།དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་གང་ན་ཡོད་ཅེ་ན། འདོད་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན། །གཡོ་སྒྱུ་འདི་ཉིད་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནའོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་སྒྱུ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན་ཚངས་པས་འདྲིད་ཕྱིར་རོ།

现在要说明随烦恼。首先，凡是烦恼的，也都是随烦恼，因为它们使心随之烦恼。
除烦恼外的烦恼性心所，属于行蕴，那些也是随烦恼，但不称为烦恼。这些也是在小事分别中所说的。
此处只说缠及烦恼垢所摄，首先：无惭与无愧，嫉妒吝啬掉举，后悔昏沉睡眠，缠有八种。
有些人说这八种加上忿和覆，共十种。其中嫉妒是对他人的圆满而内心不安。吝啬是对法、财物和智慧的布施相违，心生执著。
掉举是心不寂静。睡眠是身体不能正持，心识昏沉。这些和后悔都是烦恼性的缠。忿是除了害心和损恼外，对有情和无情的恼害之心。
覆是覆藏过失。有些随烦恼前已说过，此处不再分别。从这些缠中，贪欲引生无惭、掉举、吝啬三种，这三者是贪欲的等流。
关于覆有争议。有人说是爱的等流，有人说是无明的等流，另有人说是两者皆是，因为是知者和不知者所有的。
从无明生昏沉、睡眠和无愧三种，这三者是无明的等流。疑引生后悔，忿和嫉妒从嗔恚而生。是嗔恚所引发的。如是十种随烦恼是烦恼的等流。
又有六种烦恼垢：谄、诳、憍、恼、恨、害。谄是欺诱他人。诳是心不正直。憍前已说过。恼是对有过失事物的执著。恨是对怨恨事物多次作意。
害是损恼。这六种烦恼垢中，谄和憍从贪欲生，恨和害从嗔恚生。恼从见取生，诳从见所引生。
说完等流后，应说由何断除。其中无惭、无愧、昏沉、睡眠、掉举这五法是见道和修道所断。
其余是修所断。嫉妒、吝啬、后悔、忿、覆是修道所断。自在：因为只与无明相应，五种自在随烦恼也是如此。
同样垢染，六种烦恼垢也是如此。所说的这些随烦恼，在欲界中不善三种两类。昏沉、掉举二者是不善和无记。
此上是无记。欲界以上随其所应是一类。其中几种在何处有呢？欲界及初禅中有谄诳。
为何在梵世有诳？因为梵天欺诱的缘故。

།ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་ན་བདག་ཉིད་ལོག་ བར་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རྟ་ཐུལ་ལ་འདྲིད་པར་ཞུགས་སོ།།རྨུགས་རྒོད་རྒྱགས་པ་ཁམས་གསུམ་ན། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་འདོད་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་གཅིག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཉོན་ མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་དག་ལས་ཀྱང་། མཐོང་སྤང་བྱ་གཉིད་ང་རྒྱལ་བཅས། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ས་པ་ཡིན། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། གཉིད་ང་རྒྱལ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་དང་བཅས་པ་ ཡང་ངོ་།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་རང་དབང་ཡང་། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རང་དབང་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་ནི་རྣམ་ཤེས་དྲུག་རྟེན་ཅན། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ས་པ་དག་གོ། །ཡང་དེ་ དག་ལས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།བདེ་བ་དག་དང་འདོད་ཆགས་སུ། །མཚུངས་ལྡན། འདོད་ཆགས་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཞེ་སྡང་བཟློག་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྡུག་བསྔལ་ དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།མ་རིག་པ་དག་ཐམས་ཅད་དང་། །དབང་པོ་ལྔ་ཆར་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །མེད་ལྟ་ཡིད་བདེ་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏོ། །བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པའི་ལས་ཅན་དག་ དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།ཡིད་མི་བདེ་དང་ཐེ་ཚོམ་མོ། །གཞན་ཡིད་བདེ་དང་། ལྟ་བ་བཞི་དང་། ང་རྒྱལ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །འདི་དག་།འདོད་ལས་སྐྱེས་པར་བསྟན་ནས་གཞན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང་ཀུན། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའི་དུས་ན་ གདོན་མི་ཟ་བར་བཏང་སྙོམས་ཀུན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ས་གོང་མ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ས་གོང་མ། ས་ཇི་བཞིན་དུ་རང་རང་དང་། ས་གོང་མའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ནི་ས་གང་ན་དབང་པོ་ཇི་སྙེད་པ་རང་རང་གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །འགྱོད་དང་ཕྲག་དོག་ཁྲོ་བ་དང་། །རྣམ་འཚེ་ཁོན་དུ་ འཛིན་པ་དང་།།འཚིག་པ་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སྐྱོ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེར་སྣ་དག་ནི་བཟློག་པ་ཡིན། །ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཡོ་དང་སྒྱུ་དང་འཆབ་དང་གཉིད། གཉིས་ཀ་དང་ལྡན། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །བདེ་བ་དག་དང་། རྒྱགས་པ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ནི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །མན་ཆད་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཡན་ཆད་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ཀུན་དུ་འགྲོ། །ཐམས་ཅད་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། དེ་ནི་མ་རིག་པ་བཞིན་དུ་གང་ལ་ཡང་དགག་པ་མེད་དོ། །བཞི་པོ་གཞན་ནི་ལྔ་དག་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ཆར་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།མདོ་ལས། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་གསུངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ལ་རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་ དང་།ཐེ་ཚོམ་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་ཡང་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ན་སྒྲིབ་རྣམས། འདོད་པའི་ཁོ་ནར་སྒྲིབ་པའི་མིང་འཐོབ་བོ། །དེ་ལ་ཡང་། མི་མཐུན་དང་། ཟད་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །གཉིས་གཅིག་རྨུགས་གཉིད་དག་དང་། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དག་ གཅིག་ཡིན་ཏེ།མི་མཐུན་པ་དང་། ཟས་དང་། བྱ་བ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིད་དང་རྨུགས་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པ་གཅིག་སྟེ། སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། །ཟས་གཅིག་པ་ནི་ཆོས་ལྔ་སྟེ། རྨྱ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། བྱ་རྨྱང་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་དྲོད་མི་ཟིན་པ་དང་། སེམས་ཞུམ་པ་ཉིད་དོ།

大梵天在那里以自身错误的方式示现，开始引诱具寿马调。昏沉、掉举、傲慢存在于三界中。这三者是三界所摄。其他从欲界所生的，十一种随烦恼唯是欲界所行。
烦恼和随烦恼已经解说完毕。在这些当中，见所断以及睡眠、慢，是意识地所摄。一切见所断都是意识地所摄，包括睡眠、我慢修所断。随烦恼自在者也是，应当了知随烦恼中自在者唯是意识地所摄。其他依六识，其他烦恼和随烦恼是六识地所摄。
其中又当说与乐等根相应：贪欲与乐相应。贪欲与乐受和喜受相应。嗔恚则相反。嗔恚与苦受和忧受相应。无明与一切相应，与五根都相应。邪见与喜忧相应，邪见与喜受和忧受相应。与福业和罪业相顺。
怀疑与忧相应。其他与喜相应，四见和慢与喜受相应。这些说明是欲界所生后，当说其他：与舍受一切相应。诸烦恼在相续间断时必定与舍受俱行。
又问上地如何？答：上地随地各自相应。上地随眠随其地有几根即与各自根相应。悔、嫉、恚、害、恨、恼与忧受相应，因为是厌恶行相且是意地所摄。
悭则相反，意思是与喜受相应。诳、谄、覆、睡眠与二者相应，与喜受和忧受相应。骄慢与乐相应，在第三禅中与乐受相应。以下与喜受相应，以上与舍受相应。如是舍受遍行，一切与舍受相应，因为它如无明对任何都无遮。
其他四者与五根相应：无惭、无愧、昏沉、掉举和四缠，这些都与五根相应。
经中所说欲贪、嗔恚、昏沉、睡眠、掉举、悔、疑等五盖，其中昏沉、掉举、疑虽是三界所摄，但因为都是不善所以合为一。欲界诸盖，唯在欲界得盖名。
其中又因违品、所依、作用相同故，二为一。昏沉睡眠以及掉举追悔为一，因为违品、食和作用相同。昏沉睡眠的违品是一，即光明想。食有五种：懈怠、不悦、四肢倦怠、食不消化、心沉没性。

།འདི་དག་གི་བྱ་བ་ཡང་གཅིག་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀས་ཀྱང་སེམས་ཞུམ་པར་བྱེད་དོ། །རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དག་གི་ཡང་མི་མཐུན་པ་གཅིག་སྟེ། ཞི་གནས་སོ། །ཟས་གཅིག་པ་ནི་ཆོས་བཞི་སྟེ། ཉེ་དུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མི འཆི་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།སྔོན་རྒོད་པ་དང་རྩེས་པ་དང་། །དགའ་བ་དང་། དགའ་མགུར་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡང་གཅིག་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀས་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་ ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་ལྔ་ཁོ་ནར་བཤད་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་གནོད་བྱེད་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཕྱིར་ན་ལྔ་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དག་གིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དག་གིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་དང་། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པས་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དག་མེད་ན་བདེན་པ་དག་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཟག་པ་ དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་གང་གི་ཚེ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ལ།གང་གི་ཚེ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་སྤོང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཟད་ པར་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར། །ཟད་དང་དམིགས་པ་སྤངས་པས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རང་གི་ས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་ པ་ལ་དམིགས་པའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཟད་པས་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཡིན་པས་དེ་སྤང་ན་དེ་དག་ཀྱང་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་སྤངས་པས་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ མ་ཐོབ་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གིས་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་སྤངས་ན་དེ་དག་ཀྱང་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ རྣམས་ནི།གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཟད་པར་འགྱུར། །ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་གང་གི་གཉེན་པོ་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེས་པས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་ནི་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉེན་པོ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཉེན་ པོ་རྣམ་ལ་ཞི་སྤོང་བ་དང་།།གཞི་དང་སྲིད་ཉིད་རྣམ་པར་ནི། །སུན་འབྱིན་ཞེས་བྱ། །སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །གཞིའི་གཉེན་པོ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོའི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མན་ཆད་ཀྱི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པའོ། ། སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ལམ་གང་གིས་ཁམས་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ན་གང་ལས་སྤང་བར་བྱ་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྤང་བྱར་འདོད། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་ལ། དམིགས པ་ལས་ནི་ནུས་སོ།།ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་སྔར་བཤད་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་དང་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །ཡུལ་རྣམས་ཆད་དང་དུས་ཀྱིས་ཏེ། །འབྱུང་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕྱོགས་དང་ནི། །དུས་གཉིས་རིང་བ་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རིང་བ་ནི་དཔེར་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཡང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པས་རིང་བ་ལྟ་བུའོ།།གཉེན་པོས་རིང་བ་ནི་དཔེར་ན་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྟ་བུའོ། །ཡུལ་གྱིས་རིང་བ་ནི་བསྐལ་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཡུལ་རྣམ་པར་ཆད་པས་སོ། །དུས་ཀྱིས་རིང་བ་ནི་དཔེར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལྟ་བུའོ།

这些的作用也是一个，这两者都使心萎靡。掉举和恶作二者的对治也是一个，即止。同食有四法：亲属分别、地方分别、不死分别，以及忆念过去的掉举、游戏、欢喜、欢乐受用。这两者的作用也是一个，这两者都使心不寂静。
如果一切烦恼都是障，为何只说五种呢？因为损害蕴及怀疑故为五。贪欲和害心损害戒蕴，昏沉和睡眠损害慧蕴，掉举和恶作损害定蕴。若无定慧，则对诸谛生疑，故前已说。
这应当观察：不等分遍行界烦恼，以及灭道所断有漏所缘烦恼，当了知所缘时不能断除，当断除时又不了知所缘，那么如何断除它们呢？烦恼并非一定通过了知所缘而断尽。
然而，通过了知所缘、彼所缘的真实断尽及断除所缘而断。其中，通过了知所缘断除苦集见所断自地所缘及无漏所缘。通过彼所缘真实断尽断除不等分遍行界。彼所缘是等分遍行界，断除它时也断除彼等。通过断除所缘断尽灭道所断有漏所缘。
彼等无漏所缘是彼等所缘，断除彼等时也断除彼等。如是暂说见所断。修所断则由生起对治而断尽。任何烦恼行相，由其对治道生起而断除。这也将由'大品的大品由小品的小品'等来解说。
对治有几种呢？答：对治分为寂静、断除、所依及有之厌患。断除对治是无间道。所依对治是彼以上的对治。远离体性对治是解脱道以下的对治。厌患对治是以何道见彼界过患而生厌患。
断除烦恼时从何处断？从所缘。烦恼是所断。不能从相应分别烦恼，而能从所缘分别。前说远离体性应当说明：以相及违品、境界断及时间，如生起、戒品、方位及二时远离。
以相远离如四大虽同生而以相违故远离。以对治远离如从破戒远离戒律。以境界远离即由隔绝诸方所。以时间远离如过去未来。

།ཅི་ལམ་ཁྱད་ པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤངས་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི། ལན་ཅིག་ཏུ་ཟད། གང་གིས་སྤོང་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནས་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་།བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཡང་དང་ཡང་དུས་དུ་ཞིག་ཏུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དྲུག་ཏུ་སྟེ། གཉེན་པོ་སྐྱེ་དང་འབྲས་ཐོབ་དང་། །དབང་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་རྣམས་སུ། །གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མོ། །འབྲས་བུ་དག་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་དག་གོ། །དབང་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ནི་དབང་པོ་འཕོ་བའོ། །དུས་དེ་དག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་བྲལ་བ་ཐོབ་བོ། །བྲལ་བ་དེ ཡང་ནི་གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་བོ།།དེ་དག་ཀྱང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་དགུ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདོད་པ་ན། དང་པོ་རྣམ་གཉིས་ཟད་ལ་གཅིག། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་དང་པོའི་རྣམ་པ་གཉིས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་ནི་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་གཅིག་གོ།།གཉིས་ཟད་པ་ནི་དེ་གཉིས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ན་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གོང་མ་དེ་གསུམ་ཉིད། །དེ་ལྟར་ན་ཁམས་ གསུམ་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཞན་གསུམ་སྟེ། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་གཟུགས་དང་། །ཟག་པ་ཀུན་ཟད། འདོད་པའི་ཟག་པ་སྤོང་བའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཟག་པ་སྤོང་བའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འདི་དག་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་སྟེ། སྔར་གྱི་དྲུག་དང་དགུར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་། དྲུག་བཟོད་འབྲས། སྔ་མ་དག་གོ། །ལྷག་མ་དག་ནི་ཤེས་པ་ཡིན། །ཕྱི་མ་གསུམ མོ།།མི་ལྕོགས་མེད་འབྲས་ཐམས་ཅད་དོ། །བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་ལྔ་འམ་བརྒྱད། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་བརྒྱད་དེ།དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ཡང་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུར་འདོད་དོ། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་བསམ་གཏན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི། ཉེ་བར་བསྡོགས་པའི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་གསུམ་གྱི་ཡང་། །གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའང་འབྲས་བུའོ། །ཐམས་ཅད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡིན། །འཇིག་རྟེན་པའི། འབྲས་བུ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དག་གོ། །གཉིས་རྗེས་ཀྱི་འང་། རྗེས་སུ ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་ཏེ།ཐ་མ་དག་གོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ནི་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་དག་ཁོ་ནའོ། །དེའི་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་དྲུག་དང་ལྔ། ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དྲུག་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ གང་དག་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་ལྔ་སྟེ། རྗེས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་དག་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྤངས་པ་རེ་རེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་བྲལ་བ་ནི། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་ དང་།།སྲིད་རྩེ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། །རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། །ཡོངས་ཤེས། སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རེ་ཞིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ།

如果问：为了使道路特别增进，烦恼的断除是否会一再特别转变？答：这是不存在的。所有烦恼只有一次，以何种断除之道，就只是以那个道断尽。
如果问：彼等的离得又在几个时候？答：在六个时候，即：对治生起和获得果位，以及诸根增长等时。对治即是解脱道。果位即是沙门果。诸根增长即是根的转变。在这些时候获得烦恼的离得。
此离得在彼等各个阶段获得'遍知'之名。彼等有九种遍知。其中，首先在欲界，初二种尽为一。欲界中初二种，即见苦谛和集谛所断而断除的，是一种遍知。二尽即是彼二。仅在欲界中，见灭谛和道谛所断而断除的，是两种遍知。
如同欲界所行一样，如是上界亦是彼三。如是，三界见所断的断除是六种遍知。其他三种遍知是：顺下分、色贪和诸漏尽。断除欲漏的遍知、断除色漏的遍知、断除一切漏的遍知，这些是修所断的三种遍知，加上前面的六种成为九种。
其中，六是忍果，即前者。余者是智，即后三。不动果是一切。诸禅定是五或八。依毗婆沙师的观点，禅定果的遍知有五种，即是断除色界和无色界所行烦恼的自性。依尊者妙音的观点有八种，他认为由离贪故，断除欲界见所断诸法也获得无漏离得，故承许为见道果。
顺下分断的遍知唯是不动果。殊胜禅定也应如禅定般观察。无色界诸定中，近分定是一，即断除色贪的遍知。无色界正行三者中，也唯一，即是断尽一切结缚的遍知也是果。一切是圣道的。世间果是顺下分和断除色贪的遍知二者。
随后二者的果也是两种遍知，即最后二者。法智的是三种，唯是最后者。其随顺分的六和五。法智随顺分的果是六种遍知，即唯是法忍和法智的果。随智随顺分是五种，即唯是随忍和随智的果。
如果问：为何不将每一断除安立为遍知？因为首先忍的果离得是：无漏离得，及能损坏有顶，以及摧毁二因故，安立为遍知。首先凡夫是没有无漏离得和损坏有顶的。

།འཕགས་པ་ལ་ཡང་། ཇི་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡོད་ལ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཉམས་པར་བྱས་པ་མེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་དུ་བཅོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཞན་ལ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གནས་ སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མིང་འཐོབ་པོ།།ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྤངས་པ་སྟེ། རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དང་བཞི་པ། ཁམས་ལས་འདས་པ་ལས། གང་གི་ཚེ་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མིང་འཐོབ་པོ། །གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ དུ་མ་དང་ལྡན་ཞེ་ན།གཅིག་མིན་མཐོང་ལ་གནས་པ་ནི། །ལྔ་ཡི་བར་དང་ཡང་དག་ལྡན། །རེ་ཞིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་མི་ལྡན་པ་ཁོ་ནའོ། །འཕགས་པ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པའི་བར་རོ། །ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་ པ་ནི་གཅིག་དང་ལྡན་ནོ།།ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་དང་ལྡན་ནོ། །འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་གསུམ་དང་ལྡན་ནོ། །འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ། །བསྒོམ་ལ་གནས་པ་དྲུག་གམ་ནི། །གཅིག་གམ་ཡང་ན་གཉིས་དང་ངོ་། །དྲུག་གིས་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་མ་ཐོབ་པའམ།དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །སྔོན་ནམ་ཕྱིས་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ནི་གཅིག་གིས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ན་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ངོ་། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་དེ་ཡང་གཅིག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ན་གཉིས་དང་ངོ་།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་གཉིས་ཁོ་ན་དང་ངོ་། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་གི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། འདི་ལྟར། ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་། ། འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དེ་དག་བསྡོམས། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་སྡོམ་ཞིང་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡིན་ལ། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ལ་འདི་གཉིས་ཀ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་གང་ཞིག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ དུ་ཞིག་གིས་གཏོང་ངམ་འཐོབ་ཅེ་ན།ལ་ལ་གཅིག་གཉིས་ལྔ་དང་དྲུག་།གཏོང་སྟེ་འཐོབ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དམ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ནི་གཅིག་གཏོང་ངོ་། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་གཏོང་ངོ་།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ལྔ་གཏོང་ངོ་། །མཐར་གྱིས་པ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པས་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དྲུག་གཏོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པ་ཡང་ལ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་གཅིག་ ཐོབ་སྟེ།གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་སྔོན་མེད་པ་ཐོབ་པའོ། །ལ་ལ་ནི་གཉིས་ཏེ། གང་ཞིག་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འབའ་ཞིག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་ནི་དྲུག་སྟེ། གང་ཞིག་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །ལྔ་ཐོབ་པ་ ནི་འགའ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ།།ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་ལྔ་པའོ།། །།ཇི་སྐད་དུ་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མིང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཡང་། དབེན་པ་མཐོང་བ་བསྒོམས་པ་ལས། །ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་ཞེས་བཤད་པ། །དེ་ལ་ཡང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་གཉིས་ཏེ། ། མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་ཟག་པ་མེད། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ནའོ། །བདེན་པ་མཐོང་བ་ལས་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་། བདེན་པ་དག་ནི་བཞིར་བཤད་དོ། །གང་དུ་བཤད་ཅེ་ན། ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ། ཟག་པ་མེད་པ་བསྟན་པར་རོ།

对于圣者而言，只要安住于苦谛随顺忍位，就有无漏的离得，而未损减有顶；在苦谛随顺智位时，二者皆有。并非已断尽二因，由于在其他法智和随顺智中具有三者，因此在彼彼位中获得遍知之名。智慧的果即是断，彼三因及第四。
从超越界中，当超越界时，获得遍知之名。若问谁具几种遍知？不是见道住者，具足乃至五种。首先，凡夫完全不具足。圣者乃至安住于集谛法智忍位。集谛法智具一种，集谛随顺智具二种，灭谛法智具三种，灭谛随顺智具四种，道谛法智具五种。
修道住者具六或一或二。具六是指尚未获得离欲贪或从中退失者。先前或后来获得离欲贪者具一种。获得阿罗汉果者也唯具一种。若从色界烦恼退失者也具一种。获得离色贪者具二种。若从无色界烦恼退失者也唯具二种。
又为何不还果和阿罗汉果的遍知唯立为一种？如是，由离界贪欲及，获得果故彼等摄。遍知诸法摄归为一的建立是由二因，不还和阿罗汉二者皆具此二因，故说遍知为一。
又问以几种遍知舍或得？某些一二五与六，舍而所得唯五种。从阿罗汉果或离欲贪退失者舍一种。不还果者从离色贪退失到离欲贪者舍二种。先离贪的道随顺智舍五种。渐次者离欲贪时舍六种。
如是获得也是，某些唯得一种遍知，即某些获得先前未有者。某些得二种，即从无色界离贪唯退失者。有些得六种，即从不还果退失者。无有任何获得五种者。
以上为《俱舍论》第五品'随眠品'。如前所说'断即获得遍知之名'者，离系见修所断，说为断烦恼。其中，修道有二种：见道称为无漏。修道有世间和出世间。见道唯是出世间。说为从见谛而来，彼等即：谛说为四种。若问于何处说？于有漏法和无漏法中宣说。

།དེར་གང་བཤད་པའི་རིམ་པ་ཅི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་མ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་འོན་ཀྱང་། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་དེ་བཞིན་དུ། །འགོག་དང་ལམ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན། །དེ་དག་གི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ནི་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །འདི་ཡང་། དེ་དག་ཇི་ལྟར་མངོན རྟོགས་ཀྱིས།།བདེན་པ་གང་ཞིག་སྔར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་སྔར་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་ཚོར་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། ཡིད་འོང་ཡིད་དུ་མི་འོང་དང་། །དེ་ལས་གཞན་ཟག་བཅས་རྣམས་ ཉིད།།སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཅི་རིགས་མ་ལུས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དག་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེན་པ་བཞིར་གསུངས་པ་ལས། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱང་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། གང་ལ་བཅོམ་དང་བློ་ཡིས་གཞན། །བསལ་ན་དེ་བློ་མི་འཇུག་པ། །བུམ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །ཡོད་དེ་དོན་དམ་ཡོད་གཞན་ནོ། ། གང་ལ་ཆ་ཤས་སུ་བཅོམ་ན་དེའི་བློ་མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ལ་བློས་ཆོས་གཞན་བསལ་ན་དེའི་བློ་མི་འཇུག་པ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཆུ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་དེ། གང་ལ་བཅོམ་པའམ་བློས་ཆོས་གཞན་བསལ་ཡང་དེའི་བློ འཇུག་པ་ཉིད་ནི་དཔེར་ན་གཟུགས་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་བཅོམ་ཡང་རུང་། བློས་རོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསལ་ཡང་རུང་། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་བློ་འཇུག་པ་ཉིད་དོ། །བདེན་པ་དག་བཤད་ནས་ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་པོ་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས།།བསྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །བདེན་པ་རྣམས་མ་ཐོང་བར་འདོད་པས་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་འཛིན་པའམ་དོན་ཉན་པར་བྱེད་དོ། །ཐོས་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །བསམས་ ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་ཀྱང་། ཐེས་སོགས་ལས་བྱུང་བློ་རྣམས་ནི། །མིང་དང་གཉིས་ཀ་དོན་ཡུལ་ཅན། །ཐོས་པ་ལས་བྱུང་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མིང་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མིང་དང་དོན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རེས་འགའ་ནི་ཡི་གེས་དོན་འདྲེན་ པར་བྱེད་དོ།།རེས་འགའ་ནི་དོན་གྱིས་ཡི་གེ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་དོན་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡི་གེ་ལ་མི་ལྟོས་པར་དོན་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ན་བསྒོམ་པ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། བསྲིངས་ གཉིས་ལྡན།གལ་ཏེ་འདུ་འཛི་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐག་བསྲིངས་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་། སེམས་དག་གིས་བསྲིངས་པ་ཡིན་ན་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་བསྲིངས་པ་དེ་ཉིད་སུ་ལ་སླ་ཞེ་ན། འདོད་པ་ཆུང་བ་དང་། ཆོག་ཤེས་པ་ལ་སླའི། ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། འདོད་ཆེན་ཅན་ལ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཆོག་མི་ཤེས་པ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། །འདོད་ཆེན་ཅན་ནི་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། རྙེད་པ་ལ་སྲེད་ཆོག་མི་ཤེས། །མ་རྙེད་ལ་འདོད་འདོད་ཆེན་ཅན། །ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདོད་པ་ནི་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། མ་རྙེད་པ་དག་ལ་དེ་འདོད་པ་ནི་འདོད་ཆེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །བཟློག་པ་དེ་ཡི གཉེན་པོ་དག་།ཆོག་ཤེས་པ་དང་འདོད་པ་ཆུང་བ་དག་གོ། །དེ་གཉིས་ཁམས་གསུམ་གཏོགས་དྲི་མེད། །དེའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། འདོད་ཆེན་ཅན་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་འདོད་ཆེན་ཆུང་བ་དང་། ཆོག་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། མ་ཆགས་པ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་དག་ནི་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ།

如果问及所说的次第是否就是如此？不是的，然而，'苦、集同样，灭及道'，如是，彼等的次第是这样的，自性则如前所说。这也是'依照现证的次第'，对于先前现证的谛先说。
当感受的一分是苦的自性时，为何说一切有漏诸行皆是苦呢？'可意不可意，及余有漏法，具足三苦故，如理无余苦。'其中可意者以坏苦为苦，不可意者以苦苦为苦，除此之外诸法以行苦为苦。
世尊宣说四谛中，谛有二种：世俗谛和胜义谛，其相为何？'若以析及觅他法，彼觅不行如瓶水，世俗有法胜义异。'若以分析则其觅不行者是世俗有，如瓶。若以觅寻求其他法则其觅不行者亦是世俗有，如水。除此之外是胜义有，即使分析或以觅寻求其他法，其觅仍然运行，如色。对此即使分析为极微，或以觅除去味等法，色的自性之觅仍然运行。
说完诸谛后，关于如何见到它们，从初入开始宣说。'具戒闻思已，即当勤修习。'欲见诸谛者首先应持守戒律。此后听闻、受持、听取有助于见谛之法。以闻而作无倒思维。思已精进修习三摩地。
此等'闻等所生慧，名二俱境界。'从闻所生的智慧缘名，从思所生的缘名与义，有时以文字引义，有时以义引文字。从修所生的智慧唯缘义，不依赖文字而趣入义。
如是精进修习者，如何圆满修习？'远离二相应。'若能以身心远离喧闹与不善分别则能圆满。那么远离于谁容易？对少欲知足者容易，对不知足和大欲者则不然。
什么是不知足？什么是大欲？'贪得不知足，未得欲大欲。'对已得法衣等生起反复欲求是不知足，对未得之物生起欲求是大欲。
'对治彼二者，知足与少欲，三界所系净。'此二为对治，配合'对治彼'。不知足与大欲唯属欲界，少欲与知足二者的自性是什么？'无贪'，此二者是无贪的自性。

།འཕགས་རིགས། མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འདི་དག་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བས་ན་འཕགས་པའི་རིགས་བཞིའོ། །དེ་དག་ལས། གསུམ་ནི་ཆོག་ཤེས་བདག་ཉིད་དོ། །དང་པོ་གསུམ་པོ་ཆོས་གོས་དང་། །བསོད་ སྙོམས་དང་།མལ་སྟན་གྱིས་ཆོག་ཤེས་པའོ། །འཕགས་པའི་རིགས་བཞི་པ་ནི་སྤོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དག་ལ་དགའ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་རིགས་བཞིས་ཅི་ཞིག་བསྟན་ཞེ་ན། གསུམ་གྱིས་ཚུལ་བསྟན་ཐ་མ་ལས། །རང་གི་ཚུལ་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དག་ ལ་གཉིས་བཅས་ཏེ།གསུམ་གྱིས་ནི་ཚུལ་དང་། བཞི་པས་ནི་ལས་སོ། །བཅས་པ་དེ་ཡང་། སྲེད་པ་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །སྲེད་པ་སྐྱེ་བ་བཞི་སྟེ། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། སྲེད་པ་མེད་པ་ལ་བཞི་པའོ། །དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་འཕགས་པའི་རིགས་བཞི་བསྟན་ཏེ། བདག་གིར་བདག་ འཛིན་དངོས་འདོད་པ།།དེ་ཡི་དུས་དང་གཏན་བཞིའི་ཕྱིར། །བདག་གིར་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ནི་ལུས་སོ། །དེ་དག་ལ་འདོད་པ་ནི་སྲེད་པའོ། །དེ་ལ་བདག་གིར་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པ་དེའི་དུས་སུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་གསུམ་མོ། །གཉིས་ཀ་ ལ་འདོད་པ་གཏན་དུ་ཞི་བར་བྱེད་བ་ནི་བཞི་པའོ།།དེ་ལྟར་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ན་བསྒོམ་པ་དེ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་འཇུག་པ་མི་སྡུག་དང་། །དབུགས་རྔུབ་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ཡིན། །འདོད་ཆགས་རྣམ་རྟོག་ལྷག་རྣམས་སོ། །གང་ཞིག་འདོད་ཆགས་ཉེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་པ་དེ་ནི་མི་སྡུག་པས་འཇུག་གོ། །གང་ ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱད་པ་དེ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པས་འཇུག་གོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་དང་། དབྱིབས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། རེག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། བསྙེན་བཀུར་གྱི་འདོད་ཆགས་སོ། །དེ་དག་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཤིས་པ་ནི། ཀེང་རུས་ ཆགས་བཅས་ཐམས་ཅད་ལ།།རུས་པའི་ཀེང་རུས་ལ་ནི་ཆགས་པའི་བཞི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མེད་དོ། །དེ་ཡང་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བརྗོད་དེ། ལས་དང་པོ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ། རུས་པ་རྒྱ་མཚོའི་བར་དུ་ནི། ། སྤྲོ་ཞིང་སྡུད་པས་ལས་དང་པོ། །མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པར་འདོད་པས་ནི་རང་གི་ཡན་ལག་ལ་སེམས་གཏོད་དེ། དེ་དེར་ཤ་མྱགས་ཤིང་ཟགས་པར་མོས་པ་ན་རིམ་གྱིས་རུས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པས་ཐམས་ཅད་རུས་པའི་ཀེང་རུས་སུ་ལྟ་ཞིང་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གཉིས་པ་ལ་མོས་པ་བྱེད་པ་ནས། གཙུག་ལག་ཁང་དང་། ཀུན་དགའ ར་བ་དང་།གྲོང་དང་། ཞིང་གི་བར་ནས་རིམ་གྱིས་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་ཀླས་པའི་བར་གྱི་ས་གཞི་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱིས་གང་བར་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་མོས་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡང་སྡུད་ན་སེམས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཀེང་རུས་གཅིག་བུ་ཁོ་ན་ལ་མོས་པའི་བར་དུ་སྡུད་དེ། འདི་ཙམ་གྱིས་ན་ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་ པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཀེང་རུས་ནས་ནི་ཐོད་ཕྱེད་བར། །བཏང་བས་སྦྱང་བ་བྱས་པར་བཤད། །དེ་ཡང་སེམས་བསྡུས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རུས་པའི་ཀེང་རུས་དེ་ལས་རྐང་པའི་རུས་པ་རྣམས་བོར་ནས་ལྷག་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་ཐོད་པའི་ཕྱེད་ཀྱི་བར་པོར་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ནི་ ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།སྨིན་མའི་བར་དུ་སེམས་འཛིན་པས། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པ་ཡིན། །དེ་ཐོད་པའི་ཕྱེད་ཀྱང་བར་ནས་སྨིན་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་འཛིན་པ་འདི་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པའོ། །ཡང་མི་སྡུག་པ་འདིའི་རང་བཞིན་ཅི་ཞིག་ཡིན། ས་ནི་དུ་པ་ཞིག་ཡིན། དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན། གང་དུ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གོ་རིམས་བཞིན་དུ། མི་སྡུག་མ་ཆགས་ས་བཅུ་དང་། །དམིགས་པ་འདོད་སྣང་མི་སྐྱེད་དོ། །མི་སྡུག་པ་འདིའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཆགས་པའོ། །ས་ནི་བཅུ་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་ཡི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བཅས པ་དང་།འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་དོ། །དམིགས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སོ།

所谓'圣种'，是指从这些而生起诸圣者，故为四圣种。其中，三者是知足自性。前三者即是对法衣、乞食和卧具知足。第四圣种是喜欢断除和修习。
世尊以四圣种宣说何义？以三者显示律仪，最后者显示断除自性律仪和业际二者。三者显示律仪，第四者显示业。
其制定是为对治贪爱生起。贪爱生起有四种：对法衣等三者的贪爱，以及对无贪的第四种贪爱。为对治这些而宣说四圣种。
执著我所、我执、欲求事物，为了彼时与永断四者。我所执著的事物是法衣等。我执的事物是身体。对这些的欲求即是贪爱。其中，三者是为了暂时息灭对我所执著事物的欲求。第四者是为了永远息灭对二者的欲求。
如是成为法器者，如何趣入彼等修习？趣入彼等是不净观、入出息念，对贪欲分别过多者。若是贪欲近行和极为串习者，则以不净观趣入。若是分别念串习者，则以入出息念趣入。
其中贪欲有四种：色贪、形贪、触贪和承事贪。对于这些无差别而了知：骷髅对一切贪著，对骨骼的骷髅，这四种贪著都不存在。
修习不净观的瑜伽行者有三种：初业、已净修、作意圆满。其中，骨骸乃至海际，由扩展收摄为初业。欲修不净观者，专注于自身支节，观想其肉腐烂脱落，渐次清净骨骸，观想一切成为骨骸骷髅。如是又观想第二者，从精舍、园林、村庄、田地，渐次乃至遍满无边大海的大地皆充满骨骸骷髅。
为增长观想，若收摄则为摄心而收摄至唯一骷髅的观想，如此即为初业瑜伽行者圆满。从骷髅乃至半颅，由舍弃称为已净修。为了特别摄心，从彼骨骸骷髅舍弃足骨而作意其余，如是渐次舍弃乃至半颅而作意，此即是已净修。
摄心至眉间，是作意圆满。从半颅乃至二眉之间摄心，此即作意圆满。
复次，此不净观的自性是什么？地是几种？所缘是什么？于何处生起？依次为：不净无贪十地中，所缘欲显不生起。此不净观的自性是无贪。地有十种：四禅近分及殊胜禅，以及欲界中有。所缘是欲界的色与形。

།མི་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཁོ་ནས་གྲུབ་པོ། །མི་སྡུག་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དབུགས་རྔུབ་དབུགས་འབྱུང་དྲན་ པ་ནི།།ཤེས་རབས་ལྔ་སྤྱོད་ཡུལ་རླུང་། །འདོད་རྟེན་དབུགས་རྔུབ་པ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་སྟེ་རླུང་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དབུགས་འབྱུང་བ་ནི་དབུགས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་གཉིས་དྲན་པ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དྲན་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་དེའི་ སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་ལྔ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་པ་གསུམ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་དེ། བཏང་སྙོམས་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དམིགས་པ་ནི་རླུང་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ཏེ། ལྟ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་བསྐྱེད་ དོ།།ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་བྱི་བའི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐབ་མོ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་། བགྲང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་།དབུགས་རྔུབ་དབུགས་འབྱུང་དྲན་པ་འདི། །བགྲང་དང་རྗེས་འགྲོ་འཇོག་པ་དང་། །རྟོག་པ་དང་ནི་སྒྱུར་བ་དང་། །ཡོངས་ དག་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད།།དེ་ལ་བགྲང་བ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་གང་ལ་སེམས་གཏང་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་ལུས་དང་སེམས་ཙམ་གྱིས་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གཉིས་ནས་བཅུའི་བར་དུ་བགྲང་བར་བྱེད་པའོ། །སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བར་དོགས་པས་ཧ་ཅང་མང་བ་དང་། ཉུང་ངུར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བར་སྐབས་སུ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་ན་ཡང་མགོ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་བགྲང་པར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་འདི་དག་ཐག་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་ངམ་འཇུག་ཅེས་དབུགས་འབྱུང་བའི་འགྲོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །འཇིག་པ་ནི་ནོར་བུའི་ཐག་པ་བཞིན་དུ་སྣའི་རྩེ་མོ་ནས་རྐང པའི་མཐོ་བོང་གི་བར་དུ་གནས་པར་ལྟ་ཞིང་།ཅི་འདི་དག་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཞིག་གམ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ཅེས་རྟོག་པའོ། །ཉེ་བར་རྟོགས་པ་ནི་འདི་དག་རླུང་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་དང་འབྱུང་བ་དག་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དང་། དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ།།སྒྱུར་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་དམིགས་པའི་བློ་བསྒྱུར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྤྱད་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་། དབུགས་རྔུབ་དབུགས་ འབྱུང་གང་ལས་ལུས།།ལུས་གང་གི་ས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ས་པ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་མ་ཟིན་པའོ། །དབང་པོ་དང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་། ལུས་རྒྱས་པས་འགྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆད་ནས་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོག་མ་ཡི། ཡིད་ཀྱིས་དེ་གཉིས་མི་རྟོགས་སོ། །དེ་གཉིས་ནི་རང་གི་ས་པ་དང་ས་གོང་མའི་སེམས་ཀྱིས་རྟོགས་ཀྱི། འོག་མ་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་མི་རྟོགས་སོ། །འཇུག་པའི་སྒོ་གཉིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས། ལྷག་མཐོང་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།།ཞི་གནས་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བསྒོམ་པར་བྱ། །ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་ཡོངས་བརྟགས་པས། །ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད། དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ བརྟགས་པ་སྟེ།།དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་གི་ངོ་བོའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཉིད་དག་གོ། །ལུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དོ།

唯从人而生，非从他处。所谓不净相，仅由名称而成就。已说不净相之性相及其分类。
入息出息念，五地慧所缘风，欲界所依。入息即是入息，为风之进入。出息即是出息。彼二者之念即是入息出息念，此乃慧之自性。言'念'者，是为增长其力而趣入故。五地即是三近分、殊胜禅定及欲界中所有，因与舍相应故。其所缘是风。是欲界所依，于见道及人中生起。
唯是此法者所有，非外道所有。因无咳嗽故，因自身不能证得微妙法故。复次，数等六种相，此入息出息念，数及随逐、安止、观察、转变、清净六种。其中数即是于入息出息中放心，无有造作，仅以身心从一至二乃至十而数。因恐心专注及散乱，故不应过多或过少。若中间心散乱，亦应从头数至未得定为止。
随逐即是此等至何处出或入，随逐出息之行相。安止即如宝珠线般，从鼻尖至足拇指间而住，观察此等是有益还是有害。观察即是此等非仅是风，亦有大种及所造色，以及依彼等之心心所等，如是观察五蕴。
转变即是转变向外缘虑之心，乃至胜法，于上上善根中如实修习。清净即是入见道等。其中复次，入息出息从何身生？应知是属于彼身所依地。非有情所摄，因与根不同故。从等流生，因身增长则减少故，断已复结生故，是从长养生，非从异熟生。
下地意，不能了知彼二。彼二为自地及上地之心所了知，非下地威仪心及变化心所了知。已说二种趣入门。由此二获得三摩地后，为修习胜观故，由已成就止，当修习念住。云何修习？于身受心法，观察二种相。即于身、受、心、法中，观察自相共相。
彼等之自相即是自体。共相即是诸有为法无常性，诸有漏法苦性，一切法空性及无我性。身之自性即是大种及所造色性。

།གསུམ་ལས་གཞན་བདག་ ནི་ཆོས་སོ།།ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཅི་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རང་བཞིན་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །ཤེས་རབ་ཐོས་སོགས་ལས་བྱུང་བའོ། །གཞན་ནི་འབྲེལ་དང་དམིགས་པ་ ལས།།རང་བཞིན་གྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། གཞན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འབྲེལ་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །རིམ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་བཞིན། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། སྔར་རགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོར་བཞི།།གཙང་བ་དང་བདེ་བ་དང་། རྟག་པ་དང་། བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་གོམས་པར་བྱས་ནས། དེ་ནི་ཆོས་དྲན་ཉེར་གཞག་པ། །སྤྱི་ལ་ དམིགས་པ་ལ་གནས་ཏེ།།དེ་དག་ལ་ནི་མི་རྟག་དང་། །སྡུག་བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད་པར་ལྟའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་གནས་ཏེ། ལུས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་བསྡུས་ཏེ་རྣམ་པ་བཞིར་ལྟའོ། །དེ་ལས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་འབྱུང་། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་ལྟར་གོམས་པ་ ལས་རིམ་གྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེའོ།།དེ་ནི་བདེན་བཞིའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲོ་བ་ལས། རྩེ་མོ། །དྲོ་བ་ ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ལ་རྩེ་མོ་དག་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ། ཇི་ལྟར་དྲོ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་པ་བཞིན་ཏེ། ཆོས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན་མིང་གཞན་དུ་བཏགས་སོ། །གཉིས་ཀ་ཆོས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཏོད། །དྲོ་ བར་གྱུར་པ་དང་།རྩེ་མོ་དང་། འདི་གཉིས་ཀ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་བ་ནི། དང་པོ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་དག་འགོད་པའོ། །གཞན་དག་གིས་ཀྱང་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་གྱིས་ཀྱང་དེ་དག་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་འཕེལ་བར་ བྱེད་པ་ན་སྔོན་ཐོབ་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དེ།དགའ་བ་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བ་དག་ལས། དེ་ལས་བཟོད་པ་ཡང་སྐྱེ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་ལ་ཆེར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་དེ་བཞིན། །རྩེ་མོ་རྣམས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ལ་ནི་ཁང་པར་འདི་ཡོད་དོ། །བཟོད་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་བྱེད། ། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཁོ་ནས་འཕེལ་བར་བྱེད་ཀྱི། གཞན་གྱི་ས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོ་འདོད་གཏོགས་སྡུག་བསྔལ་ཡུལ། །དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲོ་བར་གྱུར པ་ལ་སོགས་པའི་ངེས་པ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ།།གང་གི་ཚེ་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དམིགས་པ་རེ་རེ་ནས་ཕྲི་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་བཟོད་པ་འབྲིང་ཡིན་ལ།གང་གི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་།དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་ཆགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

除此三者外，我是法。再者，若问念住的自性是什么？念住有三种，即自性、相关和所缘的念住。是从闻等智慧所生。其他是从相关和所缘。自性念住是智慧，与其同时生起的诸法是相关念住。彼等之所缘是所缘念住。次第是随其生起。若问为何如此生起？因为先见粗相故。为对治四颠倒故设四念住。为对治清净、快乐、常恒、我四种颠倒，依次宣说四念住。如是修习身等念住后，彼即是法念住，安住于总相所缘，于彼等观无常、苦、空、无我。安住于杂合念住所缘，总摄身等一切，观察四相。由此生暖位。如是修习念住，渐次生起名为暖位的善根。
彼以四谛为所缘。因暖位是相续故，以四谛为所缘。具足十六行相，即苦等每一谛各具四相故。从暖位生顶位。由暖位下中上次第增长而生顶位。彼亦与此相同。如暖位以四谛为所缘且具十六行相一样，因为是最胜法故而立异名。二者皆由法念住植入行相。暖位与顶位此二者，皆由法念住植入，即最初于诸谛安立诸行相。其他念住亦令增长。四念住皆令彼等增长。
增长时不现前已得者，因无大欢喜故。由下中上次第增长中，从此生忍位。由于完全不退转而于谛深忍故。彼亦有三种：下、中、上。其中二相同于彼。如所说顶位般，下忍、中忍亦复如是，因为同样植入行相故。关于增长则有此差别。忍位唯由法念住增长，非由其他地。上忍唯缘欲界苦。因彼接近世第一法故，唯缘欲界苦。正因如此，由于未说暖等决定，故成立缘三界苦等。当逐一减除色界、无色界对治等谛行相所缘，仅于欲界苦作意两刹那之间，彼等皆是中忍，当唯一刹那时即是上忍。彼唯一刹那，非相续。

།དེ་བཞིན་ཆོས་མཆོག་།དེ་དག་ཀྱང་བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་དང་།སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྔ། འཁོར་དང་བཅས་པ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་མ་གཏོགས། ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པས་མ་བསྡུས་ཏེ། འཕགས་པ་ལ་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་དྲོ་བར་གྱུར་པས་སོགས་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ནི། དེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམ་པ་བཞི། །བསྒོམས་བྱུང་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་ལྕོགས མེད་པ་དང་།ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་ས་པའོ། །འདིའི་ས་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ནི་འོག་ན་འང་ཡོད་པའམ། །བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ཀྱི་ལྟར་ན། དང་པོ་ གཉིས་ནི་ས་བདུན་པ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། འདོད་རྟེན་མི་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །གསུམ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱིས་གཉིས་ཀའི་རྟེན་ཅན་དག་འཐོབ་པོ། །ཆོས་མཆོག་བུད་མེད་ཀྱིས། གཉིས་ཀའི་རྟེན་ཅན་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་ བུད་མེད་ཀྱིས་གཉིས་ཀའི་རྟེན་ཅན་འཐོབ་ལ།སྐྱེས་པས་ནི་སྐྱེས་པའི་རྟེན་འབའ་ཞིག་འཐོབ་སྟེ། བུད་མེད་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་གཏོང་ཞེ་ན། འཕགས་པས་དེ་དག་ས་བོར་ནས། །གཏོང་ངོ་། །འཕགས་པ་ནི་ས་གང་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་ས་དེ་དག་འདོར་བ་ན། དེ་དག་ཀྱང་གཏོང་ངོ་། །ས་འདོར་བ་ནི་ས་འཕོས་པ་ལས་སོ། །འཕགས་མིན་འཆི་འཕོ་བས་སོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་འཆི་བ་ཁོ་ནས་གཏོང་ངོ་། །དང་པོ་གཉིས་ཡོངས་ཉམས་པས་ཀྱང་། །འཆི་བས་ཀྱང་གཏོང་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ནའོ། །དངོས་གཞིའི་དེ་ཉིད་ལ་བདེན་མཐོང་། །གང་ཞིག་བསམ་གཏན་དངོས གཞིའི་ས་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེས་ནི་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཡིད་འབྱུང་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཉམས་ན་སྔོན་མེད་འཐོབ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་དག་ཀྱང་སུ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་སྔོན་མེད་པ་དག་ཁོ་ན་འཐོབ་ཀྱི་སྔོན་བཏང་ བ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཉམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། ཉམས་པ་གཉིས་ནི་མི་ལྡན་པ། ཉམས་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་རྩ་མི་འཆད། །རྩེ་མོ་ཐོབ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཀྱང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་མི་འཆད་དོ། ། བཟོད་ཐོབ་ངན་སོང་མི་འགྲོའོ། །བཟོད་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཉམས་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་མི་འགྲོ་སྟེ། དེར་འགྲོ་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐག་བསྲིངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རིགས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལ། གཉིས་སློབ་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་སུ འགྱུར།དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་སྐྱེས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་ཡང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་སྲིད་དོ། །གཞན་གསུམ་ཡང་། གསུམ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྣམས་ནི་བཟློག་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར། སྟོན་དང་བསེ་རུ་བྱང་ཆུབ་པར། །བསམ་གཏན་མཐའ་རྟེན་གཅིག་ལ་ཀུན། །སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ན་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ལས་བཟུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མི་སྡུག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི བར་དུའོ་ཞེའོ།།ཅི་ཚེ་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་སྦྱོར་བ་བྱས་ཏེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུ་ནི་མེད་ཀྱི་ངེས་པར། དེ་ཡི་སྔོན་དུ་ཐར་ཆ་མཐུན། །སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

同样殊胜法，那些也如同大忍一般，缘于欲界所行之苦，是一刹那的。暖等诸法因为是念住自性的缘故，称为智慧自性。一切五蕴，说明具有眷属。除了得以外，诸得不为暖等所摄，因为若圣者现前彼等，暖等也将现前故。如是，彼四种顺抉择分，是修所生，非闻所生及思所生。未至定及殊胜静虑地。此地是未至定、殊胜静虑及四静虑，因为为彼等所摄故。
二者下地亦有，或者，尊者妙音说，前二是七地，欲界也有。彼等一切，唯依人身而生。三者由男女二者皆能获得。殊胜法由女性，能得二者之依。法之殊胜由女性得二者之依，男性唯得男性之依，因为无女性故。
如何舍顺抉择分？圣者舍彼等地而舍。圣者得何地时，舍彼等地时，亦舍彼等。舍地是由转地。非圣者由死亡而舍。凡夫唯由死亡而舍。前二由遍损亦舍，由死亦舍，唯是凡夫。
于根本定即见谛。若人生起静虑根本地之顺抉择分者，必定于此生中见诸谛，因为厌离心强故。若损失则得前所未得。若时得彼等损失者，唯得前所未得，非得前所舍。
损失与遍损失此二之自性为何？二损失即是不相应。二损失皆是不相应自性。得顶不断善根。得顶虽遍损，亦不断善根。得忍不堕恶趣。从忍虽损失，亦不堕恶趣，因为远离堕恶趣之业及烦恼故。
彼等顺抉择分亦是三种。其中，二从声闻种性转而成佛。暖及顶从声闻种性转而成佛是可能的。其余三者，三者亦从声闻种性转而成非佛。独觉种性不能转，如是，佛及独觉菩提，依最后静虑一切。佛及独觉唯依第四静虑，从顺抉择分乃至菩提而生。其他说，从不净观乃至菩提。
是否仅于初世作加行而生顺抉择分耶？非如是，而是必定，于其前生顺解脱分。

།ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ། མྱུར་བར་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་མཐར། །ས་བོན་འདེབས་པ་དང་། འབྲུ་སྐྱེ་བ་ དང་།འབྲས་བུ་ཆགས་པ་བཞིན་དུ་ཚེ་གཅིག་ལ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། གཉིས་པ་ལ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། གསུམ་པ་ལ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དེ་ཡང་། ཐོས་བསམས་ལས་བྱུང་། ཡིན་པར་བརྗོད་དེ། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ལས་གསུམ་མོ། །གཙོ་བོར་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱང་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འདི། མི་ཡི་ནང་ནས་འཕེན་པར་བྱེད། །མི་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་སྟེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་རིགས་པར་ཤེས་རབ་དང་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐར་པའི ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞར་ལས་འོངས་པ་བཤད་ནས།གནས་སྐབས་ཀྱི་འབད་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་མཆོག་ལས། །ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཟག་པ་མེད། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་མཆོག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེའོ། །དམིགས་པ་གང་ལ་ཞེ་ན། འདོད་སྡུག་བསྔལ་ལ། དེའི་དམིགས་ པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།དེ་ནས་ནི། དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཤེས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་ལྷག་ལ་རྗེས་བཟོད་ཤེས། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་སྐྱེའོ། ། དེ་ནས་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལྟར། བདེན་པ་གསུམ་ལའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དག་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་གོང་མར་ཆོས་དང་ཆོས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ རྣམས་སོ།།དེ་ལྟར་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་འདི། །སེམས་བཅུ་དྲུག་གོ། །རིམ་པ་དེས་ན་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འདི་ནི་སེམས་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྣམ་གསུམ་སྟེ། མཐོང་དམིགས་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཐོང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདེན་པ་རྣམས་སོ། །དམིགས་པའི་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ་།།བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ན་དེའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་གསུམ་མོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ནི་བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤོང་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ བ་དང་།བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་སེམས་བཅུ་དྲུག་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། དེ་ནི་ཆོས་མཆོག་དང་ས་གཅིག་།ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ས་གང་ཡིན་པ་སེམས་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཀྱང་དེའི་ས་པ་དག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་བཟོད་པ་དག་དང་ཤེས་པ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། བཟོད་དང་ཤེས་པ་གོ་རིམས་བཞིན། །བར་ ཆད་མེད་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ།།བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ལ་བར་ཆད་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ཡིན་ནོ། །ཅི་སེམས་ བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེ་ལས་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ནི། མ་མཐོང་མཐོང་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ། །སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ནི་སྔོན་མ་མཐོང་བ་བལྟ་བར་བྱ་བ་མེད་ཀྱི། ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཁོ་ནའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔར་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ། དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་དེ་དག་ཏུ། །དད་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གི་།ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱ་བ་སྟེ།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ།

如同在三界中极为迅速地播种、生芽和结果一样，在第一世获得顺解脱分，第二世获得顺抉择分，第三世生起圣道。那顺解脱分是从闻思而生，而不是从修而生。
有三种业。主要是意业。由于其愿力所摄持的缘故，身业和语业也是顺解脱分。这也是从人中发起，仅在人中，而不在其他处，因为其他处缺乏智慧和精进的缘故。
讲完了附带的顺解脱分后，应当努力于暂时的修行。从世间最胜法之后，生起无漏法忍。在世间最胜法之后立即生起无漏法智忍。缘何境？缘欲界苦，其所缘是欲界的苦。
然后于此生起法智。即于欲界的苦本身生起法智。同样对于余苦生起类忍智。对于色界和无色界的苦生起缘共相的类智忍。然后生起类智。
如同对苦谛生起这四种忍智一样，对其余三谛也是如此。即对于集、灭、道三谛，在欲界和上界生起法忍、法智、类忍、类智。
如是现证诸谛有十六心。以此次第现证诸谛即是十六心。这分为三种，即见、所缘和作用。见的现证是以智慧现证诸谛。所缘的现证是与其相应的诸法也能现证。作用的现证是不相应的戒律和生等也能现证。
见苦时有三种现证。集等则是作用的现证，因为是断除、现证和修习的缘故。所说的十六心现证，是与最胜法同地。法的最胜地是什么，这十六心也是属于那一地。
为什么必定是忍和智呢？忍和智依次是无间道和解脱道。诸忍因为烦恼的得不能对其造成障碍，所以是无间道。诸智因为与从烦恼的得解脱的得同时生起，所以是解脱道。
十六心是否都是见道？不是，而是其中的十五刹那，因为见未见故是见道。第十六心则无未见可见，因为是为了熟习已见而修，所以唯是修道。
已经说明了见道和修道如何生起。现在应当说明获得圣道的补特伽罗如何安立。所说的见道自性的十五刹那中，根据利钝分为信随行和法随行。应当了知，钝根者是信随行，利根者是法随行。

།དེ་དག་ཀྱང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་མ་སྤངས་ནས། །འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ། །དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་དག་ཁོ་ན་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་ པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་ལྔའི་བར་བཅོམ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བསྒོམས་ཏེ་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་ལྔའི་བར་དུ་སྤངས་ནའོ། །གཉིས་པ་ལ། དགུ་པ་ཚུན་ཆད་ཟད་པ་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དེ་ཡན་ཆད་རྣམ་པ་དྲུག་གམ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་གཅིག་སྔོན་ སྤངས་པ་དེའི་ཚེ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཏུ་བརྗོད་དེ།འདོད་པའམ་ཡང་ན་གོང་མ་ལས། །ཆགས་བྲལ་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པ། །གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་སམ་གོང་མ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་གང་ལ་ཞུགས་པ་ནི། །བཅུ་དྲུག་པ་ལ་དེ་འབྲས་གནས། །སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་སྐྱེས་ན་འབྲས་བུ་གང་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་དེ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཚེ་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་དག་།དད་པས་མོས་དང་མཐོང་བས་ཐོབ། །དེའི་ཚེ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་དད་པས་མོས་པའོ། །དབང་པོ་ རྣོན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་ཀྱང་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་ལ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བྱ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། འབྲས་ཐོབ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་གྱི། །ལམ་ཐོབ་མེད་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །མི་ བརྩོན་པ་ནི་ཞུགས་མ་ཡིན།།འབྲས་བུ་ཐོབ་ན་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་མི་ཐོབ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུ་ལ་གནས་བ་ཇི་སྲིད་དུ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་བརྩོན་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཞུགས་ཕ་ཞེས་མི་བྱའོ། །རེ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་ལས་དང་། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འཇུག་པའི་གང་ཟག་རྣམ་ པར་གཞག་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།མཐར་གྱིས་འཇུག་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་བསྟན་བ་དེ་བཞིན་དུ། ས་དང་ས་ན་ཉེས་རྣམ་དགུ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུའོ། །ཉེས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར། དེ་བཞིན་ དུ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས།།ས་དང་ས་ན་དེའི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོན་ཏན་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་དགུ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེ་རྣམས་ཀྱི། །ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་ཐ་དད་ཕྱིར། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུང་ ངུའི་ཆུང་ངུ་དང་།ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དག་གི་དབྱེ་བ་ཡང་གསུམ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤོང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་བར་རོ། །དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ། འབྲས་ གནས་བསྒོམ་སྤང་བྱ་མ་ཟད།།རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ། །གང་ཞིག་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་ཀྱང་མ་སྤངས་པ་དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། ཚེ་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བ་ན་ལན་བདུན་པའོ། །རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་ཤལ་པའོ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པར་སྐྱེ་ བའི་སྲིད་པ་བདུན་དང་།སྲིད་པ་བར་མ་བདུན་དུ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་སྟེ། བདུན་ཚན་དུ་འདྲ་བའི་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རེ་ཞིག་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཟད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གསུམ་རྣམ་བཞི་ལས་གྲོལ་ བ།།ཚེ་གཉིས་གསུམ་དུ་རིགས་ནས་རིགས། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་མམ་བཞི་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་གཅིག་གམ་གཉིས་སུ་ལུས་པའི་ཕྱིར་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་པ་ཞེས་བྱའོ།

此外，未断除修所断而入初果者，随信行者和随法行者，虽然具足一切束缚，这二者称为预流果向。
断除五品，以世间道修习而断除欲界所行的五品烦恼。
第二果向，断至第九。当彼二者先前已断除六品或七品或八品时，即说为一来果向。
若离欲界或上界贪，为第三果向。若是已离欲界贪或上至无所有处的贪者，即是不还果向。
任何人入任何果，第十六心即住彼果。生起第十六心时，已入何果即住于彼果。
尔时利钝根，信解见至别。其时钝根者为信解，利根者为见至。
为何断五品时第十六心唯称预流，而不称一来果向？因为，得果无殊胜，道得故非向。为得住果殊胜故，不精进者非向。得果后不得殊胜道，因此住果期间为求殊胜而不精进时不称为向。
暂且已说多分离欲界贪者的决定入圣者之安立。
今当说渐次入，故且如是安立。如说欲界烦恼九品，如是，地地皆有九过，乃至有顶。过如是，功德亦然。
于地地中对治无间道及解脱道等功德亦各有九品。如何分别？小中大中，各分小等差别故。即是：小小、小中、小大，如是中、大亦各分三。其中小小道断大大烦恼，如是大大道断小小烦恼。
如是九品烦恼中，住果未尽修所断，最迟极七返。未断一修所断烦恼者即是预流果，七生之间受生者为极七返。极七返是最下品。
彼于人中受七有及七中有，天中亦然，故说极七返。暂且未尽修所断者如是。
断三四品，二三生中，为家家。彼预流果断三品或四品烦恼，余一二生故，称为家家。

།རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་བར་བཅོམ་པ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ཞུགས་པའང་ཡིན། །འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་གང་གིས་ རྣམ་པ་གཅིག་ནས་ལྔའི་བར་དུ་སྤངས་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་དྲུག་པ་ཟད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། དེ་ནི་འབྲས་བུ་གཉིས་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་སོང་ནས་མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད། ཉེས་ཆ་བདུན་ དང་བརྒྱད་ཟད་པ།།ཚེ་གཅིག་པ་བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་། གསུམ་པ་ལ་ནི་ཞུགས་པའང་ཡིན། །རྣམ་པ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་གཅིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་བར་ཆད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དགུ་ཟད་པས་ཕྱིར་མི་འོང་། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་ ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་བར་སྐྱེས་འདུ་བྱེད་དང་། །འདུ་བྱེད་མེད་ཡོངས་མྱ་ངན་འདའ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་ཙམ་ལས་མི་འཆི་བར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ།མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་སྦྱོར་བ་མ་བཏང་ཞིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཏེ། མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་པར་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་གོང་དུ་འགྲོ་བའོ།།དེ་ནི། བསམ་གཏན་སྤེལ་ནས་འོག་མིན་འགྲོ། །དེ་ལ་གང་གིས་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དེ་ནི་འོག་མིན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །དེ་འཕར་ཕྱེད་འཕར་ཐམས་ཅད་དུ། །འཆི་འཕོ། །གང་དུ་འཕོ་བ་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ཡང་འཕར་བ་ལ་སོགས་ པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དེ་ལ་འཕར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་བསམ་གཏན་རྣམས་སྤེལ་ནས། བསམ་གཏན་དང་པོའི་རོ་མྱངས་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཚངས་རིས་པ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་སྔོན་གྱི་གོམས་པའི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ་ཏེ། དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ འོག་མིན་པ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་བར་དུ་མི་འགྲོ་བས་ན་འཕར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེལ་བར་ནས་གནས་གཞན་འགའ་ཙམ་ཡང་རྒལ་ཏེ་འོག་མིན་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་ འཕོས་ནས་འོག་མིན་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལས། གཞན་སྲིད་རྩེ་མོར་འགྲོ། །གོང་དུ་འཕོ་པ་བསམ་གཏན་མ་སྤེལ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་རོ་མྱང་བར་བྱེད་ཅིང་གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་ལ། གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་མི་འཇུག་པ་ཁོ་ནར་གཟུགས་ མེད་པར་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སོང་སྟེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་གཟུགས་མེད་འགྲོ་རྣམ་བཞི། །བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་ བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ།།གཞན་ནི་འདི་ལ་མྱ་ངན་འདའ། །མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གསུམ་ལ་ཡང་རྣམ་གསུམ་ཕྱེ་ནས། གཟུགས་སུ་ཉེར་འགྲོ་དགུར་བཤད་དོ། །བར་མ་དོ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་གསུམ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་པ་ འདི་ལྟ་སྟེ་རེ་ཞིག་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ནི་དཔེ་གསུམ་གྱིས་མྱུར་བ་དང་།མྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ།

断除五种的人，也是第二果的趣入者。住于果位者若断除一至五种，则是趣入第二果者。
已断第六种者，是一来果。即得第二果，因为他前往天界后还要一次返回人世间。
住于果位者，断除七种或八种过失，是一生补特伽罗一间隔者，也是第三果的趣入者。因断除第七或第八种，以及仅剩一生，故称一间隔者。
断除九种者为不还果。因已离欲界贪欲而不再返回欲界，故称不还果。
彼有中般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃、上流等。中般涅槃是指在中阴界中般涅槃者。生般涅槃是指刚生起后不死，以有余依而般涅槃，因为精进和道路自然生起的缘故。
有行般涅槃是指生后不舍精进，以有行而般涅槃，因为精进和道路不是自然生起的缘故。
无行般涅槃是指无需造作，因为无需精进而道路自然生起的缘故。
上流是指不在所生之处般涅槃而往上进趣。
彼以修习禅定而往色究竟天。其中以修习禅定者将在色究竟天般涅槃。
彼有全超、半超、遍没等死生。其往色究竟天为究竟者，以全超等差别分为三种。其中全超是指此处修习禅定后，品味初禅而退失第三禅，生于梵众天中，因先前熟习力而修习第四禅，从彼处死后生于色究竟天者，因不经中间故称全超。
半超是指从彼处生于净居天后，超越某些处所而入色究竟天者。
遍没是指经过所有处所后入色究竟天者。
其余往有顶。上流不修禅定者以有顶为究竟。彼味著诸等至而生于一切处所，唯不入净居天而以次第生于无色界，至有顶而般涅槃。
暂且，彼等是五种往色界的不还果。
其余是四种往无色界者。除中般涅槃外，是四种往无色界的不还果。
其余于此般涅槃。即般涅槃者。
分三各成三种，说往色界有九种。中般涅槃、生般涅槃、上流三者各分三种，即中般涅槃者以三喻表示速、不速、经久而般涅槃的缘故。

།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གོང་དུ་འཕོ་བ་ནི་འཕར་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཁྱད་པར་རྣམས། ལས་དབང་ཉོན་མོངས་བྱེ་བྲག་ལས། །གསུམ་དང་དགུ་པོ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཏེ། རེ་ཞིག་གསུམ་པོ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་ པ་དང་།སྐྱེས་པ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཆུང་བ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་རོ། །དགུ་པོ་དེ་དག་སོ་སོར་ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་པར་གསུམ་ཚན་ དང་པོ་གཉིས་ནི་གོང་མ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ།།གསུམ་ཚན་ཐ་མ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཀྱང་ངོ་། །འོ་ན་མདོ་ལས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་བསྟན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གོང་དུ་འཕོ་བ་མ་ཕྱེ་བར། །དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དུ་འདོད། །དགུ་ པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་གོང་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཕྱེ་བས་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཁོ་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ་སློབ་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དམ་པ་དམ་མིན་འཇུག་མི་འཇུག་།སོན་པ་ཕྱིར་མི་འོང་ཕྱིར་དེ། །འདི་དག་ནི་ལས་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གི་མི་དགེ་བ་ལ་ནི་མི་འཇུག་གོ། །འདི་དག་ ཏུ་སོན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་།ཕྱིར་མི་འོང་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཁོ་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་འདི་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མེད་དེ། འདི་ལྟར། འདོད་པར་ཚེ་ཡོངས་གྱུར་པའི་འཕགས། །ཁམས་གཞན་དུ་ནི་འགྲོ་བ་མེད། །འདོད་པའི་ཁམས་ སུ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་འཕགས་པ་ནི་ཁམས་གཞན་དུ་མི་འགྲོ་སྟེ།དེ་ཉིད་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་གོང་མར་སྐྱེས་པ་ནི། །ཡོངས་ཉམས་དབང་པོ་འཕོ་མི་སྟེན། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་འཕགས་པ་དེ་དང་། ཁམས་གོང་མར་ སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་མི་འཕོ་ལ།ཇི་ལྟར་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་སྤེལ་ནས་འོག་མིན་འགྲོ། །ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ཡང་དང་པོ་ཉིད་དུ་བསམ་གཏན་གང་སྤེལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དང་པོར་བཞི་པ་སྤེལ་བར་བྱེད། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་པས་ལས་སུ་ རུང་བ་སྟེ།དེ་དག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སིམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཡང་། སྐད་ཅིག་མ་ནི་བསྲེས་པས་འགྲུབ། །གང་གི་ཚེ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ལ། དེ་ལྟར་ཟག་པ་དང་ བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཏུ་བསྲེས་པས་སྤེལ་མ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་སྐད་ཅིག་གཉིས་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ་ནས་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་དང་གཞན་དག་ཀྱང་སྤེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་སྤེལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། སྐྱེ་དང་ གནས་པར་བྱ་ཕྱིར་དང་།།ཉོན་མོངས་པས་ནི་འཇིགས་ཕྱིར་ཡང་། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ནི་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པས་འཇིགས་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མ་ ཡིན་པས་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བ་སྤངས་ནས་སོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བ་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ་མང་བསྒོམ་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་ཕྱིར། །གནས་གཙང་སྐྱེ་བ་ལྔ་ཁོ་ན། །སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེ་ བ་དང་།ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་མ་རེ་རེ་ལ་གསུམ་གསུམ་དུ་སྤེལ་བར་བྱས་ནས་སོ།

生般涅槃是因为生起后、有行和无行而般涅槃。上升是以跃进等差别。这些是差别。
由业力烦恼差别，三种和九种的差别是由业、烦恼和根的差别，首先三种是由积集现前成就、已生和异熟业，以及烦恼习气小、中、大的缘故，以及根大、中、小的缘故。
九种各自差别即由此缘故，如理而言，前两个三组如上是由烦恼和根的差别。最后三组也是由异熟业的差别。
那么经中所说的七种正士趣如何理解呢？不分上升，承许七种正士趣。就是对这九种不分上升成为七种。
为何唯有这些是正士趣而其他有学的趣处不是呢？因为正与不正趋入不趋入，入者不还故。这些唯入善业而不入不善业。入于这些中的人也无有还来，因此唯有这些是正士趣。
为何不还者寿尽转生也有此分类呢？没有，因为：欲界寿尽转圣者，不往其他界。欲界寿尽转的圣者不往他界，因为在此获得不还果后般涅槃故。
彼与上界生者，不退失根不转移。欲界寿尽转的圣者与上界所生圣者既不转移诸根，也决不会退失。
所说'修习禅定交替至色究竟'者，最初修习何种禅定交替呢？初修第四禅交替。此等持最为堪能，因为圆满安乐故。
其亦由刹那杂合成就。当无漏刹那后随即有漏，有漏刹那后随即现前无漏，如是由有漏刹那与无漏杂合而成就交替。
相续具足者以多久二刹那相合，如是修习第四禅交替后，以其力也修习其他交替。
为何修习禅定交替呢？为生及住故，以及怖畏烦恼故。利根不还者为生净居及现法乐住故。钝根者是因为怖畏烦恼，同样阿罗汉舍弃生净居因为无生。
又为何净居生处唯有五种呢？所说修习第四禅多交替者，彼因五种故，净居生处唯五。彼交替修习以小、中、大、极大、极极大差别而有五种，于后后各以三种交替修习故。

།བར་མ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྱེའོ། །འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་། །ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པར་འདོད། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་གང་ལ་ལ་འགོག་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་སེམས་ མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྲིད་རྩེའི་བར་ཆ་བརྒྱད་ཟད་པ། །དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཡང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་ བཟུང་སྟེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགུ་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡང་། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཡིན། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དེ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ རྣམ་པ་དགུ་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ།དེ་ཟད་ཐོབ་དང་ཟག་པ་ཤེས། །དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཚེ་དེ་མི་སློབ་དགྲ་བཅོམ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ཟད་པ་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་མི་སློབ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་ པའོ།།འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་ཕྱིར་བསླབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་ལ་སློབ་པ་འདི་གང་གིས་གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་འདས་ཀྱིས་སྲིད་རྩེ་ལས། །ཆགས་བྲལ་འཇིག་རྟེན་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དེའི་གོང་ན་འཇིག་རྟེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་ས་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་དངོས་པོ་གང་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དངོས་པོ་དེས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ ནི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གཞན་པའི་ས་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལོ། །དེ་ལ་ཡང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་ཆགས་བྲལ་བའི། །འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །འཕགས་པ་ འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྐྱེའོ། །ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། །བཏང་ལ་ཉོན་མོངས་མི་ལྡན་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་མི་སྐྱེན་དེ་ལྟ་ན་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལམ་སྔ་མ་ཟད་པར་བཏང་བའི་ཕྱིར་དང་།འབྲས་བུའི་ལམ་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བྲལ་བ་དང་ མི་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་ལ།དེ་བཏང་ན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །སྲིད་རྩེའི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་གྲོལ་དང་། གོང་དུ་སྐྱེས་པ་བཞི་མི་ལྡན། འཇིག་རྟེན་པའི་འབྲལ་བའི་ཐོབ་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་ཕྱེད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ བ་ལ་དེའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་མེད་ལ།དབང་པོ་འཕོ་བས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་བཏང་བཞིན་དུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་དུ་སྐྱེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་བཏང་བས་ཡང་དེ་ དག་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་པས་འདི་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ས་གང་ཞིག་གིས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཟག་མེད་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ཡིས། །ཐམས་ཅད་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་བྲལ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ལས་སོ།

从有漏和无漏中生起。为获得灭尽定的不还果者，欲以身证。任何获得灭尽定的不还果者，由于如同无心涅槃一样以身亲证，故称为身证者。
直至有顶的八品已断尽者，是入阿罗汉向。这是就不还果者而言，又这不还果者从断除初禅一品贪欲开始，直至断除有顶八品之间，即是入阿罗汉向。第九无间道也是入阿罗汉向。
这是金刚喻定。因为这无间道能摧毁一切随眠，故称为金刚喻定。又所说的有顶第九品，其断尽得与漏尽智，因为最初与一切漏尽得同时生起，故为漏尽智。
此时彼成无学阿罗汉。入阿罗汉向者若生起漏尽智，则成为无学，因为获得阿罗汉果故为阿罗汉。因为不需要为获得其他果位而学习，故为无学。
关于所说的出世间和世间两种修道，此学人以何道断除何处贪欲？以出世间道断除有顶贪欲，非以世间道。为什么呢？因为其上无世间道，且非自地对治故。
非对治者是因为烦恼会增长。任何烦恼于任何事物上增长，则该事物不能断除它，凡是某法的对治，则该烦恼不会于其上增长。
其他处二种。除有顶外的地，可以世间道和出世间道断除贪欲。其中，以世间道断除贪欲的圣者，有两种离系得：圣者以世间道断除贪欲时，生起世间和出世间两种离系得。
有说出世间道也然，舍已不具烦恼故。若圣道所得的离贪不生起世间离系得，则以圣道断除无所有处贪欲，依禅定转根者，因为已舍弃前道，且唯得果道，则应不具有上地烦恼的离系，舍弃时也应具有这些烦恼。
有顶半解脱及上生四不具。即使无世间离系得，也不会具有这些烦恼，如同从有顶一半解脱者虽无其世间离系得，以及转根时舍弃出世间离系得，却不会具有这些烦恼。又如凡夫生于初禅以上，虽舍离欲界烦恼的离系得，也不会具有这些烦恼，所以这不能作为了知的根据。
以何地道断除何处贪欲？以无漏未至定，断除一切贪欲，直至有顶。

།ཡང་གང་ཞིག་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ས་འོག་མ་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་ན།ཅི་འདིའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བཞིན་དུ་ཉེར་བསྡོགས་ལས་སྐྱེའམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ས་གསུམ་རྒྱལ་ལ་བསམ་གཏན་ནམ། །ཉེར་བསྡོགས་ལས་མཐའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ། །འདོད་པའི་ཁམས་ དང་།བསམ་གཏན་གཉིས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་ཉེར་བསྡོགས་སམ་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་ལས་སྐྱེའོ། །གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་མིན། ས་གསུམ་ལས་རྒྱལ་བ་ཡན་ཆད་ནི་བཏང་སྙོམས་[(]གྱི་[,]ཀྱི[)]དབང་པོ་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་གཞི་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཟག་མེད་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ཡིས། །ཐམས་ཅད་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཞེས་བཤད་ཀྱི། གཞན་དག་ནི་མ་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་འཕགས། བརྒྱད་ཀྱིས་རང་གོང་ས་ལས་རྒྱལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ དང་།གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་རང་གི་ས་དང་གོང་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོག་མ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ནི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ བདེན་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།།འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་རྣམ་གྲོལ་དང་། །བར་ཆད་མེད་ལམ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞི་སོགས་རགས་སོགས་རྣམ་པ་ཅན། །གོང་དང་འོག་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ནི་ཅི་རིགས་པར་ས་གོང་མ་ལ་ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་ པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ལྟའོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་བཟློག་པ་ས་འོག་མ་ལ་རག་ལས་པ་དང་། ཐ་བ་ངན་པ་དང་། རྩིག་པ་སྟུག་པོ་ལྟ་བུར་ལྟའོ། །ཞར་ལ་འོངས་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཡང་ཟད་པ་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ མི་གཡོའི་ཟད་ཤེས་ལས།།མི་སྐྱེའི་བློ་གྲོས། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །གལ་ཏེ་མིན། ཟད་པ་ཤེས་སམ་མི་སློབ་ལྟ། །གལ་ཏེ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ན་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལས་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཁོ་ནའམ། མི་སློབ་པའི་ ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེའོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་དེ་མི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་ཐམས་ཅད་ལ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡང་རེས་འགའ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་ལ། རེས་འགའ་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་ པའི་ལྟ་བ་སྐྱེའོ།།གང་དག་འབྲས་བུ་བཞིར་བཤད་པ་དེ་དག་གང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་ནི་དྲི་མེད་ལམ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་ རོ།།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དེའི་འབྲས་བུ་འདི་དག་ཁོ་ན་མ་ཡིན་གྱི་དེ་ཅི་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས། །དེ་དག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུའོ། །གྲོལ་ལམ་ཟད་པ་རྣམས་དང་བཅས། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་དགུ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་དེ་སྙེད་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་པ་དག་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གི་སྤངས་པ་ནི་འབྲས་བུ་འདུས་མ་བྱས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་སྔར་གྱི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་བཞི་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་དག་ལ་ནི་ འགལ་བ་མེད་དེ།གང་གི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་བཞི་རྣམ་གཞག་པ་ནི། །རྒྱུ་ལྔ་དག་ནི་སྲིད་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འབྲས་ལ་སྔོན་ལམ་བཏང་བ་དང་། །གཞན་ཐོབ་པ་དང་ཟད་བསྡོམས་དང་། །ཤེས་པ་བརྒྱད་མཚན་ཐོབ་པ་དང་། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པའོ།

又若有人依近分而得离下地贪欲，此人的解脱道是否都如无间道一样从近分生起呢？答曰：不是。那么是怎样的呢？胜三地时从根本定或近分生最后解脱道。
对于离欲界和初二禅贪欲，最后解脱道从近分或根本定生起。不从上地近分生。胜三地以上，因为舍根是共同的，所以唯从根本定生，而不从近分生。
如说'无漏未至定，能离一切贪'，而未说其他，因此说'八圣道能胜自上地'。即以无漏禅定、殊胜禅定和三无色定这八种，能离自地及上地贪欲。不能离下地，因为已经离贪了。
其中出世间道的无间道和解脱道，因为缘于谛理，所以是以谛行相而转。世间解脱道和无间道依次以寂静等、粗重等行相，缘于上地和下地。解脱道随应观上地为寂静、妙离。
无间道则观与寂静等行相相反的下地为粗重、劣、如厚壁。旁述已竟。
又问尽智后生何智？若是不动尽智后，不生智。若是不动法阿罗汉，其尽智后即生不生智。若非不动，尽智或无学见。若非不动法者，从尽智后或生尽智，或生无学正见。因可能退失故不生不生智。
问：不动法者是否唯生不生智？彼于一切阿罗汉，不动法者有时从不生智后唯生不生智，有时生无学正见。
所说四果是谁之果？是沙门性之果。何为沙门性？沙门性是无垢道。沙门性即是无漏道。由此息灭烦恼而成沙门。
沙门性之果不仅是这些，那又如何？果有有为无为，共八十九。包含解脱道及尽等。见所断惑的八解脱道，以及修所断惑每一品各断九种烦恼的同等数量解脱道，是沙门性的有为果。断除那些烦恼即是无为果。
那么前说沙门性四果如何解释？彼无相违，因为四果建立，由五因所致。即：得果前舍道、得他果、尽集、得八智、得十六行相。

།ལམ་སྔ་མ་བཏང་བ་དང་སྔོན་མེད་པའི་ལམ་ཐོབ་ པ་ནི་ཞུགས་པ་དང་འབྲས་བུའི་ལམ་བཏང་བ་དང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤངས་པ་བསྡོམས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྲལ་བ་གཅིག་གི་ཐོབ་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་བརྒྱད་ཅིག་ཅར་དུ་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གོ། ། རྒྱུ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ། གང་དག་གི་འབྲས་བུ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གསུངས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཁོ་ན་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཡིན་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཇི་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུར་རུང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་ཐོབ་འབྲས་ནི། །བསྲེས་དང་ཟག མེད་ཐོབ་འཛིན་ཕྱིར།།དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ཡང་དེར་བསྲེ་བར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་དེའི་འབྲས་བུ་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ བསྲབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ལྔ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་བྲལ་བ་ཐོབ་པས་ཀྱང་། སྤངས་པ་དེ་འཛིན་པར་ཡང་བྱེད་དེ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་འཆི་བའི་ཕྱིར་ རོ།།འདིའི་ཕྱིར་ཡང་འདི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། དེ་ཉིད་ཚངས་ཚུལ་ཚངས་པ་ཡི། །འཁོར་ལོ་ཚངས་པས་བསྐོར་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཚངས་པའི་ཚུལ་བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་ལོ་འདི་ ནི་དེའི་ཡིན་པས་ན་ཚངས་པའི་སྟེ།དེས་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མཐོང་བའི་ལམ་རྒྱུ་བས་ན་འཁོར་ལོའོ། །དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་ཆོས་མཐུན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མྱུར་བར་འགྲོ་སོགས་རྩིབས་སོགས་ཕྱིར། །མྱུར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདོར་བ་དང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་རྒྱལ་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱལ་བ་རྣལ་དུ་འགོད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕར་བ་དང་འབབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མྱུར་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྩིབས་ལ་སོགས་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ དང་།རྩོལ་བ་དང་། དྲན་པ་ནི་རྩིབས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་རྣམས་ནི་ལྟེ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མུ་ཁྱུད་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁམས་གང་དུ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཅེ་ན། འདོད་པར་གསུམ་ཐོབ། གསུམ་པོ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནར་འཐོབ་ པོ།།ཐ་མ་ནི་གསུམ་དུའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་འཐོབ་བོ། །རེ་ཞིག་འབྲས་བུ་གཉིས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོང་མར་མི་ཐོབ་པར་ཡང་རིགས་པ་ན་གསུམ་པ་གོ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཐོབ་ཅེ་ན། གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གོང་ན་ནི་ མཐོང་བའི་ལམ་མེད་ལ།དེ་མེད་པར་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རེ་ཞིག་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སྐྱོ་ལུད་ལས་འདིར་རྩོམ་ཞིང་། དེར་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་འབྱུང་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ པའི་ཕྱིར་དང་།ཀུན་དུ་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྔ་ནི་འདི་རྩོམ་པ་ནི་ལམ་རྩོམ་པ་སྟེ་དེར་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ།

舍弃前道和获得前所未有之道，是因为舍弃和获得入道与果道。因为获得总集断除和一切离系的单一获得。八种智慧同时获得，即法智和随智四种。获得十六种行相，即无常等行相。
这些就是五种因，宣说建立为四果。如果唯无漏道是沙门性，那么以世间道所获得的二果如何能成为沙门性之果呢？世间所得果，因混合及持无漏得故。对此，见道所断之果也应当混合于此，因为获得一切总集之果的缘故。
什么是一来果？即断除三种结缚，以及贪、嗔、痴薄弱。什么是不还果？即断除五种顺下分结。以无漏离系得也能持守彼等断除，因为依其力不会退失死亡。因此，此亦应当是沙门果。
所说的沙门性，即是梵行，因为是梵天之轮，为梵天所转。世尊具有无上梵行，故为梵天；此轮是其所有，故为梵轮；因为是他所转。法轮是见道运转，故称为轮。因与此相顺，见道即是法轮。
此中相顺为何？因速行等辐等故。因为速行、舍取、胜未胜、安立已胜、上下运行，如是等即是速行等。因与辐等相顺故称为轮：正见、正思维、正精进、正念如同辐条；正语、正业、正命如同轮毂；正定如同轮圈。
复次，于何界得沙门性之果？欲界得三。三果唯于欲界获得。最后于三界。阿罗汉果于三界获得。首先二果应由未离贪者获得，故于上界不得是合理的，那么为何第三果不得呢？上界无见道。欲界以上无见道，无见道则无离贪得不还果，此说法是合理的。
因不厌离而此处开始，彼处究竟故。色界凡夫因贪著定乐及无厌离故。五种不还于此开始道，于彼究竟。

།དེ་བས་ན་དེ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མེད་དེ། །འདི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་མི་གཡོའི་ཟད་ཤེས་ལས། །མི་སྐྱེའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བཤད་དེ། །ཅི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་ པ།ཡོད་དེ། དགྲ་བཅོམ་དྲུག་འདོད། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། །འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། །རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། །གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། །རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་དག་ལས། ལྔ་ནི་དད་པའི་མོས་ལས་སྐྱེས། །མི་གཡོ་ བའི་ཆོས་ཅན་མ་གཏོགས་པའོ།།དེ་དག་རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་སྦྱོར། །ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དུས་དང་སྦྱོར་བས་ཕངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོའི་ཆོས་ཅན་མི་གཡོ་བ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་གཡོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དུས་ མི་སྦྱོར་གྲོལ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་མཐོང་ཐོབ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་དགྲ་བཅོམ་པ་འདི་དག་དང་པོ་ཁོ་ན་ནས་དེ་དག་གི་རིགས་ཅན་ ཞིག་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཕྱིས་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་དང་པོ་ནས་དེའི་རིགས། ཁ་ཅིག་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལས་དབང་པོ་རྣམས་སྦྱངས་པས་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་གྱི་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་འཆི་བར་སེམས་པར་གྱུར་བའི་སྐལ་བ་ ཅན་གང་ཡིན་པའོ།།རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མེད་ན་རྗེས་སུ་མ་བསྲུངས་ཀྱང་གནས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ཞིང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་ན་འཕེལ་བར་ ཡང་མི་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ།།རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི་མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །འདི་དག་གང་ཞིག་གང་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཤེ་ན། བཞི་ནི་རིགས་ལས་ལྔ་འབྲས་ ལས།།ཉམས་འགྱུར། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་རིགས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་ནི་འབྲས་བུ་ལས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་། དང་པོ་ལས་མ་ཡིན། གང་གི་རིགས་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་གི་འབྲས་བུ་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅི་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་རིགས་དྲུག་དང་ལྡན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་དག་ཀྱང་ཞེ་ན། སློབ་དང་འཕགས་མིན་རིགས་དྲུག་ལྡན། །སློབ་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་རིགས་དྲུག་དང་ལྡན་ནོ། །གཞན་ཡང་། མཐོང་བ་ལ་ནི་འཕོ་བ་མེད། །མཐོང་བའི་ལམ་ལས་གཞན་ པ་ལ་དབང་པོ་འཕོ་བ་ཡོད་དོ།།དེ་ཡང་། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་ཉེར་སྤྱད་ལས། །ཡོངས་ཉམས་རྣམ་པ་གསུམ་ཤེས་བྱ། །གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཐོབ་ན་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་ ཐོབ་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་ན་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་འདི་རྣམས་ལས་ནི། སྟོན་ལ་ཐ་མ་མི་གཡོ་ལ། །བར་མ་འང་གཞན་ལ་རྣམ་གསུམ་མོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཁོ་ན་མངའི་གཞན་ནི་མི་མངའོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་དེ་དང་ མ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།གང་ཟག་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆོས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་གཞན་ལ་ནི་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་ཡོད་དོ།

因此，他没有不还果。如此说道：'若从不动尽智中，不生智慧'。若问阿罗汉是否也有区分？答：有。承许六种阿罗汉：退失法者、思死法者、护念法者、安住不动者、能胜进者、不动法者。其中，除不动法者外，五种从信解而生。彼等解脱系属时分。应知彼五者之解脱是系属时分而有所顾虑，因为需要经常护持。不动法者不动摇，因为从退失门中不能动摇。因此，彼不系时而解脱。正因如此，彼称为不系时解脱，因为不可能退失。彼从见得因而生。应知彼不动法者是以见道获得为先导。
若问此等阿罗汉是否从最初即是彼等种性，抑或是后来？答：有些从初即是彼种性，有些从修习而成。有些从最初即是退失法者种性，有些从退失法者通过修习诸根而成为思死法者。乃至不动法者亦复如是。其中，退失法者是具有退失可能之机缘，而非思死法者等。思死法者是具有思死之机缘者。护念法者是具有护持之机缘者。安住不动者是若无退失因缘力，即使不护持亦能安住，不会退失，若无精进亦不会增进之机缘者。
能胜进者是具有证悟不动之机缘者。不动法者是具有不退失之机缘者。若问此等何者从何处退失？答：四从种性五从果退失。思死法者等四者从种性退失。五者从果位退失。彼等亦非从初退。凡是最初种性者及最初果位者，不会从彼退失。若问是否唯此等阿罗汉具足六种种性，抑或其他亦有？答：有学及非圣具六种性。有学及凡夫亦具足六种种性。复次，见道中无转变。除见道外，诸根有所转变。
彼亦从得、未得、受用，退失分三种应知。若从所得功德退失，是从所得退失。若未得应得功德，是从未得退失。若不现前所得功德，是从受用退失。从此等退失中，佛唯有最后，不动有中间，余者具三种。世尊唯具从受用退失，不具其他。不动法者具彼及从未得退失，因为未得殊胜补特伽罗之法。其他阿罗汉亦有从所得退失。

།ཡང་གང་ཞིག་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན། ཅི་དེ་ཡང་སྐྱེ་འམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུ་ནི་མེད་དེ། འདི་ལྟར། འབྲས་ ལས་ཉམས་པ་འཆི་བ་མེད།།འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་འགའ་ཡང་འཆི་བ་མེད་དེ། འབྲས་བུ་གང་ཞིག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ལ་གནས་པས། བྱ་བ་མ་ཡིན་དེ་མི་བྱེད། །ཡོངས་སུ་ཉམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་དེ་དང་འགལ་བའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དོ། །ཡང་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བ་ལ་བར་ཆད་མེད་པ་ དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དུ་དག་སྐྱེ་ཞེ་ན། མི་གཡོ་རྣམ་གྲོལ་བར་ཆད་མེད། །ལམ་དགུའོ་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཞིག་མི་གཡོ་བའི་རིགས་ཅན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་སྐྱེ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དབང་ པོ་རྟུལ་པོའི་རིགས་དེ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་པའི་ཡིན་པས་འབད་པ་ཆུང་ངུས་བཟློག་པར་མི་ནུས་ཏེ།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བས་ཐོབ་ལ་རེ་རེའོ། །མཐོང་བས་ཐོབ་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་ན་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རེ་རེ་སྐྱེའོ། །བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་དེ་དག་ནི།ཟག་མེད། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་གྱིས་འཕོ་བ་མེད་དོ། །དབང་པོ་རྣམས་གང་དུ་འཕེལ་ཞེ་ན། མའི་ནང་དུ་འཕེལ། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་དབང་པོ་འཕོའོ། །ཡང་གང་ཞིག་ས་གང་ལ་བརྟེན་ན་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། མི་སློབ་ས་དགུ་ལ་བརྟེན་ཏེ། །མི་ ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ལའོ། །སློབ་པ་དྲུག་ལ། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་མ་གཏོགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། འཕེལ་བ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན། །བཏང་སྟེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དབང་པོ་ རྣམས་འཕོ་བ་ན་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་བཏང་སྟེ།དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ལམ་གྱི་རིགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་དགུ་ཁོ་ན་ ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། སངས་རྒྱས་གཉིས་དང་ཉན་ཐོས་བདུན། །དེ་དགུ་དབང་པོ་རྣམ་དགུ་ཅན། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་བདུན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། དང་པོ་ནས་དེའི་རིགས་ཅན་ཡིན་ནོ། །མི་གཡོ་ བའི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་རང་སངས་རྒྱས་དང་།སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དབང་པོ་དགུའི་བྱེ་བྲག་གིས་གང་ཟག་དགུ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཡང་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་བདུན་ཡིན་ཏེ། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ འབྲང་བ་དང་།དད་པས་མོས་པ་དང་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །གང་ཟག་བདུན་པོ། །དེ་དག་ཀྱང་། སྦྱོར་བ་དང་། དབང་པོ་སྙོམས་འཇུག་རྣམ་གྲོལ་དང་། །གཉིས་ཀ་བྱས་པའོ། །སྦྱོར་ བ་ལས་ནི་དད་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་སྟེ། དང་པོ་ཉིད་ནས་གཞན་གྱི་དྲིང་འཇོག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་གིས་དོན་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་ལས་ནི་དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དག་སྟེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ནི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །མིང་གི་སྒོ་ནས་ནི་གང ཟག་དེ་བདུན་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་དྲུག་།རྫས་སུ་ནི་དེ་དག་དྲུག་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ལམ་གསུམ་ལ་གཉིས་གཉིས། །མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྔར་བཤད་པ་བཞིའོ།

又若有人从阿罗汉果位退失，是否还会再生？实无此事。如是：
从果位退失者无死。从果位完全退失者皆不会死。从某一果位完全退失者，仍住于该果位中，不作非所应作。虽然退失，也不做与该果位相违背的事。
又诸根转变无间断及解脱道生起时，不动解脱无间断，有九道，因为极为修习的缘故。具有证悟根机者，若是不动种性者证悟时，会生起九种无间道和九种解脱道，如同获得阿罗汉果位一样。其中钝根种性者因为极为熟习的缘故，以小小精进无法退转，因为已被有学和无学道坚固。
见道所得唯一。若证悟见道所得，则生起一个无间道和一个解脱道。
这些无间道和解脱道是无漏的。诸圣者的诸根不会因有漏道而转变。
诸根在何处增长？在人中增长。在人中诸根转变。
又依止何地而使诸根转变？依止九种无学地：不动地、殊胜静虑、四种静虑及三种无色定。有学依止六地，除去三种无色定。为何如此？因为增长舍弃殊胜果位，而获得果位。诸根转变时，舍弃钝根道的殊胜果位，获得利根道种性的果位。不还果位中无无色界所摄的果位，这是其理由。
这些阿罗汉由根的差别而有九种。如何区分？佛陀二种，声闻七种，彼九种具有九种根性。其中七种声闻是：退失法者等五种，以及两种不动法者：由修习所成和本来种性。不动的差别即是独觉和佛陀。如是，他们由下下等九种根性差别而成九种补特伽罗。
为摄集有学和无学，圣者补特伽罗共有七种：随信行、随法行、信解、见至、身证、慧解脱、俱解脱。
这七种补特伽罗又可分为：加行、根性、等至解脱及二者皆具。由加行分随信行和随法行二者，因为从最初即依止他人及随法而行的缘故。由根性分信解和见至二者，因为是钝根和利根的缘故。由等至分身证，因为现证灭尽定的缘故。由解脱分慧解脱。由等至解脱分俱解脱。
从名称而言是七种补特伽罗。实质上是六种。如是在三道中各有两种，见道和修道中前说四种。

།མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ནི་དུས་དང་སྦྱོར་བ་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན།འགོག་ཐོབ་གཉིས་ཀ་ལས་རྣམ་གྲོལ། །གང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཅིག་ ཤོས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་འབའ་ཞིག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ཙམ་གྱིས་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤེ་ན། སྙོམས་འཇུག་དབང་པོ་འབྲས་རྣམས་ཀྱི། །སློབ་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཤེས་བྱའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ནི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དབང་པོ་ལས་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པའོ། །འབྲས་བུ་ལས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་སློབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀྱིས་མི་སློབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས། །དབང་པོ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལས་སོ། །ལམ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། མདོར་ན་ལམ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །ཁྱད་ པར་ཅན་དང་རྣམ་གྲོལ་དང་།།བར་ཆད་མེད་དང་སྦྱོར་ཞེས་བྱ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྐྱེ་བའོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་གང་གིས་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་དེས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁྱད་ པར་ཅན་གྱི་ལམ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལམ་མོ།།ཡང་ལམ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྒྲུབ་པ་བཞི་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། བསམ་གཏན་དག་གི་ལམ་རྣམས་སླ། །ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མཉམ་པ་དག་གིས་ འབད་མི་དགོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ས་གཞན་དག་གི་དཀའ་བ་ཡིན། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བློ་རྟུལ་མངོན་ཤེས་བུལ་བ་སྟེ། །ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ནི་མངོན་ཤེས་མྱུར། །དབང་ པོ་རྟུལ་པོ་ནི་སྒྲུབ་པར་སླ་བའམ་དཀའ་ཡང་རུང་སྟེ།མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྒྲུབ་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལམ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ནི། །བྱང་ ཆུབ།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་དང་མཐུན་ཉིད་ཕྱིར། སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དེའི་ཕྱོགས་མཐུན། བྱང་ཆུབ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། མིང་གི་སྒོ་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཞེས་བྱའོ། །རྫས་སུ་བཅུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་ པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྫས་བཅུ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།དད་དང་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་དང་། །ཤེས་རབ་ཏིང་འཛིན་བཏང་སྙོམས་དགའ། །རྟོག་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས། །དེ་ལྟར་དེ་དག་ནི་རྫས་བཅུའོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཤེས་རབ་སྟེ། །བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་འཇོག་ཅེས་བྱ། །རྫུ་འཕྲུལ་ རྐང་པ་ཏིང་འཛིན་ཏོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དབང་པོ་དང་སྟོབས་ནི་མིང་གིས་སྨོས་ལ། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་ དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ལྔ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་རྣམས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་ དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

在无学道中有及时解脱和不及时解脱。所谓俱分解脱和慧解脱是什么呢？得灭定者为俱分解脱。凡是获得灭尽定者即是俱分解脱，因为从烦恼障和解脱障两者中解脱。慧解脱是另一种。因为仅仅依靠智慧的力量从烦恼障中解脱。
如何才算是圆满的有学和无学呢？应当知道，由等持、根性和果位，有学圆满。等持是指获得入灭尽定。根性是指见道所得。果位是指不还果。如此即为有学圆满。由二者圆满无学，即由根性和等持。
此道有多种，简言之道有四种：殊胜道、解脱道、无间道和加行道。加行道是无间道生起的前行。无间道是断除障碍的道。解脱道是从所断障碍中最初获得解脱时生起的道。殊胜道是除此之外的其他道。
又因为道本身成就涅槃，所以称为修习。关于所说的四种修习：禅定诸道容易，因为具足支分，止观平等，不需努力而自然生起。其他地难，在未至定等处修习困难则与此相反。修习有两种：钝根者神通迟缓，另一种则神通迅速。钝根者无论修习容易或困难，神通都迟缓。利根者神通迅速。如是为修习之基。
又此道说为三十七菩提分法。其中尽智与无生智是菩提。尽智与无生智由补特伽罗差别分三种。因与彼相顺，三十七为彼品类。因为与菩提相顺，从名称上称为三十七菩提分法。实事为十，一切菩提分法即是此十种实事：信、精进、念、慧、定、舍、喜、寻、戒、轻安。
如何安立？念住是慧，正断是精进，神足是定。四念住、四正断、四神足分别是慧、精进、禅定的自性。因此，首先根和力以名称说明，信、精进、念、定、慧是五种实事。四念住、择法觉支和正见唯是慧。四正断、精进觉支和正精进唯是精进。

།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་དྲན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞིག་ ལུས་ཤེ་ན།དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བཅུ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ། དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེས་ནི།གཙོ་བོ་སྨོས་པས། ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའི། དེ་དག་ནི། སྦྱོར་བྱུང་ཡོན་ཏན་ཀུན་ཀྱང་ཡིན། །གཙོ་བོ་སྨོས་པས་དེ་སྐད་བཤད་ཀྱི། དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་གང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གང་ཞིག་རབ་ཏུ་འབྱེད་ཅེ་ན། སྡེ་ཚན་བདུན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན། །ལས་ནི་དང་པོ་པ་དག་དང་། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམས་དང་ནི། །བསྒོམ་དང་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱེ། །ལས་དང་པོ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ ཉེ་བར་བརྟག་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་སོ།།ཁྱད་པར་ཐོབ་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པར་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་དྲོ་བར་འགྱུར་བ་དག་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩེ་མོ་དག་ལ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་སོ། །ཡང་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་བཟོད་པ་དག་ལ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མཆོག་དག་ལ་ནི་སྟོབས་རྣམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །འགྲོ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ རྣམས་ཏེ།དེ་ནི་མྱུར་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དུ་ཞིག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ལམ་ཡན་ལག་།ཟག་པ་མེད། དེ་གཉིས་ནི་བསྒོམ་པ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་རྣམས་གཉིས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གཞན་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ས་གང་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཐམས་ཅད། །མི་ལྕོགས་མེད་ན་དགའ་མ་གཏོགས། །ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲང དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་།ས་འོག་མའི་དགོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ན་ནི་རྟོག་མ་གཏོགས། །གཉིས་པ་ན་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་མེད་དེ། དེ་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ན་དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ན་ནི་དགའ་བ་དང་རྟོག་པ་དག་མ་ གཏོགས་པའོ།།བསམ་གཏན་བར་ནའང་། དེ་གཉིས་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཁོ་ནའོ། །གཟུགས་མེད་པ། གསུམ་ནའང་། དེ་དང་ཚུལ་ཡན་ལག་།མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ན་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་རྣམས་དང་། དགའ་བ་ དང་།རྟོག་པ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་དང་ནི་ལམ་ཡན་ལག། །མ་གཏོགས་འདོད་ཁམས་སྲིད་རྩེ་ན། །འདོད་པའི་ཁམས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་གནས་པ་གནས་ སྐབས་གང་དུ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།བདེན་གསུམ་མཐོང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། །ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ། །ལམ་མངོན་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་དང་། །དེ་ཡི་དགེ་འདུན་དག་ལ་ཡང་། །སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་ དད་པ་དང་།འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ཐོབ་བོ།

神通足和正定觉支以及正定唯是定。正念觉支和正念唯是念。其余是什么呢？喜、轻安、舍觉支和正思维、正语、正业、正命等是戒支，如是为十。如所说：'念住等是慧、精进和定的自性'，这是说由说主要而应知。彼等亦是一切修所生功德。说主要故如是说，但念住等亦是一切修所生功德。在何阶位开显何等菩提分？七品依次第，初业者及顺决择分，修道见道中开显。在初业者阶位中，为观察身等故有诸念住。以获得殊胜而正增长精进故，在暖位有诸正断。为入不退失善根故，在顶位有诸神足。又为从不退失门获得自在故，在忍位有诸根。为不被诸烦恼所压故，在世第一法位有诸力。为近菩提故，在修道中有诸觉支。由行相差别故，在见道中有诸道支，因为那是速行道故。菩提分中几种是有漏，几种是无漏？这应当说明：觉支道支无漏，因为此二者是安立于修道和见道故。其余是二种。其他菩提分是有漏和无漏二种。在何地有几种菩提分？初禅具一切，未至定除喜，近分诸地由须牵引故，及具下地功用故无喜。第二除寻，第二禅中无正思维，因为彼处无寻故。二禅除彼二，第三禅和第四禅中除喜和寻。中间禅亦除彼二，即三十五种。无色三亦除彼及戒支，应当配合，即在三无色界中除正语、业边、命及喜、寻。除觉支及道支，欲界有顶有，欲界及有顶除觉支和道支，因为彼等无无漏道故。住于菩提分者，应知在何阶位获得证信？见三谛时得戒及，于法证信，现证道时，于佛及，其僧伽中亦然。现证苦、集、灭谛时获得于法的证信和圣者欢喜的诸戒。

།ལམ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་དང་དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་སྟེ། གང་ཞིག་དེ་གཉིས་ལ་དད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་མི་སློབ་པ་དང་། དགེ་འདུན་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་རྣམས་ལའོ། །ཡང་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་དག་ཀྱང་ཐོབ་པར་སྟོན་ཏོ།།འདིར་གང་ལ་ཆོས་སུ་དགོངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་བདེན་གསུམ་དང་རང་སངས་རྒྱས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་དད་པའི་གཞིའི་བྱེ་བྲག་ལས་མིང་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་ཞེས་བྱའོ། །རྫས་སུ་གཉིས་ ཏེ་དད་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་རྣམས་ནི་དད་པའི་རང་བཞིན་དག་གོ། །འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ནའོ། །ཤེས་ནས་དད་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ། །དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན། ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།མདོ་ལས། སློབ་པ་རྣམས་ནི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ། །མི་སློབ་པ་རྣམས་ནི་བཅུ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ལ་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་མ་བཤད་ཅེ་ན། བཅིངས་ཕྱིར་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ། །རྣམ་གྲོལ་མ་བཤད། སློབ་པ་ནི་ཉོན་ མོངས་པའི་འཆིང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བཅིངས་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་མ་གསུངས་སོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་རྣམ་གཉིས། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའོ། །དེ་ལ། ཉོན་མོངས་བཅོམ་པ་འདུས་ མ་བྱས།མོས་པ་འདུས་བྱས། །ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་རྣམ་གྲོལ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་མོས་པ་ནི་འདུས་བྱས་སོ། །ཡན་ལག་ནི། དེ་ཡིན། འདུས་བྱས་པའི་མོས་པ་དེ་ཉིད་མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་དེ། ཡན་ལག་རྣམས་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་གྲོལ་གཉིས། སེམས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ཇི་སྐད་བཤད་ཤེས་པ། །སྔར་བྱང་ཆུབ་བཤད་པ་གང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་འདིར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའོ། །སེམས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེ་ན། མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར། །མི་སློབ་པའི་སེམས་མ་འོངས་ པ་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ལས་གྲོལ་ལོ།།གནས་སྐབས་གང་བའི་ལམ་གྱིས་དེའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ཞེ་ན། འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་། །ད་ལྟར་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་པོ་སྤངས་པའི་ཁམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བའི་ཁམས་དང་།འགོག་པའི་ཁམས་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཁམས་ཞེས་བྱ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་། འདོད་ཆགས་ཀུན་ཟད་འདོད་ཆགས་བྲལ། །འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བའི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།སྤངས་པའི་ཁམས་ནི་གཞན་དག་གོ། །འདོད་ཆགས་ལས་གཞན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་སྤངས་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་གཞི། །ཡང་དག་པར་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནར་སྦྱར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་གཞི་སྤོང་བ་ནི་འགོག་པའི་ཁམས་ ཡིན་ནོ།།དངོས་པོ་གང་གིས་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་དེས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཡང་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མུ་བཞིའོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བཟོད་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས། །ཡིད་འབྱུང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་ཡིད་འབྱུང་ངོ་། ། གང་གིས་སྤོང་འགྱུར་བ། ཀུན་གྱི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་འགྱུར། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་མུ་བཞི་སྲིད། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་བཟོད་པ དང་།ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྤོང་ན་ཡིད་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

如果证悟道谛，则对佛陀和他的声闻僧众获得信解信仰。任何对这两者有信仰的人，即是对成就佛陀的无学法，以及成就僧众的有学法和无学法。'又'这个词表明也获得对戒律和法的信解信仰。
在此，所谓的法是指什么呢？法是指三谛、独觉、菩萨道。这些是依据信仰对象的差别，从名称上称为四种信解信仰。实质上是两种：信仰和戒律。对佛、法、僧的信解信仰都是信仰的本质。圣者欢喜的戒律就是戒律本身。信解信仰都是纯一无垢的，即是无漏的意思。
经中说：'有学具足八支道，无学具足十支。'为什么对有学不说正解脱和正知呢？因为束缚的缘故，有学支中不说解脱。有学被烦恼束缚的一部分所束缚，所以对此不说解脱。因为没有解脱，所以也没有解脱知见。
解脱有两种：有为和无为。其中，断除烦恼是无为，胜解是有为。断除烦恼是无为解脱。无学的胜解是有为的。支分即是这个，有为的胜解就是无学支，因为诸支是有为的缘故。这解脱又有两种：心解脱和慧解脱。
如前所说的菩提智慧，前面所说的尽智和无生智，这就是此处的正知。心如何解脱呢？无学将生起的心，从诸障碍中解脱。无学未来的心从诸障碍中解脱。
以何种状态的道断除其障碍呢？以将灭的道，断除其障碍。即是现在的意思。所说的无为解脱，以及三界的断除界、离贪界、灭界，这些有什么差别呢？无为即称为界。无为解脱即是三界。
其中，贪欲完全断尽即是离贪。断除贪欲即是离贪界。断除界是其他的。断除贪欲以外的烦恼即是断除界。所谓灭界是基础。即是完全灭尽的意思，不包括烦恼的基础断除即是灭界。
以某事物生厌离，是否也以此生离贪呢？有四句。如何安立呢？以苦谛和集谛的忍智生厌离。唯以苦谛和集谛的忍智生厌离。以何断除，一切都能离贪。以苦等的忍智断除烦恼的一切也能离贪。如此则有四句。其中以苦谛和集谛的忍智不断烦恼而仅生厌离。

།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་ན་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ མི་སྤོང་ན་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ན་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ངོ་། །ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་དང་། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་སྤོང་ངོ་། །ལམ་དང་ གང་ཟག་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དྲུག་པའོ།། །།བཟོད་པ་རྣམས་དང་། ཞེས་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ན། ཅི་བཟོད་པ་དག་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དྲི་མེད་བཟོད་རྣམས་ཤེས་པ་མིན། །དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བཟོད་པ་རྣམས་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་ཤེས་པ་རྣམས་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཟད་དང་མི་སྐྱེའི་བློ་ལྟ་མིན། །ཡང དག་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་འཕགས་བློ་གཉིས་ཀ་།བཟོད་པ་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ལྟ་བ་དང་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཤེས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཤེས་རབ་བོ། ། དྲུག་ནི་ལྟ་བའང་ཡིན། ལྟ་བ་ལྔ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་དེ་དྲུག་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་དང་གཞན་དག་ཀྱང་ཤེས་པ་ནི་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྙེད་ཅིག་གིས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཤེ་ན། ཤེས་པ་བཅུ་བསྡུས་སོ། །མདོར་བསྡུ་ན། ཤེས པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད།།དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་། དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་རྣམ་གཉིས་ཆོས་དང་ནི། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན། །ཤེས་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ནི་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཡུལ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ།།ཆོས་ཤེས་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །འདོད་སྡུག་བསྔལ་སོགས། ཆོས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། དེའི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རྗེས་ཤེས་པའི། སྤྱོད་ཡུལ་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ སོགས།།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་བདེན་བྱེ་བྲག་གིས། །བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་བཞི་དེ་དག་ནི། མི་སྐྱེ་བ་དང་ཟད་པ་ཤེས། །དེ་དག་ ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་སྟེ།ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གཉིས་དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནི། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་རྗེས་ཤེས་པ་ཡིན། །སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་ལས་ཕ་རོལ་སེམས་རིག་པ། །ཕ་རོལ་ གྱི་སེམས་རིག་པ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་།ལམ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེའི་ངེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་ས་དབང་གང་ཟག་འདས། །ཞིག་དང་མ་སྐྱེས་མི་རིག་གོ། །ས་འདས་པ་མི་རིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་འོག་མའི་ས་པས་བསམ་གཏན་གོང་མའི་ས་པའོ། །དབང་པོ་ འདས་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་དད་པས་མོས་པ་དང་།དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མོ། །གང་ཟག་འདས་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་འོག་མས་གོང་མའོ། ། ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའོ།

如果以灭谛和道谛的忍和智断除烦恼，那就唯是离贪。以前者断除烦恼，则是二者。以后者不断除烦恼，则非二者。其中，若以世间道离贪者观察诸谛时，法智忍不断除烦恼。以诸智所摄的加行、解脱、胜进道也不断除。
这是《俱舍论》第六品'分别道与补特伽罗品'。
如果出现'诸忍'、'诸智'、'正见'、'正智'等说法，那么是否忍不是智？正智不是正见吗？无漏忍非是智，因为未断应断的随眠疑。由于它们具有正确思维和遍求的本质，所以是见。如同诸忍是见而非智一样，
尽智与无生智非见。因为无正确思维和遍求之意。除此之外的圣智二者皆是。除了忍、尽智和无生智之外的无漏智慧既是见也是智。其他智，是世间智慧。六是见，五见和世间正见以及世间智慧这六种是见，其他则不是见。这些和其他都是智。
究竟有多少种智摄一切智？摄十种智。总之，智有有漏无漏。在这两者中，第一是世俗智。凡是有漏的即是世俗智。无漏分为二种，即法智和类智。这两种智即是三种。
其中世俗智的对境是一切。世俗智的所缘是一切法。法智所行境界是欲界苦等。法智的所缘是欲界的苦、集、灭、道。类智的所行境界是上界苦等。类智的所缘是色界和无色界的苦等。
这些依谛差别分四种，即苦等智，因为缘于彼故。这四种是无生智和尽智。这些法智和类智四种称为尽智和无生智。这二者最初生起是苦集类智，因为以苦、集行相缘有顶蕴故。
从四智中了知他心。了知他心应当视为法智、类智、道智和世俗智。其确定性是：不能了知已超越的地、根、补特伽罗、已灭和未生。不知超越地是指以下地禅定者不知上地禅定者。
不知超越根是指信解者的道不知见至者和时解脱者不知不时解脱者的道。不知超越补特伽罗是指以下位道不知上位的不还、阿罗汉、声闻、独觉、佛。不知已灭和未生是指过去和未来。

།གཞན་ཡང་། ཆོས་རྗེ་བློ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་མིན། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་མི་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་གཞན་ཡང་ངོ་། །མ་ཐོབ་པའི ལམ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མེད་དོ།།དེའི་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་མཐོང་བའི་ལམ་ཤེས་པར་འདོད་པས་སྦྱོར་བ་བྱས་པ། ཉན་ཐོས་མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་གཉིས། །རིག་སྟེ་བསེ་རུ་ལྟ་བུས་གསུམ། །སངས་རྒྱས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཀུན། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཤེས་པ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པའོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་དང་པོ་གཉིས་དང་། བརྒྱད་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། གསུམ་ཤེས་ཏེ་སྦྱོར་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ན་རེ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་བཅོ་ལྔ་པ་རྣམས་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་པར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཏོ། །ཡང་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་ཤེས་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཟད་པ་ཤེས་པ་བདེན་རྣམས་ལ། ། ཡོངས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་ངེས་པའོ། །ཡོངས་ཤེས་བྱར་མེད་ཅེས་ལ་སོགས། །མི་སྐྱེ་བ་ཡི་བློར་འདོད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས། སྤངས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས། བསྒོམས་པ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མེད དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ངེས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པའོ།།དེ་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་ པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གསུམ་ཡོད་ལ་བཅུར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། རང་བཞིན་དང་ནི་གཉེན་པོ་དང་། །རྣམ་པ་རྣམ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། །སྦྱོར་དང་བྱ་བ་བྱས་ཉིད་དང་། །རྒྱུ་བྱས་པ་ལས་བཅུ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་ལས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ། །དོན་དམ་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་ པོ་ལས་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་དང་། ཁམས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དག་སྟེ། རྫས་ལ་དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ལས་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་སྟེ། རྣམ་པ་དང་ དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱོར་བ་ལས་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྟེ། སེམས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཤེས་སོ། །བྱ་བ་བྱས་པ་ལས་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལྟ། བྱ་བ་བྱས་པའི་རྒྱུད་ལ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་རྒྱས་པ་ལས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་ པ་སྟེ།ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཞེས་བཤད་པར་ཟད་ཀྱི། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པའི་ལམ། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་དེ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། ། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྗེས་མ་ཡིན། །ཤེས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས། །ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་།དེ་དག་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་ནི། དེ་བཞིན གཞན་དུ་འོང་།རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་རང་གི་བདེན་པའི་རྣམ་པས་བཞི་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་འཇུག་ པ་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་ནོ།

此外，法主非为彼此方向。由于了知他人之心而了知法之随顺分，亦不知随顺分之心。如是其他亦然。于未得之道无了知他心。其所缘是有的，于此由他心智欲知见道而作加行，声闻见道刹那二，了知独觉如犀牛三，诸佛无加行皆知。由他心智了知二刹那，即苦法忍和法智。缘随顺分是由其他加行所成办的缘故。独觉了知前二和第八集谛随智三种，因为加行小的缘故。其他人说了知第一、第二和第十五。诸佛无需加行即能了知见道一切刹那。
复次，漏尽智与无漏智有何差别？漏尽智于诸谛，遍知等决定。无所遍知等，许为无生智。于苦等诸法遍知、断除、现证、修习之决定即是漏尽智。如是从无所遍知乃至无所修习之决定即是无生智。如是彼等为十智：法智、随智、世俗智、他心智、集智、灭智、道智、漏尽智、无生智。
为何彼等虽有三种而安立为十种？由自性及对治，行相种类所缘及，加行与作业已作，由作因故成十种。由自性故为世俗智，因不知胜义谛故。由对治故为法智与随智，因是欲界及上界之对治故。由行相故为苦智与集智，因缘事物无差别故。由行相与所缘故为灭智与道智，因行相与所缘有差别故。由加行故为他心智，因由为知心而作加行而成就故，亦知心所。由作业已作故为漏尽智，因于已作业相续中实有生起故。由因圆满故为无生智，因是一切无漏智之因故。
由是一切对治故，说法智是欲界对治而已。修道中灭道，于道法智所有彼，是三界之对治。灭智与道智所摄之修道是三界之对治。非是欲界之随，此等十智中，法智与随智，行相十六。彼等当于下文说明。世俗如是他处来，具足十六行相亦复有其他行相，因取一切法之自相共相等故。由各自谛行相故为四。苦谛等诸法以各自谛行相趣入，一一皆有四种行相。

།ཕ་རོལ་ཡིད་ཤེས་དྲི་མེད་ཀྱང་། །དེ་བཞིན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་དང་བཅས་ནི། ཤེས་བྱའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་རྣམ་པ་འཛིན་པའོ།།གཉིས་ཀ་ཡང་། རྫས་རེ་རེ་ཞིག་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མི་འཛིན་ལ། གང་གི་ཚེ་ཚོར་བ་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་འདུ་ཤེས་མི་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཅན། །སྟོང་དང་བདག་མེད་མ་གཏོགས་སོ། ། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་དག་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པ་བདག་ཡིན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་མེད་ཅེ་ན། དྲི་མེད་བཅུ་དྲུག་གཞན་རྣམ་མེད། ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་མ་གཏོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡོད་ཅེས་པ་བསྟན་བཅོས་ལ། །གཞན་ཉི་འོག་པ་རྣམས་ན་རེ་ཡོད་ཅེས་ཟེར་རོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་འདི་སྐད་དུ། མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་ན་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི ནི་གཞི་ཡོད་དོ།།ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བར་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། །ཡང་ཅི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་མིང་དུ་འམ་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེ་ན། རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ། །གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་ བསྔལ་བའོ།།བདག་གིར་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བདག་མེད་པའོ། །ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་རྒྱུའོ། །འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འབྲེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་རྐྱེན་ནོ། །ཕུང་པོ་ ཞིག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ།།མེ་གསུམ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བའོ། །འཚེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ། །སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །བགྲོད་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ལམ་མོ། །རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པའོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་སྒྲུབ་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ།།རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ཤེས་རབ། ཡང་ཅི་ཤེས་རབ་ཁོ་ནས་འཛིན་པར་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དང་བཅས་པའི། དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་འཛིན་པར་བྱེད། ཤེས་རབ་དང་། གཞན་ཡང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བྱ་ཡིན། །གང་ཅི་ཡོད་ཀྱང་རུང་ཐམས་ཅད་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་བརྗོད་དེ། དང་པོ་རྣམ་གསུམ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ དང་།ལུང་མ་བསྟན་ནོ། །གཞན་རྣམས་དགེ་།ཤེས་པ་དགུ་པོ་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་རོ། །དྲུག་ན་ཆོས་ཤེས་བྱ། །བསམ་གཏན་བཞི་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནའོ། །དགུ་ན། རྗེས་ཤེས་ བྱ་བ།དྲུག་ལ་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་བསྣན་ནས་སོ། །དེ་བཞིན་དྲུག་།སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ས་དགུ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ནའོ། །གཞན་ཡིད་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་བཞི། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་བསམ་ གཏན་བཞི་ནའོ།།དེ་ནི་འདོད་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཤེས་བྱ་བ་འདོད་རྟེན་ཅན། །ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་རྟེན་ཅན་གཞན། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཁམས་གསུམ་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །ས་དང་རྟེན་བཤད་ཟིན་ཏོ།

虽然他人心智无垢染，如是具有四种行相，因为是道智。有垢染者，诸所知之自相，有漏者即是所知之心与心所的自相，即是执取行相。二者皆是，各别事物为所缘境。当执取心时不执取诸心所，当执取受时不执取想，如是等等。余者具十四行相，除空性与无我。即尽智与无生智，此二者除空性与无我行相外有十四种行相。虽然胜义谛是我，但依世俗谛之故。
问：无漏法中有无自相行相？答：无垢十六外无余行相。除十六行相外无其他无漏行相。其他说有是论典中。其他说法师们说有。论典中如是说：以无系缚之心了知具有欲的诸法时，知此是处所，此是基础，如是了知，乃至称为识。
又问：此十六行相是名相抑或实有？答：实有十六行相。其中因依缘故无常，具有损害性故苦，以离我所见对治故空，以离我见对治故无我，以种子法则故因，以生起法则故集，以关联法则故生，以成就义故缘，以蕴灭故灭，以三火息灭故寂静，以无害故妙，以离一切过失故出离，以所趋行义故道，以具理故如理，以正确成就义故行，以究竟超越故出。
问：所谓行相是何法？答：行相即慧。又问：是否唯以慧执取？答：不是。那么如何？答：与所缘。以具所缘而执取。慧与其他具所缘诸法皆能执取。一切存在皆可所取。一切存在皆是所取境。
宣说十智的善等差别：初者三种，善、不善与无记。其余皆善。其余九智唯是善法。事物遍一切地，从欲界乃至有顶。法智在六地，即四禅、未至定与殊胜禅定中。类智在九地，即六地加上三无色定。如是六地，苦、集、灭、道、尽、无生智亦在彼九地中。他心智在四禅，他心智在四禅地中。彼缘欲界与色界，于欲界与色界中现前。法智依欲界，其余依三界，除他心智与法智外，于三界中现前。已说地与所依。

། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་བསྡུས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འགོག་བློ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་པ། །གཅིག་སྟེ། འགོག་པ་ཤེས་པ་གཅིག་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །ཕ་རོལ་སེམས་བློ་ནི། གསུམ་མོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་བཞི་ཡིན་ནོ། །འགོག པ་དང་།ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དག་ལས་གཞན་རྣམས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་རོ། །ཤེས་པ་གང་གི་དམིགས་པ་ཤེས་པ་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དགུ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །ལམ་རྗེས་བློ་ཡི་དགུ་ཡིན་ནོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་དང་། །ཆོས་ཤེས་པ་ ལས་གཞན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བློའི་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དག་གོ། །བཞི་ཡི་བཅུ་ཡིན། ཀུན་རྫོབ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་བཅུ་ཀའོ། །གཅིག་གི་མིན། འགོག་པ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།ཆོས་བཅུ་དག་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པ་དང་དྲི་མེད་ཆོས། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་གཉིས་གཉིས་སོ། །ཆོས་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ལ་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་དང་།ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བྱའོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ལ་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བྱའོ། །ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་ཞེ་ན། ཤེས་པ་གང་གི་དམིགས་པ་དུ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ དམིགས་པ་ནི་ཆོས་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཤེས་པའི་ནི་ལྔ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་བཞི་དང་། འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བདུན་ཏེ། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དྲུག་དང་། འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་ཡིན་ ནོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་གི་ནི་དྲུག་སྟེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་ཁོ་ནའོ། །ལམ་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་དག་གོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པ་ ན་སྤྱོད་པ་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་དགུ་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ། །ཤེས་པ་གཅིག་གིས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་གཅིག་པུས་རང་ཚོགས་ལས། །གཞན་ནི་བདག་མེད་ཉིད་རིག་འགྱུར། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་ནི་རང་གི་ཚོགས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་རྫོགས་སོ། །གང་ཞིག་ཤེས་པ་དུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རེ ཞིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཡང་ངོ་། །འཕགས་པ་ནི། ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ། །ཆགས་བཅས་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན། །འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ།།གཉིས་པ་ལ་གསུམ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་སྟེ་གསུམ་དང་ངོ་། །ཡན་ཆད་ནི། བཞི་ལ་རེ་རེ་འཕེལ་དང་ལྡན། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འཕེལ་ལ།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་དག་ཁོ་ན་འཕེལ་ལོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལྷག་པར་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

现在要说明念住的总义：灭智念住是一个，即灭智是法念住。
他心智是三个，了知他人之心的智慧有三种，即受念住、心念住和法念住。
其余是四个，除了灭智和他心智之外的其他智都具足四种念住。
若问某智缘几种所知境，法智所缘境是九种，除随智。
道随智所缘境是九种，按次第除世俗智和法智。
苦因智所缘境是二种，即世俗智和他心智。
四智所缘境是十种，即世俗智、他心智、尽智和无生智的所缘境是全部十种。
一智非如是，灭智的所缘境不是智。
应当配合十法，哪十种呢？三界及无漏法，无为法各有两种。
有为法在欲界、色界、无色界中运行的有漏法和无漏法，由相应和不相应的差别分为八种。无为法由善和无记的差别分为两种。
如何配合这十法呢？某智有几种所缘境？其中世俗智的所缘境是全部十法。
法智有五种所缘境，即欲界所行、四种无漏法和善无为法。
随智有七种所缘境，即色界和无色界所行、六种无漏法和善无为法。
苦智和集智有六种所缘境，即欲界、色界和无色界所行诸法。
灭智唯一种所缘境，即善无为法。
道智有二种所缘境，即无漏法。
他心智有三种所缘境，即欲界所行、色界所行和无漏相应法。
尽智和无生智的所缘境有九法，除无记无为法。
是否有一智能了知一切？答：没有。然而，唯有世俗智能了知自类以外诸法皆无我性。世俗智能了知除自类之外的一切法都是无我的。
这部分已完。现在要说明谁具足几种智慧。首先，凡夫只具足世俗智一种。若是离欲者则还具足他心智。
圣者在无漏智第一刹那，有贪者具足一智。若未离欲界贪者，在苦法忍位只具足世俗智一种。
在第二刹那具三智，即在苦法智位具足世俗智、法智和苦智三种。
此后，在四位中每一位增一智。在苦随智位增加随智，在集智、灭智、道法智诸位中相应增加彼等诸智。若是离欲者，应知在一切位中都额外具足他心智。

།ཡང་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཤེས་པ་དུ་ཞིག་ འཐོབ་ཅེ་ན།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་རྣམས། །མ་འོངས་པ་འཐོབ། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཟོད་པའམ་ཤེས་པ་གང་དང་གང་སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་དེའི་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ན་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ལ། རྗེས་གསུམ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་། །མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ཉིད་ ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་བོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ཟད་པར་མངོན་པར་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མངོན་རྟོགས་མཐའ་ཞེས་བྱ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ མཐའ་ལས་འབྱུང་བའོ།།དེ་རེས་འགའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། ནམ་ཡང་མི་བྱེད། དེ་མཐའ་གཅིག་ཏུ། དེ་ནི་མི་སྐྱེའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ས་དུ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། རང་དང་འོག་ས། མཐོང་བའི་ལམ་ས་གང་ཡིན་པའི་ས་དེ་བ་དང་། འོག་མའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་ པ་འཐོབ་སྟེ།གལ་ཏེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འཐོབ་བོ། །གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དུ་དག་གཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། འགོག་པའི་མཐའ། འགོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །ལྷག་མ་དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་རོ།།དེ་ཡང་འདི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་ནི། རང་བདེན་རྣམ་ཅན་འབད་ལས་བྱུང་། །བདེན་པ་གང་ཞིག་མངོན་པར་རྟོགས་པས་ཐོབ་པ་དེ་ནི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཁོ་ནའོ། །མཐོང་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ཆགས་བཅས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་དྲུག་།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ཤེས་པ་གཉིས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །མ་འོངས་པ་དྲུག་འཐོབ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ དང་།ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །འདོད་ལ་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བདུན། །བདུན་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པའོ། །དེ་ཡི་གོང་མ་ཆགས་བཅས་ཀྱིས། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བདུན་ཐོབ་བོ། །སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་གོང་མ་ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་བདུན་འཐོབ་སྟེ། དྲུག་པོ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་བདུན་པ་ཡིན་ནོ། །ས་བདུན་ལས་རྒྱལ་མངོན་ཤེས་དང་། མི་གཡོ་འཐོབ་དང་སྤེལ་བསྒོམ་པའི། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་དང་། །གོང་ མའི་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་ལའང་།།ས་བདུན་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་མོ། །དེ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་། མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་སློབ་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ ཅད་ལ་ཤེས་པ་བདུན་འཐོབ་སྟེ།དེ་དག་ཉིད་དོ། །མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་མི་འཐོབ་སྟེ། དེར་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་བདུན་པ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་ལ་ཡང་ཤེས་པ་བདུན་པོ་ཁོ་ན་འཐོབ་སྟེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ ནི་བདུན་པ་ཡིན་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་སྦྱོང་བའི་གྲོལ་བ་ལ། །ཤེས་པ་དྲུག་དང་བདུན་འཐོབ་བམ། །སློབ་པ་སྦྱོང་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི་དྲུག་འཐོབ་བོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་ སེམས་ཤེས་པ་ནི་བདུན་པ་ཡིན་ནོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་དྲུག་།སློབ་པ་སྦྱོང་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་དྲུག་འཐོབ་བོ། །དེ་བཞིན་སྲིད་རྩེའི་ལམ་རྒྱ་ལ་ལའང་། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དྲུག་འཐོབ་བོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་དགུའོ། ། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་སོ།

若问在何种情况下获得几种智慧？在见道位的忍和智生起时，获得未来智。在见道位中，随着忍或智的生起，获得与之相同的未来四种行相。
在彼位中，于三种随智亦得世俗智。即在见道位中，于苦、集、灭三种随智时也获得世俗智。但在法智时则不然，因为尚未完全通达诸谛。因此称为现观边。正因如此，此世俗智是从现观边而生。
若问是否有时现前修习？永不修习。彼一向是不生法。
若问获得几地的世俗智？以见道获得自地及下地。即获得见道所在地及下地的世俗智。若是未至定地，则获得该地及欲界所行。其他地亦复如是。
若问此属于几种念住？是灭边际。即从证悟灭谛而得法念住。其余四种念住皆具足。
此从现观边际所生者，是从自谛行相精进而生。由证悟何谛而得者，即唯具彼谛行相。由是见道所应得故，是从加行所生，此为语义。
有贪者于第十六刹那得六智。未离贪者于道随智刹那现前二智：道智及道随智。获得未来六智：法智、随智、苦智、集智、灭智、道智。
离欲贪者得七智。第七智是他心智。彼之上地有贪者，于修道得七智。第十六刹那之后，乃至未离欲贪之间，于加行、无间、解脱及胜进一切道中获得七智：前六智及第七世俗智。
于七地胜、现通及，不动得与杂修之，无间道等及，上地解脱道八中。七地即四禅及三无色定。从彼诸地离贪、五神通、证不动解脱及杂修禅定，有学无间道所有一切中获得七智，即彼等智。于证不动解脱时不得世俗智，彼中第七智是尽智。
于有顶离贪八种解脱道中亦唯得七智，他心智是第七智，而非世俗智，因为非有顶对治故。
有学练习解脱道中，获得六或七智。有学练习解脱道中，有贪者得六智。离贪者则他心智为第七智。
无间道中得六智。于有学练习无间道中得六智。如是有顶道一分亦然。于有顶离贪无间道中亦同样得六智。
于尽智得九智。除不生智外的其他诸智。

།མི་གཡོ་བས་ནི་བཅུ་འཐོབ་བོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་བཅུ་ཆར་འཐོབ་བོ། །དེར་འཕོ་གྲོལ་བའི་ཐ་མ་ལའང་། །གང་ཞིག་མི་གཡོ་བ་ཉིད་དུ་འཕོ་བ་དེའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལས་ཐ་མ་ལ་ཡང་བཅུ་འཐོབ་བོ། །བཤད པའི་ལྷག་མ་ལ་བརྒྱད་འཐོབ།།ལྷག་མ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་དང་། ས་བདུན་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་དག་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་དང་། མི་གཡོ་བ་རྟོགས་ པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་བརྒྱད་མ་འོངས་པ་འཐོབ་བོ། །ཡང་ལམ་གང་ལས་དུ་བའི་ཤེས་པ་འཐོབ་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ ཤེས་པ་ནི་ལམ་ས་གང་བ་ཡིན་པ་དང་།དང་པོ་ཉིད་དུ་ས་གང་ཐོབ་པས་དེ་པའི་མ་འོངས་པ་འཐོབ་བོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ལམ་ས་གང་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ལས་ཆགས་བྲལ་བྱ་ཕྱིར་གང་། །ཐོབ་པ་དེར་ཡང་འོག་མའང་འཐོབ། །ས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་ བ་ལ་ཡང་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ལ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ས་གང་ཞིག་འཐོབ་པ་དེའི་ས་པ་དང་ས་འོག་མའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཟད་པ་ཤེས་ལ་ཟག་བཅས་ཀྱང་། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡོན་ཏན་མི་སྡུག་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། རྔུབ་པ་དྲན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་བམ་ཞེ་ན། གང་སྔོན་མེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི། །ས་ཀུན་སྔོན་སྙེད་མི་འཐོབ་བོ། །གང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་གང་རྙེད་པ་དེ ཡང་མི་འཐོབ་སྟེ།འཐོབ་པ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཐོབ་པ་རྙེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་ལ། རྙེད་དང་བསྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཐོབ་པའོ། །གཉེན་པོ་དང་ནི་ཐག་བསྲིང་བའི། །ཐོབ་པ་ཟག་དང་བཅས་པ་ཡིན། རྙེད་པ་དང་ བསྟེན་པས་ཐོབ་པ་དག་ནི་དགེ་བ་དང་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ།མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་གོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་ཀའོ། །གཉེན་པོ་དང་ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་པ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཟད་པ་ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར་བཤད་ཀྱི།སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་མ་འདྲེས་པ། །སྟོབས་ལ་སོགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ། འདི་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་ཁོ་ནས་བརྙེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གནས་དང་གནས་ མིན་ཤེས་པ་བཅུ།།ལས་འབྲས་ལ་བརྒྱད། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་དེ། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དག་མ་གཏོགས་སོ། །བསམ་གཏན་སོགས། དབང་པོ་མོས་དང་ཁམས་དང་ལ་ནི། དགུའོ། །བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་ཤེས་པ་དགུ་སྟེ། འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལམ་དག་ལ་ བཅུའམ།འམ་གྱི་སྒྲ་ལས་དགུ་ཞེས་པ་ཡང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ལམ་དེ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་གཟུང་ན་ནི་ཤེས་པ་བཅུའོ། །གལ་ཏེ་མ་ཡིན་ན་ནི་དགུ་སྟེ། དེ་དག་ཁོ་ནའོ། །གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དག་ནི་ཀུན་ རྫོབ་ཤེས་པའོ།།ཟད་པ་དྲུག་གམ་བཅུ་ཡིན་ནོ།

由不动获得十种。具有不动法性者获得全部十种。于彼转生解脱之末际，凡转生为不动性者，于其解脱业之末际亦获得十种。
于所说之余者获得八种。其余者为何？欲贪离欲之第九解脱道，及从第七地离贪，神通与交替修习之诸解脱道，证悟不动之八种解脱道，离贪之加行，及一切殊胜道，于彼等一切中，除尽智与无生智外，获得未来之八种智。
复次，从何道获得何等智？首先，世俗智是何地所摄，以及最初获得何地，即获得彼地之未来智。无漏智不仅是何地所摄，若问如何？为离贪故，于所得地及下地亦获得。于何地为离贪所修，亦是加行道等二种，由离贪获得何地，即获得彼地及下地之无漏智。
于尽智亦有有漏。于尽智中，是否获得不净、出入息念、念住、无量、解脱等一切有漏功德？获得前所未有之数量，不获得一切地前数量。不获得从退失中所得者，因已舍弃所得故。是否唯是获得所得？答曰：不是。获得有四种，其中：得与修习，是善有为之获得。对治与远离，是有漏之获得。
得与修习之获得是善法与有为法之获得，未来诸法之一，现在诸法之二者。对治与远离之获得是有漏法之获得。为说明一切补特伽罗获得尽智功德故，佛不共法力等十八。十力、四无畏、三念住及大悲，此等唯由世尊尽智获得。
其中处非处智十，业果八。业与异熟智力是八智，除灭智与道智二者。禅定等、根、胜解、界九。禅定、解脱、三摩地、等至智力是九智，除灭智。根上下智力、种种胜解智力、种种界智力亦当如是了知。
于诸道十或九。若执彼道有果，则为十智。若非尔，则为九，即彼等。二是世俗智。宿住随念智力与死生智力是世俗智。尽智六或十。

།ཟག་པ་ཟད་པའམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་ཤེས་པ་དྲུག་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པ་འགོག་པ་ཤེས་པ་ ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་བཤད་ནས་ས་བརྗོད་པ། །སྔོན་གནས་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བའི་སྟོབས། །བསམ་གཏན་དག་ན། སྔོན་གྱི་གནས་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་བསམ་ གཏན་བཞིའི་ས་པའོ།།ལྷག་མ་ནི། ས་རྣམས་ཀུན་ན། དེ་དག་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དག་སྟེ་བཅུ་གཅིག་གོ། །ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཞེས་མི་ བྱའོ།སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར། འདི་སྟོབས་གང་ཕྱིར་ཐོགས་མི་མངའ། །གང་གི་ཕྱིར་འདིའི་མཁྱེན་པ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་ན་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་སྟོབས་ནི་ཤེས་བྱ་བཞིན་དུ་མཐའ་ ཡས་པ་ཡིན་ནོ།།སྐུ་ལ་སྲེད་མེད་བུ་ཡི་སྟོབས། །གཞན་དག་ཚིགས་ན། གཞན་དག་ན་རེ་ཚིགས་དང་ཚིགས་ན་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་མངའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཀྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། གླང་ཆེན་སོགས། །བདུན་ཅུས་ལྷག་པའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །གླང་པོ་ཆེ་ཕལ་པ་དང་། སྟོབས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཚན་པོ་ཆེ་དང་། རབ་གནོན་དང་། ཡན་ལག་མཆོག་དང་། སྟོབས་མཆོག་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་རྣམས་གོང་མས་གོང་དུ་བཅུ་འགྱུར་དུ་བསྐྱེད་དེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །ལུས་ཀྱི་སྟོབས་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ནར་རིག་པར བྱའོ།།སྟོབས་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མི་འཇིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་སྟོབས་ནི་དང་པོ་དང་། །བཅུ་པ་གཉིས་པ་བདུན་པ་བཞིན། །སྟོབས་དང་པོ་ཇི་ལྟ་བར། ཀྱེ་མ་ང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་ པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བར་ཀྱེ་མ་ང་ཟག་པ་ཟད་པར་གྱུར་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བར་ངས་གང་དག་བར་དུ་གཅོད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་མི་འཇིགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཀུན་ དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བར་ངས་གང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་དུ་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་འཁོར་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ཇི་ལྟ་བར་དེ་ཡང་། དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བདག་ཉིད་གསུམ། དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཀུན་རྫོབ་བློ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཚོགས་དང་རྣམ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། །མཉམ་པའི་ཕྱིར་དང་ཆེས་ཆེའི་ཕྱིར། །ཚོགས་ནི་བསོད་ ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདྲ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆས་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་དེ་ལས་ཆེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་རྗེ་ དང་།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་གཉིས་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཐ་དད་བྱ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་དང་། གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་སོ། །དམིགས་པ་ལས་ནི་ཁམས་གཅིག་དང་། །གསུམ་གྱི་སེམས་ ཅན་ལ་དམིགས་པས་སོ།

漏尽或智力有六种智：法智、随智、灭智、尽智、无生智和世俗智。如果漏尽是单纯的灭智，或者尽智存在于漏尽智相续中，那么就是十种智。
说明自性后说地：宿住、死亡、出生力在禅定中。宿住、死亡、出生智力是属于四禅地。其余在一切地中，这些也包括欲界、未至定、殊胜禅定、禅定和无色界等十一地。
这十种智不称为他人之力，唯是佛陀之力。为什么？因为此力无碍。因为此智慧能无碍入于一切所知。如是，由于智慧无碍，诸佛意力如同所知般无边无际。
身体如同无爱子之力，他人说在关节中。他人说在关节和关节中有无爱子之力。无爱子之力量有多大？象等七十倍以上的力量。普通大象、力量大象、大力象、降伏象、最胜肢、最胜力、无爱子等，上者较下者十倍递增。这是触处。一切身力都应知唯是触处自性大种差别。
力已说完。无畏有四种，如经中所说。这些也如第一力、第十力、第二力、第七力。如第一力，'呜呼，于我现前圆满成佛'的无畏也与此相同。如漏尽智力，'呜呼，于我漏尽'的无畏也与此相同。如业自作智力，'我所说能成障碍之法'的无畏也与此相同。如遍行道智力，'我为声闻所说决定出离之道'的无畏也与此相同。
念住由眷属差别有三种，如经中所说。这也是念和正知自性三种。此三种念住是念和正知的自性。
大悲是世俗智。为何称为大悲？因资粮、行相、所缘、平等及最胜故。资粮是由大福德智慧资粮圆满故。行相是思维三苦故。所缘是缘三界故。平等是平等趣入一切有情故。最胜是无有比此更胜故。
悲心与大悲二者有何差别？有八种差别：从自性来说，是无嗔和无痴的自性故。从行相来说，是具有一苦和三苦行相故。从所缘来说，是缘一界和三界有情故。

།ས་ལས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པས་སོ། །རྒྱུད་ལས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པས་སོ། །ཐོབ་པ་ལས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་མི་ སྐྱོབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་དང་།མི་འདྲ་བ་དང་། འདྲ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཚོགས་དང་ནི། །ཆོས་སྐུ་འགྲོ་བའི་དོན་སྤྱོད་པས། །མཉམ་པ་ཉིད་དེ་སྐུ་ཚེ་དང་། །རིགས་དང་སྐུ་བོང་ཚོད་ཀྱིས་མིན། །སངས་ རྒྱས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྐུ་ཚེ་དང་། རིགས་དང་། གདུང་དང་། སྐུ་བོང་ཚོད་དུ་མཛད་པ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་ ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ།།ཆོས་གཞན་སློབ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན། །ཁ་ཅིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་མེད་དང་སྨོན་ནས་ཤེས། །སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་མངོན་སོགས། །དེ་ལ། ཉོན་མོངས་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས། །དེ་ཡི་རང་བཞིན་འདི་ཡིན་ཏེ། །བསམ་ གཏན་མཐའ་ན།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོའི་ཆོས། དགྲ་བཅོམ་པ་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིས་བསྐྱེད། གླིང་གསུམ་དུ་བསྐྱེད་དོ། །ཉོན་མོངས་འདོད་གཏོགས་པ། མ་སྐྱེས་གཞིར་བཅས་སྤྱོད་ ཡུལ་ཅན།།དེའི་དམིགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མ་འོངས་པ་གཞི་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ། སྨོན་ནས་ཤེས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། །བསམ་ གཏན་གྱི་མཐའ་ན་ཡོད་པ་དང་།མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དང་། མིའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཆོས་དོན་ངེས་ཚིག་དང་། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་།དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ མེད་པ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་།མིའི་རྟེན་ཅན་བཞིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་དམིགས་པ་དང་། ས་དང་། རང་གི་ངོ་བོའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཐ་དད་པར་བརྗོད་དོ། །གསུམ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་མིང་དང་། དོན་དང་ངག་ལ་ཐོགས་མེད་ཤེས། །མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། དོན་དང་། ངག་ལ་ཐོགས་ པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་དང་།དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་སོ། །བཞི་པ་རིག་པ་ཐགས་ཐོགས་མེད། །མངོན་སྤྱོད་ལམ་ལ་དབང་ཉིད་ལ། །ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བར་བསལ་བར་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡི་དམིགས་པ་ངག་དང་ལམ། །དེའི་དམིགས་པ་ནི་ངག་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལམ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་དགུའོ། །དེའི་རང་བཞིན་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་དགུའོ། །ས་ཐམས་ཅད་འདོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་དོན་རིག་བཅུའམ་དྲུག་།གལ་ ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་པ་བཅུའོ།།འོན་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ན་དྲུག་སྟེ། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ནི་ཀུན་ན། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་པའོ། །གཞན་ཀུན་རྫོབ། ཆོས་ དང་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ།།ཆོས་རིག་འདོད་དང་བསམ་གཏན་ན། །འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་ནའོ། །ངག་ནི་འདོད་དང་དང་པོ་ན། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ པའོ།།མ་ཚང་བར་ནི་དེ་ཐོབ་མེད། །གང་ལ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཆར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་དོ།

从地来说是四禅，是第四禅地所摄。从种性来说是声闻等和佛种性所生。从获得来说是因离欲界贪和有顶贪而获得。因为作大悲救护和不救护，不同和相同。
若问是否一切佛皆平等？一切诸佛以资粮和法身利益众生行而平等，非以寿命、种姓和身量等。一切诸佛以三因即往昔福德智慧资粮圆满、法身圆满、世间利益行而平等。寿命、种姓、族系和身量等则有差别。
暂且这些即是佛十八不共法。其他法与学人共，有些与凡夫共。若问这些是什么？无烦恼、愿智，各别正知、现等。其中，无烦恼是世俗智，其自性是这样：在禅定最后，是第四禅地所摄，因为是易行道中最胜故。不动法，其他阿罗汉则无。人所生，三洲所生。烦恼欲界所摄，未生具基所缘。
其所缘是欲界未来具基烦恼，因为为使他人不生烦恼而入故。如所说无烦恼，愿智亦如是。彼亦是世俗智，在禅定最后，是不动法者，是人依处。其所缘是一切。愿智所缘是一切法相应。
如是法义词，辩才各别正知。如是者，即如无烦恼不动法者和人依处。这些所缘、地和自性差别说为不同。三者依次是名、义和语无碍智。名词字聚、义和语无碍智是法、义和词各别正知。
第四智无滞碍，现行道得自在。无滞碍宣说和三摩地自在断除所障无碍智。其所缘语及道。其所缘是语亦是道。九智。其自性除灭智外为九。一切地从欲界乃至有顶皆是一切地摄。
正知义十或六。若是一切法则为十智。若是涅槃则为六，即法智、随智、灭智、尽智、无生智和世俗智。彼遍一切。义各别正知是一切摄。其余世俗，法和词各别正知是世俗智自性。
法知欲及禅定中，在欲界和四禅中。语在欲界及初禅中。词各别正知是欲界和初禅地摄。不圆满则不得彼。若有一者则必定有四种各别正知。

།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ། དྲུག་པོ་དེ་དག་བར་མཐའ་བས། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདི་དག་འཐོབ་བོ། ། དེ་ནི་རྣམ་དྲུག་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གསུམ་དང་། རབ་ཀྱི་མཐའ་དེ་ཉིད་དང་། དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དོ། །རབ་ཀྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་མཐའ། བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །དེ་ནི་ས་ཀུན་གྱིས་མཐུན་བྱས། །འཕེལ་བའི རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནས། རིམ་གྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གོང་མ་ལ་ཡང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཆུང་ངུ་ལས་འབྲིང་དང་། འབྲིང་ལས་ ཆེན་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ།འཕེལ་བའི་རབ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་དྲུག་པོ་དེ་ཡང་། སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་སྦྱོར་ལས་སྐྱེས། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་བའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཡང་ངོ་། །མངོན་པར་ ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན།རྫུ་འཕྲུལ་རྣ་བ་ཡིད་དང་ནི། །སྔོན་ཚེ་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་དང་། །ཟད་ཤེས་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡི། །མངོན་ཤེས་རྣམ་དྲུག་དེ་དག་ལས་ལྔ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་བའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི། རྣམ་གྲོལ་བློ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །བཞི་ནི་ ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ།།སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །སེམས་ལ་ཤེས་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ལྔ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་ པ་རྣམས་སོ།།ཟད་པའི་མངོན་ཤེས་སྟོབས་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའི་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་ན། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའི་ས་པའོ། །ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི། རང་དང་འོག་སའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན། །གོང་མའི་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། མ་འདྲིས་པ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བས། ཐོབ་བྱ་འདྲིས་པ་ཆགས་བྲལ་བས། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་ན་གོམས་པ་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་བོ། །གསུམ་པ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གསུམ། །ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས་དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་མོ།།དང་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་རྣ་བ་མིག་།རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། །མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའིའོ། །ལྷག་མ་དག་ནི་དམིགས་ཀྱིས་མ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །མིག་དང་རྣ་བའི་ མངོན་ཤེས་ནི།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་ལྷག་རྣམས་དགེ། །མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་གཙོ་བོ་འམ་ཕལ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་འདི་རྣམས་ལས། །གསུམ་ནི་རིག་པ། སྔོན་གྱི་གནས་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་མི་སློབ་པའི་རིག་པ་གསུམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྔོན་མཐའ་སོགས། མ་རིག་པ་ནི་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ནི་སྔོན་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། བར་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག ལས་ཀྱང་དོན་དམ་པར།མི་སློབ་པ་ཐ་མ། ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་མི་སློབ་པ་སྟེ། གཉིས་ནི་དེའི། རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཕྱིར་དེའི་ཞེས་བྱ། །མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་སློབ་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དམ་ཞེ་ན། སློབ་ལ་འདོད་དེ་མི་ རིག་དང་།།བཅས་རྒྱུད་ཕྱིར་ན་རིག་མ་བཤད། །རྒྱུད་ལ་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་རིག་པ་གཞག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། ཡང་དེ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所说的无烦恼等功德是什么？那六种是由中间和最后所得。由第四禅定的力量获得这些。那就是六种：无烦恼、愿智、三种正确了知、究竟边际，总共六种自性。什么是究竟边际？禅定的究竟，即第四禅定。那是由一切地所随顺，增长而达到究竟。从欲界心入初禅定，乃至第四禅定，如是上地亦然，如此为一切地所随顺。如是从小修习到中等，从中等到大等持，是为增长究竟。
这六种功德，除佛外由修习而生，非由离贪所得。暂且这些是与声闻共同。神通等与凡夫也共同。什么是神通？神足通、天耳通、他心通、宿命通、死生通和漏尽通，这六种神通中前五种是与凡夫共同。这一切都是解脱智，是解脱道智慧的自性。
四是世俗智，除了他心通和漏尽通。关于心的有五种智。他心通有五种：法智、随智、道智、世俗智和他心智。漏尽通如力，此如漏尽智力。五通在四禅中，五种神通是属于四禅地。这五种是缘自地及下地境，不缘上地。
如何获得这些？未熟练者由修习，已熟练者由离贪而得。神通在其他生中熟练者由离贪而得。第三是三念住，即受、心、法念住。第一是神足通、天耳通、天眼通，神足通、天耳通、天眼通是属于身念住。其余未详细区分故，成立为四念住的自性。
天眼通和天耳通是无记，其余是善。天眼通和天耳通是与之相应的智慧。这是说明主要或大部分。在这些神通中，三是明，宿命、死生和漏尽通是无学三明。为何只是这些而非其他？因为是为了遣除对前际等的无明。这些是遣除对前际、后际和中际的愚痴。
其中就究竟义而言，无学最后的漏尽通才是无学，二是因在其相续中生故称其。因为在无学相续中生起，故称为无学。难道不承认这些神通是有学吗？承认是有学但非明，因为具有无明的相续故不说为明。在具有无明的相续中不应安立为明，因为会被其压制故。

།མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ལས། །དང་པོ་གསུམ་པ་དྲུག་པ་ནི། །ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས་ཡིན། རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་ པའི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་གི་ནང་ན། བསྟན་པ་མཆོག་།རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི་མཆོག་སྟེ། མི་འཕྲུལ་ཕྱིར་དང་ཕན་པ་དང་། །ཡིད་འོང་འབྲས་ལ་སྦྱོར་བྱེད་ཕྱིར། །རྫུ་འཕྲུལ་ཅི་ཞེ་ན། རྫུ་འཕྲུལ་ཏིང་འཛིན། དེས་ཅི་ཞིག་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལས་ ནི།སྤྲུལ་དང་འགྲོ་བ། དེ་ལ་འགྲོ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྟོན་པ་ལ། ཡིད་མགྱོགས་འགྲོ་བ། ཡུལ་ཐག་རིང་པོར་ཡང་ཐུགས་བསྐྱེད་པའི་དུས་སུ་བྱོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ལ། ཕྱིན་བྱེད་མོས་པ་ལས་བྱུང་ཡང་། །ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ལུས་ཕྱིན་བྱེད་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་ དེ།བྱ་བ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་ལུས་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དེ། ཐག་རིང་པོ་ལ་ཉེ་བར་མོས་ནས་མྱུར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་འདི་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་མ་བཤད་ཀྱང་འགྲུབ་བོ། །སྤྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི། །ཕྱི་ ཡི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་རྣམ་གཉིས།།བདག་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་གཏོགས་གཉིས། དེ་ན་དྲི་དང་རོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བར་འདི་ནི་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་མདོར་བསྡུ་ན་སྤྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་སེམས་དག་གིས། དེ་དག་ཀྱང་ནི་བཅུ་བཞིའོ། །བསམ་གཏན་འབྲས་གཉིས་ལྔ་ཡི་བར། །རིམ་བཞིན། བསམ་གཏན་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་ པོའི་ས་པ་དག་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དག་ཀྱང་བཞི་དང་ལྔར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་རང་གི་ས་དང་ས་འོག་མ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གོང་མ་ལས་སྐྱེས་མིན། ས་གོང་མའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་བསམ་གཏན་འོག་མའི་འབྲས་བུར་མེད། དེ་རྙེད་བསམ་གཏན་བཞིན། ཡང་ཅི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུ་ནི་མེད་དེ། དེ་ནི། ངག་དང་རང་ས་ལས། སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་བསམ་གཏན་དག་པ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བའམ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེའོ། །དེ་ལས་གཉིས། བསམ་གཏན་དག་པ་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག་སྐྱེའོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། རང་གི་ས་པས་སྤྲུལ་བར་བྱེད། །ས་གཞན་པ་ཡིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲར་འཇུག་པ་ནི་འོག་མས་ཀྱང་། །ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་རང་གི་ས་པས་ཡང་ངོ་། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན དང་པོའི་ས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་རང་གི་ས་པའི་སེམས་ཁོ་ནས་སྨྲར་འཇུག་གོ།།ས་གོང་མ་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པས་སོ། །སྤྲུལ་པ་མང་པོ་རྣམས་སྨྲ་བ་ནི། སྟོན་མིན་སྤྲུལ་པ་པོ་དང་བཅས། །སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་པོ་དང་བཅས་ཏེ་སྨྲའོ། །གང་གི་ཚེ་སྨྲ་བའི་སེམས་པ་དེའི་ཚེ་སྤྲུལ་པའི་ སེམས་མེད་པས་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་དེ།ཇི་ལྟར་དེ་སྨྲ་འཇུག་ཅེ་ན། །བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་གཞན་འཇུག་ཕྱིར། །གནས་པར་འདོད་པས་སྤྲུལ་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཡིད་གཞན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པས་ངག་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །ཅི་གསོན་པོ་ཁོ་ན་ལ་བྱིན་གྱི་རླབ་ཡོད་དམ་ ཞེ་ན།ཤི་བ་ལ་ཡང་བྱིན་རླབས་ཡོད། །མི་བརྟེན་ལ་མེད། ཤ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་མིན། གཞན་དག་ན་རེ་ཤི་བ་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅི་སེམས་གཅིག་གིས་སྤྲུལ་པ་གཅིག་ཁོ་ན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། དང་པོར་དུ་མས་ གཅིག་ཡིན་ཏེ།།དང་པོ་ཉིད་དུ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དུ་མས་སྤྲུལ་པ་གཅིག་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་བར་གྱུར་ནས་བཟློག་པའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་བྱང་ནས་ནི་སེམས་གཅིག་གིས་སྤྲུལ་པ་པོ་ཇི་སྙེད་འདོད་པ་དུ་མས་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ།

从这些神通中，第一、第三、第六是神变。即神足通、记说通、教诫神变等。在这些之中，教法最殊胜。教诫神变最为殊胜，因为不会迷惑、有利益，且能引导至悦意果报。
什么是神足通？即神足定。由此能成就什么？由此能成就变化和行走。其中行走有三种：对于佛陀而言，是意速行走，因为能在发心时刻抵达远方。对于其他人，是身行和胜解所生。声闻和独觉有身行走，因为如同飞鸟般次第移动身体。也有胜解所生，因为对远处作近处胜解而快速行走。这些行走方式虽未对佛陀说明但也能成就。
变化有两种：其中，欲界所属的变化是外四处二种。即与自身和他身相关的色、香、味、触处的自性。色界所属二种，因为彼处无香味。这也有两种：如同欲界，这是四种变化。色界中也与此相同，所以总的来说变化有八种。
变化是由变化心所成。这些共有十四种。从初禅果二种到五种。初禅果有二种：即欲界和初禅地。同样直至第四禅也配合为四种和五种。应知禅定果所生的变化心是自地和下地所摄。
非上地所生。上地的变化心不是下地禅定的果报。如同获得禅定。变化心是否仅从变化心中生起？不是这样。它从语言和自地生起。变化心是在清净禅定之后生起，或在变化心之后生起。从此生二种：清净禅定和变化心生起。
一切变化心都由自地所变化，非他地所变。说话则下地也可，'也'字表示自地也可。欲界和初禅地的变化只能由自地心令其说话。上地则由初禅地心。多个变化说话时，除佛外变化者俱在。除佛陀外，都是与变化者一起说话。当说话心生起时无变化心故变化也无。
那么如何令其说话？加持后他入故。由欲安住而加持变化后，发起其他意识表业而令语言运行。是否只对活的有情才能加持？死者也有加持。无所依则无。因为对肉、血等无加持。非他宗。其他宗说死者无加持。
是否一心只能变化一个？初时多心成一，熟练后则相反。神通纯熟后，一心能随意变化多少都可以。

།ཡང་ཅི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བསྒོམས་ལས་སྐྱེས་པ་ལུང་མ་བསྟན། །སྐྱེ་བ་ལས་སྐྱེས་རྣམ་གསུམ་མོ། །ལྷ་དང་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཁོ་ནར་ཟད་དམ་ཞེ་ན། རྫུ འཕྲུལ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་དང་།གསང་སྔགས་སྨན་དག་དང་། །ལས་ལས་སྐྱེས་དང་རྣམ་པ་ལྔ། །རྫུ་འཕྲུལ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལྷ་ཡི་མིག་དང་རྣ་བ་ཡིན། །བསམ་གཏན་ས་པའི་གཟུགས་དང་བ། །བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་སྒྲ་དང་སྣང་བ་ལ་གཏོང་པ་བསམ་གཏན་གྱིས་པའི་རྒྱུར་བྱས་ པའི་གཟུགས་དང་བདག་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ།།ཡང་དེ་དག་ནི། རྟག་ཏུ་སྟེན་བཅས་མ་ཚང་མེད། །ཐག་རིང་ཕྲ་སོགས་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་མེད་དོ། །ཞར་བ་དང་འོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཚང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ཐག་རིང་བ་དང་། ཕྲ་བ་ དང་།བསྒྲིབས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་། དགྲ་བཅོམ་པ་སེ་རུ་སྟོན་རྣམས་ཀྱིས། །སྟོང་གཉིས་གསུམ་དང་གྲངས་མེད་མཐོང་། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྷའི་མིག་གིས་སྟོང་གཉིས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐོང་ངོ་། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་མོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པ་གཟིགས་སོ།།ཅི་རྫུ་འཕྲུལ་འབའ་ཞིག་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་ཡང་ཡིན་ཞེ་ན། །གཞན་ཡང་སྐྱེ་བས་ཐོབ། ལྷའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། མངོན་པར་ཤེས་པའི་མིང་མི་ཐོབ་པ། དེས་ནི། སྲིད་པ་བར་མ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ནི་ མངོན་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཤེས་དེ་ནི་རྣམ་གསུམ། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །གང་རྟོག་དང་རིག་སྔགས་ཀྱིས་བྱས་པའང་། །གང་ཡང་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ དང་།གང་ཡང་རིག་སྔགས་ཀྱིས་བྱས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དག་ནི། དམྱལ་བ་བས་ནི་དང་པོ་ཤེས། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་མཉེན་པའི་བར་དུའོ། །འགྲོ་བ་གཞན་ན་གནས་པས་ནི་རྟག་ཏུ་ཤེས་སོ། །མི་ལ་སྐྱེ་བས་ ཐོབ་པ་མེད།།མི་རྣམས་ལ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་བདུན་པའོ།། །།ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བཤད་ནས། རང་བཞིན་གཞན་རྣམས་བརྗོད་པ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ གྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསམ་གཏན་ལས་བརྩམས་ཏེ།བསམ་གཏན་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས། །མདོར་བསྡུ་ན་སྐྱེ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་། བཞི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཞི་པའི་བར་རོ། །དེ་ལ། དེར་སྐྱེ་བ་དག་རབ་ཏུ་བཤད། །དེར་སོ་སོའི་ བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་བསམ་གཏན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྙོམས་འཇུག་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ། །དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ནོ། །རྗེས་འབྲང་བཅས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ། །འཁོར་དང་བཅས་ན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ ནོ།།ཡང་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཇི་ལྟ་བུ། བཞི་པའི་བར་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔྱོད་དང་དགའ་དང་བདེ་དང་ལྡན། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་ལྷག་མ་གསུམ་ན་ནི། ། ཡན་ལག་ལྔ་ལྔ་སྤངས་པ་ཡིན། །གཉིས་པ་ནི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་སྤངས་པའོ། །བཞི་པ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་། དཀའ་བ་དང་བདེ་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་རྣམས་ཇི་ལྟ་བར། དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད་ཕུང་པོ་བཞི། །རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

又问：所有变化所生的心都是无记性吗？答：修定所生是无记性，投生所得有三种。诸如天、食香鬼等投生所得的变化心是善、不善和无记三种。
问：修定所生和投生所得的神通是否仅此二种？答：除此二种神通外，还有咒术、药物和业力所生，共五种。已说神通。天眼和天耳，是属于禅定地的清净色。入禅定时，以第二禅定为因缘而成就声音和光明的清净色。
又，彼等是：恒常依托、无有缺失，能见远近细微等境界。天眼和天耳无与伦比，因为没有盲聋的缺陷，所以也无缺失。这二者的对境是远处的色和声，以及细微和被遮蔽的事物。
其中，阿罗汉、独觉能见二千、三千及无数世界。声闻的天眼能见二千世界，独觉能见三千世界，佛世尊能见无数世界系。
问：是否只有神通是投生所得，还是其他也是？答：其他也是投生所得。天耳等也有投生所得，但不得称为神通。由此，不能见中阴身，因为中阴身只能由神通见到。
他心通有三种。投生所得的他心通有善、不善和无记三种。凡是寻思和咒术所成，以及由相而知他心，以及由咒术所成者，也是三种。
投生所得的他心通和宿命随念，地狱众生最初能知，直至被痛苦的感受调服为止。其他道中的众生则恒常能知。人道中无投生所得。人类没有投生所得的神通等。
以上为俱舍论第七品《分别智品》。
已说智的阶段中智的自性功德，今当说其他自性。因此，由于是一切功德所依，首先从禅定开始：禅定有二种。略说即生起和入定的差别。彼等有四，即从初禅到第四禅。其中，已详说生起。即各别禅定等。
今当说入定的禅定：入定是善一境性。善心专注一境即是禅定。若有眷属则为五蕴。若有眷属则是五蕴自性。
又问：善一境性的初禅乃至第四禅是何种状态？答：具有寻、伺、喜和乐。初禅具有寻、伺、喜和乐。因为同时运作，所以也具有思维。其余三禅中，各舍五支。第二禅具有喜和乐。第三禅舍离寻、伺和喜。第四禅舍离寻、伺、喜和乐。
如诸禅定，无色界亦是四蕴，因为无有随行色法。

།འོག་མའི་ས་ལས་དབེན་ལས་སྐྱེས། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནས་འདུ་ཤེས་ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་རང་རང་གི་འོག་མ་ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་། ཉེར་བསྡོགས་གསུམ་དང་བཅས་པར་ ནི།།གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་ཅེས་བྱ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་མི་འཐོབ་པོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་གཟུགས་མེད་དོ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ བསྐལ་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཏུ་རྒྱུན་ཆད་པ་ལས་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།གཟུགས་ནི་སེམས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །གཟུགས་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་མཁའ་མཐའ་ཡས། །ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་དེ་ལྟར། །སྦྱོར་ཕྱིར། གྲངས་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ། །ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མིང་དེ་ སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དམན་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་ཤེས་མེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྙོམས་འཇུག་དངོས་གཞིའི་རྫས། །རྣམ་པ་བརྒྱད། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞིའོ། །དེ་དག་ལས། བདུན་རྣམ་པ་གསུམ་ སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གཞན་པ་བདུན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ།རོ་མྱང་ལྡན་དང་དག་པ་དང་། །ཟག་མེད། རོ་མྱོང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། དག་པ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །བརྒྱད་པ་རྣམ་པ་གཉིས། ཟག་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལ། རོ་མྱང་མཚུངས་ལྡན་སྲེད་བཅས་ སོ།།རོ་མྱང་བ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་དགེ་བ་ནི། །དག་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་ནི་དག་པ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་དཀར་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེས་ཅི་ཞིག་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ནི་ ངེས་མྱང་བྱ།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་དག་པ་པ་འདས་མ་ཐག་པ་དེ་ནི་དེས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཟག་མེད་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་པོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་དེ་དག་ལས་བསམ་གཏན་རྣམས་ ཁོ་ན་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ། དང་པོ་ལ་ལྔ་རྟོག་དཔྱོད་དང་། །དགའ་དང་བདེ་དང་ཏིང་འཛིན་རྣམས། །དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་ལྔ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ཡན་ལག་བཞི། །རབ་དང་དང་ནི་དགའ་ལ་སོགས། །རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དགའ་ བ་དང་།བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་ལྔ་བཏང་སྙོམས་དང་། །དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བདེ་དང་གནས། །གསུམ་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ། །མཐའ་ ན་བཞི་དྲན་བཏང་སྙོམས་དང་།།བདེ་མིན་སྡུག་མིན་ཏིང་འཛིན་རྣམས། །བཞི་པ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། །དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་དག་ནི། བཞི་པོ་ལ་མིང་གི་སྒོ་ནས་ཡན་ ལག་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།།རྫས་སུ་བཅུ་གཅིག་།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་བའི་ལྔ་དང་། གཉིས་པ་ན་ནི་རབ་ཏུ་དང་བ་ལྷག་གོ། །གསུམ་པ་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་བ་རྣམས་སོ། །བཞི་པ་ན་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བའོ།

从下地离开而生。从第四禅生起的是从空无边处乃至非想非非想处，都是从各自下地离开而生起的。这些无色界也是
连同三个近分，称为破除色想。空无边处的近分缘第四禅，故不得破除色想之名。无色界中无色。那么，如何从那里死亡转生的众生的色身，在不少劫中断绝后又再生呢？
色从心生。色是从得到由其异熟因所熏习的心相续而生。空无边处等是否仅仅缘虚空等而得此名呢？不是，而是
识无边、空无边、无所有，如是称呼，是因为修习。依次是修习'空无边'、'识无边'、'无所有'而得此名。
因为微弱故无想。非想非非想是因为想微弱而得名。如是等持正行之体，共有八种：四禅和四无色。其中，
七种有三类。除有顶外的七种各有三类：味相应、清净、无漏。第八有二类，除去无漏。其中，味相应有贪。味即是贪。
世间善法是清净。世间善等持之体称为清净，因为与无贪等白法相应。味相应者以何为所缘呢？必定缘
清净等持之体刚刚过去者为所缘。无漏是出世间。出世间等持之体即是无漏。在这些等持之体中，唯有诸禅具有支分，无色界则不具有。
初禅有五：寻、伺、喜、乐、定。这些是初禅的五支。第二具四支：内净等及喜等。内净、喜、乐、心一境性。第二禅具四支。
第三有五：舍、念、正知、乐、住。第三禅具有舍、念、正知、乐、等持五支。第四有四：念、舍、不苦不乐、定。第四禅具有不苦不乐受、清净舍、清净念、等持四支。
这四禅从名称上说有十八支，实体上有十一支。其中初禅有五支，第二禅增加内净，第三禅有舍、念、正知、乐，第四禅有不苦不乐受。

།ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡོད་པའི་བདེ་བ་རྫས་གཞན་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དེའི་བདེ་བ་ནི་ཚོར་བ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བདེ་བ་ཡིན། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ན། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་བདེ་བར་གསུངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་གང་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་དང་བ་དད་པ་ཡིན། །དེ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱས་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་འདི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད། གཞན་ ཇི་ལྟར་འགྱུར།དགའ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཡིད་བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་ཆར་གྱི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། བསམ་གཏན་དག་གི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས། ལུང་རྣམ་གཉིས་ཕྱིར་དགའ་ཡིད་བདེ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མདོ་ ལས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བཀའ་སྩལ་ནས་འདིར་འདིའི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་སྐྱེས་པ་མ་ལུས་པར་འགག་པར་འགྱུར་རོ།།ཞེས་བཀའ་སྩལ་ལ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་འགག་པར་བ་གྱུར་རོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཡང་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་ཅེས་ཀྱང་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དགའ་བ་ཁོ་ན་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་གྱི་བདེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དག་ན་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཡན་ལག་དེ་དག་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མེད་དོ། ། དེ་དག་ན་ཅི་ཞིག་མེད་ཅེ་ན། ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་དགའ་བདེ་དང་། །རབ་དང་ཤེས་བཞིན་དྲན་པ་དང་། །བཏང་སྙོམས་དྲན་པ་དག་པ་མེད། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་དབེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ན་ནི་རབ་ཏུ་དང་བ་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པས་རྙོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ན་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་། །དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་བཏང་སྙོམས། །ཁ ཅིག་ན་རེ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ན་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མེད་ལ།གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་མེད་དེ། དེ་གཉིས་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་ནི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། །བཞི་པ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཡིན། །སྐྱོན་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་དབུགས་དག་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་བཞི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྐྱོན་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཅི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན དག་ན་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་། སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་ན་ནི། །ཡིད་བདེ་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་། །བཏང་སྙོམས་ཡིད་བདེ་བདེ་བ་དང་། །བཏང་སྙོམས་བཏང་སྙོམས་ཚོར་བ་ཡོད། །འདི་ནི་བསམ་གཏན་ རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མམ་བཞིའི་ཚོགས་ཅི་རིགས་པ་དང་ཡིད་ཀྱིས་པའི་ཚོར་བ་དག་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གསུམ་རྟོག་པ་དད་དཔྱོད་པ་རྣམས་མེད་ཀྱང་། གཉིས་པ་སོགས་ན་ལུས་མིག་དང་། །རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་རིག་སློང་། །གང་ཡིན་དེ་ནི་དང་པོར་གཏོགས། །བསམ་གཏན་ གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་དང་།རྣ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་མིན། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམན་པའི་ ཕྱིར་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

如果问为什么说第三禅中的乐是其他实质，是这样的：因为它的乐是受，而初禅中是轻安乐。在初禅和二禅中说轻安为乐的缘故。
什么是内净？内净是信。由于获得二禅的缘故，对于从等持地必定出离生起信解，这在此称为内净。如所说'喜即是悦'应当如是理解。其他如何？喜只是其他心所法，而悦是三禅中的乐。
由于诸禅的乐不应是悦，以两种教证故喜与悦不同。世尊在转依经中说了第三禅之后说：'此中所生悦根一切灭尽'。而在第四禅中说'乐根灭尽'。又说'断乐，先已断苦，喜忧已没'，因此第三禅中无悦根。所以只是喜为悦，而不是乐。
如果问染污禅中是否也有如前所说的支分？答：没有。如果问在其中什么没有？答：染污中无喜乐及内净、正知、念、舍、念清净。初禅中无离生喜乐，因为未离染污的缘故。二禅中无内净，因为被烦恼搅浊的缘故。三禅中无念和正知，因为被染污乐迷惑。四禅中无舍和念清净，因为被烦恼染污的缘故。
有人说无轻安和舍。有人说初禅和二禅中无轻安，三禅和四禅中无舍，因为这两者是善大地法的缘故。世尊说前三禅因有过患故是有动摇的。
由离八过故，第四禅无动摇。如果问这些过患是什么？答：寻、伺、气息和乐等四种。第四禅中无此八种过患，因此说它是不动。
如果问等至禅中有的受是否也在生禅中有？答：不是，但是生禅中有悦、乐、舍，舍悦乐，舍舍受。这是诸禅中三或四识身及意识相应的受。虽无寻伺的三识身，
二禅等中身眼耳识及表业，属初禅所摄。在二禅等中现前初禅地的眼、耳、身识和发起表业。它是无记非染污，因为已离贪故非染污，因为低劣故非善。

།ཡང་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། དེ་དང་མི་ལྡན་འདོད་ཆགས་བྲལ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་དག་པ་འཐོབ། །ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ། ས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ལས་ལས་དག་པ་འཐོབ་པོ། །ཟག་མེད་འདོད་ཆགས་ བྲལ་བ་ཡིས།།དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་ཉམས་སྐྱེ་བ་ཡིས། །གལ་ཏེ་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་འཐོབ་པོ། གལ་ཏེ་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ལས་འཐོབ་པོ། །སྙོམས་པར་ འཇུག་པའི་རྫས་གང་ཞིག་ལས་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་ཞེ་ན།ཟག་པ་མེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །ལྟག་འོག་གསུམ་པའི་བར་དགེ་བ་སྐྱེའོ། །དགེ་བ་སྨོས་པས་ནི་དག་པ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་གཟུང་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་གི་ས་པའི་དག་པ་དང་། ཟག་པ་ མེད་པ་དང་།ས་གོང་མ་དང་འོག་མའི་ས་པ་གཉིས་གཉིས་སྐྱེའོ། །ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བཤད་པ་ལྟར། དག་པ་ལས་དེ་བཞིན། རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་། །དག་པ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལྷག་པར་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེའོ། །ལྷག་མ་ནི་ཟག་པ་མེད་ པ་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་རང་དག་དང་། །ཉོན་མོངས། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་རང་གི་ས་པའི་དག་པ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་སྐྱེའོ། །འོག་མའི་དག་གཅིག་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་པས་གཟིར་བའི་ས་འོག་མ་པའི་དག་པ་ལ་ཡང་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་དག་པ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལས་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་སྐྱེའོ། །འཆི་འཕོའི་དག་ལས་ཉོན་མོངས་ཀུན། །འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དག་པ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ས་ཐམས་ཅད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེའོ། །ཉོན་མོངས ཅན་ལས་གོང་མ་མིན།།འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་གི་ས་པ་དང་ས་འོག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེའི་ས་གོང་མ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དག་པ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཟག་པ་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ ནོ།།འདི་ལྟར། དག་པ་ཉམས་པའི་ཆ་མཐུན་སོགས། །རྣམ་བཞི། དེ་ཡང་། དེ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན། ཉོན་མོངས་སྐྱེ་དང་རང་ས་དང་། གོང་དང་ཟག་མེད་རྗེས་མཐུན་པའོ། །ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་ རང་གི་ས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ།།ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་ས་གོང་མ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེའོ། །ཡང་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དུ་ཞིག་སྐྱེ་ཞེ་ན། ཉམས་ཆ་མཐུན་སོགས་མཇུག་ཐོགས་སུ། །གཉིས་དང་གསུམ་དང་གསུམ་དང་གཅིག་།ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཉིས་སྐྱེ་སྟེ། ཉམས་པ་དང་། གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་གོ། །གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན པ་མི་གཏོགས་སོ།།ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ནི་གསུམ་སྟེ། ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་སོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ནི་གཅིག་སྟེ། དེ་གཅིག་པུ་སྐྱེའོ། །ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བར་སྐྱེད་ཅེ་ན། ས་བརྒྱད་རྣམ་གཉིས་འབྲེལ་བ་དང་། །གཅིག་རྒལ་ སོང་ཞིང་འོངས་ནས་ནི།།རིས་མི་མཐུན་པ་གསུམ་པར་འགྲོ། །ཐོད་རྒལ་གྱི་ནི་སྙོམས་འཇུག་ཡིན། །ས་བརྒྱད་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གོ། །རྣམ་གཉིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །འབྲེལ་བ་དང་། ཞེས་པ་ནི་གོ་རིམས་ བཞིན་དུའོ།།གཅིག་རྒལ་ནི་རེ་རེ་རྒལ་ནས་སོ། །སོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །འོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ།

如果问及如何获得正等等持和无色定，答：不具彼者离贪欲，从生起中获清净。从下地离贪或从下地受生而获得清净。
无漏离贪欲，从不具彼获得。如是配合。烦恼退失及生起，若从彼离贪欲而退失则获得，若从下地受生则获得。
若问从何等定体生起何等，答：无漏定之后，上下三间善法生。说善法即摄净及无漏，无漏定体之后，生起自地净定、无漏定，以及上下地各二定。
如说无漏定之后，净定亦然，自地烦恼亦。净定之后增上生起自地烦恼。其余如无漏定。
从烦恼生自净及烦恼。烦恼定之后，生起自地净定及烦恼定。下地净一亦，为烦恼所逼时亦乐于下地净定。
就入定时而言，从净定及烦恼定唯生自地烦恼定。死时净定后生一切烦恼。死时从所得净定之后，生起一切地烦恼定。
烦恼不生上。死时从烦恼禅定及无色定之后，生起自地及下地烦恼定，而非上地。从一切净定亦不生无漏定体。
如是，净定退分随顺等四种。此复，彼依次第，随顺烦恼生及自地，上地及无漏。退分随顺即随顺烦恼生起。住分随顺即随顺自地。胜进分随顺即随顺上地。决择分随顺即随顺无漏，无漏从彼生。
复次，若问从彼四者之后生起几种，答：退分随顺等之后，二三三一。退分随顺之后生二，即退分及住分随顺。住分随顺生三，除决择分随顺。胜进分随顺生三，除退分随顺。决择分生一，唯生彼一。
若问如何生起超越定，答：八地二种相连及，超一往返已，不同类至三，是为超越定。八地即禅定及无色定。二种即有漏及无漏。相连即次第。超一即超越一地。往即顺行。返即逆行。

།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བརྒྱད་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བདུན་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་ལུགས་དང་ མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་བར་བྱས་ནས་ཕྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་།དེ་ནས་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ། དེ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུགས་ དང་མི་མཐུན་པ་ཡང་བྱང་བར་བྱས་ནས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་རྒལ་ཞིང་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་པོ་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་རིགས་མི་མཐུན་པའི་རྫས་གསུམ་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་གང་གིས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དུ་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་གཟུགས མེད་རང་དང་ནི།།འོག་སའི་རྟེན་ཅན། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ལ། འོག་མ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འོག་མ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལ། འོག་ དགོས་མེད།སྤྱིར་བསྟན་པར་བྱས་ནས་དམིགས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། སྲིད་རྩེར་འཕགས་པའི་ཅི་ཡང་མེད། །མངོན་སུམ་བྱས་ནས་ཟག་པ་ཟད། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་ གཏན་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཅི་ཞེ་ན། སྲེད་བཅས་རང་གི་སྲིད་ལ་དམིགས། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རང་གི་ས་པ་ལ་དམིགས་སོ། །བསམ་གཏན་དགེ་ཡུལ་ཡོད་དགུ་ཡིན། །དགེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་པ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡིན་ ནོ།།གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། །གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ས་འོག་མའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ས་དང་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་ མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས།།ཟག་པ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་རྣམས། །སྤོང་ངོ་། །དག་པ་པས་ཀྱང་མི་སྤོང་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། ཉེར་བསྡོགས་དག་པས་ཀྱང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་པ་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་སྤང་སྟེ།ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེར་བསྡོགས་དུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་དག་ལ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་བརྒྱད། །རེ་རེ་ལ་གང་གིས་དེ་ལ་འཇུག་པ་རེ་རེ་ཡོད་དོ། །ཅི་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་ཚོར་བ་དང་། ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཡོད་དམ་ ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། དག་པ་བདེ་མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན། །དེ་དག་ནི་དག་པ་པ་ཡིན་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འབད་དེ་དྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་འཕགས་པའང་། ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་དང་པོ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དག་པ་པ་ ཡང་ཡིན་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།ཁ་ཅིག་གསུམ། རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཞེས་ཟེར་རོ། ཅི་འདི་དོན་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེ་ན། ཐ་དད་དེ། ཉེར་བསྡོགས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་ཡིན་ལ། རྟོག་མེད་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན། །བསམ་གཏན་ དང་པོ་ཁོ་ན་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གསུམ་བདེ་མིན་སྡུག་བསྔལ་མིན། །དེ་ནི་ཚངས་ཆེན་འབྲས་བུ་ཅན། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་བསྒོམས་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ནས་མདོ་ལས་གསུམ་དུ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ། །དེ། མན་ཆད་རྟོག་དཔྱོད་བཅས་པ་ཡིས། །ཏིང་འཛིན་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན། །དེ་མན་ཆད་ནི་ བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའོ།

修习有漏八地和无漏七地，依顺行和逆行的方式修习纯熟后，之后从有漏初禅到有漏第三禅入定，然后入定于空无边处，之后入定于无所有处。同样地，也修习纯熟逆行方式，无漏诸定也是一一超越，依顺行和逆行方式入定的修习。当从有漏初禅到无漏第三禅入定，同样也以逆行方式入定时，因为趣向异类三种物质，所以是成就。
依何种所依能现前几种禅定和无色定呢？禅定无色定以自地及下地为所依。有顶地能现前有顶地，乃至下至欲界也是如此。其他也是如此。为何上地所生者不现前下地定呢？对此，下地无需要。总的宣说后特别指出：'有顶圣者现前无所有，现前后即能尽诸漏。'生于有顶者现前无漏无所有处后即能断尽诸漏。
禅定和无色定的所缘是什么呢？有贪者缘自有。有漏者缘自地。善禅所缘是一切九种。清净善禅和无漏禅的所缘是一切。无色根本善定，所行境非下地有漏。无色界根本善定的所缘不是下地有漏，因为缘自地和上地。
在这三种禅定和无色定中，以无漏能断诸烦恼。清净禅尚且不能断，更何况烦恼禅。以近分清净，以色界和无色界近分清净也能断诸烦恼，因为是下地的对治。
有几种近分定呢？彼等有八种近分。每一地各有一个能入彼地的近分定。这些是否也是三种，其中受及其他是否相同呢？不是，清净非苦非乐。这些是清净，与舍根相应，因为是需要努力引导的。初近分圣者，第一近分未至定，是清净但非无漏。有些说三种，说也与味相应。这是一义还是异义呢？是异义，近分是离贪之道。
无寻禅是殊胜禅。唯初禅不相应寻是殊胜禅，因为是殊胜禅故。三种非苦非乐。彼是大梵果。修习殊胜禅能成为大梵天。
又经中总摄一切三摩地说为三种。其中首先已知殊胜禅是无寻唯伺三摩地。彼以下有寻伺，三摩地殊胜禅。彼以下是初禅和未至定。

།ཡན་ཆད་གཉིས་ཀ་མེད། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡན་ཆད་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ། མཚན་མེད་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཅན། །འགོག་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཚན་མ་མེད་པའོ།།སྟོང་ཉིད་བདག་མེད་སྟོང་ཉིད་དུ། །འཇུག་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་ནི། དེ་ལས་གཞན་བདེན་རྣམ་པ་དང་། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པར་ འཇུག་གོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དག་དང་དྲི་མ་མེད། དག་པ་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དག་གོ། །དེ་དག་།དྲི་མེད་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་མོ། །གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཡང་། སྟོང་ཉིད་སྟོང་ཉིད་ཅེས་ ལ་སོགས།།གཞན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་མོ་ཞེས་པའོ། །དེ་དག་ལས། གཉིས་ནི་སྟོང་དང་མི་རྟག་པར། །མི་སློབ་པའི་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་སློབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་དམིགས་སོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་སྨོན་ པ་མེད་པ་ཡང་མི་སློབ་པའི་སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པས་དམིགས་སོ།།མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མེད་ནི། །ཞི་བར་མ་བརྟགས་ཟད་པ་ལ། །མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པས་དམིགས་ སོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་དག་ནི་གཅིག་ཏུ། ཟག་བཅས། འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྡང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། མི་ནང་། ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སུ་ལ་སྐྱེ་ཞེ་ན། མི་གཡོ་ལ། དགྲ་བཅོམ་པ་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ས་དུ་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཉེར་ བསྡོགས་བདུན་ནི་མ་གཏོགས་སོ།།འདོད་པའི་ཁམས་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་དང་། བཅུ་གཅིག་ན་ཡོད་དོ། །ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ། དགེ་བའི་བསམ་ གཏན་དང་པོ་ནི།།བདེ་འགྱུར་ཏིང་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཡིན། །བདེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་པ་པའམ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་གི་མངོན་ཤེས་མཐོང་འགྱུར་འདོད། །ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ ཤེས་པ་ནི་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བློ་དབྱེར་འགྱུར། །སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་ཁམས་གསུམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་བསམ་གཏན་མཐའི། ། གང་ཡིན་དེ་ཟག་ཟད་འགྱུར་བསྒོམ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་བཤད་ནས། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་ནི་བཞི་ཡིན་ནོ། །བྱམས པ་དང་།སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཞི་ཁོ་ན་ཞེ་ན། གནོད་སེམས་ལ་སོགས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ གྲངས་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ། ཞེ་སྡང་མེད་བྱམས་སྙིང་རྗེ་ཡང་། །ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཡིད་བདེ་བ་ནི་དགའ་བ་ཡིན། །བཏང་སྙོམས་མ་ཆགས། མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །འདི་དག་གི་རྣམ་པ་ནི། ཀྱེ་མ་བདེར་གྱུར་སྡུག་བསྔལ་དང་། །དགར་གྱུར་སེམས་ཅན་རྣམས་ མཉམ་པ།ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་མཉམ་མོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་རོ། །འདི་དག་གི་རྣམ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྤྱོད་ཡུལ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་གནོད་སེམས་ལ་ སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以上二者皆无。禅定殊胜以上无寻无伺，此为结语。又说三种三摩地：其中，无相寂静行相，与灭谛行相相应的三摩地是无相。空性无我入于空性。空性三摩地与二种行相相应。无愿则是：除此之外与谛行相相应，无愿三摩地与十种行相相应。
此三种三摩地有二种：清净与无垢。清净的与无垢的。彼等无垢即三解脱门。此三者中，无漏者即是三解脱门。又，空性空性等，另有三种三摩地。其中，二者缘无学空与无常，空性空性是以空性行相缘无学空性三摩地。无愿无愿亦以无常行相缘无学无愿。
无相无相是，于寂灭无分别灭。无相无相三摩地是以寂静行相缘无学无相无分别灭。此等三摩地一向有漏，因为厌恶圣道。若问在何处生起？人中，非在天中。于谁生起？不动，非于其他阿罗汉。若问是何地？除七近分定。欲界、未至定、殊胜禅定、禅定、无色定等，存在于十一地中。
又说四种修习三摩地：其中，善初禅是，乐转三摩地修习。清净或无漏初禅，是现法乐住三摩地修习。天眼通见转所欲。天眼神通是见转三摩地修习。加行所生慧分别。三界及无漏一切加行功德，是慧善巧分别三摩地修习。金刚喻禅最后者，即是漏尽转修习。第四禅金刚喻三摩地即是漏尽转三摩地修习。
说完三摩地后，当说依此所生功德：四无量。慈、悲、喜、舍，因缘无量有情故。为何唯四？为对治害心等故。依次对治害心、损恼、不悦、欲贪。其中，无嗔即慈悲亦，是无嗔自性。意悦即是喜。舍无贪，是无贪自性。
此等行相是：愿乐苦及喜有情平等。从'愿诸有情得乐'作意，乃至'诸有情平等'作意而入定。已说此等行相。所缘欲界诸有情，因为是对治缘彼的害心等故。

།དེ་དག་ས་དུ་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དགའ་བ་བསམ་གཏན་གཉིས་ན་ཡོད། །དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ན་སྟེ། ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ནི་དྲུག་ན། གཞན་གསུམ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་ གཏན་རྣམས་དང་དྲུག་ན་ཡོད་དོ།།ཁ་ཅིག་ལྔ། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེའོ། །གནོད་སེམས་ལ་སོགས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །ཞེས་གང་བཤད་པ། ཅི་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྤོང་ངམ་ཞེ་ན། དེ་ཡིས་མི་སྤོང་། དེ་དག་གི་སྦྱོར་བས་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ཕྱིར་གཉེན་ པོར་བཤད་དོ།།ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི། མི་དག་གི་།ནང་དུ་སྐྱེད་དོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཚད་མེད་པ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནམ་ཞེ་ན། ངེས་པ་མེད་དེ། འོན་ཀྱང་། ངེས་གསུམ་ལྡན། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པར་ སྐྱེས་པ་དགའ་བ་དང་མི་ལྡན་ནོ།།གསུམ་པོ་དང་ནི་རྟག་ཏུ་ལྡན་ནོ། །རྣམ་པར་ཐར་བརྒྱད། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལྟ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་ སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ།།གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་། བརྒྱད་པ་འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགོག་པའོ། །དེ་རྣམས་ལས། དང་པོ་གཉིས། མི་སྡུག་།དང་པོ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པའི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་།བསམ་གཏན་གཉིས་ན་ཡོད། དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ནའོ། །གསུམ་པ་མཐའ་ན་དེ་མ་ཆགས། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་འཁོར་དང་བཅས་ན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ མེད་མཉམ་གཞག་དགེ་རྣམས་སོ།།གཟུགས་མེད་པ་བཞིའི་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་དགེ་བ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ ལ་ནི།ཕྲ་བ་ཕྲ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཕྲ་བ་སྟེ། དེ་བས་ཀྱང་ཆོས་ཕྲ་བར་བྱས་ནས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ནི། །རང་གི་ས་དང་འོག་མ་ཡི། །འཕགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ལས་ལྡང་། །སྲིད་པའི་རྩེ་ མོའི་སེམས་པའམ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་པའི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པས་དེ་ལས་ལྡང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཐར་པ་འདི་དག་ལས། །དང་པོ་འདོད་གཏོགས་སྣང་ཡུལ་ཅན། །འདི་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་ཡིད་ དུ་འོང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་གཟུགས་ཅན་མིན་དེ་དག་།སྤྱོད་ཡུལ་གོང་དང་རང་གི་སའི། །སྡུག་བསྔལ་སོགས་དང་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས། །གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་རང་གིས་པ་དང་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། དེའི་རྒྱུ་དང་། འགོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ།།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད། །ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་། གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་དང་པོའོ།། དེ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་། །ནང་ན་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་དག་ཁོ་ན་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བརྒྱད ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལས། གཉིས་ནི་རྣམ་ཐར་དང་པོ་བཞིན། །དང་པོ་དང་གཉིས་པའོ། །གཉིས་ནི་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན། སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞིན། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཇི་ལྟ་བར་གཞན་ བཞི་ཡང་དེ་དག་འདྲ་སྟེ།ཁྱད་པར་ནི་དེ་དག་གིས་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པ། འདི་དག་གིས་དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།

如果问这些在多少地中，喜在二禅中。在初禅和二禅中，因为是悦受。其他在六地中，其他三种在未至定、殊胜禅和诸禅六地中。有些说在五地，除未至定。
关于所说的'害心等的对治'，如果问是否也由无量断除，不由彼断。说为对治是因为由彼等加行降伏害心等。
此四无量唯在人中生起，不在其他处。
如果问具一无量者是否必定具一切，无定。然而，必具三种。生在第三禅和第四禅者不具喜，恒时具其余三种。
八解脱：见有色之诸色是第一。以无内色想见外色是第二。以身证具足成就住于净解脱是第三。四无色和第八灭尽定。
其中，初二不净。初二因是青瘀等相故是不净性。彼等在二禅中，在初禅和二禅中。第三在最后无贪。在第四禅中是无贪性。若连眷属则是五蕴自性。
无色等持善。四无色唯等持善称为解脱。灭尽定。第八解脱是灭尽定，此前已说。
其中，细中细后。有顶想是细，较彼更细法已，入灭定。
诸定，由自地及下地圣心从彼出。或由有顶心，或由空无边处心无漏从彼出。
此等解脱中，初属欲界所缘。此等所缘是欲界所摄可意不可意色处。
无色者，所缘上地及自地，苦等及随知分。无色解脱之所缘是自地及上地之苦及其因、灭、随知分顺道一切。
八胜处：以有内色想见少许外色妙色等，胜知胜见彼等色，如是想是第一。如是当知大者。如是以无内色想，如是四种，唯以无内色想见青、黄、赤、白，如是为八。
其中，二如初解脱。即第一和第二。二如第二。第三和第四如第二解脱。余如净解脱。余四如净解脱相似，差别是彼等仅背向，此等则胜伏所缘。

།ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་པར་བཅུའོ། །བར་ཆད་མེད་པར་ཟད་པར་རྒྱས་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བཅུ་སྟེ། ཟད་པར་ས་དང་ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། ཟད་པར་ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་རྣམས་ལས། བརྒྱད་མ་ཆགས། དང་པོ་བརྒྱད་ནི། མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་མཐའ་ན། བཞི་པ་ནའོ། །སྤྱོད་ཡུལ་ནི། འདོད་པ། འདི་དག་གི་དམིགས་པ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་དག་།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཐ་མ་གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་པ དག་པ་པའི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ།།སྤྱོད་ཡུལ་རང་གི་ཕུང་པོ་བཞི། །འགོག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དག་པ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ལས། འགོག་པ་ བཤད་ཟིན།འགོག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འདི་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལྷག་མ་ནི། འདོད་ཆགས་བྲལ་དང་སྦྱོར་བས་འཐོབ། །འགོག་པ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བདག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདྲིས་ པ་དང་མ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་ཁམས་གསུམ་གྱི། །རྟེན་ཅན་ལྷག་མ་མི་ལས་སྐྱེ། །གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཟད་པར་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྟེན་ཅན་དག་གོ། །ལྷག་མ་མིའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ནའོ། །ཇི་ལྟར་ ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་གཟུགས་མེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་ཞེ་ན། ཁམས་གཉིས་དག་ཏུ་གཟུགས་མེད་པ། །རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ། །རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཉེ་བ་དང་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། །ལས་ཀྱི་སྟོབས་ ཀྱིས་ནི་ས་གོང་མ་པའི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསམ་གཏན་རྣམས། །དེ་དག་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ནི་བསམ་གཏན་རྒྱུ་དང་། ལས་ཀྱི་སྟོབས་ དེ་དག་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། འཇིག་པའི་ཚེ་ལྟ་བུའོ། །དམ་པའི་ཆོས་འདི་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་ཤེ་ན། སྟོན་པའི་དམ་ཆོས་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ལུང་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །རྟོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་འཛིན་ བྱེད་པ་སྨྲ་བྱེད་དང་།།སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན། །ལུང་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པ། སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དག་གོ། །རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བས་ན་འདི་དག་གནས་པའི་བར་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་གནས་སོ། །མངོན་པ་འདི་ཉིད་སྟོན་པས་བཤད་དམ་ཞེ་ན། བདག་གིས་ མངོན་པའི་ཆོས་འདི་ཕལ་ཆེར་ནི།།ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྲུབ་བཤད། །ཉེས་པར་ཟིན་གང་དེ་འདིར་བདག་གིས་ཉེས། །དམ་ཆོས་ཚུལ་ལ་ཚད་མ་ཐུབ་རྣམས་ཡིན། །སངས་རྒྱས་དང་དེའི་སྲས་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་མིག་ནི་ཟུམ་གྱུར་ཅིང་། །དཔང་གྱུར་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་ ཟད་པ་ན།།དེ་ཉིད་མ་མཐོང་རང་དགར་གྱུར་པ་ཡིས། །ངན་རྟོག་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་འདི་དཀྲུགས་སོ། །རང་བྱུང་རང་བྱུང་བསྟན་པ་གཅེས་འཛིན་རྣམས། །མཆོག་ཏུ་ཞིར་གཤེགས་འགྲོ་མགོན་མེད་པ་ན། །འདོམས་མེད་ཡོན་ཏན་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡི། །དྲི་མས་དགའ་མགུར་དེང་སང་ འདི་ན་སྤྱོད།།དེ་ལྟར་ཐུབ་པ་དག་གི་བསྟན་པ་ནི། །ལྐོག་མར་སྲོག་ཕྱིན་འདྲ་དང་དྲི་མ་རྣམས། །སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་རིག་ནས་ནི། །ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་བག་ཡོད་གྱིས། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཡང་ཅི་འདི་ ལས་གཞན་ལ་ཐར་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཏུ་འདོགས་པར་ནི་ངེས་པར་མི་འཛིན་ཏོ།

由于随顺所欲而起胜解，以及不生烦恼的缘故。遍处有十种。为了无间断地修习圆满遍处，遍处处有十种，即：地遍处、水遍处、火遍处、风遍处、青遍处、黄遍处、红遍处、白遍处、空遍处、识无边处。其中，八种无贪。前八种是无贪性。在禅定最后，在第四禅中。所缘境是欲界，这些所缘是欲界所摄的色处。二种是无色界。最后两种遍处是无色界清净自性。所缘境是自身四蕴。除灭尽解脱以外的解脱等，这一切都是凡夫和圣者相续中所具有的清净性。其中，灭尽已说。灭尽解脱已如前说。其余的，以离贪和加行而得。除灭尽以外的解脱等，既可以通过离贪而得，也可以通过修习而得，这是因为有熟练和不熟练的缘故。
无色界三界所依，其余从人道生。无色解脱和无色遍处是三界所依。其余唯人道所依。如何在色界和无色界中生起无色定和禅定差别？在二界中无色定，以因力和业力而生。因力是由于亲近、数数修习等。业力是由于上地异熟业果报现前的缘故。
在色界中诸禅定，以彼等及法尔力。在色界中，禅定以因力和业力及法尔力而生，如劫坏时。
圣教法存续几时？佛陀正法有二种：教法和证法。教法即经藏等三藏。证法即菩提分法等。持教者为诵持者，修证者唯实修者。教法由受持者、宣说者所持。证法由修行者所持。因此，只要这些存在，正法就会住世。
此阿毗达磨是否为佛说？此阿毗达磨法我多依，迦湿弥罗毗婆沙宗义而说。若有过失此中我之过，于正法理量唯诸佛。诸佛及佛子等。世间导师法眼已闭，证量士夫多灭尽时，不见真实任意妄为，恶见诸人扰乱此教。自觉自觉教法珍护者，最极寂灭众生无怙时，无导无德摧毁者，垢染欢喜今时此中行。如是能仁诸教法，如命至喉污垢等，当于势力具足时，欲解脱者当谨慎。等至品第八竟。复次，除此之外是否有解脱？无有。为何？由于执著颠倒的我见，不能确定仅在蕴相续上假立为我。

།འོན་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྫས་གཞན་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་བདག་ ཏུ་འཛིན་པ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་འདི་ནི་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གི་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེ་ན། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་སམ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་གིས་ནི་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། རྒྱུན་གྱིས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ན་དཔེར། །མེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་སྲེག་ འདོད་ལྟར།།དེ་བཞིན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་འདོད་བྱའི། །ཅིག་ཅར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཕྱིར་མིན། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཅིག་ཅར་མཁྱེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པར་ནི་མི་སྨྲའི། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ རྒྱུད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གང་དུ་བཞེད་པ་གཏད་པ་ཙམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་མཐུ་ཡོད་དོ།།འོ་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ལ་བདག་མེད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་མ་གསུངས་ཤེ་ན། འདྲི་བ་པོའི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་སྲོག་ཅེས་བྱ་ པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་པར་གོ་བར་གྱུར་ན།ལོག་པར་ལྟ་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གསུམ་པ། ལྟ་བའི་མཆེ་བས་སྨྲས་པ་དང་། །ལས་རྣམས་འཇིག་པ་ལ་ལྟོས་ནས། །སྟག་མོས་ཕྲུ་གུ་ཁྱེར་བ་ལྟར། །རྒྱལ་བས་ཆོས་ནི་སྟོན་པར་ མཛད།།བདག་ཡོད་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ན། །ལྟ་བའི་མཆེ་བས་སྨྲས་པར་འགྱུར། །ཀུན་རྫོབ་རྟོགས་པར་མ་གྱུར་ནས། །དགེ་བའི་ཕྲུ་གུ་ཉམས་བྱེད་འགྱུར། །ཡང་གསུངས་པ། མེད་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲོག་།དེ་ཉིད་གཞན་དུ་མ་གསུངས་སོ། །བཏགས་པ་དང་ མེད་དུ་འགྱུར་འོང་བས།།མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་མ་གསུངས་སོ། །ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ནི་གང་ལ་དགེ་།མི་དགེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད། །དེ་ལ་སྲོག་ཅེས་བྱ་སྟེ་དེ། །སྲོག་མེད་བསྟན་པས་མེད་པར་འགྱུར། །སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལ། །བཏགས་ཙམ་ཞེས་ཀྱང་མ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བོ་དེ་འདྲ་སྟེ། །སྟོང་ ཉིད་རྟོགས་པའི་སྐལ་ལྡན་མིན།།འདི་ལྟར་གནས་པས་བདག་ཡོད་དམ། །མེད་ཅེས་དྲིས་པ་འདྲི་བ་ཡི། །བསམ་པ་ལ་ལྟོས་མ་གསུངས་ཏེ། །ཡོད་ན་ཅི་ཕྱིར་ཡོད་མི་གསུངས། །འཇིག་རྟེན་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་འདྲི་བ་པོའི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ལུང་མ་བསྟན་ཏེ། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུང་མ་བསྟན་བཞི་ཆར་མི་རིགས་སོ། །འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་རྟག་ན་འགའ་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་རྟག་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཆད་པར་འགྱུར་ རོ།།གཉིས་ཀ་ཡིན་ན་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བ་ནི།ལམ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་ཡང་ངེས་པར་ལུང་མི་སྟོན་ཏེ། གཅེར་བུ་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱེའུ་བཟུང་བ་བཞིན་ནོ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །བདག་ལས་མ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་ བར་མི་འགྱུར་ཞིང་།མྱུ་གུ་དང་། སྡོང་པོ་དང་། འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུན་གདོན་མི་ཟ་བར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་འདི་ནི། འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།

那么是什么呢？唯独对其他事物执著为我，而烦恼是从我执中生起的。
所谓'我'这一概念唯独在蕴相续中存在，而不存在于其他可言说的对象中，这一点如何理解呢？因为没有直接感知和推理的依据。
如果这样的话，那么佛陀就不是一切智者了，因为能了知一切的心或心所都不存在丝毫，因为是刹那性的缘故。由补特伽罗而能了知。
回答说：由于相续而运作的缘故，譬如火能烧一切，同样认为是一切智，而不是因为同时了知一切。我们并不说佛陀是因为同时现量了知一切而成为一切智者，那么是怎样呢？因为具有能力，所以称为佛陀的相续中，仅仅由意愿所缘即能生起无颠倒的智慧，具有这样的能力。
那么如果唯有五蕴存在而无我，为什么世尊也不说'完全不存在'呢？因为要考虑提问者的心意。如果他理解所谓命我这一蕴相续也不存在的话，就会堕入邪见，因为不了解缘起。
在此有三种，以见解的利齿所说，观待业的毁灭，如母虎衔幼子，佛陀如是说法。若承认有我，则成见解利齿所说，若不了知世俗，则毁坏善法幼子。
又说：因为不存在，所以世尊对命我，不说是一或异。因为会成为假立或不存在，所以也不说不存在。对于蕴相续中，有善不善果报，称之为命我，若说无命我则成无。
对于所谓命我在蕴中，也未说仅是假立。当时那样的众生，不具空性了悟根机。如是安住而问有我，或无我时，观待提问者的心意而未说。若有我为何不说有？
对于'世间是常'等问题也是观待提问者的心意而不予记别。首先，如果认为世间是我，因为我不存在，所以四种记别都不合理。如果说世间是一切轮回，这也不合理，因为若世间是常，则无人能般涅槃；若是无常，则一切成断灭；若是亦常亦无常，则有些能般涅槃，有些不能；若是非常非无常，则必定既不能般涅槃也不是不能般涅槃。
因此，般涅槃依赖于道的缘故，四种情况都不能决定记别，如同捕获裸行外道声闻的鸟一样。其他情况也是如此。
如果从识生识，不从我生，那为什么不是永远只生相似的，而像芽、茎、叶等一样有次第地生起呢？因为转变为其他住位是有为法的特征，相续必定转变为他相，这是有为法的自性。

།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ ན།བསམ་གཏན་རྫོགས་པས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ལས་ལུས་དང་སེམས་འདྲ་བ་སྐྱེ་ན་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར། ཕྱིས་ཀྱང་བདག་ལྡང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ལས་གང་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཁོ་ན་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་ཡང་ངེས་པ་ཁོ་ན་ ཡིན་ནོ།།དེ་མ་ཐག་པའི་རྒྱུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་མངའ་བདག་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་རྨ་བྱའི་མདོངས་ནི་གཅིག་ལ་ཡང་། །རྒྱུ་ཡི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི། །ཀུན་མཁྱེན་མིན་པས་ཤེས་བྱ་མིན། །དེ་ཤེས་ཀུན་མཁྱེན་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་ནས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་བྱེ་ བྲག་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གང་ལ་ལ་སེམས་ནི་བདག་ལས་སྐྱེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་གསལ་བར་ཀླན་ ཀར་འགྱུར་རོ།།བདག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ལས་ཞིག་ཟིན་པ་ལས། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་། །བདག་ཡོད་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ལས་ཞིག་ཟིན་པ་ལས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་། ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་ལས་ཞིག་ཟིན་པ་ལས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་མི་སྨྲའོ། །འོ་ན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་རྒྱུད་ ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ།ས་བོན་དང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཞིག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ། མྱུ་གུ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། འདབ་མ་ལ་སོགས་ པ་མེ་ཏོག་ལ་ཐུག་པ་རིམ་པ་རྫོགས་པ་ལས་གཞན་ན།།ཡང་རྒྱུད་ནི་ཅི་ཡིན། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་ཅི་ཡིན། ཁྱད་པར་ནི་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ལས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུད་དོ། །དེ་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་མཇུག་ ཐོགས་སུ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལས།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཡང་སྲིད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལྟ་བུའོ། །ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ལས་གང་ ལྕི་བའམ།ཉེ་བ་དང་། གོམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་བྱས་པའི་ནུས་པ་གསལ་བར་བྱེད་ཀྱི། གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ལས་ནི་འཁོར་བར་ལྕི་གང་དང་། །ཉེ་བ་གང་དང་གོམས་པ་གང་། །སྔོན་བྱས་གང་ཡིན་དེ་ལས་ནི། །སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམ་སྨིན་འགྱུར། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ། རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྐྱེད་ནས་ལྡོག་གོ།།སྐལ་པ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ནས་ལྡོག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུན་གཏན་དུ་ལོག་པ་ན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནའོ།།མཐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཐ་དད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་རྒྱུད་རྣམས་གནས་སྐབས་འདིར་ཕྱིན་ན་འབྲས་བུ་འདི་ལྟ་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གསུངས་པ། ལས་དང་དེས་བསྒོས་དེས་མཇུག་རྙེད། ། དེ་ལས་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ལས། །གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི། །ངེས་པར་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་རབ་རིགས་པའི་ལམ། །ལེགས་པར་གསུངས་པས་དག་པ་ཆོས་ཉིད་འདི་མཐོང་ནས། །མུ་སྟེགས་ལོང་བ་ལྟ་ངན་སྣ་ཚོགས་གཡོ་རྣམས་ཀྱི། །གཞུང་ལུགས་སྤངས་ཏེ་ལོང་བ་མ་ཡིན་རྣམས འགྲོའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉི་མའི་གསུང་འོད་ཀྱི། །སྣང་ལྡན་མྱ་ངན་འདས་གྲོང་ལམ་གཅིག་པ། །བདག་མེད་འཕགས་པ་སྟོང་གིས་བགྲོད་པ་འདི། །ཕྱེ་ཡང་དམན་པའི་མིག་གིས་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་།རང་གི་མཐུ་ཡིས་རྣམ་འཕེལ་བའི། །དུག་ལ་རྨ་ཡི་ཕྱོགས་བཞིན་དུ། །ཤིན་དུ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ བསྟན།།གང་ཟག་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དགུ་པའོ།

如果不是这样的话，由于禅定圆满的等持与第一刹那无有差别，所以身心相似而生，之后也不会成为我的生起。由于从何处生起何者，即从彼处生起彼者，所以诸心的次第也是决定的。
对于等无间缘的智，诸佛是主宰，如说：'即便是孔雀的一根尾羽，一切因的种类，非遍知者不能了知，了知此即是遍知力。'说完这些之后，更何况说无色的诸心差别。
为何不仅仅如此生起，而是如同芽、茎、叶等一样次第决定地生起呢？这个问题只对某些外道认为心从我生起的观点才会成为明显的诘难。
若无我，如何从已灭的业，于后世生起果报？若有我，又如何从已灭的业，于后世生起果报？我们也不说从已灭的业于后世生起果报。那么是什么呢？是从其相续转变的差别，如同种子与果实的生起，这既不是从已灭中生起，也不是紧接着就生起。
那么是什么呢？是从相续转变的差别，如同芽、茎、叶等乃至花的次第圆满之外。
又问：什么是相续？什么是转变？什么是差别？答：由业为先导而一再生起的心即是相续。其不断生起为转变。其后能生起果报的功能，由于超胜于转变，故为转变差别，如同具有后有取的心一样。
虽然是各种业为先导，但由重业或近业，以及串习所造作的功能明显，其他则不然。如说：'业于轮回中何者重，何者近及何者习，先作何者即由彼，前前次第成熟果。'
其中，由异熟因所生，能生异熟果的功能，在产生异熟后即消失。由同类因所生，能生等流果的功能，在生起有漏法的对治后即消失。无漏法则在永远断绝时，即在般涅槃时。
各种不同力量的诸业所熏习的诸相续，到达这个阶段时将现前成就如是果报，这唯是诸佛的境界。又说：'业与熏习及其尽，由此得果唯佛知，其余一切诸行相，决定不能善了知。'
如是见到诸佛善说，理路清净的此法性，盲目外道种种邪见动摇者的教理当舍弃，不盲者当如是而行。
如来日光之语光，具明涅槃城一道，无我圣者千人行，开显凡夫眼不见。
如是此仅是略说，以自力而广宣说，如同毒蛇伤口处，为极善巧者宣说。
补特伽罗施设品第九

།ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

། །།གཞུང་གི་ཚད་ནི་ཤོ་ལོ་ཀ་བཞི་སྟོང་ངོ་། །བློ་གྲོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་ལྟར་གྱུར་དབྱིག་གཉེན་དེས་ མཛད་ཆོས་མངོན་མཛོད།།ཚིག་ལེ་འུར་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་འཇམ་དབྱངས་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་སྦྱར། དེ་ཉིད་འཛམ་གླིང་ཉི་མ་ཤཱཀྱའི་མཚན་ཅན་ཆོས་རྗེ་དེ་སྲས་ཐུ་བོར་གྱུར་པ་ཡི། །པཎ་ཆེན་རྣལ་འབྱོར་ཟླ་བ་ལྟར་གྲགས་མཁས་མཆོག་གང་ཡིན་དེ་དང་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུས་བསྒྱུར།། །།

"《阿毗达磨俱舍论要义明灯注释》由大师陈那造毕。

论文总量为四千颂。此《阿毗达磨俱舍论》由智慧圆满、堪比第二佛陀的世亲大师所造。其注释《要义明灯》由文殊陈那撰著。此论由如同阎浮提日轮的释迦教法之主要弟子、如月般著名的大瑜伽师班智达与文殊童子共同翻译。"


